УИХ дахь Бие даагч гишүүдийн зөвлөлөөс өнөөдөр мэдээлэл хийлээ. Энэ үеэр Ц.Даваасүрэн гишүүн "Энэ долоо хоногт давхар дээлний асуудлыг ярина. Үүнийг бүгдээрээ шийдэх ёстой гэсэн байр суурьтай байна. Яагаад гэвэл, Засгийн газрын болон УИХ-ын тухай хуульд давхар дээл тайлах тухай асуудал ярьж байна. Хамгийн гол нь дордохын долоо болсон Үндсэн хуульд оруулсан заалтыг яагаад орхиод байна вэ гэдэгт анхаарах ёстой. Өөрөөр хэлбэл, давхар тайлах биш өнгө, дотрыг нь солих тухай яриад байна. 2016 онд ялж гарч ирсэн нам нь дотор татая, аль эвсэл өнгийг нь сольё гэж гэх гээд байна. Тийм учраас давхар алба хашиж болно гээд сууж байхыг үгүйсгэхгүй. Тэгэхээр энэ асуудлыг шийдье гэвэл бүгд шийдэх ёстой. Зөвхөн Засгийн газрын болон УИХ-ын тухай хууль биш. Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийг хамт ярих хэрэгтэй. Тэгэхгүй бол хоёрын хооронд хийж байгаа зүйл. Дордохын долоо болсон Үндсэн хуулийн заалтыг шийдэх ёстой гэсэн байр суурьтай байна. Ирэх долоо хоногт Урт нэртэй хуулийг хэлэлцэнэ. Энэ хуулийг өөрчлөх ёсгүй гэсэн байр суурьтай байгаа. Ингэснээр хангайн бүс, усны нөөц сав газраа авч үлдэх учиртай. Тэгэхгүй алтаар валютын нөөцөө нэмэгдүүлнэ гэдэг харалган бодлогоор явбал байгаль орчноо сүйтгэнэ. Тиймээс Урт нэртэй хуулийн өөрчлөлтийг дэмжихгүй" гэсэн юм.

ы

УИХ-ын гишүүн Х.Болорчулуун хэлэхдээ "Газрын тосны тухай хуулийн шинэчилсэн найруулга дээр УИХ-ын 10 гаруй гишүүн, мэргэжлийн 10 гаруй нийт 20 гаруй хүний бүрэлдэхүүнтэй ажлын хэсэг ажиллаж байгаа. Гэвч энэ хуулийг татаж магадгүй гэсэн хуулийг өнөөдөр яваад байна. Байгалын баялаг, ашигт малтмалтай холбоотой хуулинд гадны нөлөөлөл маш их байгаа. Магадгүй энэ хууль тийм нөлөөллөөс үүдэн татагдсан байж магадгүй гэсэн мэдээлэл байна. Энэ шинэ хууль бол өмнөхөө бодвол хөрөнгө оруулагч, Монгол Улс хоёрт аль алиндаа харилцан ашигтай эрх үүргийг нь тодорхой болгосон хууль байсан. Тиймээс энэ хуулийг зарим нь татаад, лоббидоод давсгүй хоол шиг болгочих вий гэж санаа зовж байна. Өнөөдөр ажлын хэсгийнхэн Ерөнхий  сайдтай уулзана. Хуулиа татахгүй байх талаар хэлнэ” гэв.

ы

УИХ-ын гишүүн С.Ганбаатар хэлэхдээ "Бие даагчдын  зөвлөл энэ хаврын чуулганаар Иргэний эрүүл мэндийн даатгалын тухай хуулийг батлуулахын төлөө анхаарч ажиллана. Монголын ард иргэд өнөөдөр 200 тэрбум төгрөгийг Засгийн газарт эрүүл мэндээ баталгажуулах гэж, эрүүл мэндийн баталгаатай үйлчилгээ авах гэж өгдөг. Өнөөдөр бодит байдал дээр маш хэцүү хүндрэлтэй байгаа. Ард иргэд энэ мөнгөндөө эрүүл мэндийн үйлчилгээ авч, хяналт тавьдаг байх ёстой. Мөн бие даагчдын зөвлөлөөс "Хүүхэд харах үйлчилгээ”-г гол болгож байгаа. Өнөөдөр 100 мянган хүүхэд гэртээ цоожлуулж байгаа. Энэ хүүхдүүдийг цэцэрлэгт явж байгаа хүүхдүүдийн адил амьдралын гарааг зэрэг эхлэх боломжийг өгөх нь гол зорилго юм. Харин  энэ долоо хоногт бие даагчдын зөвлөлөөс "Компанийнэ тухай хууль”-д анхаарлаа хандуулж байна. Бага хувьцаа эзэмшигчдийн нэрийг барьж, тэдний хувьцааг луйвардах, үнэгүйдүүлэх явдал их гардаг. Өнгөрсөн хугацаанд хуудуутай хувьчлал гэдэг  асуудал үүнтэй холбоотой. Энэ хуулийг бид тодорхой болгож хуулийн цоорхойг хаана гэсэн бодолтой ажиллаж байна. Түүнчлэн Оюутолгойн асуудлаар бие даагчдын зөвлөл хүчтэй байр сууриа баримталсаар байх болно” гэлээ.

йы

Энэхүү мэдээллийн дараа Бие даагчдын зөвлөлөөс сэтгүүлчдийн сонирхсон асуултад хариулт өгсөн юм.

ы6

-Газрын тосны тухай хуулийг татаж магадгүй гэж байна. Энэ талаар тодруулаач?Х.Болорчулуун: Байгалын баялаг, ашигт малтмалтай холбоотой хуулинд гадныханы лобби их байдаг. Өнөөдөр хэн ингэж байна гэж хэлэхээсээ илүү гадныханы гар хөл болж байгаа хүмүүсийг шаардлагатай үед нь ил болгоно.

6

-Газрын тосны нөөц хэр байгаа вэ? Өмнөх хуулиар ямар зохицуулалттай байсан юм бэ?-Газрын тосны газартай гэрээ хийсэн 20 гаруй компани бий. Эдгээрээс олборлолт хийж байгаа хоёр компани бий. Дорноговь аймагт "Доншин”, Дорнодод "Дачин тамсаг”. Дачин Тамсагийн хувьд нийт олборлож байгаа газрын тосны 90 хувийг олборлож гаргадаг. Нөөцийн  хувьд 335 сая тонн. Олборлолт хийхдээ нийт нөөцийн 50 хувийг л авдаг олон улсын хуультай. Гэрээний дагуу 30 хувийг  нь авлаа гэхэд 100 сая тонн.  Нэг тонн түүхий тосны үнэ 735 ам.доллар байгаа. Тэгэхээр 73.5 миллиард ам.доллар гэсэн үг. Яг газрын тосны хувьд Дачин тамсаг 2 миллиард ам.долларын  хайгуулын болон олборлолтын зардпал гаргаад байгаа. Авах боломжтой үнэ цаана нь бий. Үүнийгээ ямар харьцаатай хувааж авах нь энэ хуультай шууд холбоотой. Өмнө нь Засгийн газрын гэрээгээр  Монгол Улс нийт газрын тосныхоо 24 хувийг л хүртдэг байсан.

6

-Царцаасан гэх 243 барилгын 100 гаруйг нь үргэлжлүүлэх боломжтой гэж байсан. Төсөв нь хаана байгаа вэ?Ц.Даваасүрэн: Одоогийн бидний Төсвийн хуулинд хийх гэж байгаа өөрчлөлт бол тодотгол гэхэд учир дутагдалтай. Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуулиар тодотголыг хийхдээ төсвийн алдагдал дотоодын нийт бутээгдэхүүний 5 хувиас дээш болсон тохиолдолд хийдэг.  Энэ удаад төсвийн орлого зарлагад өөрчлдөлт хйихгүй. Өнгөрсөн намрын чуулганаар 2014 оны төсвийг батлахдаа 243 обьектийг царцаагаад 140 тэрбумыг дан ганц Сангийн сайдын багцад суулгаад өгчихсөн байгаа. Тэгэхээр одоо бид 140 гаруй тэрбум төгрөгөөр 243 обьектийн хэдийг авч хэрэгжүүлэх вэ гэдэг шийдвэр гарах юм. Одоогийн байдлаар Аудитын газраас 140, Ажлын хэсэг дээр 20-иод барилга байгаа, нийт 160 обьектийг үргэлжүүлэх боломжтой гэж үзсэн байгаа. Энэ 160 обьектод 140 гаруй тэрбум төгрөгийг хувааж тавина. Өөрөөр хэлбэл, Сангийн сайдын багцад байгаа 140 гаруй тэрбум төгрөгөөс яамдуудад хувааж өгөх юм. Энэ 140 гаруй тэрбум төгрөг яг хаана хэдэн төгрөг очих вэ гэдэг өөрчлөлт л хийгдэнэ.

П.Наран