Ord.mn | Mongolian Mining
| English |  Mobile |  Rss

Цаашид үнэ нь өсөх зургаан сая тонн цайр Mонголд бий, гэвч...

 

Цаашид үнэ нь өсөх зургаан сая тонн цайр Mонголд бий, гэвч...Төмөртийн овооны уулын баяжуулах үйлдвэр (цайрын)

Сүүлийн үед дэлхийн зах зээл дээр цайрын үнэ өссөн нь багагүй шуугиан тарьж байна. Цайрын үнэ өчигдрийн байдлаар Лондонгийн металлын бирж дээр нэг тонн нь 3370 доллар байна.

Энэ нь сүүлийн арван жилийн хамгийн өндөр үнэ гэнэ. Шинжээчдийн таамгаар цайрын үнэ 2019 он хүртэл өснө. Монголчууд нефть, нүүрс, алт, төмрийн үнийг байнга сонирхдог. Харин цайрын үнийг анзаардаггүй аж. Харин энэ удаа мэдээллийн хэрэгслээр цайрын үнийн тухай багагүй мэдээлэл цацагдаж байна. Хэргийн учир энэ өндөр өсөлт монголчуудад ч хамааралтай юм. Учир нь Монголд цайрын зургаан сая шахам тн нөөц тогтоогдсон. Цаашид өсөх магадлал өндөр гэнэ. Өнөөгийн үнэлгээгээр энэ нь 20 шахам тэрбум доллар.

Википедиад тайлбарласнаар бол цайр нь идэвхтэй металл ба хүчлийн уусмалаас устөрөгчийг түрж гаргана. Мөн түүнчлэн идэвх муутай металлыг давсны уусмалаас нь түрнэ. Мөнгөлөг цагаан өнгөтэй 420 хэмд хайлж 906 хэмд буцалдаг. Агаарт цайрын исэл үүсгэнэ. Энэ нь түүнийг цаашид исэлдэхээс хамгаална. Цайрын нимгэн давхаргыг телевизорын нүүр, рентген хоолойнууд дээр түрхдэг. Энэ нь зэврэлтээс хамгаалдаг байна. Мөн насанд хүрсэн хүний биед 2.3 гр цайр агуулагддаг ба энэ нь эсэд энергийн солилцоог зохицуулдаг 40 гаруй ферментийн найрлагад оролцдог.

Эртний металлургичид эрдэс галмейг зэс, нүүрстэй халаахад өнгөөрөө алтыг санагдуулам хэсэг үүснэ. Үүнээс үүдэн зэс, цайрын хайлшийг гууль гэж нэрлэх болжээ. Эрт үеэс мэдэгдэж байсан долоон металлын тоонд цайр ордоггүй. Учир нь түүнийг цэвэр байдалтайгаар гарган авах боломжгүй байсан. Галмейг зэсгүйгээр нүүрстэй шатаахад цагаан нунтаг агаарт хүчилтөрөгчтэй харилцан үйлчлэлцэх явцад цайр үүсч байжээ. Хүмүүс шинэ эриний эхэнд л цайрыг халааж үүссэн уурыг шавар саванд хөргөн шингэн болгодог. Энэ үед технологи нэлээн нарийн төвөгтэй байлаа. Химийн утга учрыг хүмүүс сайн мэдээгүй учир Х зуун гэхэд цайрыг бэлтгэх нь нууц хэвээр үлджээ. Олон зуун жилийн дараа цайрын тухай дахин дурсах болсон. Алхимич Андрэйс Либавий цайрыг эртний долоон металлд нэгдсэн найм дахь металл гэж нэрлэжээ.

Дэлхийн цайрын үйлдвэрлэлийн 43 хувийг Ази, 30 хувийг Европ, 20 хувийг Америк тив эзэлж байна. Харин нийт боловсруулсан цайрын 50 шахам хувийг зэврэлтээс хамгаалах, 20 хувийг гууль, хүрэл хийхэд, 14 хувийг цайрын хайлш гаргахад, есөн хувийг химийн үйлдвэрлэлд ашигладаг аж.

Ойрын өдрүүдэд цайрын үнэ өссөн нь нийлүүлэгчдэд ашигтай ч хэрэглэгчдэд багагүй хүндрэл үүсгэж байна. 2007 онд цайрын үнэ дэлхийн зах зээл дээр нэг тонн нь 3070 доллар хүрч түүнээс хойш уруудсаар 200 гаруй доллар болж байсан гэнэ. Нэгэнт цайрын үнэ унасан тул олон уурхайнууд хаагдаж, цайрын салбарт хөрөнгө оруулалт буурчээ. Энэ оны эхний таван сард зах зээлд 180 гаруй мянган тонн цайрын дутагдал үүссэн. Үүнд нь үнэ шалтгаан болсон. Цаашдаа 250 шахам мянган тонн цайрын дутагдалд орох тухай шинжээчид таамаг дэвшүүлж байна. Дэлхий даяар жилдээ нийт арав гаруй сая тонн цайр хэрэглэнэ. Хэрэв дээрх хэмжээний дутагдал үүсвэл үнэ цаашид улам өснө.

Хэдийгээр ирэх онд цайрын олборлолт долоо шахам хувиар өсөх таамаг байгаа ч хэрэглээ гурван хувиар өсөх учраас нийлүүлэлт хангалттай хийгдэж чадахгүй. Энэ нь үнэ өсөх шалтгаан гэнэ. Ойрын хугацаанд үнэ огцом буухгүй шалтгааныг мэргэжилтнүүд доорх хэлбэрээр тайлбарлаж байна. Цайрын үнийн бууралт уурхайнууд хаагдахад хүрээд зогсохгүй, нэмж орд илрүүлэх зорилготой хайгуулын хөрөнгө оруулалтыг зогсоосон. Үнэ яаж ч өссөн одоогийн байгаа уурхайнууд зах зээлд хангалттай цайр нийлүүлэх боломжгүй. Учир нь уул уурхайн хөрөнгө оруулалт хайгуулд хөрөнгө босгохоос эхлээд эхний бүтээгдэхүүн гарах хүртэл багаар тооцоход дунджаар долоон жил шаардагдана. Энэ хугацаанд цайрын үнэ буурах боломжгүй.

Сонирхолтой нь цайрын хамгийн том хэрэглэгч Хятад болон төмөрлөг бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэгчид цайрын нийлүүлэлтийг нэмэх зориулалтаар хөрөнгө оруулахаар яарахгүй байгаа аж. Тэд цайрын хомсдол түүнийг орлох өөр хямд, шинэ технологи үүснэ гэсэн горьдлого тээж явна. Одоогоор төмөрлөг бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэгчид цайрыг орлох ямар нэгэн технологид ихээхэн хэмжээний хөрөнгө оруулсан боловч тэр нь үр дүнгээ өгөх хугацаа ойртож байгаа гэнэ. Хэрэв үр дүн гарвал цайрын үйлдвэрлэлийг нэмэгдүүлэхэд дахин хэн ч хөрөнгө оруулахгүй. Харин үр дүнгүй тохиолдолд цайрын ордуудын үнэ ойрын ирээдүйд хоёр дахин нэмэгдэнэ гэсэн таамаг бий.

Дайны хажуугаар дажин гэж цайрын үнэ өсөхийн зэрэгцээ хүрэл хөшөө, гуулин эдлэлийн үнэ юу юугүй өсөөд эхлэх аюул нүүрлэж байгаа аж. Уг нь энэ салбар нийт үйлдвэрлэлийн 20 орчим хувийг эзэлдэг ч зах зээл дээр хамгийн хурдан дохио өгдгөөрөө давуу талтай. Цайрын хэрэглээний бараг тал хувийг эзэлдэг өмнөд хөршид энэ нь хүндээр тусна. Металлыг зэврэлтээс 50 орчим жил хамгаалдаг цайр нь Хятадын үйлдвэрлэл, улмаар хэрэглээг хангахад томоохон үүрэг гүйцэтгэнэ.

Харин зургаан сая тонн цайрын нөөцтэй манай улс үнийн өсөлтөд хэрхэн хамрагдах боломжтой вэ. "