Оюу толгойн далд уурхайн санхүүжилтийн асуудал хэрхэн шийдвэрлэгдэх нь тодорхойгүй байгаа ч ил уурхай нь хэвийн ажиллаж байгаа билээ. Энэ жил Оюу толгойн баяжуулах үйлдвэрээс 692 мянган тонн зэсийн баяжмал үйлдвэрлэх юм байна. Эрдэнэтийн зэсийн баяжмалаас давсан хэмжээ гэсэн үг. Өмнийн говиос хил гаргаж байгаа зэсийн баяжмалын орц ч Эрдэнэтийнхээс өөр. Эрдэнэтийн уулын баяжуулах үйлдвэрээс гарч буй зэсийн баяжмал мөнгөний хольцтой бол Оюу толгойн зэсийн баяжмал алт, мөнгөний хольцтой учраас илүү үнэ цэнэтэй. Баяжмалын экспорт хил, гаалийн хүндрэлүүдээс шалтгаалж тодорхой хэмжээнд саатаж, төлөвлөсөн тоонд хүрэхгүй байсан ч энэ оны гуравдугаар сараас борлуулалт нь хэвийн болж эхэлжээ. Өнгөрсөн жил Оюу толгой 290 мянган тонн зэсийн баяжмал үйлдвэрлэсэн гэх статистик бий. Нэг тонн баяжмалд 25 хувийн зэсийн агууламж бий. Баяжмалын дөрөв хуваасны нэг нь цэвэр зэс гэсэн үг. Энэ тоог цэвэр зэсэнд шилжүүлбэл 70.5 мянган тонн зэс үйлдвэрлэсэн гэсэн тоо гарч байна. Харин нэг тонн зэсийн баяжмалд 773 унц алт агуулагдаж байгаа. Үүнийг өмнөх шиг шилжүүлж бодвол 102.6 мянган унц гээд ойлгочихож болно.

Оюу толгойн баяжуулах үйлдвэр энэ онд 692.3 мянган тонн баяжмал үйлдвэрлэхээс 98.36 мянган тонныг нь үйлдвэрлээд байгаа аж. Энэ жил үйлдвэрлэх баяжмал дахь цэвэр зэсийн хэмжээг тооцвол 175.6 мянган тонн гэсэн тоо гарч байна. Харин баяжмалд агуулагдаж буй алтыг өмнөх шигээр шилжүүлж тооцвол 771.3 мянган унц болох нь. Оюутолгойн зэсийн баяжмалд зэс, алтнаас гадна мөнгө агуулагдаж байгаа. Энэ жил 50 орчим тонн цэвэр мөнгө борлуулах тооцоо гараад буй. Ингээд тооцохоор Оюу толгой энэ онд 2,6 сая гаруй ам.долларын зэсийн баяжмалын борлуулалт хийх нь.

Компанийн зүгээс хэвлэлд өгсөн сүүлийн мэдээллээс анзаарахад Оюу толгой энэ онд 600 мянга орчим тонн баяжмал экспортолно гэж төлөвлөсөн бололтой. Энэ хэмжээгээр тооцоход л Эрдэнэтээс давсан хэмжээний зэсийн баяжмал экспортлох юм байна. Эрдэнэт үйлдвэр өнгөрсөн жил 567 мянган тонн зэсийн баяжмал экспортолсон гэж мэдээлсэн юм.

Өнгөрсөн оны сүүлээр Оюу толгойд ажиллаж байсан хүний тоо 2830, үүнээс 2600 нь монголчууд байж. Харин энэ оны хоёрдугаар сарын 28-ны байдлаар Оюу толгой төсөлд нийтдээ 3064 хүн ажиллаж байснаас 2843 нь монгол иргэд байжээ. Сүүлд гарсан мэдээллээс үзэхэд Оюу толгой төсөлд одоогийн байдлаар 2800 хүн ажиллаж байгаа аж.

Сонирхуулж хэлэхэд Оюу толгойн зэсийн баяжмал дахь зэс, алт, мөнгөний агуулгыг Геологийн төв лаборатори тогтоож байгаа. Засгийн газрын өнгөрсөн оны эхээр гаргасан 44 дүгээр тогтоолоор хөндлөнгийн хяналтын шинжилгээг Геологийн төв лабораторийг түшиглэн хийхээр шийдвэрлэсэн юм. Геологийн төв лаборатори, Оюу Толгой компани өнгөрсөн оны зургадугаар сард хамтран ажиллах гэрээнд гарын үсэг зурсан аж. Лабораторийн хувьд баяжмалын дээжлэлт, дээж бэлтгэлт, чийглэг, жин тодорхойлох, зэсийн баяжмал дахь зэс, алт, мөнгө болон дагалдах бусад элементүүдийн агуулгыг тодорхойлох шинжилгээ хийх үүрэг хүлээж байгаа. Оюутолгой төсөл эхний дөрвөн жилийн шаардлагатай эрчим хүчээ БНХАУ-ын Өвөр Монголын эрчим хүчний компаниас гэрээгээр худалдан авахаар тохирсон. Ойрын жилүүдэд Таван толгой дээр барихаар ярьж эхэлсэн цахилгаан станцаас Оюу толгой төслийн эрчим хүчний хэрэгцээг хангах бодлогыг засгаас барьж байгаа. Таван толгой цахилгаан станц төслийн нэгж өнгөрсөн оны тавдугаар сард "Оюу Толгой" ХХК-тай "Таван толгойн нүүрсний орд газрыг түшиглэн байгуулах цахилгаан станцын төсөл" хамтын ажиллагааны гэрээг байгуулсан юм. "Эрдэнэс Оюу толгой" компанийн хувьд Засгийн газартай хамтран Оюутолгой төслийг дотоодоос урт хугацаанд, найдвартай эрчим хүчээр хангахыг дэмжин ажиллаж байгаа аж.

Оюу толгойн дээр түшиглэн зэс хайлуулах үйлдвэр барих асуудал яригддаг. Хөрөнгө оруулалтын гэрээний 3.19-д "Засгийн газраас бичгээр хүсэлт гаргасан бол Үйлдвэрлэлийн үйл ажиллагаа эхэлснээс хойш гурван жилийн дотор хөрөнгө оруулагч үндсэн үйл ажиллагаанаас гаргасан ашигт малтмалын баяжмалын бүтээгдэхүүнийг метал болгох, зэс хайлуулах үйлдвэрийг Монгол Улсад барих, ажиллуулах эдийн засгийн боломжийн талаархи судалгааны тайланг боловсруулна" гэсэн заалт бий. Уул уурхайн сайд, Эдийн засаг хөгжлийн сайд, Үйлдвэр, хөдөө аж ахуйн сайдын хамтарсан тушаалаар зэс хайлуулах, цэвэршүүлэх үйлдвэр барьж байгуулах, төлөвлөлт хийх зорилгоор байгуулагдсан "Монгол зэс" хөтөлбөр боловсруулах ажлын хэсэгт компанийн төлөөлөл оролцон ажиллаж байгаа гэнэ. Хөрөнгө оруулагч талтай энэ чиглэлээр судалгааны түвшинд хамтарч ажиллаад эхэлжээ.

Сүүлийн үеийн мэдээллээс харахад Оюутолгойн баяжуулах үйлдвэрийн савлагааны хэсэг өдөрт 1000 шуудай баяжмал савлаж байгаа юм байна. Тус бүрдээ 36 тонн баяжмал ачсан 80 машин долоо хоногт хоёр удаа хил давж байгаа гэсэн тоо сонсогдож байгаа.
Ц.БААСАНСҮРЭН