Ord.mn | Mongolian Mining
| English |  Mobile |  Rss

Л.ЭРДЭНЭБОЛД: ЭРТНИЙ ТҮҮХ ДУРСГАЛТАЙ ХОТ СУУРИНГУУДАА АШИГЛАЖ АЯЛАЛ ЖУУЛЧЛАЛЫГ ХӨГЖҮҮЛЭХ БОЛОМЖТОЙ

Л.ЭРДЭНЭБОЛД: ЭРТНИЙ ТҮҮХ ДУРСГАЛТАЙ ХОТ СУУРИНГУУДАА АШИГЛАЖ АЯЛАЛ ЖУУЛЧЛАЛЫГ ХӨГЖҮҮЛЭХ БОЛОМЖТОЙ

 

Монголын эрт, дундад үеийн түүхэн хот суурингуудыг цогцоор нь судлах, шинэ мэдээлэл, судалгааг нэгтгэх зорилгоор Шинжлэх ухааны академийн Түүх, археологийн хүрээлэнгээс "Нүүдэлчид ба хот суурин” олон улсын эрдэм шинжилгээний хурлыг гурван өдөр амжилттай зохион байгуулав.
Эрдэм шинжилгээний хуралд ОХУ, БНХАУ,  Герман, Польш, БНСУ зэрэг улсын 27 судлаач оролцож, судалгааныхаа сонирхолтой мэдээллээс хуваалцаж, илтгэл тавьсан нь ихээхэн сонирхол татав.
Сүүлийн үед хот суурины талаарх судалгааг зөвхөн малтах бус, геофизик, сансраас судалдаг болжээ.  Хамгийн гол нь судлахдаа тухайн хотод оршин сууж буй иргэдийн дундаж наслалт, идэж, ууж байсан зүйл, амьдралын хэв маяг, байшин барилга нь ямар байсан, хаад ноёдоос жирийн иргэд хүртэл ямар амьдралтай байсан талаар судалжээ.
Ингээд ШУТИС-ийн багш, археологич, доктор, профессор Л.Эрдэнэболдтой ярилцлаа.  
"Нүүдэлчид ба хот суурин” олон улсын эрдэм шинжилгээний хурлын гол зорилго юу байв. Хурлаас гарах үр дүн?
-Гадаад дотоодын нийлсэн нийт 27 судлаач судалсан хот суурингуудынхаа судалгаагаар илтгэл тавилаа. ШУА-ийн Түүх археологийн хүрээлэнгээс зохиож байгаа энэ эрдэм шинжилгээний хуралд манай эрдэм шинжилгээний хамтарсан баг буюу Монгол Оросын хамтарсан Төв азийн нүүдэлчдийн хот суурин төслийн хүрээнд сүүлийн 5 жилийн хугацаанд Монгол Улсад малтлага хийсэн Хүннүгээс Хятаны үе хүртэлх хэд хэдэн хотын малтлага судалгааны үр дүнг танилцуулсан.
-Эртний хотуудыг ярихдаа гол нь биш малтлага судалгаа хийж он цаг тоололыг тогтоох нь чухал гэлээ?
-Энэ удаагийн хуралд Монгол Улсад археологийн судалгаа тэр дотроо нүүдэлчдийн байгуулсан хот суурины судалгаа хийдэг голлох судлаачид хүрэлцэн ирснийг харсан байх. Тийм учраас энэ судлаачдын судалгааны үр дүнг нэгтгээд эцэст нь Монголын нүүдлийн нийгэмд хот гэдэг зүйл маань ямар үүрэгтэй байсан юм. Хэдийн үед бий болсон юм. Хотууд ямар бүтэц зохион байгуулалттай байсан бэ. Дээрээс нь нүүдэлчдийн дунд хотжилт гэж ямархуу маягтай явагдаж ирсэн бэ гэдгийг тодруулж гаргах нь хурлын зорилго юм.
-Танай баг хаанахын ямар эртний хотуудыг судлаж байгаа вэ? 
-Эхний хот бол Төв аймгийн Мөнгөнморьт сумын нутагт байгаа Тэрэлжийн Дөрвөлжин гэж хот бий. Энэ хотод 1920-иод оноос хойш анх судлагдсан. Сүүлийн 10 жилд ОХУ-ын эрдэмтэдтэй хамтран өргөн хүрээнд судалсан. Тухайлбал, холбогдох он цаг, барилгын материал, ямар хүмүүс аж төрж байсан, хэр удаан хугацаанд хүмүүс амьдарч байв, барилга байгууламжийн бүтэц зохион байгуулалт нь ямар байв зэргийг судалсан.
Энэ Тэрэлжийн Дөрвөлжин хот бол Хүннүгийн тахилын байгууламж гэж үздэг байсан. Сүүлийн үеийн судалгааны үр дүн илэрч байгаа олдворыг нь хөрш зэргэлдээ орны бусад олдворуудтай харьцуулж үзэхэд энэ хот маань Тахилын байгууламж гэхээсээ илүүтэй төв хаад ноёд, язгууртны өвөлжөөний орд харш байсан юм боловуу гэж сэтгэгдэл төрсөн. Яагаад гэвэл хотыг барьсан материал, газрыг сонгосон сонголт зэргийг харвал хаад ноёдын орд өргөө байсан юм шиг. Нөгөө нэг судалсан хотын онцлог их сонин.
-Ямар хот вэ?
-Бидний малтлага хийж байгаа нөгөө нэг хот нь Төв аймгийн Заамар сумын нутагт байрлах "Хэрмэн дэнж” гэж нэртэй балгас бий. Энэ хотыг анх 2002 онд нээж олоод 2005 оноос хойш тасралтгүй судалгаа хийж байна. Сүүлийн 3 жилд хийсэн судалгааны үр дүн бол соёлын давхрагтай хот байх боломжтой юм болов уу.
Яагаад гэвэл хотын хамгийн доод хэсгээс буюу зарим газраас илэрч байгаа ваар сав нь Түрэгийн үед холбогдож байгаа. Харин зарим газраас нь илэрсэн олдвор нь Уйгарын үеийнх бол хамгийн дээд давхрагаас илэрч байгаа нь Хятаны үед илэрч байгаа юм. Тэгэхээр энэ суурин маань анх Түрэгийн үед үндэс суурь нь тавигдаад дараа нь өөр улс үндэстэн гарч ирж хот сууринг сэргээн засварлаад суусан байх. Ер нь урд өмнө барьсан эзэнт гүрэн хотыг дараагийн улс нь гарч ирж засаж сэлбэж суудаг уламжлалтай байжээ.
Хэрмэн дэнж балгас маань Монгол Улсад байгаа хот сууринын дурсгалууд дотроос гаднах хэрэм, бүтэц зохион байгуулалт хаалганы зохион байгууллалт нь хамгийн сайн хадгалж үлдсэн хот гэдгээрээ ихээхэн онцлогтой.
-Танай баг судалгаагаа хэдэн жил хийж байна вэ?
-Монголд байгаа Хятан хотын судалгааг 2004 оноос хойш судалж байна. Энэ дунд ОХУ-ын Буриадын болоод Буриад улсын алс дорнодын судлаачидтай хамтарч Хүннүгийн үеийн хотуудыг судалж явсан. Ерөнхийдөө Хятан улсын хотуудыг 15 жил тасралтгүй судалж байна даа.
-Энэ судалгаа хийсэн эртний хот суурингууд дээр аялал жуулчлал хөгжүүлэх боломж бий юу. Гадныхан болоод дотоодынхон хэр сонирхдог бол? 
  -Манай улс энэ эртний түүхт дурсгалтай хот суурингууд ашиглаж болно. Монгол Улсад байгаа Хятаны археологийн дурсгалууд тэр дотроо хот суурины дурсгалууд маань нутгийн баруун зүгт байна. Тухайлбал Хархорин, Өгий нуур чиглэлийн аялал жуулчлалын замд бий. Замаас салаад 1-2 км зайтай ойрхон байна. Тухайн хотын түүх, ач холбогдол он цагийг нь тодорхойлсон зүйл хийж, жуулчдын сонирхлыг татах боломжтой. Гадаадынхан илүү сонирхоно.
Харин зүүн зүг рүү бол Чингисийн өлгий нутаг руу явж байгаа гол замд Зүүн баруун хэрэм, Өглөгчийн хэрэм зэрэг Хятан улсын үед холбогдох дурсгалууд бий. Тэдгээрийг аялал жуулчлалын бүтээгдэхүүн болгох бүрэн бололцоотой.
-Тэгээд аялал жуулчлалын газраас жуулчдад үзүүлдэг газрууд байгаа болов уу? 
-Одоогоор тийм зүйл алга. Үүнд аялал жуулчлалын газар болон судлаачдын ч санал санаачлага дутаж байгаа байх. Жишээлбэл, Хар бухын балгас дээр очоод чулуун барилгыг нь үзүүлчихээд яваад өгдөг. Гэтэл үүний гадуур Хятаны бүр том хот байгаа байхгүй юу. Үүнийг мэдэхгүй байгаа юм. Эртний түүх соёл судалж байгаа бидэнд бол асар үнэ цэнэтэй түүхэн дурсгал юм шүү дээ.  
-Судалгаа хийхэд хугацаа их ордог бололтой?
-Тийм. Маш их зардалтай, их удаан цаг хугацаа шаардагддаг. Хамгийн багадаа гэвэл 5-8 жил болно. Тэрнээс дээшээ 20 гаруй жил ч малтлага судалгаа хийдэг. Одоо 20 жил судалсан Хархорины судалгаа гэхэд нийт судалгааныхаа 10/1 хувьд ч хүрээгүй байна.
-Малтлага судалгаа хийсэн эртний хот суурингуудаа эргээд яаж хамгаалдаг вэ? 
-Бид нар аль болохоор хамгаалж байгаа. Эргүүлээд булах ёстой. Гэхдээ үндсэн хэв маягийг нь алдагдуулж болохгүй. Мөн тодорхой газруудад хамгаалалт хийх, аялал жуулчлалын бүтээгдэхүүн болгох, дурсгалуудаар нь ном бүтээх ажлуудыг хийж байна. Хамгийн гол нь аялал жуулчлалын салбарынхан бидний энэ судалгааг ашиглах хэрэгтэй.  
О.Сайхан
Л.ЭРДЭНЭБОЛД: ЭРТНИЙ ТҮҮХ ДУРСГАЛТАЙ ХОТ СУУРИНГУУДАА АШИГЛАЖ АЯЛАЛ ЖУУЛЧЛАЛЫГ ХӨГЖҮҮЛЭХ БОЛОМЖТОЙ
Та Like дарж уул уурхайн мэдээллийг өдөр болгон facebook-ээр дамжуулан авах боломжтой


URL


АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд Ord.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдлыг 7711-0505 утсаар хүлээн авна.

Сэтгэгдлүүд:

Сэтгэгдэл нэмэх
Нэр:*
Сэтгэгдэл:
Bold Italic Underline Strike | Align left Center Align right | Insert smilies Insert link URLInsert protected URL Select color | Add Hidden Text Insert Quote Convert selected text from selection to Cyrillic (Russian) alphabet Insert spoiler
Батлах код: *
Шинэ мэдээ
Н.Наранбаатар даргаа! Хүний амь нас чухал уу, сонгууль чухал уу...

 Хариуцлагагүй уул уурхайн балгаар байгаль орчин нь ихээхэн доройтож ...

Өчигдөр, 18:43
Шатахууны үнэ БУУРЛАА

 Ашигт малтмал, газрын тосны газраас шатахууны үнийн асуудлаар ...

Өчигдөр, 10:58
“Борц” болсон эдийн засаг

Үндэсний их баяр наадмыг зохион байгуулах хороо хуралдаж, бөхийн ...

Өчигдөр, 10:42
Том гүрнүүд сансрын уудамд олборлолт хийхээр өрсөлдөж эхэллээ

Өнгөрсөн таван жилийн хугацаанд дэлхийн томоохон гүрнүүд сансрын уудамд ...

2020 оны 05 сарын 25, 21 цаг 04 минут
Ираны түлш тээвэрлэсэн эхний хөлөг онгоц Венесуэлд хүрчээ

 АНУ-ын зүгээс хатуу сануулга өгөөд байсан хэдий ч Ираны түлш ...

2020 оны 05 сарын 25, 20 цаг 17 минут
В.Путин Оросын нефтийн салбарыг дэмжих удирдамж өглөө

 ОХУ-ын Ерөнхийлөгч В.Путин Засгийн газартаа хандаж, ирэх сарын 15-ны ...

2020 оны 05 сарын 25, 20 цаг 07 минут
Хятад улс цөлийг 60 жилийн дотор баян бүрд болгов

 Юйлин хотын иргэд элсэн шуурганаас хамгаалж мод суулгаж эхэлсэн ...

2020 оны 05 сарын 25, 16 цаг 12 минут
Дэлхийн ан амьтдын тухай сонирхолтой баримтуудаас

Дэлхийн ан амьтдын тухай сонирхолтой баримтуудаас та бүхэнд хүргэж байна. ...

2020 оны 05 сарын 25, 16 цаг 08 минут
Салхитын ордын авлигалын хэрэгт холбогдсон 6 шүүгчээс хоёр нь 3-5 жилийн ял авчээ

 Салхитын  ордын маргааныг шүүхээр шийдэхдээ 10-170 сая ...

2020 оны 05 сарын 25, 13 цаг 28 минут
У.Хүрэлсүх: Хил нээхгүй, хэзээ нээхийг хэлж чадахгүй

Улсын Онцгой комиссын Өргөтгөсөн хуралдаан Төрийн ордонд үргэлжилж байна. ...

2020 оны 05 сарын 25, 13 цаг 21 минут
АН-ЫН ДЭД ДАРГА АСАН Б.ДЭЛГЭРМАА ЯАГААД ЯАГААД ИЗНН-ААС НЭР ДЭВШИХ БОЛОВ

  АН-ын дэд дарга Б.Дэлгэрмаа УИХ-ын сонгуульд бие даан нэр дэвшихээр ...

2020 оны 05 сарын 23, 21 цаг 44 минут
2020 оны 05 сарын 23, 20 цаг 03 минут
“Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ Монгол Улсын ТОП-100 аж ахуйн нэгжийг 18 дахь удаагаа тэргүүллээ

 Монгол Улсын Засгийн газар, Монголын Үндэсний худалдаа аж үйлдвэрийн ...

2020 оны 05 сарын 23, 19 цаг 44 минут
Мартаж болохгүй үнэн!!!

Бид 100 гаруйхан жилийн өмнө ингэж дарлуулж явсан гэдгээ өглөө бүр санах ...

2020 оны 05 сарын 23, 16 цаг 21 минут
Завилаа суудалтай бурхан уулын заяа хаашаа явна вэ...

Хөгшчүүд сайхан домог, ам дамжсан ардын сургаал их хүүрнэнэ. Тээр жил ...

2020 оны 05 сарын 23, 14 цаг 34 минут
2020 оны 05 сарын 22, 19 цаг 17 минут
Хятадын цахилгаан станцууд Австралийн нүүрсийг авахаас татгалзаж эхэлснийг мэдээлжээ

Хятадын засгийн газар өөрийн төрийн өмчит цахилгаан станцуудад Австралийн ...

2020 оны 05 сарын 22, 16 цаг 56 минут
Орос гацааг хоёр хөршийн гацаа гэсээр байх уу?

Өнгөрөгч зууныг бид “Зөвлөлтийн тусламж, Хятадын аюул” гэх ...

2020 оны 05 сарын 22, 10 цаг 13 минут
Тавантолгойн нүүрстэй холбоотой хэргийг өргөн хүрээтэй шалгаж эхэлжээ

   Б.ДАМДИН-ОЧИР   "Эрдэнэс Тавантолгой” ХК-ийн захирал ...

2020 оны 05 сарын 21, 13 цаг 40 минут
Шүүгчдийн авсан хахуулын мөнгө ЗЭЭЛ болоод замхарах нь ээ!!!

Салхитын ордын хэргийг шийдэхдээ шүүгчдийн авсан хахуулын хэрэг Хан-Уул ...

2020 оны 05 сарын 21, 11 цаг 57 минут
УБЦТС ТӨХК 2019 оны үндсэн үзүүлэлтээрээ Топ - 100 компанийн нэг боллоо

 Монгол Улсын Засгийн газар, Монголын Үндэсний Худалдаа Аж Үйлдвэрийн ...

2020 оны 05 сарын 21, 11 цаг 52 минут
ХӨНДӨХ СЭДЭВ: Сүсэглэл, солиорлын дэнс: ЯМАА

Содон өнгө, өөр төрх, өвөрмөц хэв маягийг байгаль эхээс өвлөсөн бүхэн эрт ...

2020 оны 05 сарын 21, 10 цаг 58 минут
Хийн хоолойг Монголоор дайруулах нь Украин, Беларусийн адил асуудал үүсгэж магадгүй гэв

 ОХУ-аас БНХАУ-д байгалийн хий нийлүүлэх хоолойг Монголын нутаг ...

2020 оны 05 сарын 20, 19 цаг 11 минут
ОУ-ын байгууллагаас “Рио тинто”-д тавьсан ШААРДЛАГЫН УЧИР

 Рио Тинто. Энэ нэр зарим нэгнийх нь хувьд асар их мөнгө шиг ...

2020 оны 05 сарын 20, 17 цаг 24 минут
Уйлж буй байгаль ээжийн гомдол КОРОНА

 Соёл, зан заншил гэдэг ямар агуу, бас яасан аймаар зүйл болохыг ...

2020 оны 05 сарын 20, 17 цаг 09 минут
Венесуэл алтаа эргүүлэн авахын тулд Английн банкийг шүүхэд өгчээ

ЛОНДОН. /TASS/. Венесуэлийн Төв банк коронавирустэй тэмцэх ажлыг ...

2020 оны 05 сарын 20, 13 цаг 31 минут
Зургадугаар сарын 10-ныг хүртэл аялж, зугаалахыг хориглолоо

Нийслэлийн Мэргэжлийн хяналтын газраас ирэх сарын 10-ны өдрийг хүртэл ...

2020 оны 05 сарын 20, 11 цаг 51 минут
Коронавирусээс шалтгаалж төмрийн хүдрийн ханш унажээ

 Коронавируст цар тахал уул уурхайн салбарт тэр дундаа төмрийн ...

2020 оны 05 сарын 19, 20 цаг 56 минут
2020 оны 05 сарын 19, 20 цаг 29 минут
Алтны оргил цаг дэлхийн зах зээлд тохиож байна

    Даваа гарагийн арилжааны дараа алтны ханш 1771 ...

2020 оны 05 сарын 19, 16 цаг 03 минут
2020 оны 05 сарын 19, 15 цаг 37 минут
Шатахууны үнийг дахин ЗУУН ТӨГРӨГӨӨР бууруулахаар болжээ

Шатахууны хангамж үнэ тарифыг тогтворжуулах, хяналт тавих Үндэсний зөвлөл ...

2020 оны 05 сарын 19, 13 цаг 27 минут
2020 оны 05 сарын 19, 13 цаг 22 минут
“Brent” маркийн нефтийн үнэ 33.3 ам.долларт хүрлээ

     "Brent” маркийн нефтийн үнэ дөрөвдүгээр сарын 13-наас ...

2020 оны 05 сарын 19, 12 цаг 03 минут
2020 оны 05 сарын 18, 16 цаг 27 минут
Оюутолгойн хөрөнгө оруулагчид далд уурхайн нэмэлт санхүүжилтийг хэлэлцжээ

“Туркойз Хилл" компани энэ оны эхний улирлын санхүүгийн мэдээллээ ...

2020 оны 05 сарын 18, 15 цаг 22 минут
Парламентын танхимд "суудал горилогч" шатахуун импортлогчид

УИХ-сонгуульд нэр дэвшигчдийн нэрс хоёр хоногийн дараа буюу 10-наас 16-ны ...

2020 оны 05 сарын 18, 12 цаг 51 минут
Цар тахлын үед хэлцэл хийх нь эрсдэлтэй гэж Rio Tinto үзэв

 COVID-19 цар тахлын үед компаниудын үнэлгээг бодитой тогтоох нь ...

2020 оны 05 сарын 18, 11 цаг 48 минут
Данс тулгаж дууссаны дараа 1072 хувьцааны ногдол ашгийг олгоно гэв

 Нэг их наяд төгрөгийн орлоготой ажилласан "Эрдэнэс Таван толгой” ХК ...

2020 оны 05 сарын 18, 11 цаг 26 минут
2020 оны 05 сарын 18, 11 цаг 11 минут
МАН, АН хоёр байгаа цагт Монгол Улс Оюутолгойгоос ашиг авахгүй

Францын судлаач Антойне Майрг 2011 оны наймдугаар сард болсон Олон улсын ...

2020 оны 05 сарын 16, 14 цаг 13 минут
2020 оны 05 сарын 15, 17 цаг 08 минут
30 хүртэлх ажилчинтай хайгуулын 86 компани сул зогсож байна

  Гурван талт хэлэлцээрийн дагуу ажилчдын сул зогсолтын ...

2020 оны 05 сарын 15, 15 цаг 09 минут
МАН, АН хоёр байгаа цагт Монгол Улс Оюутолгойгоос ашиг авахгүй

 Францын судлаач Антойне Майрг 2011 оны наймдугаар сард болсон Олон ...

2020 оны 05 сарын 15, 11 цаг 06 минут
2600 жилийн өмнөх париктай, шивээстэй ҮХЭГИЙН ГҮНЖ

2600 жилийн өмнөх париктай, шивээстэй ҮХЭГИЙН ГҮНЖ Үхэг гэж юу вэ? Алтайн ...

2020 оны 05 сарын 14, 16 цаг 37 минут
Гангийн үйлдвэрлэлийн уналтыг дагаж Монголын коксжих нүүрсний экспорт болон үнэ буурах эрсдэлтэй

Үндэсний статистикийн хорооны мэдээлснээр 2020 оны эхний дөрвөн сарын ...

2020 оны 05 сарын 14, 15 цаг 50 минут
2070 он гэхэд гурван тэрбум гаруй хүн ХЭТ ХАЛУУНд амьдрах төлөвтэй байна

Хүлэмжийн хийн ялгарал буурахгүй бол олон тооны хүмүүс 29С-ийн дундаж ...

2020 оны 05 сарын 14, 15 цаг 42 минут
ОПЕК+ орнууд газрын тосны экспортоо бууруулжээ

 Газрын тос экспортлогч орнуудын "ОПЕК+” бүлгийн гишүүн орнууд газрын ...

2020 оны 05 сарын 14, 13 цаг 35 минут
“Загас”-аар тэжээх Ерөнхий сайд минь дараа нь “загас”-аа яаж барих билээ?

Загас өгөх биш, харин загас барих аргыг зааж өгөх нь чухал гэсэн үг бий. ...

2020 оны 05 сарын 14, 09 цаг 43 минут
Бургастай-Лаоемяо боомтыг нээхээр боллоо

 Засгийн газрын өнөөдрийн /2020605613/ ээлжит хуралдаанаар "Хилийн ...

2020 оны 05 сарын 13, 21 цаг 15 минут

Санал асуулга

Тавантолгойн хувьцааг иргэдэд бэлнээр тараах нь зөв үү?

Зөв
Буруу
Мэдэхгүй

 
Ханшийн мэдээ
Гадаад хувьцаа
Нью йоркын хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
BHP Billiton
Ivanhoe Mines
90.53
23.3
1.44
0.00
Австралийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
General Mining Corp
Aspire Mining Limited
0.145
0.52
0.00
-0.02
Лондонгийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
Petro Matd Limited
polo Resources Limited
123.5
5.4
0.00
0.02
Хонконгийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
Mongolian Mining Corporation
Mongolia Energy
9.59
1.14
0.00
-0.06
Торонтогийн хөрөнгийн бирж
 
Шинэ бүтээл

"Монголын Геологийн есөн эрхэм" номын нээлт боллоо
Металлын ханшийн мэдээ
Нүүрсний ханшийн мэдээ
Уул уурхайн ТОП 25 компани