Ord.mn | Mongolian Mining
| English |  Mobile |  Rss

М.Энхсайхан: Популистууд гарч ирээд Тавантолгойн станцын гэрээг устгачихсан

Ерөнхий сайд асан М.Энхсайхантай ярилцлаа.

-Таны эдийн засгийн сэтгүүлчдэд тавьсан хотын эдийн засгийн тухай лекц сонирхолтой санагдсан. Та лекц бэлдэхдээ Оксфордын их сургуулийн материалд түшиглэсэн гэж ярьж байсан. Ер нь хотын эдийн засгийг хэрхэн хөгжүүлэх ёстой вэ?

-Хотын захиргаа хот хөгжүүлэхээр ямар нэгэн санаачилга гаргавал хөдөлмөрийн бүтээмж хэрхэн нэмэгдэх вэ гэдэг шалгуурыг харах ёстой. Миний харж байгаагаар хот бараа, бүтээгдэхүүн ачиж, буулгадаг төмөр замын бүстэй болмоор санагддаг. Өнөөдөр зөвхөн Гурвалжингийн гүүрэнд контейнер ачиж, буулгадаг. Үүнтэй адилхан ачдаг, буулгадаг төмөр замын бүс байгуулаач ээ, гэдэг саналыг би хотын захиргаанд тавьсан.

Тэгээд тэр бүс дээр экспортын үйлдвэрлэл, үйл ажиллагаа явуулж байгаа компаниудыг нүүж очооч гэж хэлээд байгаа юм. Компаниуд бол дуртай нүүж очно. Яагаад гэвэл үйлдвэрлэсэн бараа, бүтээгдэхүүнээ вагонд ачаад явуулахад амар болно шүү дээ. Эдийн засагт ч ашгаа өгнө. Бас импортын бараа оруулж ирдэг бүс байгуулах нь зөв шийдэл гэж бодоод байгаа юм. Ер нь хот түшиж эдийн засаг өсдөг.

Дээрээс нь хотыг хэтэрхий их төлөвлөж болохгүй. Хамгийн ойрын жишээ гэвэл Хятадын эдийн засаг сайжирч, томоохон хотуудыг байгуулсан боловч тэнд нь суух хүн олдохгүй болчихсон.

Одоо Хятадад 65 сая орон сууц эзэнгүй байна. Хэтэрхий их төлөвлөлт оруулсан газрууд нь сүйрлийн байдалд орчихсон. Турк Улс бас том хотууд байгуулсан. Тэнд нь хэн ч суудаггүй.

Тиймээс төлөвлөлтөөс илүү хөдөлмөрийн бүтээмж дээр тулгуурлаж, хот хөгжих ёстой гэж хэлээд байгаа юм. Бидний гол алдаа бол “Зах зээлийн үл үзэгдэгч гар”-ыг ашиглахгүй байгаад байгааюм. “Зах зээлийн үл үзэгдэгч гар” гэдэг зүйлийг ашиглахгүй бол уул уурхай түшсэн хотжилт цаашдаа явахгүй байдалд хүрнэ. Уул уурхайн орлого түшсэн хотжилтоос газар, үл хөдлөхийн үнэ цэнэ дээр туршсан нь зөв санаа.

-Манайд бас зарим зүйлийг хэт төлөвлөдөг. Жишээ нь, орон сууц байна. Өнөөдөр дөрвөн мянга орчим орон сууц эзнээ хүлээгээд хоосон хэвтэж байгаа. Тэрийг нь худалдаж авах чадалтай хүмүүс ховор байна шүү дээ. Энэ юутай холбоотой гэж та бодож байна вэ?

-Банкууд хэзээ ч ипотект хөрөнгө гаргаж байгаагүй. Арилжааны банкаар дамжуулаад Монголбанк л мөнгө гаргаж байсан. Монголбанк мөнгө гаргана гэдэг чинь төгрөг үйлдвэрлэж байна гэсэн үг.

Барилгын компаниуд орон сууц барихын тулд банкнаас авсан зээлээ ам.доллар болгоод урдаас материал авдаг. Өөрөөр хэлбэл, валютын нөөцөө ипотект зарсаар байгаад улс орон уначихсан шүү дээ. Тэгээд өрөнд орсон.

ОУВС Монголбанкыг ипотек санхүүжүүлдгээ зогсоо гэдэг шаардлага тавьсан. Тэр бол зөв шийдвэр. Сүүлийн үеийн мэдээгээр дөрвөн мянган орон сууц зарагдаагүй байгаа юм билээ. 30 мянган орон сууц дутуу баригдсан байгаа. Иргэдэд нь мөнгө байхгүй. Ингээд ипотек зогсохоос өөр аргагүйд хүрч маш жижигхэн болж хувирсан. Хотын хөгжилд шинээр хандахгүй бол болохгүй гэдгийг ипотекийн өнөөдрийн нөхцөл байдлаас харж болно.

Хүмүүс ингэж бодсон. “Тэртээ тэргүй орон сууцаа зараад банкны зээлээ төлнө” гээд л авчихсан. Гэтэл эдийн засгийн хямрал давхцаад орон сууцны үнэ доошоо унаад эхэлсэн.

Зээл нь тэр хүнд дарамт болж хувирсан. Дагаад банкууд нь дампуурчихсан. АНУ-д энэ үзэгдэл 2005 онд болсон. Үүнийг “Үй олноор сүйтгэх санхүүгийн зэвсэг” гээд олон жилийн өмнө нэрлэчихсэн юм. Би энийг нэлээд дээр үед анхааруулж л байсан. Гэхдээ өнөөдөр ипотекийн зээл, уул уурхай түшсэн орлого, цуглуулсан валютын нөөцөө цацдаг асуудал байхгүй болчихсон учраас хотын хөгжлийг шинээр бодож олохгүй бол болохоо байж ээ гэдэг талаас нь үүнийг хэлээд байгаа юм.

ХЯТАДУУД “ДУНД ОРЛОГЫН ХАВХ”-НААС ГАРЧ ЧАДАХГҮЙ БАЙГАА 

-Хотын хөгжилд таван төрлийн “хавх” тээг болдог гэж та хэлсэн. Тодруулбал, хэт шавааралдан түгжрэх хавх, газар өмчлөлийн сул эрхийн хавх, дэд бүтцээ босгоогүй суурьшуулах хавх, албан бусын хавх, гадаадад зарах барааны өндөр өртгийн хавх гэх мэтчилэн. Эдгээр хавх манай Улаанбаатарт бүгд байх шиг байна. Тийм үү?

-Тийм. Хэт шавааралдан түгжрэх хавх гэдэг нь нутагтаа ажиллаж, амьдрах аргагүй болоод хот суурин газар бараадан ирсэн хүмүүсийн нүүдлийг хэлж байгаа юм. Тэд хотод ирээд орон сууц худалдаж авч чадахгүй учраас гэр хорооллыг үүсгэнэ. Үүнийг хэт шавааралдан түгжрэх хавх гэж нэрлээд байгаа юм. Хоёрдугаарт, газар өмчлөлийн сул эрхийн хавх. Жишээлбэл, Улаанбаатарт газар өмчилсөн хүмүүст нэг зовлон бий.

Хэзээ ч хураан авч мэднэ. Тодорхой хугацаа өгнө. Байшин сав барихгүй бол хурааж авна. Газар өмчлөгч газраа хураалгахгүйн тулд хашаа татна. Ямар ч хамаагүй байшингийн суурь цутгадаг ч байшингаа босгож чаддаггүй. Газар өмчлөлийн сул эрхээс болж энэ мэтээр газраа үнэгүй болгочихдог. Газрын зөвшөөрөл өгөхдөө юу барихыг нь асуудаг. Гурван давхар байшин дэлгүүрийн зориулалттай гээд авчихсан хүнд зургаан давхар эмнэлэг барих боломж гарч ирдэг.

Гэвч өөр зориулалтаар авчихсан учраас боломж нь хумигддаг. Өөрөөр хэлбэл, газар өмчлөлийн эрх нь сулраад байдаг. Нэг талаас газар өмчлөгчид нь газраа ашиглаж чаддаггүй. Нөгөө талаас төр нь өмчлүүлж өгсөн газраа авч болдоггүй энэ хөгийн байдлыг сул эрхийн хавх гэж нэрдээд байгаа юм. Бид энэ хавханд уначихаад байна.

Би хотын захиргааныханд ярихдаа зориуд ард нь улаанаар тэмдэглэсэн юм. Учир нь мөнгөгүйгээр асуудлыг шийдэх гарц байж магадгүй гэсэн дохиог илэрхийлсэн. Гурав дахь нь дэд бүтцээ босгоогүй суурьшуулдаг хавх. Хятад ийм замаар яваагүй. Дэд бүтцээ барьж цахилгаан, усаа шийддэг. Тэгээд газруудаа зараад явдаг. Ингэхгүйгээр суурьшуулчихаар хэцүү. Дэд бүтэц татах гэхээр бусдын өмчилж авсан газар руу орчих гээд байдаг.

Хурааж авах боломжгүй. Ингээд дэд бүтцээ босгоогүй суурьшуулах хавханд унадаг. Манайд ийм жишээ олон. Дөрөв дэх нь албан бусын хавх. Эдийн засаг албан, албан бус сектортой. Албан бус нь татварт өртдөггүй, ер нь бол сүүдрийн эдийн засаг. Гэр хороололд ямар нэг дэлгүүр, жижиг аж ахуй эрхэлж байгаа хүмүүс томрох бололцоогүй болчихдог. Томрох бололцоогүй учраас банк, татвартай харилцах ямар ч сонирхолгүй.

Тэгээд асар том сүүдрийн эдийн засаг үүсгэдэг. Энэ нь хот өөрөө зохицуулалт хийхгүй яваад байгаагийн хар гай юм. Ер нь бол нэг зүйлийг ойлгох ёстой. Хотын хөгжил бол УИХ, Засгийн газрын асуудал гэж ойлгох хэрэгтэй. Хотын хөгжил бол хотын захиргааны асуу-дал гэж харж болохгүй. Тэгвэл мухардчихна. Гэхдээ хотын засаг захиргааны өндөр идэвх шаардах асуудал.

Тэд санаачилга гаргадаг, тэрийг нь УИХ, Засгийн газар дэмжиж явах ёс-той юм л даа. Түүнчлэн хотод иргэдийн оролцоог өндөр хангаж өгөхгүй бол болохгүй. Мэдээлэл бүхий иргэд бий болохоос нааш хот ажлаа хийхэд хэцүү гэж бий Хотын захиргааныханд хэлсэн.

-Та бас дунд орлогын хавхнаас эдийн засаг нь хөгжсөн орнууд гарч чаддаггүй гээд Хятадыг жишээ болгон ярьж байсан. Яагаад гарч чаддаггүй юм бэ?

-Би Хятадын томоохон эдийн засаг хариуцсан хүмүүстэй нь уулзсан юм. Тэд юу хэлж байсан бэ гэхээр манай эдийн засаг хавханд орчихлоо гэж ярьж байсан. Дунд орлогын хавх гэж байдаг гэнэ ээ. Үүнд Хятадууд орчихсон байгаа юм. Нэг хүнд ногдож байгаа ДНБ 10 мянган ам.доллар хүрэхээр эдийн засаг өсөж, дундаж давхаргынхны орлого өсөөд ирдэг. Ингээд дунд орлогын хавханд уначихдаг.

Нэг хүнд ногдох ДНБ Монголд 4 мянга, Хятадад 10 мянга, Орост 10 мянга байгаа. Дунд орлогын хавханд орчихоор эдийн засгаа цааш хөгжүүлэхэд асуудал гарч ирдэг. Гаднын хөрөнгө оруулалт орж ирдэггүй. Гайгүй орлоготой болчихоор хүмүүсийн цалин өсчихдөг.

Жишээ нь, Хятадын ажилчдын цалин сүүлийн таван жилд хоёр дахин өссөн. Өмнө нь Хятадад хямд ажиллах хүчийг нь харж гаднын хөрөнгө оруулагчид орж ирж байсан бол орохоо больчихсон. Ажилчдынх нь цалин өндөр, тоолуур өндөртэй хурдны зам нь өртөг их шаарддаг гэх мэт олон асуудал үүссэн. Нэг талаас нь харахад хөгжил ирсэн юм шиг мөртлөө урагшилж, тэлж чадахаа больчихсон. Үүнийг хавх гээд байгаа юм.

Энэ хавхнаас гарах их хэцүү юм билээ. Дэлхийн банкны судалгаагаар жараад онд хавханд орсон 101 орноос 40 жилийн дараа 13 орон дээд орлоготой болж хувирсан байгаа юм. Тэгэхээр улс орнууд дунд орлогын хавхнаас гарахад хэцүү юм байна.

“МАЙДАР ХОТ” ЯАХАВ ХӨШӨӨ НЬ Л ГОЁ БАЙХ. ГОЛ НЬ ТӨЛӨВЛӨЛТ ХЭРЭГТЭЙ 

-Төв аймгийн Сэргэлэн сумын нутагт “Майдар хот” байгуулахаар болсон. Энэ төсөл хэрэгжсэнээр Ази тивдээ анх удаа эко хот болно гэж байгаа. “Майдар хот” байгуулах нь хэр зөв санаа вэ?

-Аль нэг хүний хүсэл, зоригоор элдвийн хот байгуулах гэж оролдвол буруу. Би Ордосын Кан баши аймагт хэд, хэдэн удаа очсон. Тэнд очоод барилга, байгууламж, хөшөө дурсгалыг нь үзвэл Монголын түүх бүхлээрээ байдаг. Маш гоё. Гэхдээ тэр хотод хүн байхгүй. Хамгийн инээдтэй нэг зүйлийг хэлье. Кан баши аймгийг байгуулахдаа хятадууд анх ингэж сэтгэсэн байгаа юм.

Орчин үеийн жорлон биш ус татдаггүй, өвс шороогоор булдаг жорлонг бий болгосон. Гэтэл үнэр танартаа дарагдаад баларна биз дээ. Ингээд дахин бүтэн өөрчилсөн ч одоо тэр хотод хүн суудаггүй. Бас ЮНЕСКО-д бүртгэгдсэн Латин Америкийн Brasilia гэж хот байдаг юм. Энэ хот төлөвлөлт сайтай гээд ЮНЕСКО-гийн шагнал авсан байдаг. Хотод суурьшина гэдэг бол хэн нэг хүний зааснаар суудаг юм биш.

Майдар бол яахав хөшөө нь гоё байх л даа. Миний хэлэх гээд байгаа санаа бол төлөвлөлт хэрэгтэй. Бас тэнд хөдөлмөрийн бүтээмж хэр байх вэ гэдгийг харах нь чухал. Хөдөлмөрийн бүтээмж дээшлэх замаар улс орон хөгжинө. Хөдөлмөрийн бүтээмж дээшлэх замаар хотжилт явагдана.

-Багануур дүүрэгт оюутны цогцолбор хотхон барих асуудлыг олон жил ярьж байгаа. Санхүүжилт нь тодорхой хэмжээнд ший-дэгдсэн гэдгийг холбогдох албаныхан хэлдэг. Ер нь хотын алслагдсан дүүрэгт оюутны цогцолбор барих асуудлыг та юу гэж харж байгаа вэ?

-АНУ, Европ, Хятадад хотжилт явж байгаа процесс Африк, Монголд явж байгаа процесс хоорондоо тэнцүү биш. Бүтээмжтэй холбоотой учраас. Хөгжилтэй орнуудад оюутны байр барихдаа мөнгөө шидээд шинжлэх ухааны бааз байгуулах маягаар явдаг. Харин манайх тийм зүйл хийж чадахгүй. Ний нуугүй хэлэхэд бидэнд тийм мөнгө нь байхгүй. МУИС-ийн оюутны байрыг хотоос алслагдсан дүүрэгт барихаар болбол оюутнуудын сургалтын чанар доошоо унана.

Интернеттэй холбогдож чадахаа болино. Хүмүүстэй холбогдож чадахаа болино. Ер нь оюун ухааны бэлтгэл хангах нөхцөл байхгүй учраас доош нь унагааж байгаа хэрэг.

-Хэдэн жилийн өмнөөс л метроны замыг хотын төвөөр газар доогуур 20 метрийн гүнд, хотын захаар газар дээгүүр буюу гүүрэн хэлбэрээр ил барина гэж төлөвлөсөн. Гэвч энэ ажил одоо болтол эхлээгүй. Манайд метро барих нь хэр зөв шийдэл вэ?

 -Оксфордынхны өгч байгаа зөвлөгөөн дээр хотуудыг их орлоготой, бага орлоготой хот гэж хуваадаг юм. Манайх бол бага орлоготой хотдоо орно. Яагаад гэхээр хөдөлмөрийн бүтээмж бүрдээгүй өөрсдийгөө ядуу гэж хэлэхэд хэцүү ядуу хүмүүсийн нүүдэл хүрч ирээд хот байгуулсан. Тэгэхээр бага орлоготой хотод метро байгуулах асуудал байхгүй шүү дээ. Бүр метро байгуулна гэж ярьж байгаа яриа нь хотын хөгжлийг алж байгаатай адилхан. Яагаад гэвэл сэтгэлгээг нь шал буруу тийш нь фантазлаад л Америк, Европоор сэтгэх гэж оролдоод дуусаж байгаа юм.

ТОМООХОН МЕГА ТӨСЛҮҮД ДЭЭР “АРАНШИНТ ЭДИЙН ЗАСАГ” ИЛРЭЭД БАЙДАГ ЮМ 

-Засгийн газрын хуралдаанаар өөрчилж, Гашуунсухайтын 267 км төмөр замаас өмнө Тавантолгой-Зүүнбаянгийн 414 км төмөр замыг цэргүүдээр бариу-лах шийдвэрийг гаргаад байгаа. Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн сайд Д.Сумъяабазар “Эдийн засгаас илүү нийгмийн тооцоолшгүй үр ашигтай. Хүмүүс аймаг дамжин шилжиж, солилцоо бий болно. Цус ойртолтод нөлөөлөх, улсын тусгаар тогтнолтой холбоотой, ач холбогдолтой зам” гэж тайлбарласан. Үүнийг олон нийт “Нөхөн үржихүйн төмөр зам” гэж яриад байгаа. Үүн дээр та ямар байр суурьтай байна?

-Төмөр зам зөвхөн далан шороо биш. Дээр нь рельс төмөр тавина. Төмөр дээр төмөр дугуйтай эргэнэ гэдгийг тооцох ёстой. Том төсөл хэзээ эхэлдэг вэ гэхээр бүтэн бодож дууссаны дараа эхэлдэг. Барууны хэллэгт “Эхнээс нь төгсгөл хүртэл бод” гэдэг шүү дээ. Ингээд эхнээс нь төгсгөл хүртэл бодчихсон зүйл дээр хөрөнгө, мөнгө гаргаж төслийг эхлүүлдэг юм.

Гэтэл манайд эхнээс нь төгсгөл хүртэл бодсон зүйл нэг ч байхгүй. Төмөр зам өөрөө тээврийн эдийн засаг. Түүнд юу тээвэрлэх гээд байгаа юм бэ гэдгийг бодох ёстой. Нэг зүйлийг онцлон хэлэхэд ерөнхий эдийн засгаас илүү “Араншинт эдийн засаг” гэдгийг маш сайн ойлгох хэрэгтэй. Хүний эрүүл ухаанаас биш араншингаас хамаардаг эдийн засаг гэж байдаг юм. Ялангуяа том төсөл, хөтөлбөрүүд эрүүл ухаанаар бус араншингаар удирдагдаад байдаг золиг юм л даа.

Сүүлийн төмөр зам дээр гарсан яриа бол хүний араншин гарч байгаагаас биш эрүүл ухаан гарч байгаа юм биш байхгүй юу. Цус ойртолт гэж балайрна гэдэг бол араншин л даа. “Араншинт эдийн засаг” гэдэг зүйл байдаг юм байна гэдгийг анх ярьсан хүмүүс нь нобелийн шагнал авсан шүү дээ. “Араншинт эдийн засаг” томоохон мега төслүүд дээр илүү тодрон гарч ирдэг.

Сэтгэл хөдлөлөөр шал худлаа зүйл ярьцгаадаг байхгүй юу. “Араншинт эдийн засаг” гэдгээ ялгаж, салгаж яривал арай шинжлэх ухаанч сонсогдоно. Тиймээс манай улс микро эдийн засаг руу орж өгөх хэрэгтэй байгаа юм. Нэг хоёр хүн зөв ярьснаараа асуудал шийдэгдэхгүй. Нээлттэй эдийн засаг мэддэг мэдээлэл бүхий иргэд бий болсон цагт нийгэм зөв шийдлээ гаргана уу гэхээс биш нэг, хоёр хүнийг “Чи муу хужаа” гээд л дуусгачихна шүү дээ.

-Өмнөговийн Ханбогдод зэсийн баяжмал боловсруулах үйлдвэр барихаар болсон. Энэ үйлдвэр жилд нэг сая тонн баяжмал боловсруулах хүчин чадалтайгаар 2020 он гэхэд ашиглалтад орно төлөвлөж байгаа?

-Зэсийн үйлдвэр барихад хамгийн том технологийн асуудал бол асар их хэмжээний хүхрийн хүчил ялгардаг юм. Жишээлбэл, манай “Эрдэнэт”, “Оюутолгой”-н зэсийг хятадууд түүхийгээр нь аваад боловсруулж байгаа шүү дээ. Тэд хүхрийн хүчлээ хаашаа хийхээ мэдэхээ байчихсан. Том том саванд хүхэр хийж хадгалаад л байдаг.

Хүхрийн хүчлийг бусад химийн бодистой хольж байж газар тариалангийн бордоо болгож хувиргадаг. Тэр процесс нь маш удаан явж байгаа. Тиймээс манайх эхлээд технологийн асуудлаа шийдэхгүй бол цэвэр зэс гаргаж авна гэж ярих бол амархан шүү дээ. Гаргасан хүхрийн хүчлээ яах уу. Говийн нутгууд руу булах уу.

Хадгалах сав байх уу зэрэг асуудлаас болоод өртөг, зардлууд нь хамаагүй өндөр болно. Тэгэхээр бид зэсийн үйлдвэр барих гэж зүтгэх нь зөв үү, гэдэг асуудал үүснэ. Ингээд зөв, буруу гээд л улс төр болоод явчихдаг нь төвөгтэй л дөө. Хамгийн гол нь хүхрээ дараагийн боловсруулалт оруулах чадалтай л байх хэрэгтэй.

-Тавантолгойд 300 мВт-ын хүчин чадалтай дулааны цахилгаан станц барих асуудлыг мөн ярьж байгаа. Тавантолгойн цахилгаан станцыг 2023 оны зургаадугаар сард ашиглалтад оруулна гэж байгаа. Цахилгаан станц баригдах нь манайд ямар ашигтай вэ?

-Цахилгаан станц дээр цахилгаан эдийн засгийн бизнес гэдэг зүйлийг ярих ёстой. Жишээлбэл, зэсийн баяжмалын үйлдвэр зэсээ гаргаад, баяжмалаа хийгээд хүн авахгүй бол агуулахад хадгалж болно шүү дээ. Тэгээд зах зээлд хэрэгтэй болбол агуулахаасаа зарж, борлуулж болно. Цахилгааныг хадгалж болдоггүй байхгүй юу. Цахилгааныг үйлдвэрлээд гялгар хүүдийнд хийгээд хадгалдаг бол хамаа байж уу.

Тэгэхээр цахилгаан станцын бизнес дээр хамгийн том шаарддаг зүйл нь юу вэ гэхээр мотороо асаалаа, цахилгаанаа асаалаа хэн хэрэглэх вэ гэдэг асуулт гарч ирнэ. Хэн хэрэглэхээс хамаараад цахилгаан станц дээр мөнгө босгодог. Тавантолгой цахилгаан станц төслийн хэрэглэгч нь Оюутолгой.

“Рио Тинто”компани Засгийн газар хоёр нийлээд цахилгаан станц барих гэрээ байгуулсан. Гэтэл хэдэн популистууд гарч ирээд нөгөө гэрээг нь устгаад хаячихсан. Гэрээг нь устга-сан болохоор дараа нь цахилгаан станц барилаа гэхэд хэрэглэх эзэнгүй болчихсон. Одоо тэгээд дахиад гэрээ байгуулах шаардлага үүсчихээд явж байна. Дахиад гэрээ байгуулахдаа өмнө нь хийж байсан нөхцөлүүд нь буураад явчихсан байдалтай байгаа.

-АН-ын дарга С.Эрдэнэ намаа нэгтгэж, шинэчилнэ гэж мэдэгдсэн. Та ер нь АН-ын ирээдүйг юу гэж харж байгаа вэ?

-Би АН-аас гараад 13 жил болжээ. Энэ намын ирээдүй гишүү-дийнх нь идэвхи, чармайлтаас хамаарна.

-’’Жудагт Монгол” холбооноос таныг Тавантолгойн орд газрын талаар Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөл, УИХ, Засгийн газраас гаргасан шийдвэрийг өнөөдрийг хүртэл хэрэгжүүлэхгүй, тодорхой бус шалтгаанаар саатуулж байгаа нь Эрүүгийн хуулийн тусгай ангид заасан хорлон саатуулах гэмт хэргийг өдүүлж байна хэмээн үзэж, Тагнуулын Ерөнхий газарт шалгуулах асуудал яригдаж байсан. Энэ асуудал юу болсон бэ?

-Энэ асуудлыг өөрөөс чинь сонсож байна. Улстөржилт байлгүй дээ.

У.САРАНГЭРЭЛ, ҮНДЭСНИЙ ШУУДАН

М.Энхсайхан: Популистууд гарч ирээд Тавантолгойн станцын гэрээг устгачихсан
Та Like дарж уул уурхайн мэдээллийг өдөр болгон facebook-ээр дамжуулан авах боломжтой


URL


АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд Ord.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдлыг 7711-0505 утсаар хүлээн авна.

Сэтгэгдлүүд:

Сэтгэгдэл нэмэх
Нэр:*
Сэтгэгдэл:
Bold Italic Underline Strike | Align left Center Align right | Insert smilies Insert link URLInsert protected URL Select color | Add Hidden Text Insert Quote Convert selected text from selection to Cyrillic (Russian) alphabet Insert spoiler
Батлах код: *
Шинэ мэдээ
Модыг тарих биш тайраад байна

 Монгол орны ой мод голдуу уулын ар хэсэгт ургадаг. Энэ нь дороо ...

Өнөөдөр, 20:11
Латви улсын иргэн 30 кг солирыг хууль бусаар гаргах гэж байжээ

 Улс хоорондын шуудан илгээмжийн гаалийн газар, "DHL" гаалийн ...

Өчигдөр, 19:46
Өчигдөр, 17:51
Энэ бол ногоон гайхамшиг

 Шар мөрний "几” хэлбэрийн тохойн Хөвчийн цөл нь Муни уулын өмнө бэлд ...

Өчигдөр, 16:49
ХАР НҮҮРС ДАГАСАН ХЭЦҮҮ АМЬДРАЛ

  -Цагаанхаданд хар зах зээл утгаараа хөгжжээ- Өмнгөвь аймгийн ...

Өчигдөр, 13:47
Литийн геологи хайгуул дэлхийн цэвэр ирээдүйг хангана

 ИРЭХ 10-15 ЖИЛД ЛИТИЙН ЭРЭЛТ 300 ХУВЬ ӨСӨХ ТААМАГ БИЙ ...

2019 оны 05 сарын 17, 17 цаг 19 минут
Ерөнхий сайд асан Ч.Сайханбилэгийг яллагдагчаар татахаар шийдвэрлжээ

  Улсын ерөнхий прокурорын тушаалаар байгуулсан ажлын хэсгийнхэн олны ...

2019 оны 05 сарын 17, 12 цаг 37 минут
Мөнгө үржүүлдэг салбар Монголд “унтаж” байна

Өндөр технологиос Монгол Улсад хөгжүүлэх хамгийн боломжтой салбар нь ...

2019 оны 05 сарын 17, 10 цаг 03 минут
Цаг агаарын урьдчилсан мэдээ

  БАРУУН АЙМГУУДЫН НУТГААР: Үүлшинэ. Шөнөдөө зарим газраар, ...

2019 оны 05 сарын 17, 09 цаг 12 минут
Гэртээ байгаа Тавантолгой яах вэ, айлд очсон Оюутолгой эргэж ирэхээргүй явчих вий

   Б.ДАМДИН-ОЧИР   "…Алтан дээр суусан гуйлгачин” гэж ...

2019 оны 05 сарын 16, 18 цаг 57 минут
“Дубайн гэрээ” -г цуцлах эсэх шүүх хурал болно

   Т.САЙХАН   Оюутолгойн далд уурхайн Дубайн гэрээг ...

2019 оны 05 сарын 16, 18 цаг 50 минут
Туул гол дагуух хайрга дайрганы зөвшөөрлийг сэргээсэн шүүхэд хэн хариуцлага тооцох вэ

  УИХ-ын Өргөдлийн байнгын хороо нийслэлийн маань хатан эх болсон ...

2019 оны 05 сарын 16, 17 цаг 16 минут
Далайн чинадаас импортлосон номлол буюу бидний доройтох шалтгааны нэг хэсэг

Монголчуудын ажиллаж амьдрах хамгийн дуртай улс бол БНСУ. Гэтэл энэ улс ...

2019 оны 05 сарын 16, 17 цаг 05 минут
Хаврын тариалалт хийгдэж байна

  Энэ онд улсын хэмжээгээр 387.0 мянган га-д үр тариа, үүнээс 368.0 ...

2019 оны 05 сарын 16, 13 цаг 26 минут
Тос тосон бумбын нуруу орчмыг талхлан сүйтгэж байна гэв

Тост, Тосон Бумбын нуруу орчимд уул уурхайн үйл ажиллагаа явуулж байгаа ...

2019 оны 05 сарын 16, 12 цаг 28 минут
2018 оны байдлаар 53.9 хувь буюу 211.3 мянган өрх түүхий нүүрс түлж байна

Монгол Улсын Засгийн газрын 2018 оны хоёрдугаар сарын 28-ны 62 дугаар ...

2019 оны 05 сарын 16, 12 цаг 18 минут
Туул голын усанд хүн, мал, орчинд аюултай 15 хорт элемент агуулагдаж байгааг тогтоожээ

  Хан уул дүүргийн 12, 13-р хорооны Сонгино, Биокомбинат, Шувуу ...

2019 оны 05 сарын 16, 12 цаг 13 минут
“SouthGobi Resources”-ийн цэвэр ашиг 2 дахин өсөв

 "SouthGobi Resources” компани оны эхний улиралд нүүрсний ...

2019 оны 05 сарын 16, 11 цаг 57 минут
“Turquoise Hill” компанийн хувьцаа эзэмшигчдийн маргаан анхаарлын төвд байна

  Хувьцаа эзэмшигчдийн дунд үүсээд буй маргааны улмаас “Rio ...

2019 оны 05 сарын 16, 10 цаг 54 минут
С.Арслан: Монголын нутаг лиценз нэрийн дор 300 мянган жилээр бусдын мэдэлд орсон

  Монгол бол ашигт малтмалын баялагтай баян орон. Гэтэл баялаг ...

2019 оны 05 сарын 16, 10 цаг 43 минут
Өндөр гэгээн Занабазарын Цагаан хот буюу Сарьдагийн хийд

Хэнтийн нуруу, Сарьдаг уулын өвөрт хүний хөл хүрэмгүй хөвч тайгын гүнд ...

2019 оны 05 сарын 16, 10 цаг 27 минут
Сайжруулсан шахмал түлш худалдах цэгүүдийн байршил

Өнөөдрийн байдлаар 60 мянган тонн сайжруулсан түлш, түүхий эдийн 120 ...

2019 оны 05 сарын 16, 10 цаг 16 минут
Оюутолгой ухрах, урагшлахыг “Рио Тинто”-гийн хөрөнгө оруулагчид шийднэ

  ХАРААТ БУС ЗАХИРЛЫГ УДИРДЛАГЫН БАГТ ОРУУЛАХЫГ ШААРДАВ “Рио ...

2019 оны 05 сарын 16, 09 цаг 51 минут
Хайрга, дайрга олборлолт хавтгайрч, иргэдийн суурьшлын бүс нутагт заналхийлж байна

  Хан уул дүүргийн 13-р хорооны нутаг дэвсгэр буюу Шувуу орчимд ...

2019 оны 05 сарын 16, 09 цаг 41 минут
"Эрдэнэс-Тавантолгой”-н "өгөөж" Монголын бизнесийн салбарыг өнгөлөв

"Bloomberg Awards 2018”-ийн "Шилдэг менежмент” номинацид "Анд глобал” ХХК, ...

2019 оны 05 сарын 15, 17 цаг 41 минут
Өнөөдрөөс нийслэл хот руу түүхий нүүрс оруулахгүй

  Түүхий нүүрсийг ахуйн хэрэглээний зориулалтаар нийслэл хот руу ...

2019 оны 05 сарын 15, 16 цаг 49 минут
“Дубайн гэрээ” -г цуцлах эсэх шүүх хурал болно

  Оюутолгойн далд уурхайн Дубайн гэрээг ашигтай эсэх маргаан  ...

2019 оны 05 сарын 15, 16 цаг 46 минут
У.ХҮРЭЛСҮХ САЙДАА ҮНДЭСНИЙ ЭРХ АШИГ НЭГДҮГЭЭРТ ҮҮ? ЭСВЭЛ...! УБТЗ-аа анхаараачээ!!!

  Замын-Үүдийн боомтоос Эрээн рүү хоногт төмөр замаар 12 цуваа буюу ...

2019 оны 05 сарын 15, 12 цаг 53 минут
Говьсүмбэр, Замын-Үүд, Бор-Өндөр, Эрээн чиглэлийн замын хөдөлгөөнийг зогсоогоод байна

  Орон нутгийн замд бүхэлдээ мөсөн бүрхүүл тогтож, цасан шуурга ...

2019 оны 05 сарын 15, 12 цаг 31 минут
Хүн төрөлхтөн 50 жилийн дотор дэлхийг хэрхэн өөрчилсөн бэ

  Биологийн олон янз байдал ба экосистемийн үйлчилгээний асуудлаарх ...

2019 оны 05 сарын 14, 17 цаг 32 минут
“Эрдэнэс-Тавантолгой” ХК "Шилдэг менежмент"-тэй компаниар шалгарлаа

  "Эрдэнэс-Тавантолгой” ХК-ийн хамт олон "Bloomberg Awards ...

2019 оны 05 сарын 14, 15 цаг 18 минут
Хар галуу Монгол орны цэнгэг усны экологт ихээхэн гай учруулж байна

Өгийнуурын эрэг дагуу амьдарч байгаа иргэдээс мэдээлэл авахад, Хар галууны ...

2019 оны 05 сарын 14, 12 цаг 20 минут
Уул уурхайн салбарын улсын төсөвт оруулсан орлого 41.2 хувиар өсчээ

  Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яамнаас сар бүр зохион байгуулдаг ...

2019 оны 05 сарын 14, 12 цаг 00 минут
2019 оны 05 сарын 14, 11 цаг 45 минут
Оюутолгойн хөрөнгө оруулагчид Канадад яаралтай хурал зарлажээ

Монголын улс төр өчигдрөөс хоёр сэдвээр гаднынхны анхаарлын төвд оров. Нэг ...

2019 оны 05 сарын 14, 11 цаг 45 минут
2019 оны 05 сарын 14, 11 цаг 40 минут
Шатахууны үнийг барьж дийлэх үү

Нийслэлчүүдийг өглөө бүр бухимдуулж, дарамтанд оруулдаг ...

2019 оны 05 сарын 14, 10 цаг 30 минут
Нүүрсний худалдаа нууц хэлбэрт шилжжээ

  Улаанбаатарын агаарын бохирдол аюултай зэрэгт хүрээд буйг олон ...

2019 оны 05 сарын 14, 09 цаг 28 минут
Оюутолгойн орлогыг авдаг “РИО ТИНТО”-гийн сүлжээ

  Илжиг чихэндээ алт ч, ус ч орсон сэгсэрдэг гэдэг. Илжиг алтыг алт ...

2019 оны 05 сарын 14, 09 цаг 13 минут
Цаг агаарын урьдчилсан мэдээ

  БАРУУН АЙМГУУДЫН НУТГААР: Үүлэрхэг. Шөнөдөө нутгийн хойд ...

2019 оны 05 сарын 14, 09 цаг 01 минут
“Жаст”-ын хөрөнгийг С.Баяр, Р.Болд нараас асуугаад үз!

Нийтлэлч У.Оргилмаагийн нийтлэлийг хүргэж байна. “Дөчин мянгатын ...

2019 оны 05 сарын 13, 14 цаг 55 минут
Уул уурхайн лицензийг Монголын говьд ямар ч замбараагүй олгож байна

 "Хил хязгааргүй алхам” ТББ-аас Дорноговь, Говьсүмбэр аймгийн уул ...

2019 оны 05 сарын 13, 13 цаг 12 минут
Хүчтэй хувийн хэвшил улсын хөгжлийг чирдэг

Татварын дөрвөн төгрөг тутмын нэг нь "Топ-10”-ынх байдаг Манай улсын ...

2019 оны 05 сарын 13, 12 цаг 52 минут
Сайжруулсан түлшийг лхагва гаригаас эхлэн худалдаална

Энэ сарын 15-наас буюу ирэх лхагва гаригаас эхлэн нийслэлд сайжруулсан ...

2019 оны 05 сарын 13, 12 цаг 05 минут
33 их наяд-Оюу толгой...

 АТГ-ын дарга Х.Энхжаргал огцрох торгон агшиндаа "Би хоёр жил арван ...

2019 оны 05 сарын 13, 11 цаг 24 минут
Байгаа уурхайгаа хураана, хумина гэж байхаар байхгүйг байлгахын төлөө ажиллаасай даа

Улс төрийн попрол хүн төрөлхтний түүхэнд гай болж байснаас тус болсон удаа ...

2019 оны 05 сарын 13, 10 цаг 06 минут
Нью-Йорк мужийн цахилгаан станцууд 2020 оноос нүүрс ашиглахаа зогсооно

 АНУ-ын Нью-Йорк мужийн захиргаа цахилгаан станцууд хүлэмжийн ...

2019 оны 05 сарын 13, 08 цаг 52 минут
20 гишүүн маш ноцтой хууль баталлаа!!!

УИХ-ын 76 гишүүний гуравны нэгт ч хүрэхгүй 20 гишүүн хууль баталлаа. ...

2019 оны 05 сарын 11, 15 цаг 07 минут
RIO TINTO: Төмрийн хүдрийн нийлүүлэлтээ нэмэгдүүлэх эсэхээ оны эцэст шийдвэрлэнэ

Пүрэв гарагт “Rio Tinto” компанийн жил тутмын уулзалт боллоо. ...

2019 оны 05 сарын 11, 14 цаг 31 минут
2019 оны 05 сарын 11, 13 цаг 44 минут

Санал асуулга

Тавантолгойн хувьцааг иргэдэд бэлнээр тараах нь зөв үү?

Зөв
Буруу
Мэдэхгүй

 
Ханшийн мэдээ
Гадаад хувьцаа
Нью йоркын хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
BHP Billiton
Ivanhoe Mines
90.53
23.3
1.44
0.00
Австралийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
General Mining Corp
Aspire Mining Limited
0.145
0.52
0.00
-0.02
Лондонгийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
Petro Matd Limited
polo Resources Limited
123.5
5.4
0.00
0.02
Хонконгийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
Mongolian Mining Corporation
Mongolia Energy
9.59
1.14
0.00
-0.06
Торонтогийн хөрөнгийн бирж
 
Шинэ бүтээл

"Монголын Геологийн есөн эрхэм" номын нээлт боллоо
Металлын ханшийн мэдээ
Нүүрсний ханшийн мэдээ
Уул уурхайн ТОП 25 компани