Ord.mn | Mongolian Mining
| English |  Mobile |  Rss

М.Энхсайхан:Нэг хоёр хүн зөв ярьснаараа асуудал шийдэгдэхгүй

Ерөнхий сайд асан М.Энхсайхантай "Үндэсний шуудан" сонины сэтгүүлч У.Сарангэрэлийн хийсэн ярилцлагыг хүргэж байна.

-Таны эдийн засгийн сэтгүүлчдэд тавьсан хотын эдийн засгийн тухай лекц сонирхолтой санагдсан. Та лекц бэлдэхдээ Оксфордын их сургуулийн материалд түшиглэсэн гэж ярьж байсан. Ер нь хотын эдийн засгийг хэрхэн хөгжүүлэх ёстой вэ?

-Хотын захиргаа хот хөгжүүлэхээр ямар нэгэн санаачилга гаргавал хөдөлмөрийн бүтээмж хэрхэн нэмэгдэх вэ гэдэг шалгуурыг харах ёстой. Миний харж байгаагаар хот бараа, бүтээгдэхүүн ачиж, буулгадаг төмөр замын бүстэй болмоор санагддаг. Өнөөдөр зөвхөн Гурвалжингийн гүүрэнд контейнер ачиж, буулгадаг. Үүнтэй адилхан ачдаг, буулгадаг төмөр замын бүс байгуулаач ээ, гэдэг саналыг би хотын захиргаанд тавьсан.

Тэгээд тэр бүс дээр экспортын үйлдвэрлэл, үйл ажиллагаа явуулж байгаа компаниудыг нүүж очооч гэж хэлээд байгаа юм. Компаниуд бол дуртай нүүж очно. Яагаад гэвэл үйлдвэрлэсэн бараа, бүтээгдэхүүнээ вагонд ачаад явуулахад амар болно шүү дээ. Эдийн засагт ч ашгаа өгнө. Бас импортын бараа оруулж ирдэг бүс байгуулах нь зөв шийдэл гэж бодоод байгаа юм. Ер нь хот түшиж эдийн засаг өсдөг.

Дээрээс нь хотыг хэтэрхий их төлөвлөж болохгүй. Хамгийн ойрын жишээ гэвэл Хятадын эдийн засаг сайжирч, томоохон хотуудыг байгуулсан боловч тэнд нь суух хүн олдохгүй болчихсон.

Одоо Хятадад 65 сая орон сууц эзэнгүй байна. Хэтэрхий их төлөвлөлт оруулсан газрууд нь сүйрлийн байдалд орчихсон. Турк Улс бас том хотууд байгуулсан. Тэнд нь хэн ч суудаггүй.

Тиймээс төлөвлөлтөөс илүү хөдөлмөрийн бүтээмж дээр тулгуурлаж, хот хөгжих ёстой гэж хэлээд байгаа юм. Бидний гол алдаа бол “Зах зээлийн үл үзэгдэгч гар”-ыг ашиглахгүй байгаад байгааюм. “Зах зээлийн үл үзэгдэгч гар” гэдэг зүйлийг ашиглахгүй бол уул уурхай түшсэн хотжилт цаашдаа явахгүй байдалд хүрнэ. Уул уурхайн орлого түшсэн хотжилтоос газар, үл хөдлөхийн үнэ цэнэ дээр туршсан нь зөв санаа.

-Манайд бас зарим зүйлийг хэт төлөвлөдөг. Жишээ нь, орон сууц байна. Өнөөдөр дөрвөн мянга орчим орон сууц эзнээ хүлээгээд хоосон хэвтэж байгаа. Тэрийг нь худалдаж авах чадалтай хүмүүс ховор байна шүү дээ. Энэ юутай холбоотой гэж та бодож байна вэ?

-Банкууд хэзээ ч ипотект хөрөнгө гаргаж байгаагүй. Арилжааны банкаар дамжуулаад Монголбанк л мөнгө гаргаж байсан. Монголбанк мөнгө гаргана гэдэг чинь төгрөг үйлдвэрлэж байна гэсэн үг.

Барилгын компаниуд орон сууц барихын тулд банкнаас авсан зээлээ ам.доллар болгоод урдаас материал авдаг. Өөрөөр хэлбэл, валютын нөөцөө ипотект зарсаар байгаад улс орон уначихсан шүү дээ. Тэгээд өрөнд орсон.

ОУВС Монголбанкыг ипотек санхүүжүүлдгээ зогсоо гэдэг шаардлага тавьсан. Тэр бол зөв шийдвэр. Сүүлийн үеийн мэдээгээр дөрвөн мянган орон сууц зарагдаагүй байгаа юм билээ. 30 мянган орон сууц дутуу баригдсан байгаа. Иргэдэд нь мөнгө байхгүй. Ингээд ипотек зогсохоос өөр аргагүйд хүрч маш жижигхэн болж хувирсан. Хотын хөгжилд шинээр хандахгүй бол болохгүй гэдгийг ипотекийн өнөөдрийн нөхцөл байдлаас харж болно.

Хүмүүс ингэж бодсон. “Тэртээ тэргүй орон сууцаа зараад банкны зээлээ төлнө” гээд л авчихсан. Гэтэл эдийн засгийн хямрал давхцаад орон сууцны үнэ доошоо унаад эхэлсэн.

Зээл нь тэр хүнд дарамт болж хувирсан. Дагаад банкууд нь дампуурчихсан. АНУ-д энэ үзэгдэл 2005 онд болсон. Үүнийг “Үй олноор сүйтгэх санхүүгийн зэвсэг” гээд олон жилийн өмнө нэрлэчихсэн юм. Би энийг нэлээд дээр үед анхааруулж л байсан. Гэхдээ өнөөдөр ипотекийн зээл, уул уурхай түшсэн орлого, цуглуулсан валютын нөөцөө цацдаг асуудал байхгүй болчихсон учраас хотын хөгжлийг шинээр бодож олохгүй бол болохоо байж ээ гэдэг талаас нь үүнийг хэлээд байгаа юм.

ХЯТАДУУД “ДУНД ОРЛОГЫН ХАВХ”-НААС ГАРЧ ЧАДАХГҮЙ БАЙГАА 

-Хотын хөгжилд таван төрлийн “хавх” тээг болдог гэж та хэлсэн. Тодруулбал, хэт шавааралдан түгжрэх хавх, газар өмчлөлийн сул эрхийн хавх, дэд бүтцээ босгоогүй суурьшуулах хавх, албан бусын хавх, гадаадад зарах барааны өндөр өртгийн хавх гэх мэтчилэн. Эдгээр хавх манай Улаанбаатарт бүгд байх шиг байна. Тийм үү?

-Тийм. Хэт шавааралдан түгжрэх хавх гэдэг нь нутагтаа ажиллаж, амьдрах аргагүй болоод хот суурин газар бараадан ирсэн хүмүүсийн нүүдлийг хэлж байгаа юм. Тэд хотод ирээд орон сууц худалдаж авч чадахгүй учраас гэр хорооллыг үүсгэнэ. Үүнийг хэт шавааралдан түгжрэх хавх гэж нэрлээд байгаа юм. Хоёрдугаарт, газар өмчлөлийн сул эрхийн хавх. Жишээлбэл, Улаанбаатарт газар өмчилсөн хүмүүст нэг зовлон бий.

Хэзээ ч хураан авч мэднэ. Тодорхой хугацаа өгнө. Байшин сав барихгүй бол хурааж авна. Газар өмчлөгч газраа хураалгахгүйн тулд хашаа татна. Ямар ч хамаагүй байшингийн суурь цутгадаг ч байшингаа босгож чаддаггүй. Газар өмчлөлийн сул эрхээс болж энэ мэтээр газраа үнэгүй болгочихдог. Газрын зөвшөөрөл өгөхдөө юу барихыг нь асуудаг. Гурван давхар байшин дэлгүүрийн зориулалттай гээд авчихсан хүнд зургаан давхар эмнэлэг барих боломж гарч ирдэг.

Гэвч өөр зориулалтаар авчихсан учраас боломж нь хумигддаг. Өөрөөр хэлбэл, газар өмчлөлийн эрх нь сулраад байдаг. Нэг талаас газар өмчлөгчид нь газраа ашиглаж чаддаггүй. Нөгөө талаас төр нь өмчлүүлж өгсөн газраа авч болдоггүй энэ хөгийн байдлыг сул эрхийн хавх гэж нэрдээд байгаа юм. Бид энэ хавханд уначихаад байна.

Би хотын захиргааныханд ярихдаа зориуд ард нь улаанаар тэмдэглэсэн юм. Учир нь мөнгөгүйгээр асуудлыг шийдэх гарц байж магадгүй гэсэн дохиог илэрхийлсэн. Гурав дахь нь дэд бүтцээ босгоогүй суурьшуулдаг хавх. Хятад ийм замаар яваагүй. Дэд бүтцээ барьж цахилгаан, усаа шийддэг. Тэгээд газруудаа зараад явдаг. Ингэхгүйгээр суурьшуулчихаар хэцүү. Дэд бүтэц татах гэхээр бусдын өмчилж авсан газар руу орчих гээд байдаг.

Хурааж авах боломжгүй. Ингээд дэд бүтцээ босгоогүй суурьшуулах хавханд унадаг. Манайд ийм жишээ олон. Дөрөв дэх нь албан бусын хавх. Эдийн засаг албан, албан бус сектортой. Албан бус нь татварт өртдөггүй, ер нь бол сүүдрийн эдийн засаг. Гэр хороололд ямар нэг дэлгүүр, жижиг аж ахуй эрхэлж байгаа хүмүүс томрох бололцоогүй болчихдог. Томрох бололцоогүй учраас банк, татвартай харилцах ямар ч сонирхолгүй.

Тэгээд асар том сүүдрийн эдийн засаг үүсгэдэг. Энэ нь хот өөрөө зохицуулалт хийхгүй яваад байгаагийн хар гай юм. Ер нь бол нэг зүйлийг ойлгох ёстой. Хотын хөгжил бол УИХ, Засгийн газрын асуудал гэж ойлгох хэрэгтэй. Хотын хөгжил бол хотын захиргааны асуудал гэж харж болохгүй. Тэгвэл мухардчихна. Гэхдээ хотын засаг захиргааны өндөр идэвх шаардах асуудал.

Тэд санаачилга гаргадаг, тэрийг нь УИХ, Засгийн газар дэмжиж явах ёстой юм л даа. Түүнчлэн хотод иргэдийн оролцоог өндөр хангаж өгөхгүй бол болохгүй. Мэдээлэл бүхий иргэд бий болохоос нааш хот ажлаа хийхэд хэцүү гэж бий Хотын захиргааныханд хэлсэн.

-Та бас дунд орлогын хавхнаас эдийн засаг нь хөгжсөн орнууд гарч чаддаггүй гээд Хятадыг жишээ болгон ярьж байсан. Яагаад гарч чаддаггүй юм бэ?

-Би Хятадын томоохон эдийн засаг хариуцсан хүмүүстэй нь уулзсан юм. Тэд юу хэлж байсан бэ гэхээр манай эдийн засаг хавханд орчихлоо гэж ярьж байсан. Дунд орлогын хавх гэж байдаг гэнэ ээ. Үүнд Хятадууд орчихсон байгаа юм. Нэг хүнд ногдож байгаа ДНБ 10 мянган ам.доллар хүрэхээр эдийн засаг өсөж, дундаж давхаргынхны орлого өсөөд ирдэг. Ингээд дунд орлогын хавханд уначихдаг.

Нэг хүнд ногдох ДНБ Монголд 4 мянга, Хятадад 10 мянга, Орост 10 мянга байгаа. Дунд орлогын хавханд орчихоор эдийн засгаа цааш хөгжүүлэхэд асуудал гарч ирдэг. Гаднын хөрөнгө оруулалт орж ирдэггүй. Гайгүй орлоготой болчихоор хүмүүсийн цалин өсчихдөг.

Жишээ нь, Хятадын ажилчдын цалин сүүлийн таван жилд хоёр дахин өссөн. Өмнө нь Хятадад хямд ажиллах хүчийг нь харж гаднын хөрөнгө оруулагчид орж ирж байсан бол орохоо больчихсон. Ажилчдынх нь цалин өндөр, тоолуур өндөртэй хурдны зам нь өртөг их шаарддаг гэх мэт олон асуудал үүссэн. Нэг талаас нь харахад хөгжил ирсэн юм шиг мөртлөө урагшилж, тэлж чадахаа больчихсон. Үүнийг хавх гээд байгаа юм.

Энэ хавхнаас гарах их хэцүү юм билээ. Дэлхийн банкны судалгаагаар жараад онд хавханд орсон 101 орноос 40 жилийн дараа 13 орон дээд орлоготой болж хувирсан байгаа юм. Тэгэхээр улс орнууд дунд орлогын хавхнаас гарахад хэцүү юм байна.

“МАЙДАР ХОТ” ЯАХАВ ХӨШӨӨ НЬ Л ГОЁ БАЙХ. ГОЛ НЬ ТӨЛӨВЛӨЛТ ХЭРЭГТЭЙ 

-Төв аймгийн Сэргэлэн сумын нутагт “Майдар хот” байгуулахаар болсон. Энэ төсөл хэрэгжсэнээр Ази тивдээ анх удаа эко хот болно гэж байгаа. “Майдар хот” байгуулах нь хэр зөв санаа вэ?

-Аль нэг хүний хүсэл, зоригоор элдвийн хот байгуулах гэж оролдвол буруу. Би Ордосын Кан баши аймагт хэд, хэдэн удаа очсон. Тэнд очоод барилга, байгууламж, хөшөө дурсгалыг нь үзвэл Монголын түүх бүхлээрээ байдаг. Маш гоё. Гэхдээ тэр хотод хүн байхгүй. Хамгийн инээдтэй нэг зүйлийг хэлье. Кан баши аймгийг байгуулахдаа хятадууд анх ингэж сэтгэсэн байгаа юм.

Орчин үеийн жорлон биш ус татдаггүй, өвс шороогоор булдаг жорлонг бий болгосон. Гэтэл үнэр танартаа дарагдаад баларна биз дээ. Ингээд дахин бүтэн өөрчилсөн ч одоо тэр хотод хүн суудаггүй. Бас ЮНЕСКО-д бүртгэгдсэн Латин Америкийн Brasilia гэж хот байдаг юм. Энэ хот төлөвлөлт сайтай гээд ЮНЕСКО-гийн шагнал авсан байдаг. Хотод суурьшина гэдэг бол хэн нэг хүний зааснаар суудаг юм биш.

Майдар бол яахав хөшөө нь гоё байх л даа. Миний хэлэх гээд байгаа санаа бол төлөвлөлт хэрэгтэй. Бас тэнд хөдөлмөрийн бүтээмж хэр байх вэ гэдгийг харах нь чухал. Хөдөлмөрийн бүтээмж дээшлэх замаар улс орон хөгжинө. Хөдөлмөрийн бүтээмж дээшлэх замаар хотжилт явагдана.

-Багануур дүүрэгт оюутны цогцолбор хотхон барих асуудлыг олон жил ярьж байгаа. Санхүүжилт нь тодорхой хэмжээнд ший-дэгдсэн гэдгийг холбогдох албаныхан хэлдэг. Ер нь хотын алслагдсан дүүрэгт оюутны цогцолбор барих асуудлыг та юу гэж харж байгаа вэ?

-АНУ, Европ, Хятадад хотжилт явж байгаа процесс Африк, Монголд явж байгаа процесс хоорондоо тэнцүү биш. Бүтээмжтэй холбоотой учраас. Хөгжилтэй орнуудад оюутны байр барихдаа мөнгөө шидээд шинжлэх ухааны бааз байгуулах маягаар явдаг. Харин манайх тийм зүйл хийж чадахгүй. Ний нуугүй хэлэхэд бидэнд тийм мөнгө нь байхгүй. МУИС-ийн оюутны байрыг хотоос алслагдсан дүүрэгт барихаар болбол оюутнуудын сургалтын чанар доошоо унана.

Интернеттэй холбогдож чадахаа болино. Хүмүүстэй холбогдож чадахаа болино. Ер нь оюун ухааны бэлтгэл хангах нөхцөл байхгүй учраас доош нь унагааж байгаа хэрэг.

-Хэдэн жилийн өмнөөс л метроны замыг хотын төвөөр газар доогуур 20 метрийн гүнд, хотын захаар газар дээгүүр буюу гүүрэн хэлбэрээр ил барина гэж төлөвлөсөн. Гэвч энэ ажил одоо болтол эхлээгүй. Манайд метро барих нь хэр зөв шийдэл вэ?

 -Оксфордынхны өгч байгаа зөвлөгөөн дээр хотуудыг их орлоготой, бага орлоготой хот гэж хуваадаг юм. Манайх бол бага орлоготой хотдоо орно. Яагаад гэхээр хөдөлмөрийн бүтээмж бүрдээгүй өөрсдийгөө ядуу гэж хэлэхэд хэцүү ядуу хүмүүсийн нүүдэл хүрч ирээд хот байгуулсан. Тэгэхээр бага орлоготой хотод метро байгуулах асуудал байхгүй шүү дээ. Бүр метро байгуулна гэж ярьж байгаа яриа нь хотын хөгжлийг алж байгаатай адилхан. Яагаад гэвэл сэтгэлгээг нь шал буруу тийш нь фантазлаад л Америк, Европоор сэтгэх гэж оролдоод дуусаж байгаа юм.

ТОМООХОН МЕГА ТӨСЛҮҮД ДЭЭР “АРАНШИНТ ЭДИЙН ЗАСАГ” ИЛРЭЭД БАЙДАГ ЮМ 

-Засгийн газрын хуралдаанаар өөрчилж, Гашуунсухайтын 267 км төмөр замаас өмнө Тавантолгой-Зүүнбаянгийн 414 км төмөр замыг цэргүүдээр бариулах шийдвэрийг гаргаад байгаа. Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн сайд Д.Сумъяабазар “Эдийн засгаас илүү нийгмийн тооцоолшгүй үр ашигтай. Хүмүүс аймаг дамжин шилжиж, солилцоо бий болно. Цус ойртолтод нөлөөлөх, улсын тусгаар тогтнолтой холбоотой, ач холбогдолтой зам” гэж тайлбарласан. Үүнийг олон нийт “Нөхөн үржихүйн төмөр зам” гэж яриад байгаа. Үүн дээр та ямар байр суурьтай байна?

-Төмөр зам зөвхөн далан шороо биш. Дээр нь рельс төмөр тавина. Төмөр дээр төмөр дугуйтай эргэнэ гэдгийг тооцох ёстой. Том төсөл хэзээ эхэлдэг вэ гэхээр бүтэн бодож дууссаны дараа эхэлдэг. Барууны хэллэгт “Эхнээс нь төгсгөл хүртэл бод” гэдэг шүү дээ. Ингээд эхнээс нь төгсгөл хүртэл бодчихсон зүйл дээр хөрөнгө, мөнгө гаргаж төслийг эхлүүлдэг юм.

Гэтэл манайд эхнээс нь төгсгөл хүртэл бодсон зүйл нэг ч байхгүй. Төмөр зам өөрөө тээврийн эдийн засаг. Түүнд юу тээвэрлэх гээд байгаа юм бэ гэдгийг бодох ёстой. Нэг зүйлийг онцлон хэлэхэд ерөнхий эдийн засгаас илүү “Араншинт эдийн засаг” гэдгийг маш сайн ойлгох хэрэгтэй. Хүний эрүүл ухаанаас биш араншингаас хамаардаг эдийн засаг гэж байдаг юм. Ялангуяа том төсөл, хөтөлбөрүүд эрүүл ухаанаар бус араншингаар удирдагдаад байдаг золиг юм л даа.

Сүүлийн төмөр зам дээр гарсан яриа бол хүний араншин гарч байгаагаас биш эрүүл ухаан гарч байгаа юм биш байхгүй юу. Цус ойртолт гэж балайрна гэдэг бол араншин л даа. “Араншинт эдийн засаг” гэдэг зүйл байдаг юм байна гэдгийг анх ярьсан хүмүүс нь Нобелийн шагнал авсан шүү дээ. “Араншинт эдийн засаг” томоохон мега төслүүд дээр илүү тодрон гарч ирдэг.

Сэтгэл хөдлөлөөр шал худлаа зүйл ярьцгаадаг байхгүй юу. “Араншинт эдийн засаг” гэдгээ ялгаж, салгаж яривал арай шинжлэх ухаанч сонсогдоно. Тиймээс манай улс микро эдийн засаг руу орж өгөх хэрэгтэй байгаа юм. Нэг хоёр хүн зөв ярьснаараа асуудал шийдэгдэхгүй. Нээлттэй эдийн засаг мэддэг мэдээлэл бүхий иргэд бий болсон цагт нийгэм зөв шийдлээ гаргана уу гэхээс биш нэг, хоёр хүнийг “Чи муу хужаа” гээд л дуусгачихна шүү дээ.

-Өмнөговийн Ханбогдод зэсийн баяжмал боловсруулах үйлдвэр барихаар болсон. Энэ үйлдвэр жилд нэг сая тонн баяжмал боловсруулах хүчин чадалтайгаар 2020 он гэхэд ашиглалтад орно төлөвлөж байгаа?

-Зэсийн үйлдвэр барихад хамгийн том технологийн асуудал бол асар их хэмжээний хүхрийн хүчил ялгардаг юм. Жишээлбэл, манай “Эрдэнэт”, “Оюутолгой”-н зэсийг хятадууд түүхийгээр нь аваад боловсруулж байгаа шүү дээ. Тэд хүхрийн хүчлээ хаашаа хийхээ мэдэхээ байчихсан. Том том саванд хүхэр хийж хадгалаад л байдаг.

Хүхрийн хүчлийг бусад химийн бодистой хольж байж газар тариалангийн бордоо болгож хувиргадаг. Тэр процесс нь маш удаан явж байгаа. Тиймээс манайх эхлээд технологийн асуудлаа шийдэхгүй бол цэвэр зэс гаргаж авна гэж ярих бол амархан шүү дээ. Гаргасан хүхрийн хүчлээ яах уу. Говийн нутгууд руу булах уу.

Хадгалах сав байх уу зэрэг асуудлаас болоод өртөг, зардлууд нь хамаагүй өндөр болно. Тэгэхээр бид зэсийн үйлдвэр барих гэж зүтгэх нь зөв үү, гэдэг асуудал үүснэ. Ингээд зөв, буруу гээд л улс төр болоод явчихдаг нь төвөгтэй л дөө. Хамгийн гол нь хүхрээ дараагийн боловсруулалт оруулах чадалтай л байх хэрэгтэй.

-Тавантолгойд 300 мВт-ын хүчин чадалтай дулааны цахилгаан станц барих асуудлыг мөн ярьж байгаа. Тавантолгойн цахилгаан станцыг 2023 оны зургаадугаар сард ашиглалтад оруулна гэж байгаа. Цахилгаан станц баригдах нь манайд ямар ашигтай вэ?

-Цахилгаан станц дээр цахилгаан эдийн засгийн бизнес гэдэг зүйлийг ярих ёстой. Жишээлбэл, зэсийн баяжмалын үйлдвэр зэсээ гаргаад, баяжмалаа хийгээд хүн авахгүй бол агуулахад хадгалж болно шүү дээ. Тэгээд зах зээлд хэрэгтэй болбол агуулахаасаа зарж, борлуулж болно. Цахилгааныг хадгалж болдоггүй байхгүй юу. Цахилгааныг үйлдвэрлээд гялгар хүүдийнд хийгээд хадгалдаг бол хамаа байж уу.

Тэгэхээр цахилгаан станцын бизнес дээр хамгийн том шаарддаг зүйл нь юу вэ гэхээр мотороо асаалаа, цахилгаанаа асаалаа хэн хэрэглэх вэ гэдэг асуулт гарч ирнэ. Хэн хэрэглэхээс хамаараад цахилгаан станц дээр мөнгө босгодог. Тавантолгой цахилгаан станц төслийн хэрэглэгч нь Оюутолгой.

“Рио Тинто”компани Засгийн газар хоёр нийлээд цахилгаан станц барих гэрээ байгуулсан. Гэтэл хэдэн популистууд гарч ирээд нөгөө гэрээг нь устгаад хаячихсан. Гэрээг нь устгасан болохоор дараа нь цахилгаан станц барилаа гэхэд хэрэглэх эзэнгүй болчихсон. Одоо тэгээд дахиад гэрээ байгуулах шаардлага үүсчихээд явж байна. Дахиад гэрээ байгуулахдаа өмнө нь хийж байсан нөхцөлүүд нь буураад явчихсан байдалтай байгаа.

-АН-ын дарга С.Эрдэнэ намаа нэгтгэж, шинэчилнэ гэж мэдэгдсэн. Та ер нь АН-ын ирээдүйг юу гэж харж байгаа вэ?

-Би АН-аас гараад 13 жил болжээ. Энэ намын ирээдүй гишүүдийнх нь идэвхи, чармайлтаас хамаарна.

-’’Жудагт Монгол” холбооноос таныг Тавантолгойн орд газрын талаар Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөл, УИХ, Засгийн газраас гаргасан шийдвэрийг өнөөдрийг хүртэл хэрэгжүүлэхгүй, тодорхой бус шалтгаанаар саатуулж байгаа нь Эрүүгийн хуулийн тусгай ангид заасан хорлон саатуулах гэмт хэргийг өдүүлж байна хэмээн үзэж, Тагнуулын Ерөнхий газарт шалгуулах асуудал яригдаж байсан. Энэ асуудал юу болсон бэ?

-Энэ асуудлыг өөрөөс чинь сонсож байна. Улстөржилт байлгүй дээ.

ЭХ СУРВАЛЖ:"ҮНДЭСНИЙ ШУУДАН" СОНИН

М.Энхсайхан:Нэг хоёр хүн зөв ярьснаараа асуудал шийдэгдэхгүй
Та Like дарж уул уурхайн мэдээллийг өдөр болгон facebook-ээр дамжуулан авах боломжтой


URL


АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд Ord.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдлыг 7711-0505 утсаар хүлээн авна.

Сэтгэгдлүүд:

Сэтгэгдэл нэмэх
Нэр:*
Сэтгэгдэл:
Bold Italic Underline Strike | Align left Center Align right | Insert smilies Insert link URLInsert protected URL Select color | Add Hidden Text Insert Quote Convert selected text from selection to Cyrillic (Russian) alphabet Insert spoiler
Батлах код: *
Шинэ мэдээ
Солонгоруулах зорилготой эдийн засагт ганцхан “өнгө” ноёлж байна

ОУВС-гаас Монгол Улс эдийн засгийн хүндрэлээс эргэн  сэргэж байгааг ...

Өчигдөр, 17:56
Солонгоруулах зорилготой эдийн засагт ганцхан “өнгө” ноёлж байна

 ОУВС-гаас Монгол Улс эдийн засгийн хүндрэлээс эргэн  сэргэж ...

Өчигдөр, 17:18
Сүүлийн 50 жилд гурван тэрбум шувуу үгүй болжээ

Ази тив болон АНУ-д шувууны тоо толгой аюултай хэмжээнд хүрснийг судалгаа ...

Өчигдөр, 15:34
Улс орнуудын алтны нөөц

 Дэлхийн алтны зөвлөлөөс гаргасан улс орнуудын алтны нөөцийг ...

Өчигдөр, 15:15
"Уранаас болж хүүхдээ төрүүлж чадахгүй зулбаж байна"

 "Босоо Хөх Монгол" ТББ-ынхан орон нутагт ажиллаж, уул уурхайн үйл ...

Өчигдөр, 14:48
Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын засаг дарга М.Ганбаатарыг цагдан хорьжээ

 Алт олборлогчидтой хууль бус гэрээ байгуулсан Сэлэнгэ аймгийн Ерөө ...

Өчигдөр, 14:39
ӨМӨЗО-ыг БНХАУ-ын өмнөд бүстэй холбосон нүүрс тээвэрлэх төмөр зам ашиглалтад орно

БНХАУ-ын умард бүсээс өмнөд хэсэг рүү нүүрс тээвэрлэх шинэ төмөр замыг ...

Өчигдөр, 14:39
“Эрдэнэс-Тавантолгой” ХК олон улсын “ISO“ стандартуудын гэрчилгээ гардан авлаа

 "Эрдэнэс-Тавантолгой” ХК нэгдсэн менежментийн тогтолцооны хүрээнд ...

Өчигдөр, 13:19
"Балаг"-ийн эзэн "ХУСАГДСАН" дэд сайд асан ТАВАН ТОЛГОЙ-оос мөнгө саах нь...

 ЖДҮ-ээс зээл авч ёс зүйгүй үйлдэл гаргасны улмаас дэд сайдын ...

2019 оны 09 сарын 19, 18 цаг 54 минут
НҮБ -ын “утгагүй” зөвлөмжгүйгээр агаарын бохирдол буурахгүй гэж үү

 Монгол Улс сүүлийн арван жилийн хугацаанд агаарын бохирдлыг ...

2019 оны 09 сарын 19, 18 цаг 49 минут
АНУ-ын стратегийн нөөцөөс газрын тос ашиглахыг зөвшөөрчээ

 Саудын Арабын газрын тосны байгууламжууд  халдлагад өртсөний ...

2019 оны 09 сарын 19, 17 цаг 55 минут
“Оюутолгой” төсөлд шинэ нөхцөл байдал үүслээ

 "Шинэ зуун гарснаар хоёр хөршийн хамаарал, оролцоогүйгээр монголчууд ...

2019 оны 09 сарын 19, 17 цаг 49 минут
Япон газрын тосны нөөцөө хэрэглэнэ

 Японы Аж үйлдвэрийн сайд Исшу Сугарава "Япон газрын тосны дотоодын ...

2019 оны 09 сарын 19, 17 цаг 31 минут
2050 он гэхэд нүүрсээр ажилладаг үйлдвэрийг бүр мөсөн халах зорилт тавьжээ

 Эрчим хүчний хямд эх үүсвэр болдгоороо нүүрс ихээхэн ач ...

2019 оны 09 сарын 19, 17 цаг 16 минут
Газрын тосны объектууд руу халдсан хэрэгт Ираныг буруутгасныг эрс эсэргүүцэв

 Ираны Батлан хамгаалахын сайд Амир Хатами Саудын Арабын нутаг ...

2019 оны 09 сарын 19, 17 цаг 12 минут
Манайхаас гурав дахин бага нүүрс олборлодог Голланд зургаа дахин их ашиг олдог

    Германы геологийн ухаан, байгалийн нөөцийн холбооны ...

2019 оны 09 сарын 19, 17 цаг 07 минут
Гадаад өр нэмэгдэхэд валютын ханшийн өсөлт нөлөөлж байна

Монгол Улсын гадаад өрийн нийт үлдэгдэл 29.7 тэрбум ам.доллартай тэнцэж ...

2019 оны 09 сарын 19, 16 цаг 19 минут
Хуучны 3000 гаруй ном судрыг сэргээн засварлажээ

Төвдийн хуучны ховор, үнэ цэнэтэй 3000 гаруй ном судрыг сэргээн ...

2019 оны 09 сарын 19, 15 цаг 24 минут
Шонхорын анчин арабуудад хэлмэрч хийж байсан этгээд малчин эмэгтэйг зодож, хүчинджээ

Арабууд манай улсад ирж шонхорын ан хийсэн нь авилга, хээл хахууль, ...

2019 оны 09 сарын 19, 12 цаг 31 минут
Хууль бус алт олборлолтыг зогсоов

Засгийн газраас томилогдож, БОАЖ-ын сайд Н.Цэрэнбатаар ахлуулсан ТЕГ, ЦЕГ, ...

2019 оны 09 сарын 19, 10 цаг 43 минут
Саудын Арабын газрын тосны нийлүүлэлт халдлагын өмнөх түвшинд хүрчээ

 Саудын Арабын төрийн өмчит "Aramco” компанийн газрын тосны ...

2019 оны 09 сарын 19, 10 цаг 27 минут
“Discover Mongolia 2019” чуулганд гадны 500 гаруй төлөөлөгч оролцохоор бүртгүүлжээ

“Discover Mongolia” уул уурхайн хөрөнгө оруулагчдын форум энэ ...

2019 оны 09 сарын 18, 17 цаг 21 минут
Иран улс нефть боловсруулах үйлдвэрт нь халдсан нотолгоо олсон гэж Саудын Араб мэдэгдэв

Саудын Арабын Батлан хамгаалах яам Тегераны зүгээс тус улсын газрын тосны ...

2019 оны 09 сарын 18, 17 цаг 16 минут
Бичил уурхай эрхлэх эрх олгосон хууль бус гэрээнүүдийг цуцална

Засгийн газрын өнөөдрийн ээлжит хуралдаанаар Байгаль орчинд үзүүлж байгаа ...

2019 оны 09 сарын 18, 16 цаг 48 минут
Ерөөлтийн орд Монголын гурав дахь “толгой” болох уу

 Аль ч улсад томоохон төсөл хэрэгжихэд цаг хугацаа шаарддаг. Манай ...

2019 оны 09 сарын 18, 16 цаг 21 минут
Саудын Арабын газрын тосны байгууламжийг агаараас довтолсон хэрэгт холбоогүй гэв

 Өнгөрөгч бямба гарагт Саудын Арабын газрын тосны байгууламжид ...

2019 оны 09 сарын 18, 15 цаг 29 минут
Улаанбаатарын агаар угаартай хэвээрээ л байна

 Агаарын бохирдолтой тэмцэх тухай олон улсын нэршлийг урвуулан, ач ...

2019 оны 09 сарын 18, 15 цаг 18 минут
Монгол Улсад шинээр байгуулагдах цахилгаан станцуудад Герман технологийг нэвтрүүлэх саналаа уламжиллаа

Нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын захирагч С.Амарсайхан ...

2019 оны 09 сарын 18, 12 цаг 20 минут
Саудын Арабын газрын тосны шокийн Ази дахь нөлөө

 Ази дахь газар нутгийн болон Дэлхийн хоёрдугаар дайны үед үйлдсэн ...

2019 оны 09 сарын 18, 11 цаг 22 минут
2019 оны 09 сарын 18, 10 цаг 42 минут
Гацууртын ордыг онилох сонирхол хэнд байна вэ?

Ноён уул тойрсон олон сэжиг таамаг бий. Тэр дундаа олон нийтийг хамгийн их ...

2019 оны 09 сарын 17, 17 цаг 45 минут
Буриад шинэ орд газрын хайгуулд 800 сая рубль зарцуулна

ОХУ-ын Буриадын Засгийн газраас ашигт малтмалын шинэ орд газар олж нээхэд ...

2019 оны 09 сарын 17, 17 цаг 12 минут
Брент маркийн газрын тосны үнэ огцом нэмэгдлээ

 Лондон дахь ICE буюу Тив хоорондын хөрөнгийн биржийн арилжааны нээлт ...

2019 оны 09 сарын 17, 15 цаг 30 минут
Нүүрс: Монголын экспорт нэмэгдэж, Хятадын импорт буурч байна

Нүүрсний экспорт дээд амжилт тогтоожээ. Оны эхний найман сарын байдлаар ...

2019 оны 09 сарын 17, 15 цаг 15 минут
Саудын Араб газрын тос олборлолтоо мөддөө сэргээж чадахгүй

Саудын Арабын газрын тос олборлох байгууламж өнгөрсөн бямба гаригт ...

2019 оны 09 сарын 17, 15 цаг 02 минут
20 жилийн өмнөх хийн хоолойн ТЭЗҮ В.Путины ширээн дээр эргэн ирэх нь

Байгалийн хийн хоолойг Монголын газар нутгаар дайруулах тухай сэдэв шинэ ...

2019 оны 09 сарын 17, 14 цаг 32 минут
2019 оны 09 сарын 17, 13 цаг 24 минут
АНУ: Халдлагаас үүдсэн газрын тосны үнийн өсөлт асуудал биш

 Саудын Арабын газрын тосны объектууд руу халдлага болсны дараагаас ...

2019 оны 09 сарын 17, 12 цаг 55 минут
Үндсэн хуульд орсон нэмэлт өөрчлөлтийн агуулга ба Оюутолгой...

 Үндсэн хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах төсөлд  байгалийн ...

2019 оны 09 сарын 17, 12 цаг 06 минут
Чоно борооноор буюу нинжа нар байгалийг бүрэн сүйтгэх аюул

 Лиценз хураах үйл ажиллагаа амжилттай өрнөж байгаа гэхэд хилсдэхгүй. ...

2019 оны 09 сарын 17, 11 цаг 57 минут
Иргэдэд дөрвөөс олон шуудай түлш олгохгүй байна

 Автомашингүй өдөр утааг бууруулах хүрээнд сайжруулсан шахмал түлш ...

2019 оны 09 сарын 17, 11 цаг 20 минут
Их шар хоолойн төгөл дэх булгийн эхийг хамгаалалтад авчээ

Нийслэлийн Баянзүрх дүүргийн 20 дугаар хорооны нутаг дэвсгэр, Их шар ...

2019 оны 09 сарын 17, 11 цаг 16 минут
775 сая төгрөгийн алт хил нэвтрүүлэхийг завджээ

Эрүүгийн цагдаагийн албаны Эдийн засгийн гэмт хэрэгтэй тэмцэх албанаас ...

2019 оны 09 сарын 17, 10 цаг 33 минут
Гацууртын ордыг онилох сонирхол хэнд байна вэ?

 Ноён уул тойрсон олон сэжиг таамаг бий. Тэр дундаа олон нийтийг ...

2019 оны 09 сарын 17, 10 цаг 28 минут
“Баялгийн хараал”-ыг гэтэлж, Норвегийн араас замнах гарц

Үндсэн хуульд оруулах нэмэлт, өөрчлөлтийн хоёрдугаар хэлэлцүүлэг дуусаж, ...

2019 оны 09 сарын 17, 10 цаг 05 минут
Саудын нефтийн үйлдвэрүүд рүү дайрсанд Ираныг буруутгав

 АНУ-ын төрийн нарийн бичгийн дарга Майк Помпео Саудын Aramco ...

2019 оны 09 сарын 16, 17 цаг 45 минут
Монголын парламентын тавих хяналтад 'Рио Тинто' бэлдэж эхэллээ

УИХ-ын чуулганаар Оюутолгойн гэрээний хэрэгжилтийг шалгасан Ажлын хэсгийн ...

2019 оны 09 сарын 16, 16 цаг 58 минут
Саудын Арабт болсон халдлагын дараа газрын тосны үнэ өсөв

Бямба гаригт Саудын Араб дахь газрын тосны объектууд руу халдсаны дараа ...

2019 оны 09 сарын 16, 14 цаг 09 минут
Тавантолгой-Зүүнбаян чиглэлийн төмөр замын бүтээн байгуулалт улирал харгалзахгүй үргэлжилнэ

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга өнгөрсөн амралтын өдрүүдээр Дорноговь ...

2019 оны 09 сарын 16, 11 цаг 12 минут
Нефтийн олборлолтыг үргэлжлүүлэн бууруулна

 Нефть экспортлогч орнуудын байгууллагын /ОПЕК/ гишүүд нефтийн ...

2019 оны 09 сарын 14, 18 цаг 07 минут

Санал асуулга

Тавантолгойн хувьцааг иргэдэд бэлнээр тараах нь зөв үү?

Зөв
Буруу
Мэдэхгүй

 
Ханшийн мэдээ
Гадаад хувьцаа
Нью йоркын хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
BHP Billiton
Ivanhoe Mines
90.53
23.3
1.44
0.00
Австралийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
General Mining Corp
Aspire Mining Limited
0.145
0.52
0.00
-0.02
Лондонгийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
Petro Matd Limited
polo Resources Limited
123.5
5.4
0.00
0.02
Хонконгийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
Mongolian Mining Corporation
Mongolia Energy
9.59
1.14
0.00
-0.06
Торонтогийн хөрөнгийн бирж
 
Шинэ бүтээл

"Монголын Геологийн есөн эрхэм" номын нээлт боллоо
Металлын ханшийн мэдээ
Нүүрсний ханшийн мэдээ
Уул уурхайн ТОП 25 компани