Ord.mn | Mongolian Mining
| English |  Mobile |  Rss

Стратегийн ордуудын жагсаалтыг шинэчилнэ

Норвегийн сангийн жишгээр Баялгийн сангаа байгуулж чадвал “Эрдэнэс Монгол” компани групп болж хүчирхэгжинэ. Хүчирхэгжээд зогсохгүй, Монголын нөөц баялаг ихтэй стратегийн ордуудыг эзэмшигч төрийн өмчит группээс иргэн бүр ногдол ашиг хүртэнэ. Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын дарга Л.Оюун-Эрдэнийн ахалсан Ажлын хэсэг Баялгийн сангийн тухай хуулийн төслийг боловсруулж дуусгасан ба тун ойрмогхон Засгийн газрын хуралдаанд оруулахаар бэлтгэж буй.

Баялгийн сангийн менежментийг “Эрдэнэс Монгол” компани хэрэгжүүлэх  чиг үүргийг нь тодорхой  зааж  өгсөн энэ хуулийг парламент хаврын чуулганаараа нэг их эсэргүүцээд байхгүй баталчих байх. Тийм нөхцөл өнөөдрийн улс төрд бүрдсэн. Гэхдээ хуультай болох нь чухал ч “Эрдэнэс Монгол” компани  Баялгийн сандаа  хуримтлал үүсгэхэд нь гол эх үүсвэр нь болох стратегийн ордуудаа  зөв менежментээр, бүрэн утгаар нь  ашиглаж чадах уу гэдэг ондоо асуудал. Энэ утгаараа “Эрдэнэс Монгол” өнөөдөр маш хариуцлагатай үе дээрээ иржээ гэж хэлж болно.  

Баялгийн сангийн тухай хуулийн төслийг боловсруулж дуусгасантай зэрэгцэн Стратегийн ач холбогдол бүхий ордуудын жагсаалтыг шинэчлэх ажил Салбарын яаман дээр өрнөж байна. Ажлын хэсэгт УУХҮЯ,  Тагнуулын ерөнхий газар, Ашигт малтмал, газрын тосны газар  болон бусад яамдын төлөөллүүд багтсан  нэлээд өргөн бүрэлдэхүүнтэй баг бүрджээ.

Тодорхой орд газруудыг стратегийн ордод хамааруулах тухай УИХ-ын 27 дугаар тогтоол 2007 онд батлагдсан юм. 27 дугаар тогтоол хоёр хавсралттай. Нэгдүгээр хавсралтаар 15 орд газрыг стратегийн ордод  хамааруулсан бол хоёрдугаар хавсралтад нэр бүхий 39 орд болон тогтоол батлагдсанаас хойш нөөц нь илэрсэн ордуудын нөөцийг нарийвчлан тогтоож, стратегийн орд газарт хамааруулах эсэхийг УИХ-д өргөн мэдүүлж, шийдвэрлүүлж байхыг Засгийн газарт даалгасан байдаг. 

Стратегийн ач холбогдол бүхий 15 ордын жагсаалтыг УИХ баталсан тэр жилдээ “Эрдэнэс Монгол” компани мэндэлж, улмаар “Эрдэнэс Тавантолгой”, Эрдэнэс Оюутолгой” зэрэг охин компанитай болж бүл нэмсэн билээ. Өнөөдөр “ууган охид”-ынх нь нэг, өндөр үр ашигтай ажиллаж, олон улсын биржид IPO гаргахаар тэмүүлж буй  “Эрдэнэс Тавантолгой” компани Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яам болон Төрийн өмчийн бодлого зохицуулалтын газрын мэдэлд очсон. Эрдэнэс Тавантолгойг УУХҮЯ авснаар “Эрдэнэс Монгол” компанийн санхүүгийн баланс буурсан үзүүлэлттэй гарсан гэдгийг  тус компани олон нийтэд хүргэсэн мэдээлэлдээ онцлон дурдаж. Гэтэл саяхан Салбарын сайд “Эрдэнэс Тавантолгой”-г IPО хийсний дараа “Эрдэнэс Монголд”-д шилжүүлнэ гэсэн үгийг амнаасаа унагалаа. Хэрэв IPO хийгдэхгүй бол яамны мэдэлд хэвээр үлдэх үү гэдэг бас ойлгомжгүй үлдэж байна.  

Стратегийн томоохон ордыг эзэмшигч “Эрдэнэт үйлдвэр”-ийг 2013 онд Засгийн газрын 100 дугаар тогтоолоор “Эрдэнэс Монгол”-д шилжүүлсэн боловч энэ тогтоол хэрэгжилгүй, тэгсхийгээд чимээгүй болсон. Учир нь хэзээнээс улстөрчдийн хувьд онцгой сонирхолтой “объект” байсаар ирсэн “Эрдэнэт үйлдвэр” мөнхүү Төрийн өмчийн бодлого зохицуулалтын газарт харъяалагддаг. Эдүгээ энэ үйлдвэр “Төрийн өмчит үйлдвэрийн газар” гэсэн шинэ статустай болж, Засгийн газрын шууд мэдэл дор, онцгой дэглэмээр ажиллаж байгаа. Хамгийн үр ашигтай ажилладаг уурхайнууд ийнхүү “Эрдэнэс Монгол”-ын мэдлээс гарч, харин өр ширтэй, технологийн шинэчлэл үгүйлэгдсэн “Шивээ-Овоо”, “Багануур”, төсөл хэрэгжүүлж мөнгө босгох эрэлд гарсан “Эрдэнэс Метан”, “Мон-Атом” зэрэг  компаниуд   үлдсэн дүр зураг харагдаж байгаа нь нууц биш ээ.  

Мөн хэзээ хөрөнгө оруулалт  орж ирж, олборлолт, баяжуулалтын технологи нь шийдэгдэн Оросын талтай тохиролцохоос нааш эдийн засгийн эргэлтэд орох  нь тодорхойгүй Асгатын мөнгөний орд болон ашиглалтын тусгай зөвшөөрлөө цуцлуулсан Салхитын мөнгөний орд “Эрдэнэс Монгол”-ын мэдэлд очоод удаагүй байна.  Асгатын мөнгөний орд бол стратегийн 15 ордын нэг. Харин Салхитын мөнгөний орд нь стратегийн орд байтугай уг жагсаалтад оруулахаар судалж байгаа 39 орд дотор ч байхгүй. 

Тэгэхээр стратегийн ангилалд ороогүй ордууд ч цаашид “Эрдэнэс Монгол”-ын мэдэлд очиж болзошгүй гэсэн мессэж эндээс харагдана. Харин 36 тусгай зөвшөөрөлтэй хэмээн эрх баригчдад “адлуулаад” байгаа Цагаансуваргын зэс-молибдений орд бол яалт ч үгүй стратегийн 15 ордын нэг юм.  27 дугаар тогтоол батлагдсаны дараагаас УИХ-аас байгуулсан Ажлын хэсэг Цагаансуваргын ордын тусгай зөвшөөрлийг эзэмшигч “Монголын алт” компанитай хэд хэдэн удаа хэлэлцээрт орж, төрийн эзэмшлийн хувь хэмжээг 51%  болгож баталгаажуулах  гээд бүтээгүй юм.  Дараа нь, УИХ-ын 2014 оны 54 дүгээр тогтоолоор “Цагаансуваргын ордыг төр эзэмших шаардлагагүй” гэж үзсэн нь өнөөдөр улс төрийн “хэрүүлийн алим” хэвээр байна.

“Эрдэнэс Монгол” компани саяхны мэдээлэлдээ “Оюутолгой”, Эрдэнэс Тавантолгой” зэрэг хөрөн­гийн зохистой түвшинг хангасан стратегийн ач холбогдол бүхий томоохон төслүүд шиг Асгат, Салхит, Цагаансуварга, Мөнгөн өндөр, Тавтын ордуудыг эдийн засгийн эргэлтэд оруулах тухай саналыг боловсруулан Засгийн газарт танилцуулах замаар олон улсад нээлттэй зарлаж, хөрөнгө оруулагчдын сонирхлыг татах шаардлагатай. Эдгээр төслийг эдийн засгийн эргэлтэд оруулснаар Баялгийн сан ч өргөжих юм” гэжээ. 

Бэлтгэл   бүрэн хангагдаагүй, нөөц бүрэн батлагдаагүй, хөрөнгө оруулалт, дэд бүтцийн асуудлууд нь хэзээ шийдвэрлэгдэх нь тодорхойгүй ордуудыг хатуухан хэлэхэд захиргааны аргаар “Эрдэнэс Монгол”-д нэгтгэж, Баялгийн сан байгуулна гэвэл тийм ч амар биш. Өөрөөр хэлбэл, зөвхөн Баялгийн санг гол тугаа болгож, ордуудыг эдийн засгийн эргэлтэд оруулах оролдлого нь яваандаа маш олон бэрхшээлтэй тулгарна. Стратегийн 15 орд, түүн дээр нэмэгдэж орж ирэх орд бүр дээр “Эрдэнэс Монгол”  Хөрөнгө оруулалтын гэрээ байгуулахдаа УИХ-аар хэлэлцүүлнэ, Засгийн газар тухайн ордын хэдэн хувийг хуулиараа эзэмшиж, хэдийг нь хөрөнгө оруулагч хариуцаад явах вэ гэдгийг өнгөрсөн үеийн түүхээс харахад ихээхэн адармаатай байдаг. Гацууртын орд дээр гэхэд төр хувь эзэмшлээ тохирч чадахгүй явсаар сүүлдээ “Сентерра Голд” компани Монголыг орхиод гарлаа.   

Дээр дурдагдсан Тавтын мөнгөний орд нь Булган аймгийн Тэшиг суманд орших бөгөөд одоогоор стратегийн ач холбогдол бүхий ордод хамааруулахаар судалж буй 39 ордын нэг. Хэнтийн Өмнөдэлгэр суманд оршдог “Мөнгөн өндөр” мөнгөний орд ч мөн адил жагсаалтад орох магадлалтай ордуудын нэг юм. Гэтэл стратегийн 15 ордоор бүртгэгдсэн Төмөртэй (Дарханы төмөрлөгийн үйлд­вэр ТӨХК-ийн эзэмшилд буюу төрийн өмч давамгайлсан аж ахуйн нэг­жүүд),  Бүрэнхааны фосфоритын орд (бэлтгэгдсэн нөөцтэй ч  хэзээ, хэрхэн ашиг­лах нь тодорхойгүй), “Төмөртэйн Овоо”-ны цайрын орд (Монгол Улсын Засгийн газартай тогтвортой байдлын гэрээ байгуулсан “Цайрт Минерал”-ын мэдэлд) зэрэг  орд дээр “Эрдэнэс Мон­гол” ямар нэгэн эзэмшил байдаггүй. Ингээд харвал стратегийн 15 ордоос ашиг­лаж эхлээгүй Мардай, Дорнод, Гурван­булагийн ураны ордууд болон Цагаансуварга, Бүрэнхаан, Асгатын  ордуу­дыг эдийн засгийн эргэлтэд хэрхэн оруулах нь “Эрдэнэс Монгол”-ын менежментээс шууд шалтгаална. 

Уран нь стратегийн ашигт малтмал гэдэг утгаараа стратегийн ордын жагсаалтад шууд бүртгэгдээд явах ч  хөрөнгө оруулалтгүй үлдчихээд байгаа салбар юм. Учир нь Цөмийн энергийн тухай хуульдаа “Улсын төсвийн хөрөнгөөр хайгуул хийж нөөцийг нь тогтоосон цацраг идэвхт ашигт малтмалын ордыг бусадтай хамтран ашиглах тохиолдолд түүнтэй хамтран байгуулах компанийн хувьцааны 51-ээс доошгүй хувийг төр үнэ төлбөргүй, шууд эзэмшинэ” гээд тусгасан болохоор  зориглоод ороод ирэх хөрөнгө оруулагч энэ салбарт олдохоо больсон. Гэхдээ ямар ч байсан УУХҮ-ийн  сайдын тушаалаар байгуулагдаад удаагүй байгаа Ажлын хэсгийнхэн  27 дугаар тогтоолын 1, 2 дугаар хавсралтад багтсан ордуудыг шинэчлэх, эдийн засгийн эргэлтэд оруулах, санал дүгнэлт боловсруулах үүрэг хүлээн ажиллаж байна. Өөрөөр хэлбэл, Ажлын хэсгээс гарсан дүгнэлтийг Засгийн газрын хуралдаанаар хэлэлцүүлж, УИХ-д оруулснаар одоо байгаа стратегийн 15 орд дээр хэдэн орд нэмэгдэх нь тодорхой болох юм. Энэ бүхний дараа  “Эрдэнэс Монгол”-ын хариуцах стратегийн орд газар, Баялгийн санд хуримтлагдах орлого тэлээд явна гэдгийг тус компанийн Хөрөнгийн удирдлагын газрын дарга Б.Батмагнай илэрхийлэв. 

УИХ-ын 2007 оны 27 дугаар тогтоолын дагуу Стратегийн ордын жагсаалтын нэгдүгээр хавсралтад 15 орд багтсан. Харин хоёрдугаар хавсралтад байгаа 39 ордыг судалж,  стратегийн ордын жагсаалтад оруулж ирэх бодлогын баримт бичиг бий. Салбарын яам энэ хүрээндээ ажиллаж байна. Мөн уг жагсаалтад нэмэлтээр Цөмийн энергийн тухай хуулиараа  ураны ордууд  стратегийн ордод хамаарна. Түүнээс биш улсын төсвийн хөрөнгөөр хайгуул хийгдсэн орд болгоныг төр булааж авах гэж байна гэж ойлгож болохгүй.  

2007 онд стратегийн ордуудын жагсаалтыг тодорхойлж гаргахдаа тодорхой хэмжээний шалгуур үзүүлэлтүүдийг боловсруулсан юм. Гэхдээ өнөөдөр  “стратегийн орд” гэж  ямар ордыг нэрлэх вэ гэдэгт нарийн шалгуур үзүүлэлт байх ёстой. Ажлын хэсгийн хүрээнд энэ чиглэлээр гарын авлага боловсруулаад Эрдэс баялгийн мэргэжлийн зөвлөлд танилцуулсан л байдалтай байна. Стратегийн ордод хамруулах тухайд нөгөө талаас нь харж ярих зүйлүүд бий. Тухайлбал, “Урт нэртэй хууль”-ийн үйлчлэлд орж, үйл ажиллагаа нь тодорхой хэмжээнд гацсан байгаа ордуудыг яах вэ гэдэгт анхаарлаа хандуулах хэрэгтэй байна.   

Ажлын хэсгийнхний хэлж буйгаар стратегийн ордын нэгдүгээр хавсралтыг  орд газрууд нэмэх замаар баяжуулж, харин хоёрдугаар хавсралтыг цуцалж болзошгүй байна. Ингэхдээ мэдээж хоёрдугаар хавсралтад буй орд газруудад тодорхой шалгуур үзүүлэлт тавьж, “шаардлага” хангасныг нь нэгдүгээр хавсралт руугаа шилжүүлэх бололтой. Хоёрдугаар хавсралтад Талбулаг, Алаг тогоо, Тэвшийн говь, Зээгт гэх мэт орон нутгийн нүүрсний нэлээд хэдэн орд,  жоншны  Хонгор болон бусад ашигт малтмалын жижигхэн ордууд бий. Мэдээж хэрэг эдгээр ордуудыг нь өмнөх нийгмийн үед  бүхэлдээ улсын төсвийн хөрөнгөөр хайгуул  хийж илрүүлсэн  ч   хожим хувийн хөрөнгө оруулалтаар нэмэлт хайгуул явуулж, нөөцийг нь бага зэрэг өсгөсөн байдаг.

УИХ-ын 2007 оны 27 дугаар тогтоолоор Стратегийн ордын жагсаалтыг гаргахдаа 3 үндэслэлийг баримталсан. Өөрөөр хэлбэл, тухайн үед тогтоогдсон нөөцийн хэмжээ, улсын төсвийн хөрөнгөөр хайгуул хийсэн эсэх шалгуурыг  тавьж байв.  Гэвч  гурав дахь үндэслэл болох стратегийн ордын талаарх тодорхойлолт дээр нийгмээрээ ихээхэн маргалдсан ч оновчтой шийдэл гаргаж чадаагүй юм.   Өнөөдөр хүчин төгөлдөр хэрэгжиж байгаа  Ашигт малтмалын тухай хуулийн 4.1.12-т “Үндэсний аюулгүй байдал, улсын эдийн засаг, нийгмийн хөгжилд нөлөөлөх хэмжээний, эсхүл жилд Монгол Улсын дотоодын нийт бүтээгдэхүүний таван хувиас дээш хэмжээний бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж байгаа буюу үйлдвэрлэх боломжтой ордыг Стратегийн ач холбогдол бүхий ашигт малтмалын орд гэж үзнэ” гэсэн заалт бий. Хуулийн энэхүү  тодорхойлолтыг илүү тодорхой болгохын тулд стратегийн ордын 10  шалгуур үзүүлэлтийг бий болгож, үзүүлэлт бүрээр нь оноо өгч байж Стратегийн ордын жагсаалтад бүртгэх ажлыг 2012 онд салбарын яам хариуцаж байлаа. 

Энэхүү шалгуур үзүүлэлтээр  Салбарын яам  2012 онд  64 орд дээр үнэлгээ хийж, 10 үзүүлэлтээр дүгнээд 33 ордыг “Стратегийн ач холбогдол бүхий ашигт малтмалын орд”-ын ангилалд хамааруулах, үлдсэн 31 ордыг нь түр үлдээх гэж  үзсэн ч  энэ бүх ажил тэгсхийгээд  “замхарсан” байдаг. Үндсэндээ УИХ-ын 27 дугаар тогтоол батлагдаж, 10  шалгуур үзүүлэлт бий болсноос хойш өнөөдрийг хүртэлх хугацаанд  стратегийн ордын нэг, хоёрдугаар хавсралтад ямар ч өөрчлөлт ороогүй юм. Энэ хугацаанд хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй  Хөшөөтийн нүүрсний ордыг стратегийн ордын жагсаалтад оруулахыг шаардсан  орон нутгийнхны уриалга, улстөрчдийн маргаанаас өөр дорвитой алхам хийгдээгүй билээ. Хэдийгээр өнөөдөр стратегийн ангилалд  орд газрыг бүртгэх 10 шалгуур үзүүлэлтээ боловсронгуй болгож буй ч эдгээр шалгуурт тодорхойгүй зүйлүүд бий гэдгийг Ажлын хэсгийнхэн нуусангүй. Тухайлбал, шалгуур үзүүлэлтийн “Нөөцийн хэмжээ” гэдэгт ашигт малтмалын алиныг нь том, алиныг нь жижиг гэж үзэхэд бэрхтэй бөгөөд ашигт малтмалын төрлөөсөө хамаараад нөөцийн хэмжээ өөр өөр болдог нь “толгой өвтгөсөн” асуудал болжээ.  

2012 онд ОХУ  Эрдэс баялгийг ашиглах тухай хуулиа батлахдаа 70 сая тонн газрын тос, 50 тэрбум шоо метр байгалийн хий, 10 сая тонн зэс, 70 тонн алтнаас дээш нөөцтэй ордыг Стратегийн ач холбогдолтойд тооцно гэсэн заалтыг маш тодорхой тусгаж өгсөн байдаг. Тодруулбал, “стратегийн ач холбогдолтой” гэж үзэх орд газрын нөөцийн хэмжээг багаар тогтоох зарчмын санал бүхий хуулийн төслийг 2005 оноос хойш хэлэлцсэн ч  шалгуур үзүүлэлт нь  тодорхой бус гэсэн шалтгаанаар хойшлуулсаар 2012 онтой золгосон байдаг. Тэгвэл Монгол Улсын хувьд стратегийн ордын нэгдүгээр хавсралтад нэмэгдэж  орох орд газруудын шалгуур үзүүлэлтийг энэ удаад илүү тодорхой гаргаж ирэх болов уу.

Стратегийн ордуудаа шалгуур үзүүлэлтээр гаргаж ирэхээс гадна орд газрын хилийн заагийг нарийвчлан тогтоох ажлыг Эрдэс баялгийн мэргэжлийн зөвлөл хийж байгаа гэсэн мэдээлэл бий. Хилийн заагийг тогтоож өгөөгүйгээс ашиглалтын талбай давхардуулан олгосон маргаантай асуудлууд уул уурхайн ордууд дээр гарсаар байгаа билээ. Тухайлбал, өнөөдөр Багануурын уурхай дээр яг ийм асуудал үүсч, хэзээ дуусах нь мэдэгдэхгүй шүүхийн маргаан үргэлжилж байна. Оюутолгой, Тавантолгой ордуудын нөөц тодорхой хэмжээгээр тусгай зөвшөөрлийн талбай дотроо бүртгэгдсэн байгаа ч яг энэ хэсэг нь стратегийн орд, үүнээс гаднах нь стратегид хамрагдахгүй гэдгийг эцэслэн тогтоож чадаагүй. Тэгэхээр хэдийгээр шалгуур үзүүлэлтээр стратегийн ордыг тодорхойлж болох ч хил хязгаарыг нарийвчлан эцэслэн тогтоохоос нааш олон асуудал маргаантай хэвээр үлдэж байна. Нэг талаасаа техникийн хувьд асуудалтайн дээр хууль, эрх зүйн орчныг нь тодруулах шаардлага ч гарч буй. 

Стратегид хамааруулсан ордуудын нөөц баялгийг тухайн тусгай зөвшөөрөлтэй талбай дээр тогтоогоод цэвэр стратегийн ордод хамруулчихсан байх жишээтэй. Нэгэнт 2014 онд баталсан Төрөөс эрдэс баялгийн салбарт баримтлах бодлого болон хүчин төгөлдөр хэрэгжиж буй Ашигт малтмалын тухай хуульд “стратегийн орд” гэдгээ хэвээр томъёолсон учраас  стратегийн орд, стратегийн түүхий эд гэсэн нэршил дээр дахин элдэв маргаан гарахгүй биз ээ.  

400 ОРД УУ, ТУСГАЙ ЗӨВШӨӨРӨЛ ҮҮ?  

Улсын төсвийн хөрөнгөөр хайгуул хийсэн 400 ордыг төрийн мэдэлд авна гэсэн Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын дарга З.Энхболдын мэдэгдэлд олон нийт гайхаж цочирдсон хэвээр байна. Гэхдээ түүний мэдэгдэлд  хайгуулын 400 тусгай зөвшөөрөл гэсэн үг яваа нь орд газар, хайгуулын тусгай зөвшөөрөл хоёрын чухам  алиныг нь хэлээд байгаа  нь төдийлөн ойлгомжтой биш. УУХҮЯ болон Ашигт малтмал, газрын тосны газрын удирдлагууд “Өнөөдрийн хүчин төгөлдөр хэрэгжиж байгаа хуулийн хүрээнд бол тусгай зөвшөөрлүүдийг улсын мэдэлд авах тухай асуудал  байхгүй” хэмээн байр сууриа шуудхан илэрхийлсэн нь 400 тусгай зөвшөөрөл гэдэгтэй холбогдуулан өгсөн хариулт байв. 

Бодит байдал дээр бол  ашигт малтмалын орд гэдэг бол   мэдээж хайгуулын тусгай зөвшөөрлөөсөө огт өөр ойлголт. Социализмын үед хайгуул хийж нөөцийг нь тогтоосон ашигт малтмалын ордууд нэг цэгийн координаттай байсан болохоос биш талбайн координатаар бүртгэгдэж байгаагүй. Тухайн ордууд  хожим хэд хэдэн тусгай зөвшөөрлөөр хуваагдсаны улмаас тус тусдаа орд гэж бүртгэгдсэн тохиолдол олон. Тэр болгоноор нь тоолж гаргаж ирвэл 400-аас ч олон тусгай зөвшөөрлийн тоо яригдана.  Өөрөөр хэлбэл, тусгай зөвшөөрөл авсан талбай бүрийг орд гэж нэрлэх явдал сүүлийн жилүүдэд түгээмэл болсон. Ашиглалтын  1600 гаруй тусгай зөвшөөрлийг бүр нарийвчлаад үзэх юм бол чамгүй олон орд газар  гараад ирнэ.  Өнөөдөр Ашигт малтмал, газрын тосны газрынханд тулгараад байгаа хүндрэлтэй ажлуудын нэг  нь энэ. Тэгэхээр  Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын даргын хэлээд байгаа 400 орд гэдгийг тодруулах юм бол нэлээд маапаантай асуудал гарч ирнэ. Тэгээд ч АМГТГ-ынхан түүний хэлсэн үгийг орд  уу, тусгай зөвшөөрөл үү гэдгийг мэргэжлийн түвшинд тодруулж,  албан ёсны дүгнэлт гаргаж ирэхээс  нааш асуудал нэг мөр шийдэгдэхгүй бололтой.

Юутай ч  тэдгээр 400 орд дотор Тавантолгой, Цагаан суварга, Асгат, Салхитын ордууд бүгд багтаж буй  ч улсын төсвийн хөрөнгөөр хайгуул хийсэн ордуудын хувьд тусгай зөвшөөрөл эзэмшигчид хуулийн дагуу хайгуулын зардлын нөхөн төлбөрийг олон жилийн өмнөөс төлж ирснийг харгалзан үзэх ёстой.  Хайгуулын зардал нь төлөгдсөн  орд газруудыг төрийн мэдэлд авах нь нэлээд төвөгтэй.  Учир нь улсын төсвийн хөрөнгөөр хайгуул хийгдсэн ордуудын тусгай зөвшөөрлийг авсан хуулийн этгээд хайгуулын зардлыг нөхөн төлөх гэрээ байгуулж ажилладаг. Энэ тал дээр өнөөдөр ямар нэгэн зөрчил гараагүй, аж ахуйн нэгжүүд  хайгуулын зардлаа хуваарийн дагуу төлөөд явж байгааг Ашигт малтмал, газрын тосны газар илэрхийлж байна. Тэгэхээр нэгэнт хайгуулын зардал төлөгдсөн ордуудыг хүчээр улсын мэдэлд авах нь нэг ёсны дээрэм болно. “Монголын алт” компанийн удирдлагууд “Цагаан суваргын ордыг өгөхгүй. Хуулийн дагуу биш бол дээрэмдээд ав” гэж хэлсэн нь  ч ийм учиртай. 

Г.ИДЭР

 

Стратегийн ордуудын жагсаалтыг шинэчилнэ
Та Like дарж уул уурхайн мэдээллийг өдөр болгон facebook-ээр дамжуулан авах боломжтой


URL


АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд Ord.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдлыг 7711-0505 утсаар хүлээн авна.

Сэтгэгдлүүд:

Сэтгэгдэл нэмэх
Нэр:*
Сэтгэгдэл:
Bold Italic Underline Strike | Align left Center Align right | Insert smilies Insert link URLInsert protected URL Select color | Add Hidden Text Insert Quote Convert selected text from selection to Cyrillic (Russian) alphabet Insert spoiler
Батлах код: *
Шинэ мэдээ
Солонгоруулах зорилготой эдийн засагт ганцхан “өнгө” ноёлж байна

ОУВС-гаас Монгол Улс эдийн засгийн хүндрэлээс эргэн  сэргэж байгааг ...

Өчигдөр, 17:56
Солонгоруулах зорилготой эдийн засагт ганцхан “өнгө” ноёлж байна

 ОУВС-гаас Монгол Улс эдийн засгийн хүндрэлээс эргэн  сэргэж ...

Өчигдөр, 17:18
Сүүлийн 50 жилд гурван тэрбум шувуу үгүй болжээ

Ази тив болон АНУ-д шувууны тоо толгой аюултай хэмжээнд хүрснийг судалгаа ...

Өчигдөр, 15:34
Улс орнуудын алтны нөөц

 Дэлхийн алтны зөвлөлөөс гаргасан улс орнуудын алтны нөөцийг ...

Өчигдөр, 15:15
"Уранаас болж хүүхдээ төрүүлж чадахгүй зулбаж байна"

 "Босоо Хөх Монгол" ТББ-ынхан орон нутагт ажиллаж, уул уурхайн үйл ...

Өчигдөр, 14:48
Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын засаг дарга М.Ганбаатарыг цагдан хорьжээ

 Алт олборлогчидтой хууль бус гэрээ байгуулсан Сэлэнгэ аймгийн Ерөө ...

Өчигдөр, 14:39
ӨМӨЗО-ыг БНХАУ-ын өмнөд бүстэй холбосон нүүрс тээвэрлэх төмөр зам ашиглалтад орно

БНХАУ-ын умард бүсээс өмнөд хэсэг рүү нүүрс тээвэрлэх шинэ төмөр замыг ...

Өчигдөр, 14:39
“Эрдэнэс-Тавантолгой” ХК олон улсын “ISO“ стандартуудын гэрчилгээ гардан авлаа

 "Эрдэнэс-Тавантолгой” ХК нэгдсэн менежментийн тогтолцооны хүрээнд ...

Өчигдөр, 13:19
"Балаг"-ийн эзэн "ХУСАГДСАН" дэд сайд асан ТАВАН ТОЛГОЙ-оос мөнгө саах нь...

 ЖДҮ-ээс зээл авч ёс зүйгүй үйлдэл гаргасны улмаас дэд сайдын ...

2019 оны 09 сарын 19, 18 цаг 54 минут
НҮБ -ын “утгагүй” зөвлөмжгүйгээр агаарын бохирдол буурахгүй гэж үү

 Монгол Улс сүүлийн арван жилийн хугацаанд агаарын бохирдлыг ...

2019 оны 09 сарын 19, 18 цаг 49 минут
АНУ-ын стратегийн нөөцөөс газрын тос ашиглахыг зөвшөөрчээ

 Саудын Арабын газрын тосны байгууламжууд  халдлагад өртсөний ...

2019 оны 09 сарын 19, 17 цаг 55 минут
“Оюутолгой” төсөлд шинэ нөхцөл байдал үүслээ

 "Шинэ зуун гарснаар хоёр хөршийн хамаарал, оролцоогүйгээр монголчууд ...

2019 оны 09 сарын 19, 17 цаг 49 минут
Япон газрын тосны нөөцөө хэрэглэнэ

 Японы Аж үйлдвэрийн сайд Исшу Сугарава "Япон газрын тосны дотоодын ...

2019 оны 09 сарын 19, 17 цаг 31 минут
2050 он гэхэд нүүрсээр ажилладаг үйлдвэрийг бүр мөсөн халах зорилт тавьжээ

 Эрчим хүчний хямд эх үүсвэр болдгоороо нүүрс ихээхэн ач ...

2019 оны 09 сарын 19, 17 цаг 16 минут
Газрын тосны объектууд руу халдсан хэрэгт Ираныг буруутгасныг эрс эсэргүүцэв

 Ираны Батлан хамгаалахын сайд Амир Хатами Саудын Арабын нутаг ...

2019 оны 09 сарын 19, 17 цаг 12 минут
Манайхаас гурав дахин бага нүүрс олборлодог Голланд зургаа дахин их ашиг олдог

    Германы геологийн ухаан, байгалийн нөөцийн холбооны ...

2019 оны 09 сарын 19, 17 цаг 07 минут
Гадаад өр нэмэгдэхэд валютын ханшийн өсөлт нөлөөлж байна

Монгол Улсын гадаад өрийн нийт үлдэгдэл 29.7 тэрбум ам.доллартай тэнцэж ...

2019 оны 09 сарын 19, 16 цаг 19 минут
Хуучны 3000 гаруй ном судрыг сэргээн засварлажээ

Төвдийн хуучны ховор, үнэ цэнэтэй 3000 гаруй ном судрыг сэргээн ...

2019 оны 09 сарын 19, 15 цаг 24 минут
Шонхорын анчин арабуудад хэлмэрч хийж байсан этгээд малчин эмэгтэйг зодож, хүчинджээ

Арабууд манай улсад ирж шонхорын ан хийсэн нь авилга, хээл хахууль, ...

2019 оны 09 сарын 19, 12 цаг 31 минут
Хууль бус алт олборлолтыг зогсоов

Засгийн газраас томилогдож, БОАЖ-ын сайд Н.Цэрэнбатаар ахлуулсан ТЕГ, ЦЕГ, ...

2019 оны 09 сарын 19, 10 цаг 43 минут
Саудын Арабын газрын тосны нийлүүлэлт халдлагын өмнөх түвшинд хүрчээ

 Саудын Арабын төрийн өмчит "Aramco” компанийн газрын тосны ...

2019 оны 09 сарын 19, 10 цаг 27 минут
“Discover Mongolia 2019” чуулганд гадны 500 гаруй төлөөлөгч оролцохоор бүртгүүлжээ

“Discover Mongolia” уул уурхайн хөрөнгө оруулагчдын форум энэ ...

2019 оны 09 сарын 18, 17 цаг 21 минут
Иран улс нефть боловсруулах үйлдвэрт нь халдсан нотолгоо олсон гэж Саудын Араб мэдэгдэв

Саудын Арабын Батлан хамгаалах яам Тегераны зүгээс тус улсын газрын тосны ...

2019 оны 09 сарын 18, 17 цаг 16 минут
Бичил уурхай эрхлэх эрх олгосон хууль бус гэрээнүүдийг цуцална

Засгийн газрын өнөөдрийн ээлжит хуралдаанаар Байгаль орчинд үзүүлж байгаа ...

2019 оны 09 сарын 18, 16 цаг 48 минут
Ерөөлтийн орд Монголын гурав дахь “толгой” болох уу

 Аль ч улсад томоохон төсөл хэрэгжихэд цаг хугацаа шаарддаг. Манай ...

2019 оны 09 сарын 18, 16 цаг 21 минут
Саудын Арабын газрын тосны байгууламжийг агаараас довтолсон хэрэгт холбоогүй гэв

 Өнгөрөгч бямба гарагт Саудын Арабын газрын тосны байгууламжид ...

2019 оны 09 сарын 18, 15 цаг 29 минут
Улаанбаатарын агаар угаартай хэвээрээ л байна

 Агаарын бохирдолтой тэмцэх тухай олон улсын нэршлийг урвуулан, ач ...

2019 оны 09 сарын 18, 15 цаг 18 минут
Монгол Улсад шинээр байгуулагдах цахилгаан станцуудад Герман технологийг нэвтрүүлэх саналаа уламжиллаа

Нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын захирагч С.Амарсайхан ...

2019 оны 09 сарын 18, 12 цаг 20 минут
Саудын Арабын газрын тосны шокийн Ази дахь нөлөө

 Ази дахь газар нутгийн болон Дэлхийн хоёрдугаар дайны үед үйлдсэн ...

2019 оны 09 сарын 18, 11 цаг 22 минут
2019 оны 09 сарын 18, 10 цаг 42 минут
Гацууртын ордыг онилох сонирхол хэнд байна вэ?

Ноён уул тойрсон олон сэжиг таамаг бий. Тэр дундаа олон нийтийг хамгийн их ...

2019 оны 09 сарын 17, 17 цаг 45 минут
Буриад шинэ орд газрын хайгуулд 800 сая рубль зарцуулна

ОХУ-ын Буриадын Засгийн газраас ашигт малтмалын шинэ орд газар олж нээхэд ...

2019 оны 09 сарын 17, 17 цаг 12 минут
Брент маркийн газрын тосны үнэ огцом нэмэгдлээ

 Лондон дахь ICE буюу Тив хоорондын хөрөнгийн биржийн арилжааны нээлт ...

2019 оны 09 сарын 17, 15 цаг 30 минут
Нүүрс: Монголын экспорт нэмэгдэж, Хятадын импорт буурч байна

Нүүрсний экспорт дээд амжилт тогтоожээ. Оны эхний найман сарын байдлаар ...

2019 оны 09 сарын 17, 15 цаг 15 минут
Саудын Араб газрын тос олборлолтоо мөддөө сэргээж чадахгүй

Саудын Арабын газрын тос олборлох байгууламж өнгөрсөн бямба гаригт ...

2019 оны 09 сарын 17, 15 цаг 02 минут
20 жилийн өмнөх хийн хоолойн ТЭЗҮ В.Путины ширээн дээр эргэн ирэх нь

Байгалийн хийн хоолойг Монголын газар нутгаар дайруулах тухай сэдэв шинэ ...

2019 оны 09 сарын 17, 14 цаг 32 минут
2019 оны 09 сарын 17, 13 цаг 24 минут
АНУ: Халдлагаас үүдсэн газрын тосны үнийн өсөлт асуудал биш

 Саудын Арабын газрын тосны объектууд руу халдлага болсны дараагаас ...

2019 оны 09 сарын 17, 12 цаг 55 минут
Үндсэн хуульд орсон нэмэлт өөрчлөлтийн агуулга ба Оюутолгой...

 Үндсэн хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах төсөлд  байгалийн ...

2019 оны 09 сарын 17, 12 цаг 06 минут
Чоно борооноор буюу нинжа нар байгалийг бүрэн сүйтгэх аюул

 Лиценз хураах үйл ажиллагаа амжилттай өрнөж байгаа гэхэд хилсдэхгүй. ...

2019 оны 09 сарын 17, 11 цаг 57 минут
Иргэдэд дөрвөөс олон шуудай түлш олгохгүй байна

 Автомашингүй өдөр утааг бууруулах хүрээнд сайжруулсан шахмал түлш ...

2019 оны 09 сарын 17, 11 цаг 20 минут
Их шар хоолойн төгөл дэх булгийн эхийг хамгаалалтад авчээ

Нийслэлийн Баянзүрх дүүргийн 20 дугаар хорооны нутаг дэвсгэр, Их шар ...

2019 оны 09 сарын 17, 11 цаг 16 минут
775 сая төгрөгийн алт хил нэвтрүүлэхийг завджээ

Эрүүгийн цагдаагийн албаны Эдийн засгийн гэмт хэрэгтэй тэмцэх албанаас ...

2019 оны 09 сарын 17, 10 цаг 33 минут
Гацууртын ордыг онилох сонирхол хэнд байна вэ?

 Ноён уул тойрсон олон сэжиг таамаг бий. Тэр дундаа олон нийтийг ...

2019 оны 09 сарын 17, 10 цаг 28 минут
“Баялгийн хараал”-ыг гэтэлж, Норвегийн араас замнах гарц

Үндсэн хуульд оруулах нэмэлт, өөрчлөлтийн хоёрдугаар хэлэлцүүлэг дуусаж, ...

2019 оны 09 сарын 17, 10 цаг 05 минут
Саудын нефтийн үйлдвэрүүд рүү дайрсанд Ираныг буруутгав

 АНУ-ын төрийн нарийн бичгийн дарга Майк Помпео Саудын Aramco ...

2019 оны 09 сарын 16, 17 цаг 45 минут
Монголын парламентын тавих хяналтад 'Рио Тинто' бэлдэж эхэллээ

УИХ-ын чуулганаар Оюутолгойн гэрээний хэрэгжилтийг шалгасан Ажлын хэсгийн ...

2019 оны 09 сарын 16, 16 цаг 58 минут
Саудын Арабт болсон халдлагын дараа газрын тосны үнэ өсөв

Бямба гаригт Саудын Араб дахь газрын тосны объектууд руу халдсаны дараа ...

2019 оны 09 сарын 16, 14 цаг 09 минут
Тавантолгой-Зүүнбаян чиглэлийн төмөр замын бүтээн байгуулалт улирал харгалзахгүй үргэлжилнэ

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга өнгөрсөн амралтын өдрүүдээр Дорноговь ...

2019 оны 09 сарын 16, 11 цаг 12 минут
Нефтийн олборлолтыг үргэлжлүүлэн бууруулна

 Нефть экспортлогч орнуудын байгууллагын /ОПЕК/ гишүүд нефтийн ...

2019 оны 09 сарын 14, 18 цаг 07 минут

Санал асуулга

Тавантолгойн хувьцааг иргэдэд бэлнээр тараах нь зөв үү?

Зөв
Буруу
Мэдэхгүй

 
Ханшийн мэдээ
Гадаад хувьцаа
Нью йоркын хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
BHP Billiton
Ivanhoe Mines
90.53
23.3
1.44
0.00
Австралийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
General Mining Corp
Aspire Mining Limited
0.145
0.52
0.00
-0.02
Лондонгийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
Petro Matd Limited
polo Resources Limited
123.5
5.4
0.00
0.02
Хонконгийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
Mongolian Mining Corporation
Mongolia Energy
9.59
1.14
0.00
-0.06
Торонтогийн хөрөнгийн бирж
 
Шинэ бүтээл

"Монголын Геологийн есөн эрхэм" номын нээлт боллоо
Металлын ханшийн мэдээ
Нүүрсний ханшийн мэдээ
Уул уурхайн ТОП 25 компани