Ord.mn | Mongolian Mining
| English |  Mobile |  Rss

С.Соёл: Говьчуудад усгүй болох аюул ойрхон ирсэн

Сэрээтэрийн Соёл гуай Өмнөговь аймгийн Цогт-Цэций суманд ажиллаж, амьдарч, нутгийнхаа хөгжлийн түүхийг бүтээлцэн өдгөө гавьяаныхаа амралтад суугаа ахмад настан. Уул уурхайн олборлолтын сөрөг нөлөөлөлд өртөж амьдрах орчин, малын бэлчээргүй болсон нутгийн олон малчид, иргэдийн нэг. Түүний хувьд хамгийн их санаа зовж явдаг асуудал бол говийн ус. Говьд эрдэнэ болсон гүний усаа хамгаалахын төлөө сүүлийн 10 гаруй жил тэмцэж яваа “Цэций гүний ус” ТББ-ын тэргүүн С.Соёлтой ярилцлаа.

- Та  өөрийгөө танилцуулна уу?

- Миний хувьд Цогт-Цэций сумандаа төрж өссөн энэ нутгийн унаган хүн. Энэ сумандаа өнөөг хүртэл ажиллаж, амьдарч байна.Төр нийгэмдээ олон жил алба хашсан. Одоо тэтгэвэртээ гараад мал маллаж байна. Тэтгэвэрт гарлаа гээд зүгээр суудаггүй. Энэ сайхан нутаг, усаа хамгаалахын төлөө тэмцэж байдаг хүн дээ. Ялангуяа говийн усны төлөө их тэмцэж байна. Дорноговь аймагт байдаг Галба-Өөш, Долоодын говийн сав газрын захиргаанд Зөвлөлийн гишүүнээр Цогтцэций сумаас сонгогдоод 2 жил ажиллаж байна. Өмнөговь аймгийн зүүн талын Баян-Овоо, Ханбогд, Манлай, Цогт-Овоо, Номгон сумдаас сонгогдсон иргэний төлөөллүүд, ТББ-ынхантай хамтарч ажилладаг.

- Байгалийн баялагтайнхаа төлөө уул уурхайн олборлолтоос болж хамгийн их хохирч байгаа хүмүүс нутгийн иргэд, малчид. Ялангуяа Цогтцэций сумын уугуул иргэний хувьд энэ нөхцөл байдлыг хэрхэн харж байна?

- Үнэхээр үнэн. Байгалийн баялаг ихтэй нутагт уул уурхай олборлолт явуулахаар хамгийн их хохирч үлддэг хүмүүс нь нутгийн иргэд, малчид байдаг юм байна. Нутагтаа тайван сайхан ажиллаж, амьдарч байсан бид үнэхээр “үгээ барж” байна. Сүүлийн үед байгаль орчин, усны талаар  сэтгэл  маш их зовж явдаг болсон. Тоос шороо, хөрс, агаарын бохирдол хэцүүдсэн. Манай суманд байгаа уул уурхайн компаниудын овоолго шороо нь өдрөөс өдөрт өндөрсөөд сумтайгаа улам л ойртоод л байна. Сум үргэлж л харанхуй тоосон дотор байдаг болсон.Амьдрахад хэцүү. Гэлээ гээд төрсөн нутгаа яалтай ч билээ. Өдий насыг насалж нутагтаа байгаа хүн чинь хаашаа нүүж явах билээ. Энэ ард түмэн нутагтаа амьдрахад хүнд хэцүү айхтар цаг үетэй нүүр тулж байна даа.

- Уул уурхайтай хаяа дэрлэн байгаа Цогтцэций суманд тоосжилт улам л нэмэгдэж байна. Нутгийн иргэдийн эрүүл, аюулгүй орчинд амьдрах эрх зөрчигдөж байгааг ярьсаар байгаа ч шийдэгдэж байгаа зүйл байна уу?

- Шийдэгдсэн зүйл байхгүй. Тоосжилт үнэхээр хүнд байна. Хүүхэд багачууд тоосон дунд л амьдарч байна. Энэ тоос  жирийн тоос түйрэнгээс өөр шүү дээ. Уурхайн нүүрсний хортой агаараар амьсгалж байна. Тоосжилт, агаарын бохирдол улам л хэцүү боллоо. Уурхайн компаниуд замаа ядаж усалж байвал болдоггүй юм болов уу гэж бодох юм. Тоос түйрэнг улам л нэмдэг. Манай аймгийн Цогт-Овоо, Манлай, Сэврэй гээд уул уурхай хөгжөөгүй сумдууд хүн ард нь үнэхээр сайхан, сэтгэл тайван, аюулгүй орчинд айх зүйлгүй амьдарч байна. Гэтэл Цогтцэций сумын бид байнга түгшүүртэй, ирээдүйдээ санаа зовсон, нутаглах бэлчээр, амьдрах аргагүй, малаа ч тайван бэлчээж чадахаа больсон. Үнэндээ үндсэн хуулинд заасан эрүүл, аюулгүй орчинд амьдрах асуудал хумигдсан. Төр засгаас ч яаж, ийж байна гэж анхаарч харж байгаа зүйл алга. Хүний эрхийн олон ч байгууллага байна. Анхаарал хандуулж энэ олон хүний эрхийг хамгаалж байгаа газар алга байгаа нь дэндүү харамсалтай.

- Говьд усны асуудал хамгийн их анхаарал татах асуудал болжээ.Та говийн гүний усыг хамгаалах талаар олон жил тэмцэж яваа хүн энэ талаар ямар бодолтой явдаг вэ?

- Үндсэндээ 2030 он гэхэд манай говь уух усгүй болох эмгэнэлт тавилан хүлээж байна. Иймээс л энэ нутгийнхаа төлөө, усаа хамгаалахын төлөө тэмцэж байна. Биднээс хойш үлдэх үр ач нар маань ямар орчинд яаж амьдрана даа. Гадаадын хөрөнгө оруулалттай хувийн компани говийн гүний усаар тоглоод байж байгааг харахад үнэхээр харамсдаг. Гүний усыг уул уурхайд ашиглахгүй гээд л янз бүрийн төсөл хэрэгжүүлнэ л гэдэг. Хэрлэн гол, Орхон гол гээд арваад  жил  ярилаа. Жингийн цуваа хөдөлсөн л гэдэг. Өнөөдөр хөдөлсөн нь алга байна. Энэ газрын доорх баялаг нь дуусна. Одоо ямар хэмжээнд тээвэрлэж байгаа нь бидний нүдэн дээр тодорхой байгаа шүү дээ. Энэ баялаг, газар нутаг эргэн төлжихийн биш. Тэр цагт энэ говийн бид яана даа л гэж харуусаж суудаг.

- Говийн газрын гүний ус түүний ашиглалт, нөөцтэй холбоотойгоор малчин хүний хувьд санаа бодлоо хуваалцвал?

- Гүний усны мониторинг хийж байна. “Энержи ресурс” ХХК-ийн ашиглаж байгаа  гүний  20 худаг бий. 2009 онд хоногтоо 50000тн ус ашигладаг гэж мэдээлж байсан. Одоо ашигласан усны тоо хэмжээ хэцүүдсэн байх. Үүнд л миний хувьд их санаа зовж байдаг. Би өөрөө малчин хүн. Тэр хавиар өдөр тутам явж малаа хариулж байна. Малчдын мал уудаг гар худаг, уурхайн худаг үндсэндээ усгүй болж байна. Манай нутагт олон худаг усгүй болсон. Манайх  Цогтцэций сумын хойд талд, Наймандайн хөндийд ус татдаг 12 худаг түүний ойролцоо Шугам гээд газар нутагладаг. Манайх гүний худагтай л даа. 40м ойрхон. Тэр маань ч өнөөдөр усгүй болох гэж байна. Усгүй болох гээд  цөөхөн адуу, хонио хангаж услахаа байх гэж байна. Одоо усгүй болоод ирэхээр бид яахав. Дээшээ тэнгэр хол, доошоо газар хатуу болчихоод байна. Нутгийн малчид бид хий хоосон хоорондоо ярьж бухимдахаас цаашгүй байна даа. Говьчуудад усгүй болох аюул ойрхон ирсэн.

- Байгалийн баялаг шавхагддаг баялаг. Уурхайнууд нэг л өдөр хаалтаа хийгээд явна. Гэвч энэ нутагт амьдрал үргэлжилж л таараа. Харин тэр цаг үед усгүй болсон цөл нутагт бид үлдэх вий гэсэн айдас говьчуудад байдаг?

- Тийм ээ. Гадаргын ус хомс манай говийн гүний усыг ашиглах биш өөр олон хувилбар төсөл хэрэгжүүлээсэй билээ. Хэрлэн гол Хятад улс руу урсаж ороод цаана нь цөөрөм байгуулсан. Үүнийг говь руугаа аваад ашиглаж болмоор санагддаг. Орхон гол ч мөн  Сэлэнгэ мөрөн рүү цутгаад  Байгаль нуур руу урсаж байна шүү дээ. Манай говьд ургах мод, урсах ус байх биш. Хур бороо төдийлөн орох биш. Энэ газрын гүний ус гэдэг чинь тэнгэрээс буусан хур борооны ус олон зуун жил хуримтлагдаж байгаад бий болж байгаа шүү дээ.

Гэтэл энэ сайхан цэвэр усаар нүүрс угаагаад зүй зохисгүй ашиглаад байвал энэ цагт амьдарч байгаа бид биш юмаа гэхэд ирээдүй л хэцүү болно. Их санаа зовж, усны талаар арваад жил үндсэндээ дуу хоолойгоо хүрэх газар хүртэл нь дуугарч, хэл ам татаж яваа хүн. Цаашдаа ч тууштай тэмцэнэ. “Цэций гүний ус” ТББ байгууллаа. ТББ-аараа дамжуулан тэмцэнэ. Малчид маань их дэмжиж байна. Тэдэнтэйгээ нийлээд нутаг ус, говийнхоо төлөө өндөр настай болсон гэж хойш суухгүй тэмцэнэ.  

 

Ярилцсан Ч.Сумъяа

 

 

С.Соёл: Говьчуудад усгүй болох аюул ойрхон ирсэн
Та Like дарж уул уурхайн мэдээллийг өдөр болгон facebook-ээр дамжуулан авах боломжтой


URL


АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд Ord.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдлыг 7711-0505 утсаар хүлээн авна.

Сэтгэгдлүүд:

Сэтгэгдэл нэмэх
Нэр:*
Сэтгэгдэл:
Bold Italic Underline Strike | Align left Center Align right | Insert smilies Insert link URLInsert protected URL Select color | Add Hidden Text Insert Quote Convert selected text from selection to Cyrillic (Russian) alphabet Insert spoiler
Батлах код: *
Шинэ мэдээ
Санкт-Петербургт хадгалагдаж байгаа “Чингисийн чулууны бичиг”-ийг Улаанбаатарт хадгалана

Монголын уран бичлэгийн калиграфийн монгол бичгээр бичиж үлдээсэн хамгийн ...

Өнөөдөр, 12:38
Ундны усаа үр хүүхэд шигээ хайрлая хүмүүс ээ

 Нийслэлийн Байгаль орчны газраас санаачлан нийслэлийн төсвөөр ...

Өнөөдөр, 12:38
Шинэ Зеландад галт уул дэлбэрчээ

 Шинэ Зеландын Цагаан аралд галт уул дэлбэрсний улмаас таван хүн амь ...

Өнөөдөр, 11:58
Өнөөдөр, 11:02
Ноён уулын Ялалт

 Ерээд оны эхэн үед "Монэл" нэртэй өнгөт зурагт гарч тухайн үедээ ...

Өнөөдөр, 10:52
“Петро Матад” компанийг Сүхбаатар аймгаас гаргажээ

 Улсын хилийн торыг таслан хоёр тийш эвхэж тавьчихаад өрөмдлөг ...

Өнөөдөр, 10:25
Аврагчид Асгатын мөнгөний далд уурхайг нээх ажиллагаанд оролцож байна

 Онцгой байдлын ерөнхий газрын аврагчид Монгол Улсын стратегийн орд ...

Өчигдөр, 17:10
Хэдэн залуугийн амь насаар ЭКО АЛТАН ЗААМРЫН зөвшөөрлийг цуцлах вэ, Ерөнхий сайд аа

  "Эко Алтан Заамар”-ын уурхай дахиад 1 залуу амиа алдлаа ...

Өчигдөр, 17:08
Өчигдөр, 16:13
Монголын зэсийн ирээдүй

 Монгол Улсын эдийн засаг алт, зэс, нүүрс гэсэн ...

Өчигдөр, 16:09
Хүннүгийн мөнгөн луунуудын булш 2019 оны шилдэг олдвороор шалгарлаа

 АНУ-ын Археологийн институтээс эрхлэн гаргадаг "Archeology” сэтгүүл ...

Өчигдөр, 16:01
Асуудалтай уурхайн компани болох “Терра Энержи” П.Очирбатын охиных гэнэ

 Одоогоос 9 жилийн өмнө Терра Энержи гэх компанийн ажилтан согтуугаар ...

Өчигдөр, 14:53
Хятадууд нүүрсээ хямдруул гэж шахаж байна, бид яах ёстой юм

  Манай нүүрсийг үнэтэй байна, хямдруул гэж томорч, ...

Өчигдөр, 12:27
Тосон бумбыг тоносоор байгаа онцгой бүрэн эрхт “АГМ Майнинг”

 БАЙГАЛЬ ХАМГААЛАГЧДЫН НҮДЭНД ХАРАГДДАГГҮЙ "АГМ МАЙНИНГ”  ...

Өчигдөр, 11:31
Европ, Азийг “цэнхэр түлш”-ээр “атгах” орос төлөвлөгөө

 Арван дамнан яригдаж,  таван жилийн өмнө шавыг нь тавьж асан, ...

Өчигдөр, 11:22
Оросын нэгэн тосгоны захад 50 гаруй цагаан баавгай цугларчээ

 Оросын умард туйлын алслагдсан тосгоны орчим 50 гаруй цагаан ...

Өчигдөр, 10:30
СУДАЛГАА | Айл өрхийн 20% нь ялгадсаар БОХИРДСОН УС ууж байна

 Айл өрхийн ууж буй усанд гэдэсний савханцар Е.коли байгаа эсэхийг ...

Өчигдөр, 10:22
Хөгжилгүй гэсэн гайхшралд өгөх нэг тайлбар

Дэлхийн эдийн засгаас баахан тоо баримт үзлээ. 2019 оны Нобелийн эдийн ...

2019 оны 12 сарын 07, 12 цаг 17 минут
Шуурхай: “Эко Алтан заамар”-т дахин осол гарч, 26 настай залуу амиа алджээ

Өнгөрсөн өвөл  “Эко Алтан Заамар” компанийн буруутай ...

2019 оны 12 сарын 06, 17 цаг 43 минут
2019 оны 12 сарын 06, 17 цаг 28 минут
Байгалийн хийн хоолой Монголоор дамжин өнгөрөх боломжийг үнэлэхүй

1. Байгалийн хийн ач холбогдол хийгээд эрэлтийн хандлага Байгалийн хий бол ...

2019 оны 12 сарын 06, 16 цаг 41 минут
Тавантолгойгоос их хэмжээний тонн нүүрс хулгайлагдсан уу?

Таван толгой ХК-ийн ҮЭ-ийн хорооны дарга Д.Махгал: Хууль шүүхийн ...

2019 оны 12 сарын 06, 16 цаг 24 минут
"Эрдэнэт" үйлдвэр "Росгеологи" компанитай хамтарч гүний хайгуул хийнэ

   Монгол Улсын Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүхийн ОХУ-д хийж байгаа ...

2019 оны 12 сарын 06, 15 цаг 54 минут
"Газпром" Монголоор дайрах хийн хоолойн маршрутыг хагас жилийн дотор гаргах ёстой

Монгол Улсын нутгаар дамжуулан БНХАУ-д хий нийлүүлэх хоолойн шинэ ...

2019 оны 12 сарын 06, 11 цаг 40 минут
Энэ оны эхний 10 сарын хугацаанд Хятадаас Монголд $662 саяын цахилгаан эрчим хүч нийлүүлжээ

Хятадын Өвөр Монголын Өөртөө Засах орон энэ оны эхний 10 сарын хугацаанд ...

2019 оны 12 сарын 05, 14 цаг 23 минут
ОХУ-тай уул уурхай, боловсрол зэрэг салбарт хамтран ажиллах гэрээг үзэглэлээ

ОХУ-ын Ерөнхий сайд Д.А.Медведевийн урилгаар Монгол Улсын Ерөнхий сайд ...

2019 оны 12 сарын 05, 11 цаг 24 минут
2019 оны 12 сарын 04, 18 цаг 27 минут
“Багануур”, “Шивээ-Овоо”-гийн уурхайн машин техникийг шинэчлэхээр тохиролцлоо

ОХУ-д ажлын айлчлал хийж буй Монгол Улсын Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүхийн ...

2019 оны 12 сарын 04, 17 цаг 11 минут
The Wall Street Journal: Орос, Хятадын түншлэл АНУ-д сорилт болж байна

ОХУ-аас БНХАУ руу хоёр орны 30 жилийн хугацаат гэрээний дагуу хий ...

2019 оны 12 сарын 04, 16 цаг 26 минут
Ил уурхайд 32,3 тэрбум төгрөгийн техникийн шинэчлэл хийжээ

 Эрдэнэт үйлдвэрийн Ил уурхайн хүнд даацын машин механизмын парк ...

2019 оны 12 сарын 04, 15 цаг 07 минут
Хилийн боомт шинээр нээхийг Өмнөговьчууд эсэргүүцлээ

Өмнөговь аймгийн Хүрмэн сумын нутагт Цагаан дэл уул хилийн боомт нээхтэй ...

2019 оны 12 сарын 04, 11 цаг 42 минут
Монгол орон Венесуэль шиг болчихвий гэж санаа зовж байна

Венесуэл найзын минь ин ярьсан юм. Түүнийг Камела гэдэг бөгөөд хорин ...

2019 оны 12 сарын 04, 11 цаг 25 минут
"Байгалийн хийн хоолойг Монголоор дамжуулах асуудлыг ОХУ дэмжиж буйд баяртай байна"

Монгол Улсын Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх ОХУ-д албан ёсны айлчлал хийж байгаа ...

2019 оны 12 сарын 04, 11 цаг 03 минут
АТГ: Ч.Сайханбилэгийг оргон зайлсан гэж үзэн эрэн сурвалжилж эхэлсэн

Ерөнхий сайд асан Ч.Сайханбилэгийг интерполоор эрэн сурвалжилж буй ...

2019 оны 12 сарын 03, 16 цаг 41 минут
Дэлхийн хамгийн урт “байгалийн хий дамжуулах хоолой” ашиглалтад орох ёслол болов

ХТРТ-ийн мэдээ: 2-нд Хятад улсын дарга Ши Жиньпин ОХУ-ын ерөнхийлөгч ...

2019 оны 12 сарын 03, 16 цаг 19 минут
Хийн хоолойг Монголоор дайруулбал 1500 орчим байнгын ажлын байр бий болно

    Манайд тэрбум орчим ам.долларын орлого орно гэж ...

2019 оны 12 сарын 03, 15 цаг 02 минут
Оюутолгойн гэрээнээс монголчууд ашиг хүртэх үү, үгүй юу?

  Монголчуудын нийтлэг эрх ашиг, улс орны тусгаар тогтнол, үндэсний ...

2019 оны 12 сарын 03, 14 цаг 45 минут
Уул уурхай ба татвар

 Аливаа нэгэн уул уурхайн төсөлд хөрөнгө оруулагч хөрөнгөө ...

2019 оны 12 сарын 03, 11 цаг 40 минут
Монголбанкан дахь алт тушаалт 24% буурав

Монголбанк 2019 оны эхний 11 сард 14.4 тонн үнэт металл худалдан авсан нь ...

2019 оны 12 сарын 03, 11 цаг 28 минут
Хүннүгийн үеийн булшийг ухаж авсан эд зүйлээ зарах гэж байсан этгээдүүдийг баривчилжээ

Дорноговь аймгийн Хатанбулаг сумын нутаг дэвсгэрт эртний Хүннүгийн ...

2019 оны 12 сарын 03, 11 цаг 23 минут
Бүсээ чангалах зургаан жил эхэллээ

 Шинэ он солигдоход ганцхан сарын хугацаа үлдлээ. Салбар бүрт хийж ...

2019 оны 12 сарын 03, 10 цаг 53 минут
Хараат бус болох харгуй замын эхэнд

Манай улс түлш, шатахуунаар Оросоос үеийн үед хамааралтай явж ирлээ. Улс ...

2019 оны 12 сарын 03, 10 цаг 53 минут
"Рио Тинто" Оюу толгой төсөл дээр Монголчуудад “Гэзэг ороох” арга хэрэглэсэн...

 Судлаач, профессор Д.Чулуунжавын бичсэн нэгэн бэсрэг өгүүллийг ...

2019 оны 12 сарын 03, 10 цаг 38 минут
“Рио Тинто” Монголын хуулийг уландаа гишгэж, УИХ, Засгийн газрын гишүүдийг басамжилж байна-2

“Рио Тинто” компани Монголын талтай Дубайн гэрээг ямар нэг ...

2019 оны 12 сарын 03, 10 цаг 38 минут
Цагаан хаданд 100 хлорфенамин “Итгэл” эмийн сангаас авч амиа хорлохыг оролдсон хэрэг гарчээ

Өмнөговь аймгийн Ханбогд сумын Хайрхан багийн Цагаан хаданд ...

2019 оны 12 сарын 02, 17 цаг 44 минут
Салхитын ордны хэрэгт татагдах дараагийн шүүгчид хэн бэ

 Салхитын мөнгөний ордны хэрэгт холбогдсон гэх 17 шүүгчийн бүрэн ...

2019 оны 12 сарын 02, 15 цаг 30 минут
Сайжруулсан түлшийг картгүйгээр борлуулахгүй

Монгол Улсын Ерѳнхий сайдын зѳвлѳх Л.Алтангэрэл, Улаанбаатар хотын ...

2019 оны 12 сарын 02, 13 цаг 47 минут
Монголын итэлгэн цахлай Оманы хоолойд өвөлждөгийг тогтоожээ

Итэлгэн цахлай хэмээх гоёмсог бөгөөд том биетэй нэгэн цахлайн зүйл манай ...

2019 оны 12 сарын 02, 12 цаг 52 минут
Өнгөрсөн шөнө 18 иргэн угаарын хийнд хордсон гэх дуудлага өгчээ

Нийслэлийн мэргэжлийн хяналтын газраас сайжруулсан түлштэй холбоотой цаг ...

2019 оны 12 сарын 02, 12 цаг 42 минут
Уул уурхай ба татвар

Аливаа нэгэн уул уурхайн төсөлд хөрөнгө оруулагч хөрөнгөө зарцуулаад, ...

2019 оны 12 сарын 02, 12 цаг 34 минут

Санал асуулга

Тавантолгойн хувьцааг иргэдэд бэлнээр тараах нь зөв үү?

Зөв
Буруу
Мэдэхгүй

 
Ханшийн мэдээ
Гадаад хувьцаа
Нью йоркын хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
BHP Billiton
Ivanhoe Mines
90.53
23.3
1.44
0.00
Австралийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
General Mining Corp
Aspire Mining Limited
0.145
0.52
0.00
-0.02
Лондонгийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
Petro Matd Limited
polo Resources Limited
123.5
5.4
0.00
0.02
Хонконгийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
Mongolian Mining Corporation
Mongolia Energy
9.59
1.14
0.00
-0.06
Торонтогийн хөрөнгийн бирж
 
Шинэ бүтээл

"Монголын Геологийн есөн эрхэм" номын нээлт боллоо
Металлын ханшийн мэдээ
Нүүрсний ханшийн мэдээ
Уул уурхайн ТОП 25 компани