УИХ-аар хэлэлцэж буй асуудлуудад АН-ын бүлэг ямар байр суурь баримталж буй талаар АН-ын бүлгийн дарга Д.Эрдэнэбатаас тодрууллаа.

-Ашигт малтмалын тухай хуульд өөрчлөлт орвол 100 гаруй ААН-ийн эрхийг сэргээх талаар ярьж байна. Харин өмнө нь энэ зөвшөөрлийг өгсөн албан тушаалтан ял эдэлж байна. Тэгвэл одоо ААН-үүдийн  эрхийг сэргээчихвэл ял эдэлж байгаа хүний хариуцлагыг яах вэ?

-Ашигт малтмалын тухай хуулийн нэг гол "хадаас” заалт нь геологи, хайгуулын зөвшөөрлийг олгох тухай заалт байгаа. Энэ заалт батлагдснаар 1000 гаруй лицензийн тухай асуудал яригдана. Тэр 146 гэсэн тоо нь тухайн үед Засгийн газар цуцалсан лицензийн тоо. Харин цуцалсан хууль гарсны дараа хайгуулын лиценз өгсөн учраас АМГ-ын дарга нь хоригдсон юм болов уу гэж ойлгож байна. Нарийн зүйлийг тайлбарлах эрх бидэнд байхгүй. Хууль хяналтын байгууллага ямар зүйл заалтаар шалгаж байгаа нь тухайн байгууллагын асуудал. Харин бид Ашигт малтмалын хуулиа яаралтай шинэчилж батлах ёстой. Ингэснээр Монголд геологи хайгуулын салбар хөгжиж, нэг тэрбум гаруй ам.долларын хөрөнгө оруулалт орж ирэх үүд нээгдэнэ. Тиймээс бид эдийн засгийн ач холбогдлоо бодож байгаа. 

-Монголбанкны ерөнхийлөгчид хариуцлага тооцох асуудлыг бие даагч гишүүд ярьсан. АН-ын бүлгийн хувьд үүнд ямар байр суурьтай байна вэ. Ам.долларын ханшийг 1800 төгрөгт хүргэсэн асуудалд хариуцлага ярих уу?

-Хариуцлага гэдэг нэрийн дор огцруулах тухай асуудлыг ярьдаг боллоо. Хэзээ ажлаа хийх вэ тэгвэл. Одоо бол ажил хийх хугацаа болохоос популизм хийх цаг биш. Эдийн засгийг сайжруулахад хэн хэнийгээ шахаж ажил хийлгэх болохоос биш авч хаях нь чухал биш. Бид алдаатай оноотой зүйлийг нь сонсож цаашид хэрэгжүүлэх ажилд үүрэг өгсөн. Бид хэн нэгэнд таалагдах гэж үйлдэл хийж болох ч хариуцлагагүй байж болохгүй. Бие даагчдын гаргасан тэр асуудлыг бид санал гэж хүлээж авч байгаа. Бие даагчид ч одоо ажил хийх болсон. Ажил хийхэд садаа хийх үйлдлийг аль ч улс төрийн хүчин дэмжихгүй байх.

Өнөөдрийн ам.долларын ханш бол эдийн засгийн бодит байдлыг л илтгэж байгаагаас Монголбанкны зориудаар үүсгэсэн ханш биш. Монголбанкинд хариуцлага тооцох тухай асуудал хэзээ ч оройтохгүй. Харин Монголын эдийн засгийг эрүүлжүүлэх  ажил оройтчих гээд байна.  Валютын ханшийг тогтвортой байлгах хоёр сонголт байна. 1700 төгрөг бид хүчээр барьж болно. Хэрэв тэгвэл ажлын байрны алдагдал нэмэгдэж, ДНБ-ын өсөлт буурна.  Энэ бол бидний сонголт биш гэж үзэж байгаа.

Хоёр дахь нь өнөөгийн бодит эдийн засаг байгаа нөхцлөөрөө байж, зөвхөн гадаад валютын урсгалаа нэмэгдүүлэх боломж байна. Уул уурхайн салбараа идэвхжүүлж, энэ урсгалаа нэмэгдүүлнэ. Бид хоёр дахь боломжийг сонгож ярилцаж байгаа. Тиймээс бид бодлогоо зөв болгох хэрэгтэй.

-Танай бүлгийн хуралдаанаар "ухаалаг хэрэглээг урамшуулах” тухай яригдсан байсан. Ямар хэрэглээг ухаалаг гэж тодорхойлж байгаа юм бол? 

-Ухаалаг хэрэглээ гэдэгт янз янзын л зүйл ярих байх. Гэхдээ би ухаалаг хэрэглээ гэдгийг тодорхойлох нь ямар бол. Харин Засгийн газар ухаалаг хэрэглээ гэдгийг томъёолохдоо үндэсний үйлдвэрлэлийн бүтээгдэхүүнийг худалдаж авдаг хэрэглээнд хамгийн эхэнд шилжих гэсэн байгаа. Үүнийг буруу гэж бодохгүй байна. Өнөөдөр импортын сүү монгол үнээний сүүнээс илүү гэдэг сурталчилгаанд хэт автагдахаа болих нь хамгийн эхний ухаалаг хэрэглээ гэж ойлгож байна.

-Өрийн удирдлагын тухай хуулийн төслийн  босгын хувийг тогтоох заалттай холбоотой асуудалд танай бүлэг байр сууриа нэгтгэж чадсан уу?

-Өрийн удирдлагын тухай хуулийн төслийн хэлэлцэх эсэхийг энэ долоо хоногт шийднэ. Хэлэлцэх эсэх асуудалд намууд ижил байр суурьтай байгаа гэж итгэж байна. Харин хэлэлцэх явцад асуудал их байгаа гэдгийг нуух зүйл байхгүй. Миний бодлоор Өрийн удирдлагын тухай гэхээсээ илүү Зээлийн эрсдлийг зохицуулах тухай хууль гэвэл зохих юм. Тэгэхгүй бол нэрнээсээ эхлээд улс төрийн буруу өнцөг рүү яваад байна уу гэж анзаарч байна.

Хэлэлцэх эсэхийг бид дэмжинэ. Хэлэлцэх нь ч зөв. Харин хэлэлцүүлгийн явцад Төсвийн тогтвортой байдлын хуультай уялдаж гарч ирнэ. Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хууль өрийн "таазыг” 40 хувь гээд тавьчихсан байгаа. Харин үүнийг өсгөх үндэслэл байж болох ч тодорхой зааж өгөөгүй байгаа юм. Тиймээс эдгээрийн хоорон дахь зөрчил гараад байгаа. Үүнийг хэрхэн зохицуулахаа ярилцана. Хамгийн гол нь эдийн засгийн хүндрэлийн үед валютын хомсдол бий болж байгаа гэдгийг бүгд ойлгож байгаа хэрнээ гадаадаас зээл авч, эдийн засгаа тогтворжуулъя гэхээр "үгүй” гэж хэлээд байгаа нь агуулгын хувьд эсрэг болчихоод байна. Тиймээс ухаантай зохицуулалт хийх хэрэгтэй.

-ҮХАА-н сайдад нэр дэвшүүлэх хүний асуудлыг АН-ын бүлгийн хурлаар хөндсөн үү. Нэр нь хэзээ тодорхой болох вэ?

-Сайдын албан тушаалд хэний нэрийг дэвшүүлэх тухай саналаа Ерөнхий сайд оруулж ирээгүй байна. Манай намын журмаар эхлээд гүйцэтгэх зөвлөлөөр нэр дэвшүүлэх хүнээ сонгож баталгаажуулаад дараа нь бүлгийн хуралдаанд оруулж ирдэг. Намд сайдуудыг сонгох дотоод журам бий. Тиймээс өнөөдөр хэрэгжиж буй хууль эрхзүйн орчны хүрээнд асуудлыг шийднэ.

Н.Гантуяа