Ord.mn | Mongolian Mining
| English |  Mobile |  Rss

Археологийн нэгэн олдворын тухайд

НТӨ 198 онд Хүннү улс, Хан улсын хооронд байгуулсан найрамдал-ургийн гэрээ нь нүүдэлчин ард түмэн суурын мал иргэдийн харилцааны түүхэнд эргэлт гарсны нэг гэрч болж үлджээ. Үүнээс урьд хятадын нутаг дэвсгэрт тогтож байсан том жижиг вант улсууд цэрэг зэвсгийн хүчээр нүүдэлчдээс тэр бүр илүү гарч чаддаггүй байсан төдийгүй, тэдний цэргийн эрдмээс дууриан суралцаж байсан боловч хятад төвт үзлийг гол болгон хөрш зэргэлдээх улс орны ард олныг ямагт дорд үзсээр иржээ.

Хятадын Чжоу улсын үеэс (НТӨ XIII-III зуун) эхлэн хятадын ван бол тэнгэрийн дорхийг (ертөнцийг) захирах тэнгэрийн зарлигтай хэмээн үзэж, өөрийгөө "Тянь-зы" (тэнгэрийн хүү) гэж өргөмжлөн, улмаар хятад орноор барахгүй, зэргэлдээх хятад бус ард түмнийг захирах ёстой мэт болж, ертөнцийн төвийг "Чжун го" (дундад улс) мөн мэтээр үзэх болсон төдийгүй зэрлэгүүдтэй ямар ч гэрээ хэлэлцээр байгуулж болохгүй, тэдэнтэй зөвхөн зэвсгийн хүчээр ярих хэрэгтэй гэдэг хэт туйлширмал гадаад харилцааны бодлого баримтлах болжээ.

Модунь шаньюйн (НТӨ 209-174) үед Хүннү нар ихэд хүчирхэгжиж хөрш зэргэлдээх улс аймгуудыг эрхшээлдээ оруулан, улмаар урд хөршдөө хүчтэй цохилт өгч эхэлсэн төдийгүй Түмэн шаньюйн үед хятадад алдсан Ордос нутгаа эргүүлэн авчээ. Энэ үед Хятадын нутаг дэвсгэрт Цинь улс мөхөж, Хан улс тогтоод байсан ба тэд өдөр ирэх тутам хүчирхэгжиж байгаа Хүннү улсаас айн болгоомжилж, хойд хилээ хамгаалуулахаар Хан Вансин жанжнаар толгойлуулсан цэрэг анги суулгав.

Хүннү нар НТӨ 201 оны намар Хан улсын хилд халдаж Ма-и (өнөөгийн Шаньси мужийн Шуо жоу хотын Шуо чэн дүүрэг) сууринг бүслэн уг газрыг хамгаалан сууж байсан Хан Вансин жанжинг буулган авч, улмаар өмнө зүгт довтолгооноо үргэлжлүүлэн Гоужу (уулын нэр, өнөөгийн Шаньси мужийн Дайсяний баруун талд) нурууг давж, Тай Юаньд довтлон, 200 оны өвөл Жиньян (өнөөгийн Шаньси мужийн Тай юань хотын баруун өмнө) хотод ойртон очжээ.

НТӨ 200 оны өвөл Хан улсын эзэн хаан Гаоцзу хуанди өөрийн биеэр цэргээ толгойлон тэдний эсрэг гарсан боловч өвлийн хүйтэнд цэрэг ард нь гар хөлөө хөлдөөж ихэд хохирол амсчээ.

Энэ удаагийн тулалдаанд Модунь нүүдэлчдийн байлдааны өвөрмөц нэг тактик болох дайсныг өдөж хөдөлгөх аргыг хэрэглэж, Хан улсын эзэн хааныг шилдэг цэрэг ангийн хамтаар Пинчэн (өнөөгийн Шаньси мужийн Датун хотын зүүн хойно)-ийн ойролцоох Байдан уулын дэргэд долоо хоног бүслэн гадна ертөнцөөс тусгаарлажээ.

Эцэст нь Чэнь Пингийн төлөвлөснөөр хятадын тагнуулч Модуны эхнэрийг эрж уулзан нөхрийг нь ятгуулж чадсанаар бүслэлт зогсож "Энх ургийн гэрээ" байгуулах болзолтойгоор хятадууд буун өгснөөр тулалдаан дуусчээ.

Ингээд НТӨ 198 онд түшмэл Лю Жинг Хүннү рүү илгээн "Энх ургын гэрээ" байгуулсан бөгөөд гэрээ ёсоор Хан улс Хүннүтэй ураг барилдахаас гадна жил бүр тодорхой хэмжээний торго, торгон бараа, архи дарс, үр тариа өгч байхаар тогтжээ. Гэвч үнэн хэрэг дээрээ хятадууд хааны гүнжийн оронд жирийн тариачин гаралтай бүсгүйг явуулсан билээ.

Энэ гэрээгээр Хүннү нар хятадуудаар нүүдэлчид, суурьшмал иргэдийн хоорондын тэгш эрхийг хүлээн зөвшөөрүүлж чадсан юм. Гэрээ ёсоор Хан улс түмэн газрын цагаан хэрмээс хойшхи газрыг Хүннү нарын хаан захирахыг хүлээн зөвшөөрсөн ба хэрмээс урдах газрыг Хятадын хаан захирах эрхийг Хүннү улс мөн хүлээн зөвшөөрчээ.

Энэ тухай Хан улсын нэгэн айлтгалд бичсэн нь "Урт хотоос (цагаан хэрэм) хойш нум барьсан улс шаньюйн цаазыг дагатугай, урт хотоос дотогш дээл малгайн улсыг би захирсугай" хэмээн Хан улсын хуанди зөвшөөрөн хүлээсэн байна. Хятадын цагаан хэрэм нь түүхэнд хил хязгаар гэдэг ойлголтыг хамгийн тод бодитой илэрхийлсэн зүйл бөгөөд "Азийн нүүдэлчид суурин аж ахуйт аймаг, улсуудын дунд эртнээс (шинэ чулууны эцэс-хүрлийн үеэс) аяндаа бий болсон хилийн зааг", "Дэлхийн түүхэнд байсан хамгийн үнэмлэхүй хил хязгаарын нэг" байсан гэдгийг эдүгээ ч бидэнд харуулж байгаа билээ.

Цагаан хэрмийг хятадын түүхэнд умард зүгийн нүүдэлчдийн довтолгооноос хамгаалан барьсан хэмээн бичсээр ирсэн боловч НТӨ 369-290 оны үед буюу Хятадын "Байлдаант улсуудын үе" гэгдэх Чи, Янь, Чжао, Вэй, Цинь ванлиг улсуудын үед угаас хана хэрэм босгон суух дадал заншилтай хятад хүмүүс барьсан хэрэм билээ.

НТӨ 198 оны гэрээгээр шийдсэн бас нэг гол асуудал бол нүүдэлчид хилийн худалдааг Хан улсаар хүлээн зөвшөөрүүлж чадсан явдал байжээ. Хүннү, Хан улсын хооронд байгуулсан "Энх ургийн гэрээ"-г батлах эд өлгийн олдвор БНХАУ-ын Бугат хотын Жаовангийн 8-р булшнаас (Хан улсын үеийн) 1954 оны 6-р сард илэрсэн бөгөөд байшингийн дээврийн ваарны төгсгөл хэсэг болох уг олдвор дээр ханз үсгээр "Шаньюй ураг барилдав" хэмээн бичсэн байжээ.

Уг дээврийн ваарны тагны хэмжээ нь 15.5 см-ийн диаметртэй. (Зураг 1) Дээрх булшнаас гадна мөн цагаан хэрмээс хойшхи газар нутаг нум сум агсагчдьтн мэдэлд байсан гэдгийг батлах бас нэгэн эд өлгийн зүйл 1953 оны 4-р сард Бугат хотын Жаованд хийсэн археологийн малтлагаас гарсан байна.

Байшингийн дээврийн ваарны таган дээр "Шаньюй тэнгэрээс мэндлэв" гэж бичсэн уг олдворын урт нь 42 см, диаметр нь 17.1 см хэмжээтэй байна. (Зураг 2) Бугат хотын Жаовангаас олдсон дээрх хоёр олдвороос харахад нүүдэлчин, суурьшмал иргэдийн хооронд байгуулсан энх ургын гэрээ, Шаньюй тэнгэрээс мэндэлсэн зэрэг үйл явдал цагаан хэрмээс хойш нутаглан суудаг ард түмний хувьд чухал мэдээ байсан нь илт байна.

Эцэст хэлэхэд НТӨ 198 оны гэрээ нь нүүдлийн хийгээд суурин соёл иргэншлийн хоёр гол төлөөлөгч болох улс гүрнүүд тэр нэгэн цагт цэрэг эдийн засгийн тэнцвэртэй байдалд оршин тогтнож байсныг төдийгүй зарим талаар нүүдлийн соёл иргэншил давуутай болох хандлага гарч байсныг нотлох баримт юм. Эл давуу байдал хөгжин хөгжсөөр AT XIII-XIY зуунд дээд цэгтээ хүрсэн билээ.


Доктор, дэд профессор Тогтууны Эрдэнэхишиг

Археологийн нэгэн олдворын тухайд
Та Like дарж уул уурхайн мэдээллийг өдөр болгон facebook-ээр дамжуулан авах боломжтой


URL


АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд Ord.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдлыг 7711-0505 утсаар хүлээн авна.

Сэтгэгдлүүд:

Сэтгэгдэл нэмэх
Нэр:*
Сэтгэгдэл:
Bold Italic Underline Strike | Align left Center Align right | Insert smilies Insert link URLInsert protected URL Select color | Add Hidden Text Insert Quote Convert selected text from selection to Cyrillic (Russian) alphabet Insert spoiler
Батлах код: *
Шинэ мэдээ
Солонгоруулах зорилготой эдийн засагт ганцхан “өнгө” ноёлж байна

ОУВС-гаас Монгол Улс эдийн засгийн хүндрэлээс эргэн  сэргэж байгааг ...

Өчигдөр, 17:56
Солонгоруулах зорилготой эдийн засагт ганцхан “өнгө” ноёлж байна

 ОУВС-гаас Монгол Улс эдийн засгийн хүндрэлээс эргэн  сэргэж ...

Өчигдөр, 17:18
Сүүлийн 50 жилд гурван тэрбум шувуу үгүй болжээ

Ази тив болон АНУ-д шувууны тоо толгой аюултай хэмжээнд хүрснийг судалгаа ...

Өчигдөр, 15:34
Улс орнуудын алтны нөөц

 Дэлхийн алтны зөвлөлөөс гаргасан улс орнуудын алтны нөөцийг ...

Өчигдөр, 15:15
"Уранаас болж хүүхдээ төрүүлж чадахгүй зулбаж байна"

 "Босоо Хөх Монгол" ТББ-ынхан орон нутагт ажиллаж, уул уурхайн үйл ...

Өчигдөр, 14:48
Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын засаг дарга М.Ганбаатарыг цагдан хорьжээ

 Алт олборлогчидтой хууль бус гэрээ байгуулсан Сэлэнгэ аймгийн Ерөө ...

Өчигдөр, 14:39
ӨМӨЗО-ыг БНХАУ-ын өмнөд бүстэй холбосон нүүрс тээвэрлэх төмөр зам ашиглалтад орно

БНХАУ-ын умард бүсээс өмнөд хэсэг рүү нүүрс тээвэрлэх шинэ төмөр замыг ...

Өчигдөр, 14:39
“Эрдэнэс-Тавантолгой” ХК олон улсын “ISO“ стандартуудын гэрчилгээ гардан авлаа

 "Эрдэнэс-Тавантолгой” ХК нэгдсэн менежментийн тогтолцооны хүрээнд ...

Өчигдөр, 13:19
"Балаг"-ийн эзэн "ХУСАГДСАН" дэд сайд асан ТАВАН ТОЛГОЙ-оос мөнгө саах нь...

 ЖДҮ-ээс зээл авч ёс зүйгүй үйлдэл гаргасны улмаас дэд сайдын ...

2019 оны 09 сарын 19, 18 цаг 54 минут
НҮБ -ын “утгагүй” зөвлөмжгүйгээр агаарын бохирдол буурахгүй гэж үү

 Монгол Улс сүүлийн арван жилийн хугацаанд агаарын бохирдлыг ...

2019 оны 09 сарын 19, 18 цаг 49 минут
АНУ-ын стратегийн нөөцөөс газрын тос ашиглахыг зөвшөөрчээ

 Саудын Арабын газрын тосны байгууламжууд  халдлагад өртсөний ...

2019 оны 09 сарын 19, 17 цаг 55 минут
“Оюутолгой” төсөлд шинэ нөхцөл байдал үүслээ

 "Шинэ зуун гарснаар хоёр хөршийн хамаарал, оролцоогүйгээр монголчууд ...

2019 оны 09 сарын 19, 17 цаг 49 минут
Япон газрын тосны нөөцөө хэрэглэнэ

 Японы Аж үйлдвэрийн сайд Исшу Сугарава "Япон газрын тосны дотоодын ...

2019 оны 09 сарын 19, 17 цаг 31 минут
2050 он гэхэд нүүрсээр ажилладаг үйлдвэрийг бүр мөсөн халах зорилт тавьжээ

 Эрчим хүчний хямд эх үүсвэр болдгоороо нүүрс ихээхэн ач ...

2019 оны 09 сарын 19, 17 цаг 16 минут
Газрын тосны объектууд руу халдсан хэрэгт Ираныг буруутгасныг эрс эсэргүүцэв

 Ираны Батлан хамгаалахын сайд Амир Хатами Саудын Арабын нутаг ...

2019 оны 09 сарын 19, 17 цаг 12 минут
Манайхаас гурав дахин бага нүүрс олборлодог Голланд зургаа дахин их ашиг олдог

    Германы геологийн ухаан, байгалийн нөөцийн холбооны ...

2019 оны 09 сарын 19, 17 цаг 07 минут
Гадаад өр нэмэгдэхэд валютын ханшийн өсөлт нөлөөлж байна

Монгол Улсын гадаад өрийн нийт үлдэгдэл 29.7 тэрбум ам.доллартай тэнцэж ...

2019 оны 09 сарын 19, 16 цаг 19 минут
Хуучны 3000 гаруй ном судрыг сэргээн засварлажээ

Төвдийн хуучны ховор, үнэ цэнэтэй 3000 гаруй ном судрыг сэргээн ...

2019 оны 09 сарын 19, 15 цаг 24 минут
Шонхорын анчин арабуудад хэлмэрч хийж байсан этгээд малчин эмэгтэйг зодож, хүчинджээ

Арабууд манай улсад ирж шонхорын ан хийсэн нь авилга, хээл хахууль, ...

2019 оны 09 сарын 19, 12 цаг 31 минут
Хууль бус алт олборлолтыг зогсоов

Засгийн газраас томилогдож, БОАЖ-ын сайд Н.Цэрэнбатаар ахлуулсан ТЕГ, ЦЕГ, ...

2019 оны 09 сарын 19, 10 цаг 43 минут
Саудын Арабын газрын тосны нийлүүлэлт халдлагын өмнөх түвшинд хүрчээ

 Саудын Арабын төрийн өмчит "Aramco” компанийн газрын тосны ...

2019 оны 09 сарын 19, 10 цаг 27 минут
“Discover Mongolia 2019” чуулганд гадны 500 гаруй төлөөлөгч оролцохоор бүртгүүлжээ

“Discover Mongolia” уул уурхайн хөрөнгө оруулагчдын форум энэ ...

2019 оны 09 сарын 18, 17 цаг 21 минут
Иран улс нефть боловсруулах үйлдвэрт нь халдсан нотолгоо олсон гэж Саудын Араб мэдэгдэв

Саудын Арабын Батлан хамгаалах яам Тегераны зүгээс тус улсын газрын тосны ...

2019 оны 09 сарын 18, 17 цаг 16 минут
Бичил уурхай эрхлэх эрх олгосон хууль бус гэрээнүүдийг цуцална

Засгийн газрын өнөөдрийн ээлжит хуралдаанаар Байгаль орчинд үзүүлж байгаа ...

2019 оны 09 сарын 18, 16 цаг 48 минут
Ерөөлтийн орд Монголын гурав дахь “толгой” болох уу

 Аль ч улсад томоохон төсөл хэрэгжихэд цаг хугацаа шаарддаг. Манай ...

2019 оны 09 сарын 18, 16 цаг 21 минут
Саудын Арабын газрын тосны байгууламжийг агаараас довтолсон хэрэгт холбоогүй гэв

 Өнгөрөгч бямба гарагт Саудын Арабын газрын тосны байгууламжид ...

2019 оны 09 сарын 18, 15 цаг 29 минут
Улаанбаатарын агаар угаартай хэвээрээ л байна

 Агаарын бохирдолтой тэмцэх тухай олон улсын нэршлийг урвуулан, ач ...

2019 оны 09 сарын 18, 15 цаг 18 минут
Монгол Улсад шинээр байгуулагдах цахилгаан станцуудад Герман технологийг нэвтрүүлэх саналаа уламжиллаа

Нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын захирагч С.Амарсайхан ...

2019 оны 09 сарын 18, 12 цаг 20 минут
Саудын Арабын газрын тосны шокийн Ази дахь нөлөө

 Ази дахь газар нутгийн болон Дэлхийн хоёрдугаар дайны үед үйлдсэн ...

2019 оны 09 сарын 18, 11 цаг 22 минут
2019 оны 09 сарын 18, 10 цаг 42 минут
Гацууртын ордыг онилох сонирхол хэнд байна вэ?

Ноён уул тойрсон олон сэжиг таамаг бий. Тэр дундаа олон нийтийг хамгийн их ...

2019 оны 09 сарын 17, 17 цаг 45 минут
Буриад шинэ орд газрын хайгуулд 800 сая рубль зарцуулна

ОХУ-ын Буриадын Засгийн газраас ашигт малтмалын шинэ орд газар олж нээхэд ...

2019 оны 09 сарын 17, 17 цаг 12 минут
Брент маркийн газрын тосны үнэ огцом нэмэгдлээ

 Лондон дахь ICE буюу Тив хоорондын хөрөнгийн биржийн арилжааны нээлт ...

2019 оны 09 сарын 17, 15 цаг 30 минут
Нүүрс: Монголын экспорт нэмэгдэж, Хятадын импорт буурч байна

Нүүрсний экспорт дээд амжилт тогтоожээ. Оны эхний найман сарын байдлаар ...

2019 оны 09 сарын 17, 15 цаг 15 минут
Саудын Араб газрын тос олборлолтоо мөддөө сэргээж чадахгүй

Саудын Арабын газрын тос олборлох байгууламж өнгөрсөн бямба гаригт ...

2019 оны 09 сарын 17, 15 цаг 02 минут
20 жилийн өмнөх хийн хоолойн ТЭЗҮ В.Путины ширээн дээр эргэн ирэх нь

Байгалийн хийн хоолойг Монголын газар нутгаар дайруулах тухай сэдэв шинэ ...

2019 оны 09 сарын 17, 14 цаг 32 минут
2019 оны 09 сарын 17, 13 цаг 24 минут
АНУ: Халдлагаас үүдсэн газрын тосны үнийн өсөлт асуудал биш

 Саудын Арабын газрын тосны объектууд руу халдлага болсны дараагаас ...

2019 оны 09 сарын 17, 12 цаг 55 минут
Үндсэн хуульд орсон нэмэлт өөрчлөлтийн агуулга ба Оюутолгой...

 Үндсэн хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах төсөлд  байгалийн ...

2019 оны 09 сарын 17, 12 цаг 06 минут
Чоно борооноор буюу нинжа нар байгалийг бүрэн сүйтгэх аюул

 Лиценз хураах үйл ажиллагаа амжилттай өрнөж байгаа гэхэд хилсдэхгүй. ...

2019 оны 09 сарын 17, 11 цаг 57 минут
Иргэдэд дөрвөөс олон шуудай түлш олгохгүй байна

 Автомашингүй өдөр утааг бууруулах хүрээнд сайжруулсан шахмал түлш ...

2019 оны 09 сарын 17, 11 цаг 20 минут
Их шар хоолойн төгөл дэх булгийн эхийг хамгаалалтад авчээ

Нийслэлийн Баянзүрх дүүргийн 20 дугаар хорооны нутаг дэвсгэр, Их шар ...

2019 оны 09 сарын 17, 11 цаг 16 минут
775 сая төгрөгийн алт хил нэвтрүүлэхийг завджээ

Эрүүгийн цагдаагийн албаны Эдийн засгийн гэмт хэрэгтэй тэмцэх албанаас ...

2019 оны 09 сарын 17, 10 цаг 33 минут
Гацууртын ордыг онилох сонирхол хэнд байна вэ?

 Ноён уул тойрсон олон сэжиг таамаг бий. Тэр дундаа олон нийтийг ...

2019 оны 09 сарын 17, 10 цаг 28 минут
“Баялгийн хараал”-ыг гэтэлж, Норвегийн араас замнах гарц

Үндсэн хуульд оруулах нэмэлт, өөрчлөлтийн хоёрдугаар хэлэлцүүлэг дуусаж, ...

2019 оны 09 сарын 17, 10 цаг 05 минут
Саудын нефтийн үйлдвэрүүд рүү дайрсанд Ираныг буруутгав

 АНУ-ын төрийн нарийн бичгийн дарга Майк Помпео Саудын Aramco ...

2019 оны 09 сарын 16, 17 цаг 45 минут
Монголын парламентын тавих хяналтад 'Рио Тинто' бэлдэж эхэллээ

УИХ-ын чуулганаар Оюутолгойн гэрээний хэрэгжилтийг шалгасан Ажлын хэсгийн ...

2019 оны 09 сарын 16, 16 цаг 58 минут
Саудын Арабт болсон халдлагын дараа газрын тосны үнэ өсөв

Бямба гаригт Саудын Араб дахь газрын тосны объектууд руу халдсаны дараа ...

2019 оны 09 сарын 16, 14 цаг 09 минут
Тавантолгой-Зүүнбаян чиглэлийн төмөр замын бүтээн байгуулалт улирал харгалзахгүй үргэлжилнэ

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга өнгөрсөн амралтын өдрүүдээр Дорноговь ...

2019 оны 09 сарын 16, 11 цаг 12 минут
Нефтийн олборлолтыг үргэлжлүүлэн бууруулна

 Нефть экспортлогч орнуудын байгууллагын /ОПЕК/ гишүүд нефтийн ...

2019 оны 09 сарын 14, 18 цаг 07 минут

Санал асуулга

Тавантолгойн хувьцааг иргэдэд бэлнээр тараах нь зөв үү?

Зөв
Буруу
Мэдэхгүй

 
Ханшийн мэдээ
Гадаад хувьцаа
Нью йоркын хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
BHP Billiton
Ivanhoe Mines
90.53
23.3
1.44
0.00
Австралийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
General Mining Corp
Aspire Mining Limited
0.145
0.52
0.00
-0.02
Лондонгийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
Petro Matd Limited
polo Resources Limited
123.5
5.4
0.00
0.02
Хонконгийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
Mongolian Mining Corporation
Mongolia Energy
9.59
1.14
0.00
-0.06
Торонтогийн хөрөнгийн бирж
 
Шинэ бүтээл

"Монголын Геологийн есөн эрхэм" номын нээлт боллоо
Металлын ханшийн мэдээ
Нүүрсний ханшийн мэдээ
Уул уурхайн ТОП 25 компани