ГерманыSchacht Konrad (зүүн), Schacht Asse II (баруун) уурхайнуудад байдаг Гэгээн Барбарагийн баримал шүтээн:

Стахановчуудад зориулсан дурсгалын хөшөө:

Аливаа улсорны эдийн засгийнхөгжил дэвшилд уурхайчдынхүнд бэрх, шаргуухүч хөдөлмөр үнэтэй хувь нэмэр оруулдаг. Орос орны эдийн засгийн хөгжлийн гол тулгуур болсон нүүрс химийнүйлдвэр, металл боловсруулахүйлдвэрүүдийн түлш түүхийэдийг хангадаг нүүрс металл олборлогч олон мянган уурхайчид баярын өдрөө ёслол төгөлдөр тэмдэглэж өнгөрүүлдэг сайхан уламжлал тогтсон байдаг..

Тэдний олборлосонэрдэс түүхий эд,нүүрсний тоо чанараасхотын орон сууцбарилга байгууламжийн халуун дулаан өвөлжих нь мөн боловсруулах үйлдвэрүүдийн хэвийн үйл ажиллагаа бүтээмж ихээхэн шалтгаалдаг.

Уурхайчид баярынхааөдөр ажил хөдөлмөрийнхөө ололтамжилтаа онцлон тэмдэглэх, шагнал урамшалгардуулах, хурал цуглаан,уулзалт ярилцлага зохионбайгуулах, ахмад уурхайчиддаа хүндэтгэлүзүүлэн алдаршуулах, амралтзугаалга, концерт тоглох,алдар нэртэй жүжигчин дуучидурилгаар ирж тоглохгэх мэтээр олонарга хэмжээ зохион байгуулж өргөн дэлгэр тэмдэглэн өнгөрүүлдэг.

ОХУ-н болонбусад БНУлсын уурхайчид"Уурхайчдын баярын өдөр”ёслолын дүрэмт хувцсаа өмсөжхэрэглэн баярын олонарга хэмжээнүүдэд оролцдогуламжлалтай. Өнөөдөр ч гэсэнуурхайчдын баярын өдрийгОХУ, Казахстан, Кыргызстан,Украин, Беларусын олон нүүрс олборлогчид тэмдэглсээр байгаа.

Казахстанд гэхэд"Уурхайчдын баярын өдөр”жил бүрийн 8-р сарын26 өдөр тэмдэглэж байхаар ерөнхийлөгийн зарлиг 2003 оны 11-р сард гарсан байдаг. Нүүрс металл олборлолт Казахстаны эдийн засгийн хөгжлийн нэг том тулгуур юм тэд нүүрсний нөөцөөрөө дэлхийд

8-р байрт эрэмблэгддэг бөгөөд нийт нүүрсний нөөцийн 4% тэднийд байна.

Өнөөдөр Казахстанд 33 компани тэр дундаа 28 үндэсний компани нүүрс олборлолт эрхлэн явуулж жил бүр97 сая тонннүүрс олборлож байна.Казахстанд "Уурхайчдын баярын өдөр"ахмад уурхайчид, хөдөлмөрийнсайчуудынхаа алдар гавъяагалдаршуулан магтан дуулах, тэргүүнийуурхайчдаа шагнаж урамшуулан,ажлын амжилт бүтээлээтэмдэглэн хурал цуглаан, уулзалт ярилцлага, концерт тоглох гээд олон арга хэмжээ зохион байгуулж өндөр дээд хэмжээнд өргөн цар хүрээтэй тэмдэглэдэг.

АНУ болон Европын улс орнууд:

АНУ-н Үндэсний уурхайчдын баярын өдөр ”National Miner's Day” жил бүрийн 12-р сарын

06-ны өдөрболдог. Америкийн БаруунВиржиниа мужийн Уурхайчдыннийгэмлэгийн (MDMAWV) ерөнхийлөгч Рой Ли Күүк санаачилан сенатор Бёрд, Рокфеллер, Рейд нарын хүчин чармайлтын ач буянаар Сенатын 2009 оны 12-р сарын 03-ны өдрийн тогтоол гарч "Үндэсний уурхайчдын өдрийг” тэмдэглэж байхаар тогтсон байна.

АНУ-н уулуурхайн түүхэнд Өмнөд Вержиниа мужийн уурхайд 1907 оны 12-р сарын 06 ны өдөрнуралт болж аюултайосол гарч 361уурхайчин амь насааалдсан харамсалтай явдал болсонбилээ. Тиймээс энэөдрийг амь эрстсэнуурхайчдын дурсгалыг хүндэтгэн санан дурсах, эр зориг, хүч чадал төгөлдөр уурхайчдын хүнд хүчир хөдөлмөрийг магтан дуулж алдаршуулах баярын өдөр болгон тэмдэглэдэг болсон байна.

ИхБритани, Испани, Итали,Герман, Норвеги, Польшгэх мэт европийнулс орнууд

Уурхайчдын баярын өдрийг жил бүрийн 12-р сарын 04 нд тэмдэглэдэг.

Польшид гэхэд энэ өдрийг геологи уул уурхайн салбарын бүх ажиллагсадын баярын өдөр болгон тэмдэглэдэг. Тэд аюул осолтой эрсдэл ихтэй, хүнд хүчир мөртөө нэр хүндтэй ажил эрхэлдэг уурхайчдынбаярын өдрийг "Барборка”гэж нэрлэдэг бөгөөдолон зууны турш ёслол төгөлдөр тэмдэглсээр ирсэн түүхтэй.

Энэбаярын нэр ньамь бие сайнүйлсэд зориулсан баатарлагүхэл, хүнд бэрхтарчлаан зовоолтыг тэсэж давантуулж сайн үйлсбүтээгч ажил үйлсийгивээн тэтгэгч гэжүздэг Гэгээн Барбарагаас гаралтай юм.

Мөнгазрын доор осолаюултай ажил эрхэлдэгПольшийн уурхайчдад СченскБозе

(Бурхан адислаг) гэсэн өдөр тутмын сайхан мэндчилгээ байдаг.

Польшийн уурхайчидбаярын өдрөө уламжлалёсоор өглөө эртГэгээн Барбарагийн дурсгалын хүндэтгэн сүмдочиж мөргөл үйлдэх,уулзалт цуглаан жагсаалзохион байгуулдаг. Баярынхаа өдөр ёслолын иж бүрэн дүрэмт хувцасаа өмссөн уурхайчид хотын гудамжталбайд цуглан гуулинхөгжмийн аятай хүндэтгэлийнжагсаал зохион байгуулж уурхайчдын сүлд дуугаа дуулцгаадаг уламжлалтай.

Энэбаярын үеээр хотын гудмандконцерт тоглох, урлагуран сайхны тоглолт, хөгжөөнт тоглоом, хурал цуглаан, уулзалт ярилцлага, үдэшлэг зугаалга, үдшийн зоог, хүлээн авалт гээд олон арга хэмжээ зохион байгуулагддаг. Эдгээр олон арга хэмжээнд бүх уурхайчид тэднийгэр бүлийнхэн бүгдоролцдог уламжлалтай бөгөөдуурхайчдын эхнэр ээжүүдч уурхай үзэх аялал,сүмд мөргөл үйлдэх,ээжүүдийн уулзалт гээдолон арга хэмжээнд оролцдог байна.

Уурхайчдын баярын өдөр уурхайн захиргаанаас ахмад уурхайчдыг тэтгэвэрт үдэж гаргах, ахмад уурхайчид шинэ залуу уурхайчид, оюутан сурагчидтай үдэшлэг уулзалт ярилцлага буюу «Karczmy piwne» (Пивная корчма) зохион байгуулдаг.

Уурхайчид энэ «Karczmy piwne» Пивная корчма үдэшлэг уулзалтанд оролцохоор ирэхдээ ёслолын дүрэмтхувцасаа заавал өмсөжхэрэглэсэн байх ёстойбөгөөд Польшийн уурхайчдын ёслолын дүрэмт хувцас нь хар костюм, өдтэй малгай зэргээс бүрддэг.

Малгайнөдний өнгө (цагаан,улаан эсвэл хар)нь уурхайчдын зэрэгдэв, цол, албан тушаалаас хамааран өөр өөр байдаг. Уурхайчид ёслолын дүрэмт хувцсаа зөвхөн Барорка баярын үеээр төдийгүйаливаа олон нийтийнарга хэмжээ хуралцуглаан, хурим найр, оршуулга болонбусад улс төрнийгмийн олон аргахэмжээ ёслолд өмсөжхэрэглэх дүрэмтэй.

Баярын үеээр уурхайчдын уулзалт ярилцлага уламжлалт ёс дэгтэй зохион байгууллагддаг ба уртширээний нэг талдахмад уурхайчид нөгөөталд шинэ залуууурхайчдын төлөөлөгчид суудаг бөгөөд хоёр тал уусан пивоны тоогоор, пиво уултын хурд гээд олон өрсөлдөөн тэмцээн зохион байгуулдаг байна.

Ийнхүүпивоны ширээний ардсууж байхдаа уурхайчдынтухай янз бүрийнанекдот хөгжилтэй явдал, ажил хөдөлмөр, амьдралын онцлогийн тухай харилцан ярилцаж ажлын туршилгаа хуваалцан, уурхайчны тухай дуу дуулцгаан суудаг.

Энэуулзалт ярилцлагийн үеээрдундаж зуунаас уламжлалболон ирсэн шинэзалуу уурхайчид тангараг өргөж уурхайчны эгнээнд багтан орох ёслолын ажиллагаа болдог.

Польшид зуун гаруй уурхай ажиллаж байсан бөгөөд чулуун нүүрс, хүрэн нүүрс, зэс, мөнгө, давс олборлож байсан бөгөөд олон жилийн турш нүүрсний экспорт Польш улсын эдийн засгийн өсөлтийн нэг гол тулгуур нь байсан билээ. Тэдний давс олборлогч уурхайчид өөрсдийн ивээн тэтгэгч Гэгээн Кинга гэсэн бурхантай түүнийгээ тахин шүтдэг байна.

Энэхүү Барборка буюу урхайчдын баярыг Польшид төдийгүй уул уурхайн эртний түүх соёл уламжлалтай Герман, Чех зэрэг улсуудад мөн маш өргөн дэлгэр хэмжээнд тэмдэглэдэг уламжлал байдаг.

Германд энэ баярыг "Barbarafeier" гэж нэрлэдэг бөгөөд ёслолын дүрэмт хувцасаа өмссөн уурхайчид баярын жагсаал, уулзалт ярилцлага, хурал цуглаан гээд олон арга хэмжээ зохион байгуулдаг. Анх Германд XVIII зууны үед уурхайчид тусгай дүрэмт хувцас өмсөж хэрэглэж эхэлсэн бөгөөд өөр бусад төрийн албаны ажилтануудаас ялгарах онцлогтой болсон.

Шилдэг уурхайчидад шагнал гардуулах ёслолын ажиллагаа:

Германд уурхайчид хар өнгийн дүрэмт хувцас өмсөж хэрэглэхийг 1949 онд албан ёсоор батлалсан. Уурхайчдын дүрэмт хувцасны элдэв гоёл чимэг зүүлтүүд нь өөр өөрийн гэсэн үүрэг зориулалттай байдаг.

Жишээлбэл уурхайчны малгайнд хатгасан гоёлын зүүлт чимэглэл болсон өд нь тэсэлгээний цооногийг цэвэрлэхэд ашигладаг сойзны бэлэгдэл, богино нөмрөг нь дээвэр дээрээс ус дуслахаас хамгаалах зориулалттай, цээживч ханцуйвч дээрх тусгай халаас нь гал хамгаалагч, тэсэлгээний утааг бууруулах зориулалттай гэж үздэг.

Уурхайчны дүрэмт хувцас өмсөж хэрэглэх эрх бүхий хүнд бие бялдар, сэтгэл зүй, ёс суртхууны өв тэгш хүмүүжил төлөвшилтэй, мэргэжлийн өндөр ёс зүй, мэдлэг чадвар туршилагатай, эр зоригтой, хамтач нөхөрсөг зан төлөвтэй, байгаль экологийн өндөр мэдлэгтэй байх шаардлага тавигддаг.

Германы уул уурхайн хотуудад осол аюулаас урьдчилан сэргийлэх залбирал мөргөл үйлддэг Гэгээн Барбарад зориулсан олон сүм дуган баригдсан байдаг. Германд бүтээгдсэн Гэгээн Барбарагийн үзэсгэлэнтэй уран барималыг Польшийн уурхайд авчирч байсан түүх баримт ч бий.

Монгол Улс

Манай улсад Ардын хувьсгал ялсны дараахан буюу 1922 оны 12 дугаар сарын 25-нд шинэ тулгар АрдынЗасгаас Налайхын нүүрснийуурхайг улсын болгохшийдвэр гаргаснаар манай улсадуул уурхайн салбарүүсэж хөгжих суурьтавигдсан гэж үздэгбөгөөд энэ өдрийг "Уурхайчдын баярын өдөр” болгон тэмдэглэж ирсэн түүхтэй.

Ардынзасгийн газраас 1923онд уул уурхайндүрмийг шинээр батлангаргаж, алт, үнэт чулуу,нүүрс, хужир, шохойзэрэг байгалийн баялгийголборлох газрыг байгуулахнь зүйтэй гэж үзэж байжээ.

Ингээд1938 онд Налайх-Улаанбаатарын хооронднарийн төмөр замтавьснаар нүүрс тээвэрлэсэн галттэрэгний цуваа нийслэлхотноо, гэрэл гэгээ,илч дулаан нэмжэхэлсэн түүхтэй. Монгол улсын ашигт малтмалаа олборлон ашиглаж ирсэн түүх тийм ч урт биш.

Гэхдээ 1913 онд Богд хаан зарлиг буулгаж, ”Монгол улсын дотор алт мөнгөний зэрэг олон зүйлийн уурхайнээх дүрэм”-ийг бийболгосон нь байгалийнбаялгаа ашиглахтай холбогдсон анхны албанбаримт болсон байна.Ийнхүү Орос, Герман,Франц, Бельги, Хятад зэрэгорны хувь нийлүүлсэн"Монголор” хэмээх нийгэмлэгбайгуулагдан Ерөө голын сав газраар алт олборлож эхлэхэд анхны энэ дүрмээр үйл ажиллагааг нь зохицуулж, олсон орлогынх нь 17,5 хувийг Богд хаант Монгол улс авдаг байсан түүхэн баримт бий.

Дэлхийнолон улс орнууддотор зөвхөн алттайэсвэл зөвхөн нефтийнцооногтой улс цөөнгүй бий. Харин манай оронд Мендлеевийн үелэх системийн бүх элемент бүртгэгдсэн нь Монгол орон ашигт малтмалын арвин их баялагтай улс болохыг харуулж байгаа билээ.

Өнөөдөруул уурхайн салбарманай эдийн засгийнтэргүүлэх салбар болонхөгжиж, экспортын нийт бүтээгдэхүүний 90гаруй хувь, ажүйлдвэрийн нийт бүтээгдэхүүний 70 гаруйхувь, дотоодын нийтбүтээгдэхүүний 20 гаруйхувь, улсын төсвийнорлогын 25 хувийг тус салбар дангаараа бүрдүүлж байна.