Ord.mn | Mongolian Mining
| English |  Mobile |  Rss

Баялгийн санг “ХУЛГАЙЧ”-даас хуулиар хамгаалъя

Баялгийн санг “ХУЛГАЙЧ”-даас хуулиар хамгаалъя

 

Бүх улс орон баялгийн санг байгуулчихдаг юм биш л дээ. Баялагтай орон л  үүнийг хийж чаддаг. Монгол Улс дэлхийд байгалийн баялгаараа дээгүүр эрэмбэлэгддэг. Гэвч 2008 оноос хойш өнөөг хүртэл баялгийн сан байгуулах оролдлого хийсээр ирсэн ч бүтэлгүйтсээр өнөөг хүрсэн гэж хэлж болно.
Манай улсын хувьд хамгийн анх Улсыг хөгжүүлэх сан, дараа нь 2009 онд Хүний хөгжлийн сангийн тухай хуулийг баталж, анхны баялгийн санг байгуулсан. Уг сангийн зорилго нь ашигт малтмалын орлогоос тодорхой хэсгийг төвлөрүүлж, түүнийгээ тогтвортой өсөн нэмэгдүүлэх, иргэддээ тэгш хүртээмжтэй хуваарилна гэсэн боловч хангалттай хэмжээний орлого бүрдүүлээгүй. Шалтгаан нь амлалтын дор сонгууль явуулдаг. Амлалтаа хэрэгжүүлэх нэрээр арайхийн цуглуулсан сангийн мөнгөө шавхсаар баялгийн сан нь халамжийн сан болж хувирсан. Ингэж иргэддээ их хэмжээний бэлэн мөнгө тарааснаар хуримтлал мөрөөдөл болж ирээдүйдээ өртэй үлдсэн. Монголд ийм нэг бүтэл муухан түүхтэй баялгийн сан бий. 
Харин энэ удаад баялгийн сангийн шинэ хувилбар буюу хэн дуртай нь гар дүрдэг бус хэн хэрэгтэйд нь, эдийн засагт жин дарж чадахуйц төсөл хөтөлбөрүүдэд хөрөнгө хаяж түүнээс хэд дахин илүү ашиг олж буцаан сандаа төвлөрүүлэхүйц хуультай, хяналттай баялгийн санг бий болгохоор зэхэж байна. 
Энэ хуулийн төслийг Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын дарга Л.Оюун-Эрдэнээр ахлуулсан ажлын хэсэг боловсруулсан бөгөөд өдгөө УИХ-д өргөн барихад бэлэн болжээ. Уг хуулийн төсөл батлагдвал Монгол Улсын эдийн засгийн өсөлт дунд болон урт хугацаанд тогтвортой өсөх шууд нөлөө үзүүлнэ гэж эдийн засагчид харж байна. 
  • Хуулийн төсөлд баялгийн сангийн орлогыг хоёр төрлөөр төвлөрүүлэхээр тусгажээ. Нэг нь стратегийн ордын ногдол ашгаас сандаа төвлөрүүлэх нөгөө нь ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийг баялгийн санд төвлөрүүлэх.
Харин баялгийн санд төвлөрсөн орлогыг гурван чиглэлээр зарцуулах гэнэ. 
НЭГ: Баялгийн сангийн орлогын 10 гаруй хувийг гадагшаа тогтмол орлоготой, тодорхой шаардлага хангасан үнэт цаасанд хөрөнгө оруулахаар тусгажээ. 
ХОЁР: Мега төслүүд буюу улсын ДНБ-ий 10 хувь, түүнээс дээш хувийн хөрөнгө оруулалт шаарддаг том төслүүдэд  санхүүжилт хийнэ. 
ГУРАВ: Оюутолгой, Тавантолгой төслийг эдийн засгийн эргэлтэд оруулахад зарцуулахаар тооцсон байна. Ийм гурван хувилбараар баялгийн сангийн орлогыг зарцуулна. Ингэхдээ зарцуулалт бүрт тодорхой шалгуур тавьж байгаа. Тиймээс улс төр, төрийн оролцоо хумигдана гэж тодорхойлжээ.
Энэ хуулийн төслийг боловсруулсан "Эрдэнэс Монгол” компанийн Хөрөнгийн удирдлагын газрын дарга Б.Батмагнай  Баялгийн санд бүрдсэн орлогоос зарцуулалт хийгээгүй тохиолдолд 2028 онд нийт 44.1 их наяд төгрөг төвлөрүүлэхээр төсөөлсөн байна. Баялгийн сан байгуулснаар сангийн орлогын 50 хувийг түгжиж, үлдсэн 50 хувийг шаардлагатай хөрөнгө оруулалтад зарцуулахаар мөн тусгажээ. Ингэснээр хөрөнгө оруулсан нийт дүнг Засгийн газрын бондын хүү (15%)-ээр өсгөж тооцвол 2028 он хүртэл 3,216.2 тэрбум төгрөгөөр сангийн орлогыг нэмэгдүүлэх боломжтой хэмээн тооцсон байна.
Баялгийн сантай холбоотой өөр нэг хуульд өөрчлөлт оруулах тухай асуудал яригдаж байна. Монгол Улсын Үндсэн хуулийн 6 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт "Монгол Улсын иргэдэд ѳмчлүүлсэнээс бусад газар, түүнчлэн газрын хэвлий, түүний баялаг, ой усны нѳѳц, ан амьтан тѳрийн ѳмч мѳн” гэж заасан байдаг. Үндсэн хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай яриа халуун сэдэв болж буй энэ үед 6.2 дахь заалтыг эдийн засагчид болоод улс төрчид иргэд ч ихээхэн анхаарч байна. 

Эдийн засагч Д.Жаргалсайхан "Байгалийн баялгийг АНУ, Австрали, Канад, Швед, Финланд, Шинэ Зеланд, Австри, Франц, Энэтхэг, Сингапур, Япон, Боствана, Норвеги зэрэг орнуудад Үндсэн хуулиндаа хэн нэг нь өмчлөх тухай огт заагаагүйг тэмдэглэх хэрэгтэй” гэжээ. Үүний адил манай улс ч Үндсэн хуулин дахь "төрийн өмч” гэдгийг өөрчилж одоо ба ирээдүй үеийн эрүүл, аюулгүй орчинд амьдрах эрхийг баталгаажуулах, байгалийн баялгийн үр ѳгѳѳжийг Үндэсний баялгийн санд тѳвлѳрүүлж иргэн бүрд тэгш, шударга хүртээх ёстой гэж улс төрийн хүчнүүд, төрийн институцүүд байр сууриа илэрхийлж байна.
Ямартай ч "төрийн өмч” гэдэг нэр томьёог ард түмэнд ээлтэй байхаар өөрчилж баялгийн сангийн асуудлыг үндсэн хуульд оруулж чадвал хуримтлалын мөнгөнөөс хумслагчдад санаа нь байв ч  сачий нь хүрэхгүй болно. Баялгийн сангийн хуримтлалыг идэж, ууж үрэн таран хийх нүх цоорхойг тас хааж сангаа арвижуулах нь зүйтэй. Үүнд цоорхой үгүй хууль хэрэгтэй. Хулгай л хийхгүй бол баялгийн сан дорхноо өсдөг гэдгийг эдийн засагчид хэлдэг. 
"Сан” бол мөнгө дутахаараа "идчихдэг” юм биш. Өнөөгийн бид ч идэж, уугаад дуусгах ёсгүй. Хурааж арвижуулаад хойч үе, ирээдүйдээ үлдээх баялаг байх ёстой” гэж судлаач Д.Ганхуяг баялгийн санг товчоор оновчтой тодорхойлсон. 
Одоо үрэх биш. Ард түмэндээ бэлэн мөнгө тараах ч зөв биш.
  • Ирээдүйдээ зориулан хадгалж, хуримтлуулах, хуримтлалаараа олон салбар, мега төслийг дэмжиж баялагтай, баялгийн сантай эдийн засгийн аль ч шуурганд "ганхахгүй” ирээдүйг бэлдэх нь зүйтэй.
Баялгийн сандаа нэг наяд евро хуримтлуулж чадсан нэг жишээ нь Норвеги. Норвеги улсын эдийн засагт баялгийн сангийнх нь тусламжтайгаар ямар нэгэн хэлбэлзэл үүсдэггүй аж. Хэзээ нэгэн цагт Монгол Улс ч Норвегийн адил баялгийн сантай болохыг хэн мэдлээ. 
Засгийн газар, УУХҮ-ийн сайд Д.Сумъяабазар ийм л нэг жишиг сангийн менежментийг  Монголдоо нутагшуулахаар зорьж байгаа нь сайн хэрэг. Хуримтлуулж чадвал бүгд хожно. Газар доорх баялгаа одоо газар дээрх баялаг болгоё. 
Иргэн баян бол улс баян гэдэг. Байгалийн баялгийг хэсэг нь хүртдэг биш иргэд бүгдээрээ хүртдэг байя. 
ТӨР.МН
Баялгийн санг “ХУЛГАЙЧ”-даас хуулиар хамгаалъя
Та Like дарж уул уурхайн мэдээллийг өдөр болгон facebook-ээр дамжуулан авах боломжтой


URL


АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд Ord.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдлыг 7711-0505 утсаар хүлээн авна.

Сэтгэгдлүүд:

Сэтгэгдэл нэмэх
Нэр:*
Сэтгэгдэл:
Bold Italic Underline Strike | Align left Center Align right | Insert smilies Insert link URLInsert protected URL Select color | Add Hidden Text Insert Quote Convert selected text from selection to Cyrillic (Russian) alphabet Insert spoiler
Батлах код: *
Шинэ мэдээ
1072 хувьцаанд "ногдол ашиг олгох уу"....

УИХ-ын Өргөдлийн байнгын хорооны өнөөдрийн хуралдаанаар "Эрдэнэс ...

Өнөөдөр, 13:14
Хэрэв бүх мөс хайлвал Дэлхий хэрхэн харагдах вэ

 Дэлхийн дулаарал явагдаж дэлхийн мөс хайлж далайн түвшин хурдацтай ...

Өнөөдөр, 12:54
Хийн хоолойг ОХУ-ын тал судлахаар боллоо

  Харилцан ойлголцлын санамж бичиг нь бизнесийг хамтран явуулах ...

Өнөөдөр, 12:50
Санкт-Петербургт хадгалагдаж байгаа “Чингисийн чулууны бичиг”-ийг Улаанбаатарт хадгалана

Монголын уран бичлэгийн калиграфийн монгол бичгээр бичиж үлдээсэн хамгийн ...

Өнөөдөр, 12:38
Ундны усаа үр хүүхэд шигээ хайрлая хүмүүс ээ

 Нийслэлийн Байгаль орчны газраас санаачлан нийслэлийн төсвөөр ...

Өнөөдөр, 12:38
Шинэ Зеландад галт уул дэлбэрчээ

 Шинэ Зеландын Цагаан аралд галт уул дэлбэрсний улмаас таван хүн амь ...

Өнөөдөр, 11:58
Өнөөдөр, 11:02
Ноён уулын Ялалт

 Ерээд оны эхэн үед "Монэл" нэртэй өнгөт зурагт гарч тухайн үедээ ...

Өнөөдөр, 10:52
“Петро Матад” компанийг Сүхбаатар аймгаас гаргажээ

 Улсын хилийн торыг таслан хоёр тийш эвхэж тавьчихаад өрөмдлөг ...

Өнөөдөр, 10:25
Аврагчид Асгатын мөнгөний далд уурхайг нээх ажиллагаанд оролцож байна

 Онцгой байдлын ерөнхий газрын аврагчид Монгол Улсын стратегийн орд ...

Өчигдөр, 17:10
Хэдэн залуугийн амь насаар ЭКО АЛТАН ЗААМРЫН зөвшөөрлийг цуцлах вэ, Ерөнхий сайд аа

  "Эко Алтан Заамар”-ын уурхай дахиад 1 залуу амиа алдлаа ...

Өчигдөр, 17:08
Өчигдөр, 16:13
Монголын зэсийн ирээдүй

 Монгол Улсын эдийн засаг алт, зэс, нүүрс гэсэн ...

Өчигдөр, 16:09
Хүннүгийн мөнгөн луунуудын булш 2019 оны шилдэг олдвороор шалгарлаа

 АНУ-ын Археологийн институтээс эрхлэн гаргадаг "Archeology” сэтгүүл ...

Өчигдөр, 16:01
Асуудалтай уурхайн компани болох “Терра Энержи” П.Очирбатын охиных гэнэ

 Одоогоос 9 жилийн өмнө Терра Энержи гэх компанийн ажилтан согтуугаар ...

Өчигдөр, 14:53
Хятадууд нүүрсээ хямдруул гэж шахаж байна, бид яах ёстой юм

  Манай нүүрсийг үнэтэй байна, хямдруул гэж томорч, ...

Өчигдөр, 12:27
Тосон бумбыг тоносоор байгаа онцгой бүрэн эрхт “АГМ Майнинг”

 БАЙГАЛЬ ХАМГААЛАГЧДЫН НҮДЭНД ХАРАГДДАГГҮЙ "АГМ МАЙНИНГ”  ...

Өчигдөр, 11:31
Европ, Азийг “цэнхэр түлш”-ээр “атгах” орос төлөвлөгөө

 Арван дамнан яригдаж,  таван жилийн өмнө шавыг нь тавьж асан, ...

Өчигдөр, 11:22
Оросын нэгэн тосгоны захад 50 гаруй цагаан баавгай цугларчээ

 Оросын умард туйлын алслагдсан тосгоны орчим 50 гаруй цагаан ...

Өчигдөр, 10:30
СУДАЛГАА | Айл өрхийн 20% нь ялгадсаар БОХИРДСОН УС ууж байна

 Айл өрхийн ууж буй усанд гэдэсний савханцар Е.коли байгаа эсэхийг ...

Өчигдөр, 10:22
Хөгжилгүй гэсэн гайхшралд өгөх нэг тайлбар

Дэлхийн эдийн засгаас баахан тоо баримт үзлээ. 2019 оны Нобелийн эдийн ...

2019 оны 12 сарын 07, 12 цаг 17 минут
Шуурхай: “Эко Алтан заамар”-т дахин осол гарч, 26 настай залуу амиа алджээ

Өнгөрсөн өвөл  “Эко Алтан Заамар” компанийн буруутай ...

2019 оны 12 сарын 06, 17 цаг 43 минут
2019 оны 12 сарын 06, 17 цаг 28 минут
Байгалийн хийн хоолой Монголоор дамжин өнгөрөх боломжийг үнэлэхүй

1. Байгалийн хийн ач холбогдол хийгээд эрэлтийн хандлага Байгалийн хий бол ...

2019 оны 12 сарын 06, 16 цаг 41 минут
Тавантолгойгоос их хэмжээний тонн нүүрс хулгайлагдсан уу?

Таван толгой ХК-ийн ҮЭ-ийн хорооны дарга Д.Махгал: Хууль шүүхийн ...

2019 оны 12 сарын 06, 16 цаг 24 минут
"Эрдэнэт" үйлдвэр "Росгеологи" компанитай хамтарч гүний хайгуул хийнэ

   Монгол Улсын Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүхийн ОХУ-д хийж байгаа ...

2019 оны 12 сарын 06, 15 цаг 54 минут
"Газпром" Монголоор дайрах хийн хоолойн маршрутыг хагас жилийн дотор гаргах ёстой

Монгол Улсын нутгаар дамжуулан БНХАУ-д хий нийлүүлэх хоолойн шинэ ...

2019 оны 12 сарын 06, 11 цаг 40 минут
Энэ оны эхний 10 сарын хугацаанд Хятадаас Монголд $662 саяын цахилгаан эрчим хүч нийлүүлжээ

Хятадын Өвөр Монголын Өөртөө Засах орон энэ оны эхний 10 сарын хугацаанд ...

2019 оны 12 сарын 05, 14 цаг 23 минут
ОХУ-тай уул уурхай, боловсрол зэрэг салбарт хамтран ажиллах гэрээг үзэглэлээ

ОХУ-ын Ерөнхий сайд Д.А.Медведевийн урилгаар Монгол Улсын Ерөнхий сайд ...

2019 оны 12 сарын 05, 11 цаг 24 минут
2019 оны 12 сарын 04, 18 цаг 27 минут
“Багануур”, “Шивээ-Овоо”-гийн уурхайн машин техникийг шинэчлэхээр тохиролцлоо

ОХУ-д ажлын айлчлал хийж буй Монгол Улсын Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүхийн ...

2019 оны 12 сарын 04, 17 цаг 11 минут
The Wall Street Journal: Орос, Хятадын түншлэл АНУ-д сорилт болж байна

ОХУ-аас БНХАУ руу хоёр орны 30 жилийн хугацаат гэрээний дагуу хий ...

2019 оны 12 сарын 04, 16 цаг 26 минут
Ил уурхайд 32,3 тэрбум төгрөгийн техникийн шинэчлэл хийжээ

 Эрдэнэт үйлдвэрийн Ил уурхайн хүнд даацын машин механизмын парк ...

2019 оны 12 сарын 04, 15 цаг 07 минут
Хилийн боомт шинээр нээхийг Өмнөговьчууд эсэргүүцлээ

Өмнөговь аймгийн Хүрмэн сумын нутагт Цагаан дэл уул хилийн боомт нээхтэй ...

2019 оны 12 сарын 04, 11 цаг 42 минут
Монгол орон Венесуэль шиг болчихвий гэж санаа зовж байна

Венесуэл найзын минь ин ярьсан юм. Түүнийг Камела гэдэг бөгөөд хорин ...

2019 оны 12 сарын 04, 11 цаг 25 минут
"Байгалийн хийн хоолойг Монголоор дамжуулах асуудлыг ОХУ дэмжиж буйд баяртай байна"

Монгол Улсын Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх ОХУ-д албан ёсны айлчлал хийж байгаа ...

2019 оны 12 сарын 04, 11 цаг 03 минут
АТГ: Ч.Сайханбилэгийг оргон зайлсан гэж үзэн эрэн сурвалжилж эхэлсэн

Ерөнхий сайд асан Ч.Сайханбилэгийг интерполоор эрэн сурвалжилж буй ...

2019 оны 12 сарын 03, 16 цаг 41 минут
Дэлхийн хамгийн урт “байгалийн хий дамжуулах хоолой” ашиглалтад орох ёслол болов

ХТРТ-ийн мэдээ: 2-нд Хятад улсын дарга Ши Жиньпин ОХУ-ын ерөнхийлөгч ...

2019 оны 12 сарын 03, 16 цаг 19 минут
Хийн хоолойг Монголоор дайруулбал 1500 орчим байнгын ажлын байр бий болно

    Манайд тэрбум орчим ам.долларын орлого орно гэж ...

2019 оны 12 сарын 03, 15 цаг 02 минут
Оюутолгойн гэрээнээс монголчууд ашиг хүртэх үү, үгүй юу?

  Монголчуудын нийтлэг эрх ашиг, улс орны тусгаар тогтнол, үндэсний ...

2019 оны 12 сарын 03, 14 цаг 45 минут
Уул уурхай ба татвар

 Аливаа нэгэн уул уурхайн төсөлд хөрөнгө оруулагч хөрөнгөө ...

2019 оны 12 сарын 03, 11 цаг 40 минут
Монголбанкан дахь алт тушаалт 24% буурав

Монголбанк 2019 оны эхний 11 сард 14.4 тонн үнэт металл худалдан авсан нь ...

2019 оны 12 сарын 03, 11 цаг 28 минут
Хүннүгийн үеийн булшийг ухаж авсан эд зүйлээ зарах гэж байсан этгээдүүдийг баривчилжээ

Дорноговь аймгийн Хатанбулаг сумын нутаг дэвсгэрт эртний Хүннүгийн ...

2019 оны 12 сарын 03, 11 цаг 23 минут
Бүсээ чангалах зургаан жил эхэллээ

 Шинэ он солигдоход ганцхан сарын хугацаа үлдлээ. Салбар бүрт хийж ...

2019 оны 12 сарын 03, 10 цаг 53 минут
Хараат бус болох харгуй замын эхэнд

Манай улс түлш, шатахуунаар Оросоос үеийн үед хамааралтай явж ирлээ. Улс ...

2019 оны 12 сарын 03, 10 цаг 53 минут
"Рио Тинто" Оюу толгой төсөл дээр Монголчуудад “Гэзэг ороох” арга хэрэглэсэн...

 Судлаач, профессор Д.Чулуунжавын бичсэн нэгэн бэсрэг өгүүллийг ...

2019 оны 12 сарын 03, 10 цаг 38 минут
“Рио Тинто” Монголын хуулийг уландаа гишгэж, УИХ, Засгийн газрын гишүүдийг басамжилж байна-2

“Рио Тинто” компани Монголын талтай Дубайн гэрээг ямар нэг ...

2019 оны 12 сарын 03, 10 цаг 38 минут
Цагаан хаданд 100 хлорфенамин “Итгэл” эмийн сангаас авч амиа хорлохыг оролдсон хэрэг гарчээ

Өмнөговь аймгийн Ханбогд сумын Хайрхан багийн Цагаан хаданд ...

2019 оны 12 сарын 02, 17 цаг 44 минут
Салхитын ордны хэрэгт татагдах дараагийн шүүгчид хэн бэ

 Салхитын мөнгөний ордны хэрэгт холбогдсон гэх 17 шүүгчийн бүрэн ...

2019 оны 12 сарын 02, 15 цаг 30 минут
Сайжруулсан түлшийг картгүйгээр борлуулахгүй

Монгол Улсын Ерѳнхий сайдын зѳвлѳх Л.Алтангэрэл, Улаанбаатар хотын ...

2019 оны 12 сарын 02, 13 цаг 47 минут

Санал асуулга

Тавантолгойн хувьцааг иргэдэд бэлнээр тараах нь зөв үү?

Зөв
Буруу
Мэдэхгүй

 
Ханшийн мэдээ
Гадаад хувьцаа
Нью йоркын хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
BHP Billiton
Ivanhoe Mines
90.53
23.3
1.44
0.00
Австралийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
General Mining Corp
Aspire Mining Limited
0.145
0.52
0.00
-0.02
Лондонгийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
Petro Matd Limited
polo Resources Limited
123.5
5.4
0.00
0.02
Хонконгийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
Mongolian Mining Corporation
Mongolia Energy
9.59
1.14
0.00
-0.06
Торонтогийн хөрөнгийн бирж
 
Шинэ бүтээл

"Монголын Геологийн есөн эрхэм" номын нээлт боллоо
Металлын ханшийн мэдээ
Нүүрсний ханшийн мэдээ
Уул уурхайн ТОП 25 компани