Ord.mn | Mongolian Mining
| English |  Mobile |  Rss

Эрдсийн баялгаас үүдэх “Монгол өвчин” (Mongolian disease)

Дэлхий дээр 200 гаруй улс орны байгалийн баялгийн нөөц бололцооны хувьд харилцан адилгүй.

Байгалийн нөөц баялаг улс орны эдийн засаг, нийгмийн хөгжилд түлхэц өгч, түшиг тулгуур болдог гэдэг маргаангүй зүйл. Гэхдээ байгалийн баялгаа зүй зохистой, зөв ашиглаж байж, түүний үр өгөөжийг нь улс, нийгмийнхээ хөгжилд нэмэр хандив болгох нөхцөл, боломж үүсдэг. 

Байгалийн арвин их нөөц баялагтай боловч түүнийгээ буруу ашиглаж, зарцуулснаас үүдэн бий болдог “Голланд өвчин”, “Баялгийн хараал” гэх мэт сөрөг үр дагавруудын талаар бидний монголчууд цөөн бус жилийн хугацаанд бага бусаар ярьж хэлэлцсээр, бие биедээ анхааруулсаар, цэцэрхсээр байгаа билээ. 

Байгаль дахь эрдэс баялгийн олборлолт, боловсруулалтаас гарсан бүтээгдэхүүнээ экспортлох замаар мөнгө олж, түүнийгээ нийгмийн учир утгагүй халамж, тансаглалд хий зарцуулж, цацах, бүтээгдэхүүний зах зээлийн үнэ буурахад эдийн засаг нь дагаад унах, төр, засгийн эрх баригчдын зарим нэг ухвар мөчид ухаан, шуналт этгээдүүд буруу зөрүү замаар оруулсан зэргээс шалтгаалан улс орон   ядуурахыг товчхондоо “Голланд өвчин” тусах гээд байгаа юм. “Баялгийн хараал” гэдэг нь эрдсийн баялгаа олборлож, ашиглаад дууссан ч улс, нийгмээрээ ядуу тарчиг хэвээрээ, баялаг үйлдвэрлэдэг гялайж гялтайх ганц үйлдвэргүй, эвдэрсэн газар шороондоо дарагдан үлдэхийг хэлдэг.

Монгол Улс байгалийн эрдэс баялаг арвинтай хийгээд уул уурхайн салбарт тулгуурлан аж төрдгийн хувьд ийм төрлийн өвчин, хараалд өртчих вий гэж нийтээрээ болгоомжилдог, сэтгэл зовнидог. Гэтэл манай эрх баригчид хуучин, шинэ оны зааг дээр дурдсан “өвчин, хараал”-тай адил бус, гэхдээ энэ төрөлд хамруулбал зохих цоо шинэ төрлийн “өвчин”-ийг   дэлгэрүүлэв. Энэ нь Монгол Улсын тэтгэврийн насны 421 мянган иргэнээс тэтгэврийн зээлтэй 229 мянган иргэн ХААН болон Төрийн банкнаас авсан 776 тэрбум төгрөгийн зээлийг нэг удаа тэглэх хууль боловсруулан баталсан үйлдэл юм. 

Энэхүү зээлийн төлбөрт “Эрдэнэс Монгол” ХХК-ийн охин компани болох “Эрдэнэс Силвер Ресурс” ХХК-ийн эзэмшилд ашигт малтмал ашиглалтын тусгай зөвшөөрөл нь байдаг Салхитын  ордыг ирээдүйд ашиглах 7 жилийн хугацааны нийлбэр ашгийг барьцаалан бонд гаргаж мөнгөжүүлэх замаар уг хуулийг хэрэгжүүлэх явдал юм. Үүнийг  монголоор тайлбарлавал “Алаагүй баавгайн арьсыг хуваах”-ын үлгэр жинхэнээрээ  амилж байгаа нь энэ.

Орд ашиглах төслийг “Эрдэнэс Силвер Ресурс” ХХК хэрэгжүүлэх, “Эрдэнэс Монгол” ХХК бонд гаргах, түүнд нь Хөгжлийн банк баталгаа гаргах, Монголбанк мөнгөжүүлэх, тэр мөнгөний 70%-ийг ХААН банк, 30%-ийг Төрийн банк авсанаар тэтгэврийн зээлийн өр тэглэх ажиллагаа хэрэгжих юм байна. Түүнчлэн, тэтгэврийн зээл аваагүй 192 мянган ахмадуудад тус бүрт 1 сая төгрөгийн үнэлгээ бүхий үнэт цаас гаргаж тараах   гэнэ. Энэ бол яах аргагүй эрдсийн баялгаас үүдэн үүсэж байгаа цоо шинэ “өвчин” юм. Урьд нь ийм “өвчин”-ий сураг сонсогдож байгаагүй билээ. Цоо шинэ учраас, тэгээд ч Монголоос гарч байгаа учир үүнийг “монгол өвчин” гэж нэрлэхээс өөр аргагүй. 

“Монгол  өвчин” нь “голланд  өвчин”-өөс ялгаатай. Нэгдүгээрт, “голланд өвчин”-ий үед олборлож, хагас боловсруулсан бүтээгдэхүүнээ экспортолж, түүнээс бодитой бий болсон орлогыг шамшигдуулдаг бол “Монгол өвчин” нь олборлож, ашиглаж эхлээ ч үгүй байгаа ашигт малтмалын ордын ашиглалтаас ирээдүйд бий болно гэж алдаа, мадагтайгаар цаасан дээр тооцоолсон орлого, ашгийг барьцаалан бонд болон үнэт цаас гаргаж, түүнийгээ бодитой байгаа мөнгөөр (улсын буюу ард түмний бэлэн мөнгө) мөнгөжүүлж, хэн нэгний ашиг сонирхолтой зүйлд зарцуулдаг. Хоёрдугаарт, ирээдүйд бий болох ашиг, орлогыг нь төр өмчлөн, эзэрхэн авч буй мөртлөө, тэрхүү ашиг, орлогыг бий болгох арга, үндсэн зэвсэг  болсон хөрөнгө оруулалтын эх үүсвэрийг төр гаргах, өрөнд орж буйгаа мэдэхгүй байгаагийн дээр энэхүү хөрөнгө оруулалтын эх үүсвэрийг хэрхэн гаргах талаар өчүүхэн ч бодсонгүй. Гуравдугаарт, “Монгол өвчин”-өөр хамаг орлого, ашгийг нь түрүүлээд авсан төслийг хэрэгжинэ гэж итгэхэд бэрх. “Монгол өвчин” нь цаасан дээр (хууль, шийдвэрээсээ эхлээд бонд, үнэт цаасаа хүртэл) хий хоосон, эзэн-хариуцагчгүй дэлгэрч буй учраас уг ордыг ашиглах төслийн хөрөнгө оруулалт шийдэгдэхгүй, бөөн хүлээлт, маргаан үүсэх нь дамжиггүй тул тусгай зөвшөөрөл эзэмшилт будилж, төсөл хэрэгжих хугацаа хойшилсоноор ойлгомжгүй нөхцөл байдал эцэс төгсгөлгүй үргэлжилж, эцэстээ улс нийгэм л хохирно. 

Ашигт малтмалын бусад нүнжигтэй томоохон ордуудын хувь заяа ийм маягаар “монгол өвчин”-д нэрвэгдэж, өөрийн ашиг сонирхолд нийцүүлэн шийдвэрлэх, нам, эвсэл, эрхтэн дархтан цаашид бий болохыг үгүйсгэх аргагүй. “Монгол өвчин” гарснаар банк, харилцагч хоорондын арилжааны харилцаанд төр хөндлөнгөөс оролцож, будлиан үүсгэж байна. Зөвхөн Засгийн газрын гаргасан бондыг мөнгөжүүлэх үүрэгтэй Монголбанк компанийн бондыг санхүүжүүлэх болж байна. Төр иргэдэд ялгавартай хандаж байгаа нь бодитой илэрч, ард иргэдэд сөрөг сэтгэгдэл төрүүлж байна.

Ийнхүү эрдэс баялагтай холбоотой нэгэн шинэ “өвчин” Монгол эх оронд маань үүсэж байгаа нь туйлын харамсалтай.  

Монгол Улсын Зөвлөх инженер, Доктор (Ph.D) Н.Даваасамбуу 

WWW.MONGOLIANMININGJOURNAL.COM

Эрдсийн баялгаас үүдэх “Монгол өвчин” (Mongolian disease)
Та Like дарж уул уурхайн мэдээллийг өдөр болгон facebook-ээр дамжуулан авах боломжтой


URL


АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд Ord.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдлыг 7711-0505 утсаар хүлээн авна.

Сэтгэгдлүүд:

Сэтгэгдэл нэмэх
Нэр:*
Сэтгэгдэл:
Bold Italic Underline Strike | Align left Center Align right | Insert smilies Insert link URLInsert protected URL Select color | Add Hidden Text Insert Quote Convert selected text from selection to Cyrillic (Russian) alphabet Insert spoiler
Батлах код: *
Шинэ мэдээ
“Страто” компанийн хууль зөрчсөн үйлдлүүдийг орон нутгийн удирдлагууд эсэргүүцэж байна

ТВ8 телевизийн "Экологийн цаг" нэвтрүүлэг говийн гурван  аймгийн ...

Өчигдөр, 17:18
Үнэт металл болон үнэт чулуун эдлэлийн арилжаа эрхлэх тусгай зөвшөөрлийн хүсэлтийг авч эхэлжээ

 УИХ-аас 2020 оны нэгдүгээр сарын 17-ны өдөр Санхүүгийн зохицуулах ...

Өчигдөр, 14:32
Монгол Улс дөрвөн боомтоор нүүрс экспортолж эхэллээ

 Өнөөдрөөс Хангийн боомтоор нүүрс экспортолж эхэлжээ. Манай ...

Өчигдөр, 13:49
Гуравдугаар сард 93 сая төгрөгийн татварыг нөхөн төлүүлжээ

Гаалийн байгууллага 2020 оны  гуравдугаар сард   нийт ...

Өчигдөр, 13:41
Археологийн чухал олдворууд

 2019 он бол археологчдын хувьд чамгүй олзтой жил байлаа. Учир нь тэд ...

Өчигдөр, 13:27
“Эрдэнэс Тавантолгой” компани "Страто”-д өгөх нүүрс ачилтаа зогсоолоо

   ТЭМЦЭЛ ЭХНИЙ ҮР ДҮНД ХҮРЭВ   ТВ8 телевизийн сурвалжлах ...

Өчигдөр, 13:16
Дэлхийн банк: Уул уурхайн түүхий эдийн үнэ буурахаар байна

    COVID-19 ядууралд ноцтой нөлөөлөхөөр байна Дэлхийн ...

Өчигдөр, 12:44
Хангийн боомтоор нүүрс тээвэрлэж эхэллээ

Өнөөдрөөс Хангийн боомтоор нүүрс экспортолж эхэлжээ. Манай улс ...

2020 оны 03 сарын 31, 17 цаг 58 минут
2020 оны 03 сарын 31, 15 цаг 21 минут
Алтан гулдмайн хомсдолд оржээ

 "Зууны мэдээ” сонин, "Голомт Капитал” ҮЦК-тай хамтран олон улсын ...

2020 оны 03 сарын 31, 15 цаг 01 минут
Нам даралтын зуухнуудад түүхий нүүрс хэрэглэхийг хориглоно

 Шинэ коронавирусийн халдвар манай улсад бүртгэгдсэнтэй холбоотойгоор ...

2020 оны 03 сарын 31, 14 цаг 51 минут
Хүний мөр огт гараагүй онгон дагшин 10 газар

 Манай гараг дээр хүний хөлд өртөөгүй газрууд байдаг гэвэл та ...

2020 оны 03 сарын 31, 14 цаг 47 минут
“Эрдэнэс Тавантолгой”-н ажилтныг АТГ-аас шалгасан асуудал байхгүй гэв

 "Эрдэнэс Тавантолгой” компани 1072 хувьцааны ногдол ашгийг олгох ...

2020 оны 03 сарын 31, 13 цаг 04 минут
Долларын шинэ урсгал нээж байж л тахлын эдийн засгийн хямралыг мэнд давна

-Сонгуулиар  бүрдэх  шинэ засагт Тахлын дараа тоглох хөзөр ...

2020 оны 03 сарын 31, 11 цаг 51 минут
Дорнод аймагт 3.8 магнитудын хүчтэй газар хөдөлжээ

Дорнод аймгийн Матад сумын Буян-Өндөр багийн “Тосон-Уул” ...

2020 оны 03 сарын 31, 10 цаг 59 минут
Уурхайгаас төрөх ИХ НАЯДТАН !!!

 УИХ-ын гишүүн Б.Чойжилсүрэнгийн төрсөн дүү Б.Балдоржийн уурхайгаас ...

2020 оны 03 сарын 30, 19 цаг 09 минут
Дэлхийн эдийн засагт 1 их наяд долларын хохирол учруулна

  Олон улсын валютын сан “Covid-19”-ийг 2008 оны олон ...

2020 оны 03 сарын 30, 18 цаг 08 минут
Газрын тосны үнэ сүүлийн 17 жилийн хамгийн доод хэмжээнд хүрлээ

Өнөөдөр дэлхийн түүхий газрын тосны үнэ ханш сүүлийн 17 жилийн хугацааны ...

2020 оны 03 сарын 30, 17 цаг 53 минут
Steppe Gold хүдэр боловсруулах үйлдвэрлэлээ эхэллээ

 Steppe Gold компани "Алтан цагаан овоо” ордын хүдэр боловсруулах ...

2020 оны 03 сарын 30, 14 цаг 10 минут
Д.Одхүү: Өөрийнхөө нутагт урсаж байгаа голын усыг ашиглах эрх нь энэ ард түмэнд байгаа

УИХ-ын гишүүн асан, АН-ын Үндэсний бодлогын хорооны гишүүн Д.Одхүүг ...

2020 оны 03 сарын 30, 14 цаг 03 минут
Алтны үнэ өсөж, газрын тосны ханш улам уруудсаар байна

    Нүүрсний экспорт эргэн сэргэснээр валют импортлох ...

2020 оны 03 сарын 30, 13 цаг 56 минут
Монгол Улсын гадаад ӨР 43 тэрбум ам.долларт хүрчээ

1. Гуамын аралд 90 сая $ 2. Виржини аралд 50 сая $ 3. Голландад 110 сая $ ...

2020 оны 03 сарын 30, 13 цаг 52 минут
Шивээхүрэнгийн боомтоор нүүрс тээвэрлэж эхэллээ

Шивээхүрэнгийн боомтоор өнөөдөр өглөөний 08:00 цагаас эхлэн нүүрс ...

2020 оны 03 сарын 30, 13 цаг 16 минут
Нүүрсний тээвэр эхэлсэн ч Хятадын талаас татан авалт сайнгүй байна

 Гэхдээ  03 сарын 15-аас  эхлэн уул уурхайн бүтээгдэхүүний ...

2020 оны 03 сарын 28, 17 цаг 53 минут
В.Путин ОХУ-Монгол-Хятадыг холбох “Сила Сибири-2” хийн хоолойн төслийг эхлүүлэхийг үүрэг болгожээ

Монгол Улсын Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүхийн өнгөрсөн оны арванхоёрдугаар сард ...

2020 оны 03 сарын 28, 14 цаг 44 минут
"Газпром" хийн хоолойгоо Монголын нутаг дэвсгэрээр дамжуулан тавих боломжтой боллоо

 Гуравдугаар сарын 27-ны өдөр Оросын Ерөнхийлөгч Владимир Путин ...

2020 оны 03 сарын 28, 14 цаг 31 минут
АМНАТ-өөс 1.4 тэрбум төгрөг төвлөрүүлжээ

 Өнгөрсөн онд Монгол Улс  уул уурхайн салбараас 3.1 их наяд ...

2020 оны 03 сарын 28, 14 цаг 07 минут
ФОТО: Байгаль эхийн урлан

"Nature TTL Photographer 2020" байгалийн гэрэл зургийн уралдааны шилдэгүүд ...

2020 оны 03 сарын 27, 19 цаг 01 минут
“Страто” ХХК-ийн хууль бус үйл ажиллагааг таслан зогсоох ШААРДЛАГА хүргүүллээ

 "Страто” ХХК-ийн хууль бус үйл ажиллагааг таслан зогсоох шаардлагыг ...

2020 оны 03 сарын 27, 17 цаг 29 минут
Молиго модон хошного

90 оноос хойш манай улс хөгжиж өөрсдийн томоохон бизнесмэнүүдтэй болсоон. ...

2020 оны 03 сарын 27, 10 цаг 15 минут
2020 оны 03 сарын 27, 09 цаг 39 минут
Газрын тосны үнэ сэргэж байна

 Газрын тосны үнэд сэргэлт ажиглагдаж эхэлжээ.Тухайлбал өнөөдөр ...

2020 оны 03 сарын 26, 18 цаг 40 минут
Тоон үзүүлэлтүүд унаж, таагүй ирээдүйг зөгнөж эхэллээ

Шинэ коронавирусийн COVID-19 халдвар Монголын эдийн засаг, бизнесийн ...

2020 оны 03 сарын 26, 14 цаг 58 минут
Нефтийн үнэ 30 ам.доллар давжээ

 МОСКВА. /RIA Novosti/. Дэлхийн зах зээлд нефтийн үнэ 6-7 хувиар ...

2020 оны 03 сарын 26, 14 цаг 50 минут
Өмнөд Африк дахь усны хомсдолыг авлига нэмэгдүүлж байна

 2017 оны ган гачгийн үеэр Өмнөд Африкийн хамгийн том хот болох Кэйп ...

2020 оны 03 сарын 26, 13 цаг 46 минут
Говьчууд, говийн байгальд аранга болсон СТРАТО

 ТВ8 телевизийн сурвалжлах баг Өмнөговь аймгийн Цогтцэций, Дундговь ...

2020 оны 03 сарын 25, 17 цаг 12 минут
Манайхан нууж, гадныхан илчилсэн "Өндөр наран" буюу "хоёрдох Оюутойгой"

ГЭМТ БҮЛЭГЛЭЛИЙГ ЗАСГААС ЗАЙЛУУЛАХГҮЙ БОЛ МОНГОЛЫН БАЯЛГАА МОНГОЛЧУУД ...

2020 оны 03 сарын 25, 16 цаг 55 минут
Рио Тинто: Өмнөд Африк дахь төслөө “Ковид-19” вирусний улмаас түр зогсооно

 Уул уурхайн Рио Тинто компани Өмнөд Африк дахь титаны "Richards ...

2020 оны 03 сарын 25, 13 цаг 29 минут
COVID-19 гарснаас хойш Италийн Венеци хотын ус олон жилийн дараа анх удаагаа тунгалаг болжээ

COVID-19 гээд бид тусгаарлагдаж байх хугацаанд байгаль дэлхий маань амарч ...

2020 оны 03 сарын 25, 11 цаг 33 минут
Монгол орны нутагт он гарсаар 3.5 магнитудаас дээш хүчтэй газар хөдлөлт 19 удаа болжээ

Өнөөдөр буюу гуравдугаар сарын 25-ны өдөр “Газар хөдлөлтийн аюулаас ...

2020 оны 03 сарын 25, 11 цаг 25 минут
Нүүрсний ЭКСПОРТ сэргэв

 Гашуунсухайтын хилийн боомтын нүүрс экспорт өчигдрөөс сэргэв. ...

2020 оны 03 сарын 25, 10 цаг 39 минут
Хууль бусаар ашигт малтмал хайх, ашиглах, олборлох гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлье

 Сэлэнгэ, Төв аймгуудын нутаг дэвсгэрт хууль бус аргаар ашигт малтмал ...

2020 оны 03 сарын 25, 10 цаг 35 минут
Цэвдэг уствал усгүй болно!!!

Дэлхийн 48 улс орны газар нутгийг ямар нэгэн хэмжээгээр цэвдэгт бүс нутаг ...

2020 оны 03 сарын 24, 17 цаг 47 минут
С.Баярцогтод холбогдох үйлдлийг хэрэгсэхгүй болгоогүй гэв

"Оюутолгой” төслийн хөрөнгө оруулалтын гэрээ байгуулахдаа эрх мэдэл, албан ...

2020 оны 03 сарын 24, 16 цаг 03 минут
С.Баярцогттой холбоотой Оюу толгойн хэргийг Нийслэлийн прокуророос хүчингүй болгожээ

Монгол Улсын Ерөнхий сайд асан С.Баяр болон ЗГХЭГ-ын дарга асан С.Баярцогт ...

2020 оны 03 сарын 23, 17 цаг 29 минут
Гашуун сухайт боомтоор нүүрсний экспорт эхэллээ

Улсын Онцгой комиссын шийдвэрээр дөрөвдүгээр сарын нэгэн хүртэл ...

2020 оны 03 сарын 23, 16 цаг 08 минут
Венесуэль шатахуун түгээх станцуудаа хаана

Венесуэлийн Засгийн газар коронавирусийн халдварын тархалтыг зогсоохоор ...

2020 оны 03 сарын 23, 15 цаг 52 минут
Цагааннуурын боомтыг өнөөдрөөс хаана

Боомтуудаар Монгол Улс руу нэвтрүүлэх хөдөлгөөнийг хязгаарлах хугацааг мөн ...

2020 оны 03 сарын 23, 13 цаг 11 минут
2020 оны 03 сарын 23, 13 цаг 08 минут
Хятад ажилчид оруулж ирнэ, ирэхгүй гэсэн маргааны цаана...

Хятал ажилчид оруулж ирнэ ирэхгүй гэсэн маргаанаас үүдэн өөрийн санаа ...

2020 оны 03 сарын 23, 12 цаг 14 минут

Санал асуулга

Тавантолгойн хувьцааг иргэдэд бэлнээр тараах нь зөв үү?

Зөв
Буруу
Мэдэхгүй

 
Ханшийн мэдээ
Гадаад хувьцаа
Нью йоркын хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
BHP Billiton
Ivanhoe Mines
90.53
23.3
1.44
0.00
Австралийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
General Mining Corp
Aspire Mining Limited
0.145
0.52
0.00
-0.02
Лондонгийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
Petro Matd Limited
polo Resources Limited
123.5
5.4
0.00
0.02
Хонконгийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
Mongolian Mining Corporation
Mongolia Energy
9.59
1.14
0.00
-0.06
Торонтогийн хөрөнгийн бирж
 
Шинэ бүтээл

"Монголын Геологийн есөн эрхэм" номын нээлт боллоо
Металлын ханшийн мэдээ
Нүүрсний ханшийн мэдээ
Уул уурхайн ТОП 25 компани