Ord.mn | Mongolian Mining
| English |  Mobile |  Rss

Н.Энхбаяр: Байгалийн баялгийг төрийн мэдэл, төсвийн мөнгөнөөс салгах хэрэгтэй

Монгол Улсын гурав дахь Ерөнхийлөгч Н.Энхбаярыг шинэ төмөр замын бүтээн байгуулалттай танилцах үеэр зарим асуултад хариулт авлаа. 
 
-Та төрийн тэргүүн байхдаа Тавантолгойн ордыг төрд авсан. Түүнээс хойш багагүй асуудал өрнөсөн ч төмөр замын төсөл хэрэгжиж эхэллээ? 
 
-Тавантолгой-Зүүнбаян чиглэлийн төмөр замын төслийг Монголчууд хийж чадаж байгаад бахархаж байна. Тавантолгой бол дэлхийд томд тооцогдох зургаан тэрбум тонн дээд зэргийн коксжих нүүрстэй. Аман дээрээс тонныг нь 70 ам.доллараар зарж байна. Угаавал 100 гаруй ам.доллар хүрнэ. Үүнийг зургаан тэрбум тонноор үржүүлбэл 420 тэрбум ам.долларын үнэтэй нөөц Тавантолгойн ордод байна. Ашиглалтын зардал тал хувьд нь хүрэхгүй. Гэтэл өнөөдөр зөв зүйтэй ашиглаж чадахгүй байна. Миний бие Ерөнхийлөгчөөр ажиллаж байхдаа Тавантолгойн лицензийг эзэмшигч хүмүүстэй ярилцаж байгаад бүхэлд нь төрийн өмчид авсан нь зөв алхам болсныг цаг хугацаа харууллаа. Тавантолгойн ордыг төрийн өмчийн компани эзэмшиж олборлоод улсад оруулж буй татварын болон бусад орлогоороо Эрдэнэт үйлдвэрээс илүү тус дэм болж, олон асуудлыг шийдвэрлэхэд Тавантолгой тусалж байна. Тухайн үед Тавантолгойн лицензийг эзэмшиж байсан хүмүүс намайг лицензийг нь төрд авлаа гэж гомдож, өширхөж хэлмэгдүүлсэн явдал бий. Гэхдээ зөв шийдвэр байсан учраас би харамсдаггүй. Миний хохирох өчүүхэн хэрэг. Ард түмэн хожсон нь зөв болжээ. Тавантолгойн ордыг төрийн өмчид авснаас хойш хувьдаа авахаар оролдоход Тухайн үед УИХ-ын даргаар ажиллаж байсан З.Энхболд, өнөөгийн Ерөнхийлөгч Х.Баттулга нар хувийнханд буцааж өгөлгүйгээр төрийн өмчид авч үлдсэн нь сайн хэрэг. Тавантолгойн орд төрийн өмчид байхаас гадна засч залруулах алдаа дутагдал гарч ирж байна. Ийм хэмжээний том орд төрийн өмчид байхаар хээл хахууль их гардаг юм байна гэдгийг МАН-ынхны зарим нэг ойлгомжгүй үйлдэл жишээнээс харж болно. Төрд өндөр албан тушаал хашсан хүмүүс төрийн өмчийг ашиглаад хууль бус үйлдлийн хэрэгсэл болгож ашигладаг юм байна. Сонгуулиар тараасан мөнгөний эх үүсвэр  Тавантолгой зэрэг ордоос гардаг гэж судлаачид үздэг. 
 
-Тэгвэл дараагийн алхмыг хэрхэн харж байна вэ? 
 
-Дараагийн алхам бол Тавантолгойн ордыг ард түмний дундын өмч болгох хэрэгтэй. Хэний ч оролцоогүйгээр бий болсон баялаг ард түмнийх байх ёстой. Тооцоод үзвэл Тавантолгойн ордын 210 тэрбум ам.долларын цэвэр ашгийг ард түмэнд өгөх хэрэгтэй. Үүний тулд ухаалаг бодлого зохицуулалт чухал байна. Нэгдүгээрт, өмчийг ард түмэнд шилжүүлэх, хоёрдугаарт, байгалийн баялгийн дундын сан байгуулах хэрэгтэй. Байгалийн баялгийн дундын сангийн эзэн гэсэн гэрчилгээг хүн бүрт гардуулах ёстой. 
 
Тавантолгой, Оюутолгой, Цагаан суварга зэрэг томоохон ордын орлогыг улсын төсөвтэй хольж хутгахгүйгээр байгалийн баялгийн санд төвлөрүүлэх хэрэгтэй. Норвегийн жишгээр авч үзвэл баялгийн санд нэг их наяд ам.доллар төвлөрсөн байна. Энэ мөнгийг эдийн засгийн эргэлтэд оруулдаг. Норвегийн баялгийн сангийн орлого 15 хувиар өсч байна. Энэ мөнгөний тодорхой хувиар сургалтын төлбөр, эрүүл мэндийн үйлчилгээний зардлыг дааж, орон сууцанд тусламж дэмжлэг үзүүлдэг. Мэргэжил дээшлүүлж байгаа хүмүүсийн баталгаатай орлогыг бүрдүүлж өгдөг. АНУ-ын Аляск байнгийн сантай. Байгалийн баялгийн орлогоо эдийн засгийн эргэлтэд оруулж тодорхой хэмжээгээр нь бүтээн байгуулалтын ажил хийдэг. Дундын баялгаар ингэж ард түмнээ дэмжиж байна. Энэ алхмыг Монгол Улс яаралтай хийгээсэй гэж УИХ, Засгийн газраас хүсч, шаардаж байна.
 
 
-Монголчууд баялгийн сантай болбол орлогыг хэрхэн эргэлтэд оруулж, үржүүлэх вэ? 
 
-Тавантолгойн төмөр зам ашиглалтад орсноор нүүрсийг урагшаа, хойш нь их хэмжээгээр зөөх боломж бүрдэнэ. Тавантолгойн зургаан тэрбум тонн нүүрсийг 30 сая тонноор зөөлөө гэж бодоход 200 жил ашиглах шаардлага гарч байна. Энэ хооронд нүүрсийг орлох эрчим хүчний эх үүсвэр гараад ирэх вий.
 
Техник технологи хөгжиж хүн төрөлхтөн оюун ухаанаа зарж ажиллуулж байгаа учраас байгалийн баялгаа зөвхөн газар доор биш бодитой баялгийн сан болгож ашиглах хэрэгтэй. Газар доор байгаад байвал үржихгүй. Монголчууд улам олон болно. Тиймээс тэр олон хүний эрүүл мэнд, боловсрол, орон сууцны асуудлыг хэрхэн зохицуулах вэ гэдгээ эртнээс бодож төлөвлөх хэрэгтэй. 
 
416 км төмөр зам 1.4 их наяд буюу 400 сая ам.доллар буюу км замыг сая ам.доллараар тавьж байна. Энэ бол олон улстай харьцуулахад хамгийн бололцоотой, хэмнэлттэй үнэ. Ихэнх өртгийг дотоодоосоо хэмнэсэн байна. Харин төмөр замыг дагуулж шинэ суурьшил бий болгомоор байна. Зөвхөн нүүрс зөөх биш усны эх үүсвэр, нар салхины эрчим хүч ашиглах, оюун ухааныг хөгжүүлэх төв байгуулж болно. Түүхий нүүрс гаргаж эхэлж байгаа ч нэмүү өртөг шингээсэн угаасан нүүрс болгох, эрчим хүч болгож экспортлох, мөн ган үйлдвэрлэж гаргаж болно. Төмөр зам барих төмрийг Монголдоо үйлдвэрлэж чадна. Энэ бүгдийг хийхийн тулд байгалийн баялгаа дундын өмч болгож, баялгийн сангаа улсын төсвөөс салгах хэрэгтэй. Байгалийн баялаг улсын төсөвт орж байгаа цагт үрэлгэн зардал байх болно. 
 
-Төр хүчтэй байх хэрэгтэй гэдэг? 
 
-Бүх өмчийг захиран зарцуулах эрхийг авсан төрийг хүчтэй гэдэггүй. Харин хамгийн хариуцлагагүй, сул дорой, авлигад идэгдсэн төр байдаг. Тиймээс төрийг хүчтэй болгохын тулд хариуцлагажуулах ёстой. Алдаа гаргасан бол хариуцлагаа хүлээдэг албан тушаалтнуудтай бол хүчтэй.
 
 
Байгалийн баялгийг төрийн мэдлээс салгаж байж хариуцлага бий болно. Тэгэхгүй төрийн мэдэлд байгаа цагт авлигад идэгдсэн, ард түмнээ мартаж амласнаас ухарсан,  төсвийн мөнгөөр дахиад өөрсдийгөө сонгох тийм л төр байх болно. Хариуцлагатай төр ард түмнийг хамгаалж халамжилж чадна. Төмөр зам барьж байгаа энэ сайхан туршлагажсан хамт олныг томоохон бүтээн байгуулалтад оролцуулах хэрэгтэй.
 
 
Мэргэшсэн, чадварлаг, зохион байгуулалт сайтай хамт олон бүрдсэн байна. Монгол Улс төмөр замын өргөн сүлжээтэй болж байж хөгжинө. Үүний үр дүнд зөвхөн улс төрийн биш эдийн засаг, нийгэм, шударга ёсны нэгдмэл байдал бий болно. Энэ ирээдүйг бүтээхэд зөв бодлого хэрэгтэй. Одоо л хийхгүй бол бид хоцрох аюултай. 
 
 
C.Уянга
Эх сурвалж: "Зууны мэдээ" сонин 
Н.Энхбаяр: Байгалийн баялгийг төрийн мэдэл, төсвийн мөнгөнөөс салгах хэрэгтэй
Та Like дарж уул уурхайн мэдээллийг өдөр болгон facebook-ээр дамжуулан авах боломжтой


URL


АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд Ord.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдлыг 7711-0505 утсаар хүлээн авна.

Сэтгэгдлүүд:

Сэтгэгдэл нэмэх
Шинэ мэдээ
Хятадын эдийн засаг ба нааштай төлөв

Эдийн засгийн ерөнхий төлөв   Олон улсын валютын сангийн таамгаар ...

Өнөөдөр, 17:10
Багануурын уурхайн үйлдвэрлэлийн тоног төхөөрөмжийн 63 хувь нь ашиглалтын хугацаа дуусчээ

Уул уурхай, Хүнд үйлдвэрийн сайд Г.Ёндон “Эрдэнэс Монгол” ...

Өнөөдөр, 17:00
Эх дэлхий юу, их мөнгө үү?

Аж ахуйн нэгж, үйлдвэрүүд жилд дунджаар 300 сая тонн хуванцар савыг ...

Өнөөдөр, 13:48
УУХҮ-ийн сайд Rio Tinto Mongolia компанийн төлөөлөгчидтэй уулзав

Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн сайд Г.Ёндон Rio Tinto Mongolia компаний ...

Өнөөдөр, 12:51
Салхитын мөнгө-алтны ордын нөөц нэмэгдэнэ

Уул уурхай, Хүнд үйлдвэрийн сайд Г.Ёндон "Эрдэнэс Монгол” ХХК-ийн харъяа ...

Өнөөдөр, 12:16
Өнөөдөр, 12:12
“АГМ майнинг” ХХК малчдын өвөлжөөг булааж Алтан ууланд эзэн суухыг санаархаж байна

 ТВ8 телевизээс бэлтгэн хүргэдэг "Экологийн цаг” нэвтрүүлгийн шинэ ...

Өнөөдөр, 11:57
С.Содномдорж: Үүрэг нуурт үлэмж биет хоёр удаа үзэгдсэн

“Хүй омог” ТББ-ын тэргүүн, хуульч, өмгөөлөгч С.Содномдоржтой ...

Өнөөдөр, 11:57
Орлого тэлэх “Ухаант бэр”-ийн нүүдэл бол газрын ховор элемент

 Уул, уурхай хүнд үйлдвэрийн сайд Г.Ёндон ажлаа аваад яг нэг сар ...

Өнөөдөр, 11:49
“Рио Тинто” Австралийн уугуул иргэдийн түүхэн өвийг сүйтгэжээ

 Англи, Австралийн хамтарсан "Рио Тинто” компани төмрийн хүдрийн ...

2020 оны 08 сарын 01, 17 цаг 41 минут
Роман Абрамович алтны компанийн хувьцааг худалдана

 Оросын тэрбумтан Роман Абрамович Highland Gold нэртэй алтны ...

2020 оны 08 сарын 01, 15 цаг 46 минут
2020 оны 08 сарын 01, 15 цаг 41 минут
Сибирийн дулаарал дэлхийг түгшээнэ

 Оросын Сибирьт дэгдсэн ойн их түймэр дэлхийн хэвлэлүүдийн анхаарлын ...

2020 оны 07 сарын 31, 18 цаг 10 минут
Т.Идэрхангай: Луут хотын малтлагаар Хүннүгийн хааны зуны ордныг илрүүллээ

Хүннү гүрний нийслэл Луут буюу Лунчен хотыг илрүүлж, үргэлжлүүлэн ...

2020 оны 07 сарын 31, 11 цаг 53 минут
"Салхитын мөнгөний орд"-ын гэх хэрэгт холбогдсон шүүгч нарт хоёр жил хорих ял оноов

Нийслэлийн Прокурорын газраас яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн шүүгдэгч ...

2020 оны 07 сарын 30, 12 цаг 53 минут
Г.Занданшатар: Зээлийн хүү бууруулах стратегийг тодорхойлсон УИХ-ын тогтоол баталъя

Улсын Их Хурлын дарга Г.Занданшатар арилжааны банкуудын удирдлагуудтай ...

2020 оны 07 сарын 30, 10 цаг 41 минут
Т.Баярхүү: Улсаа газар нутаггүй болгосон нь түүхэн гэмт хэрэг

 "Өргүй Монгол” хөдөлгөөний тэргүүн, эдийн засгийн ухааны доктор ...

2020 оны 07 сарын 30, 10 цаг 03 минут
Монгол нүүрсний зах зээл орос "ах нарт" шилжлээ

Урд хөрш энэ оны эхний хагасын статистик дүн мэдээлээ танилцуулжээ.  ...

2020 оны 07 сарын 29, 14 цаг 14 минут
Шатахуун ачсан машин онхолдож, 200-300 литр нь асгарсан байсныг аюулгүй болгожээ

 Шатахуун ачиж явсан том оврын автомашин онхолдсон осол гарсан байна. ...

2020 оны 07 сарын 29, 13 цаг 15 минут
Монголын нүүрс экспорт буурч, Австрали, Оросынх өсчээ

2020 оны эхний хагасын нүүрс экспортын дүн мэдээнүүд гарчээ. Корона ...

2020 оны 07 сарын 29, 13 цаг 10 минут
Хууль бус гар аргаар алт олборлож байсан үйлдлийг таслан зогсоолоо

Экологийн Цагдаагийн Албанаас Нийслэлийн Багахангай дүүргийн 1 дүгээр ...

2020 оны 07 сарын 29, 12 цаг 47 минут
Хууль, хяналтын байгууллагад бугшсан идээ бээр буюу Салхитын мөнгөний ордтой холбоотой хэрэг

 Салхитын мөнгөний ордтой холбоотой хэрэг бол Монгол Улсын хууль ...

2020 оны 07 сарын 29, 12 цаг 25 минут
Фото: Дорноговь аймгийн "Нүдэнгийн хонхор"

Нүдэнгийн хонхор нь Сайншандаас 80 км-т, Айраг сумын төвөөс 43 км-т, Нүдэн ...

2020 оны 07 сарын 29, 12 цаг 17 минут
Цэцэрлэг, сургуулийн хичээл 09 дүгээр сарын 01-нд эхэлнэ

Засгийн газрын хуралдаан 2020 оны 07 дугаар сарын 29-ний өдөр болж бүх ...

2020 оны 07 сарын 29, 12 цаг 11 минут
Алтны үнэ түүхэнд байгаагүй дээд хэмжээнд хүрчээ

 Дэлхийн улс орнууд тэр дундаа дэлхийн хамгийн том эдийн засагтай АНУ ...

2020 оны 07 сарын 29, 12 цаг 05 минут
Эрчим хүчний шавхагдашгүй нөөцтэй болгох төсөл дээр 35 орон хамтарч байна

Франц улсад олон улсын туршилтын термо цөмийн реактор угсрах ажил эхэлжээ. ...

2020 оны 07 сарын 29, 12 цаг 03 минут
Хэнтийн зүүн хойд, Дорнодын хойд хэсгээр их бороо орно

Дохио!!! Цаг агаарын аюултай үзэгдлээс сэрэмжлүүлэх мэдээ: Маргааш ...

2020 оны 07 сарын 29, 11 цаг 31 минут
А.Энхжин: Валютын нөөц импортын 9 сарын хэрэгцээг хангах түвшинд байна

Цар тахлын үед Төв банкнаас авч хэрэгжүүлж буй бодлого, эдийн засгийн ...

2020 оны 07 сарын 29, 10 цаг 47 минут
УОК-оос өнөөдөр гаргасан шийдвэрүүдийг Засгийн газар эцэслэн шийдвэрлэнэ

Улсын онцгой комиссоос мэдээлэл хийлээ. Гамшгаас хамгаалах өндөржүүлсэн ...

2020 оны 07 сарын 28, 18 цаг 19 минут
Цахилгааны утсанд хамгаалалт хийж шонхор шувуудаа аварахгүй бол тогонд цохиулж үхээд дууслаа!

Монгол орны өндөр хүчдэлийн түгээх шугамд махчин шувууд ялангуяа идлэг ...

2020 оны 07 сарын 28, 14 цаг 55 минут
УОК-ын хуралдаанаар өнөөдөр хэлэлцэх асуудлууд

Улсын Онцгой комисс өнөөдөр буюу 2020 оны 7 дугаар сарын 28-ны өдрийн ...

2020 оны 07 сарын 28, 13 цаг 26 минут
ТЭД БИДНИЙ ТУХАЙ | Далайд гарцгүй Монгол Улсын уул уурхайн боломж

Уул уурхайн салбарын чиг хандлага, технологийн дэвшил, зах зээлийн нөхцөл ...

2020 оны 07 сарын 28, 13 цаг 01 минут
Н.Энхбаяр: Байгалийн баялгийг төрийн мэдэл, төсвийн мөнгөнөөс салгах хэрэгтэй

Монгол Улсын гурав дахь Ерөнхийлөгч Н.Энхбаярыг шинэ төмөр замын бүтээн ...

2020 оны 07 сарын 28, 12 цаг 41 минут
АХБ Монгол улсад нэмж 1.5 сая ам.долларын буцалтгүй тусламж олгоно

Азийн хөгжлийн банкны Монгол Улс дахь суурин төлөөлөгч Павит Рамачандран ...

2020 оны 07 сарын 28, 11 цаг 44 минут
Дээд шүүх: Д.Баярсайхан нарт холбогдох ялыг хэвээр үлдээлээ

Улсын Дээд шүүхийн хяналтын шатны эрүүгийн хэргийн шүүх хуралдаанаар ...

2020 оны 07 сарын 28, 11 цаг 24 минут
Сүүлт од 8-р сарын дунд хүртэл харагдана

 Сүүлийн хэдэн өдөр манай дэлхийн иргэд сүүлт одыг харах боломжтой ...

2020 оны 07 сарын 28, 11 цаг 15 минут
Зэсийн зах зээлд хомсдол үүсч, үнэ нь 7000 ам.доллар болж өснө

 Энэ оны долдугаар дугаар сарын эхний 20 хоногт зэсийн үнэ дунджаар ...

2020 оны 07 сарын 28, 09 цаг 33 минут
Д.Эрдэнэбат нарт холбогдох эрүүгийн хэргийн шүүх хуралдаан хойшиллоо

Нийслэлийн прокурорын газраас Д.Эрдэнэбат /Улсын Их Хурлын гишүүн асан/ ...

2020 оны 07 сарын 27, 18 цаг 09 минут
Танилц: Да.Ганболдын шүүхэд өгсөн мэдэгдэл бүрэн эхээрээ...

Да.Ганболдын Шүүхэд бичгээр өгсөн мэдэгдлийг хүргэж байна.  ЧИНГЭЛТЭЙ ...

2020 оны 07 сарын 27, 11 цаг 51 минут
Н.Дэлгэржаргал: Уул уурхайн татварын орлого 40.7 хувиар буурсан

 Улаанбаатар /МОНЦАМЭ/.Монгол Улс өнөөдрийн байдлаар хоногт 44 машин ...

2020 оны 07 сарын 27, 10 цаг 22 минут
Хүннү гүрний нийслэлийг Монголын нутгаас илрүүллээ

Археологичид Монголын эзгүй зэлүүд бүс нутгаас Хятадын эзэнт гүрний ...

2020 оны 07 сарын 27, 09 цаг 35 минут
Путин, Трамп нар утсаар ярьжээ

ОХУ-ын Ерөнхийлөгч Владимир Путин өчигдөр /2020.07.23/ АНУ-ын Ерөнхийлөгч ...

2020 оны 07 сарын 24, 17 цаг 47 минут
Алтны арилжаа

 Алт үүнтэй ижил хөрөнгөтэй адил валютын арилжаа хийхэд тохиромжтой ...

2020 оны 07 сарын 24, 16 цаг 46 минут
Монгол Улсад газрын ховор элементийн томоохон таван орд байх магадлалтай

Сүүлийн үед өндөр технологи хөгжиж байгаагаас газрын ховор элементийн ...

2020 оны 07 сарын 24, 16 цаг 33 минут
Европын холбооноос манай улсад 37.5 сая еврог олгохоор болжээ

Гадаад харилцааны сайд Н.Энхтайван үүрэгт ажлаа хүлээж аваад удаагүй ...

2020 оны 07 сарын 24, 14 цаг 18 минут
Д.Нямхүү: Алтанбулагийн боомтоор орж ирсэн Казахстаны жолоочоос COVID-19 илэрлээ

Эрүүл мэндийн яамнаас covid-19 халдварын цаг үеийн нөхцөл байдлын тухай ...

2020 оны 07 сарын 24, 11 цаг 47 минут
Тавантолгой-Гашуунсухайт чиглэлийн төмөр зам 2022 онд ашиглалтад орно

УИХ-ын дарга Г.Занданшатар Өмнөговь аймагт ажиллах үеэрээ ...

2020 оны 07 сарын 24, 11 цаг 34 минут
Уут уут мөнгөөр улсаа худалдсан бүлэглэлүүд...

 СОНОРДУУЛГА!!! Хөх Монголын Шудрага Иргэдээ! С.Баяр, С.Баярцогт, ...

2020 оны 07 сарын 23, 17 цаг 44 минут
Гол, мөрний усны түвшин 20-100 см даван үерлэж байна

Цаг уурын байгууллагын ирүүлсэн мэдээллээр өнөөдөр буюу 7 дугаар сарын ...

2020 оны 07 сарын 22, 16 цаг 25 минут
Энэтхэг улс газрын тосны нөөцөө АНУ-д хадгалдаг болно

Энэтхэг улс түүхий нефтийн нөөцийн зарим хэсгийг АНУ-д хадгалах ...

2020 оны 07 сарын 22, 12 цаг 41 минут

Санал асуулга

Тавантолгойн хувьцааг иргэдэд бэлнээр тараах нь зөв үү?

Зөв
Буруу
Мэдэхгүй

 
Ханшийн мэдээ
Гадаад хувьцаа
Нью йоркын хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
BHP Billiton
Ivanhoe Mines
90.53
23.3
1.44
0.00
Австралийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
General Mining Corp
Aspire Mining Limited
0.145
0.52
0.00
-0.02
Лондонгийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
Petro Matd Limited
polo Resources Limited
123.5
5.4
0.00
0.02
Хонконгийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
Mongolian Mining Corporation
Mongolia Energy
9.59
1.14
0.00
-0.06
Торонтогийн хөрөнгийн бирж
 
Шинэ бүтээл

"Монголын Геологийн есөн эрхэм" номын нээлт боллоо
Металлын ханшийн мэдээ
Нүүрсний ханшийн мэдээ
Уул уурхайн ТОП 25 компани