Ord.mn | Mongolian Mining
| English |  Mobile |  Rss

Дундад зууны үеийн монгол булшийг Буриадаас олжээ

Эрхүүгийн үндэсний судалгаа шинжилгээний техникийн их сургуулийн археологчид Буриад улсын Тунк, Окийн районд дундад зууны үеийн булшнуудыг судлан шинжилжээ. Их сургуулийн хэвлэлийн албанаас мэдээлснээр эрдэмтэд тэдгээр газраас цэрэг эрийн эд хэрэгсэл, хувцас хунар зэрэг зүйлийн заримыг олсон аж.

Уг нь эрдэмтэд энэ зун Монголын Хөвсгөл нуур орчмоор малтлага хийхээр төлөвлөсөн байж. Ингээд цар тахалтай холбогдуулан чиглэлээ өөрчилж, Буриад руу явцгаажээ. Тус бүгд найрамдах улсын баруун өмнөд хэсгийн нутаг дэвсгэр соёлын хийгээд газрын төлөв байдлын онцлогийн хувьд хөвсгөлийн нутаг дэвсгэртэй төстэй. Чухам энэ нутаг дэвсгэрт XIII- XIV зууны үеийн “эзэнт гүрний” булш байж болох учир эрдэмтдийн сонирхлыг татдаг газар ажээ.
 
Рерихийн гэр бүлийн Музей-институтын санхүүгийн дэмжлэгтэй уг экспедицийн ажил нэг сар орчим үргэлжилжээ.
Эрхүүгийн судалгааны багийнхан  Тункийн район дахь хилийн Монды тосгоны ойролцоо анх удаа 2,5 долоо хоног өнгөрүүлэв.
1920 оноос хойш буюу өөрөөр хэлбэл Эрхүүгийн археологийн дэг сургуулийг үндэслэгч Бернгард Петри ажиллаж байснаас хойш Тункийн хөндийд дундад зууны үеийн булшны судалгаа хийгдээгүй юм байна.
 
-Тэр үед Монды тосгоны ойролцоо хэд хэдэн булшинд Бернгард Эдуардовичийн хийсэн малтлагын материалын зарим нь Эрхүү мужийн орон нутгийн музейд хадгалагдаж байгаа. Малтлагын төлөвлөгөө, гэрэл зураг хадгалагдаагүй, тийм болохоор тэдний судалж байсан булш чухам ямар учиртай байсныг төсөөлөхөд нэлээд бэрх. Археологч Петригийн олж илрүүлсэн баримт сэлт 13-14 дүгээр зуунд хамаатай. Малтлагын явцад Монголын эзэнт гүрэн ид цэцэглэн хөгжиж байх тэртээх цаг үест энэхүү газар нутагт оршин амьдарч асан хүмүүсийн талаар нарийвчилсан мэдээлэл олж авах явдал бидний зорилт байсан. Бид Иркут голын дэргэд сүндэрлэх уулын бэлд орших “Монды-1” булшийг судалсан  хэмээн Эрхүүгийн үндэсний судалгаа шинжилгээний техникийн их сургуулийн Хойд Азийн үндэстэн ястны амьдрал үйл ажиллагааны тогтолцоо, палеоэколог, археологийн лабораторийн эрхлэгч, профессор Артур Харинский мэдээлсэн байна.
 
Эрт дээр үед эвдэрч сүйдсэн хоёр шарил олдсон байна. Гэсэн ч нэгэнд нь шарилын төгсгөл хэсэг буюу эрэгтэй хүнийх байж болох араг ясны тал хэсэг хадгалагдаж үлдсэн байв. Тэнд мөн цэрэг эрийн эд хэрэгсэл болох: хутга, сумны зэв, ясан чимэгтэй саадаг, морины тоногийн эд зүйл байжээ.
 
Хоёр дахь шарилаас эрдэмтэд нумын төв хэсэгт бэхлэгдэж, бат бөх, уян хатан чанарыг сайн болгодог эвэр наалт олсон байна. Чухам яг ийм эвэр наалт өнгөрсөн мянганы эхээр Монголын тал нутгийн оршин суугчдын дунд бий болж эхэлсэн бөгөөд яваандаа аажмаар Евроазийн нутгаар тархжээ.
Тункийн хөндийгөөс яс олдсон шарилын хүйс, нас, эрхэлж асан ажил хөдөлмөр зэргийг эрдэмтэд олж тогтооход байгалийн шинжлэлийн ухааны тусгайлсан хэд хэдэн цуврал шинжилгээ тус дөхөм болох аж.
 
 
Экспедицийн хоёр дахь хэсэг уулын үзэсгэлэн төгөлдөр нутаг болох Окийн районд ажиллажээ. Эрхүүгийн археологчид дээр Оросын ШУА-ийн Сибирийн салбарын монгол, будда, төвд судлалын хүрээлэнгийн (Улаан-Үд) төлөөлөгчид, мөн Орлик тосгоны сургуулийн сурагчид, ажилтнууд нэмж оролцсон байна.
 
Артур Харинскийн хэлснээр Орлик тосгоны оршин суугчдын хувьд археологчдын ажил үйл тэдэнд онцгой ач холбогдолтой ажээ. Монголын соёл иргэншлийн эх сурвалж чухамхүү Окийн районд бий гэх таамаглалыг тэд дэвшүүлж баримталдаг юм байна. Энэ нутаг газарт эртний булш бунхны малтлагын тухай шинжлэх ухааны эх сурвалжид дурдсан зүйл бараг байхгүй байгаа нь нутгийн оршин суугчдын түүхийг сонирхож үзэх явдлыг нэмэгдүүлж байна.
 
-Тухайн оршуулгын хэсэг болох гурван овоолгод бид малтлага хийсэн. Судалж байгаа газарт маань ердөө ганцхан шарил байгаа нь удалгүй тодорхой болсон. Тэндээс бид XVIII-XIX зуунд хамаарах хүрэл товч олсон. Энэ бол нэг талдаа сонирхолтой, яагаад гэвэл энэ баримт бол тухайн цаг үед энэ газар нутагт амьдарч оршин сууж байсан буриадын хонгодор омгийнхны оршуулгын зан үйлийн талаар тодорхой төсөөлөл өгнө. Доор нь шарил олдоогүй нөгөө хоёр овоолго уулын энгэр, хормойн алинд ч биш, харин голын ойролцоо саравч маягийн тэгш талбайд байсан нь сонирхолтой. Овоолгын ийм байршил ёс заншлын зориулалтын талаар өгүүлж ч болох юм.
Чухам ямар ёс заншил гэдгийг харин бид тодруулах болно.
2020 онд Окийн районд хийсэн судалгааг үр бүтээлтэй хэмээн нэрлэж болно. Гэхдээ бидэнд байгаа олдворууд дараа дараагийн улиралд малтлагыг үргэлжлүүлэх шаардлагатай гэдгийг харуулж байна  хэмээн Артур Харинский www.baikal-daily.ru сайтад санаа бодлоо хуваалцсан байна.
Орлик тосгоны ажилтнууд археологчдын зусланг тохижуулж төвхнүүлэхэд тусалсан бол найм, есдүгээр ангийн сурагчид чулуун овоолгыг цэвэрлэх, нүх ухах зэрэгт туслацгаасан байна.
 
 
Д.Энхээ
Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин
Дундад зууны үеийн монгол булшийг Буриадаас олжээ
Та Like дарж уул уурхайн мэдээллийг өдөр болгон facebook-ээр дамжуулан авах боломжтой


URL


АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд Ord.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдлыг 7711-0505 утсаар хүлээн авна.

Сэтгэгдлүүд:

Сэтгэгдэл нэмэх
Шинэ мэдээ
“Эрдэнэс Тавантолгой” ХХК-ийн гүйцэтгэх захирал Б.Ганхуяг нарын 12 гавьяат төрлөө

  МОНГОЛЫН ҮНДЭСНИЙ ХУДАЛДАА, АЖ ҮЙЛДВЭРИЙН ТАНХИМЫН 60 ЖИЛИЙН ОЙГ ...

Өнөөдөр, 13:57
Монголын эдийн засаг уул уурхайдаа л түшиглэж босно

 Ядуу байхын зовлон яасан их юм бэ гэдэг л бидэнд тулгараад байна. ...

Өчигдөр, 13:31
Гадаад худалдааны тэнцэл ашигтай гарлаа

Энэ оны 8 дугаар сарын байдлаар гадаад худалдааны эргэлт 7,244.3 сая ...

2020 оны 09 сарын 25, 14 цаг 37 минут
Монголын эдийн засаг уул уурхайдаа л түшиглэж босно

Ядуу байхын зовлон яасан их юм бэ гэдэг л бидэнд тулгараад байна. Үндэсний ...

2020 оны 09 сарын 25, 13 цаг 03 минут
Алтны баяжмалтай чулуу тээвэрлэж явсан этгээдийг илрүүлжээ

 Өчигдөр буюу хагас сайн өдөр Сэлэнгэ аймгийн Мандал сумын нутаг ...

2020 оны 09 сарын 24, 09 цаг 38 минут
Зэсийн ханш 6850 ам.долларт хүрчээ

 Лондоны металын бирж дээр өнгөрсөн баасан гарагт нэг тонн цэвэр ...

2020 оны 09 сарын 23, 17 цаг 01 минут
Жоншны уурхайн нурангид дарагдсан иргэний цогцсыг гаргажээ

 Дундговь аймгийн Хулд сумын нутагт орших Шувуутай багийн Ар ...

2020 оны 09 сарын 23, 16 цаг 38 минут
Тавантолгой-Гашуунсухайт, Тавантолгой-Зүүнбаян чиглэлийн төмөр замыг хооронд нь холбоно

Засгийн газрын ээлжит хуралдаанаас Тавантолгой-Гашуунсухайт чиглэлийн ...

2020 оны 09 сарын 23, 16 цаг 08 минут
2020 оны 09 сарын 23, 11 цаг 00 минут
Мэдэгдэл

 "Эрдэнэс-Тавантолгой” ХК-ийн өмнөх удирдлагуудтай холбоотой ...

2020 оны 09 сарын 23, 10 цаг 17 минут
VIPEXPO.MN вэбсайт имижээ шинэчилж, илүү хялбар болжээ

Монголын бизнес эрхлэгчдийн мэдээ мэдээлэл, сурталчилгааг хэрэглэгчид нэг ...

2020 оны 09 сарын 23, 09 цаг 31 минут
Ардчилсан Конгод уурхайд хүний эрх зөрчигдөж байна гэв

 "Дэлхийн эдийн засгийн чуулган”-аас (World Economic Forum /WEF/) ...

2020 оны 09 сарын 22, 20 цаг 06 минут
Энэтхэг, Тайвань, Вьетнамын нүүрсний хэрэгцээ өсчээ

   М. Хүслэн   Азийн томоохон зах зээлд тооцогддог ...

2020 оны 09 сарын 22, 19 цаг 56 минут
Арванхоёрдугаар сар хүртэл гарц танахгүй

 OPEC-ийн өргөтгөсөн бүлгийн уулзалтын дараа Саудын Арабын Эрчим ...

2020 оны 09 сарын 22, 19 цаг 39 минут
Байгаль нуурын газар хөдлөлт Улаанбаатар хотод мэдрэгджээ

09 дүгээр сарын 22 буюу өнөөдөр 02:04:57 цагт ОХУ-ын Слюдянка тосгонд ...

2020 оны 09 сарын 22, 11 цаг 39 минут
НҮҮРСНИЙ ЗАМ

  Ѳдѳртѳѳ олон сая ам доллар эргэлдэж байдаг Ѳмнѳговь ...

2020 оны 09 сарын 22, 09 цаг 45 минут
“Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын Ерөнхий захирал Х.Бадамсүрэнд “Хүндэт доктор” цол олголоо

 Монгол Улсын уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн салбарт олон жил үр ...

2020 оны 09 сарын 19, 14 цаг 32 минут
БНХАУ нээрээ л Монголыг бодсондоо л нүүрс авч байгаа юу

БНХАУ-ын Гадаад харилцааны яамны сайд Ван И Монгол Улсад айлчлахын өмнө ...

2020 оны 09 сарын 18, 14 цаг 09 минут
Ц.Нямдорж: “Сахал” Эрдэнэбилэгийн эцэг нь Ли Чин Ши гэдэг хятад хүн шүү

“Сахал” Эрдэнэбилэгийн эцэг нь 1940 онд Монголд орж ирсэн ...

2020 оны 09 сарын 18, 12 цаг 45 минут
“Эрдэнэт”-ийг шалгах ажлын хэсгийн ахлагчаар Я.Содбаатар, Ж.Энхбаяр нарыг томилжээ

 Засгийн газрын 2019 оны гуравдугаар сарын 6-ны өдрийн хуралдаанаар ...

2020 оны 09 сарын 18, 10 цаг 25 минут
Газрын тосны эрэл, хайгуулыг эрчимжүүлэх ажлууд тусгагдсаныг онцоллоо

  Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн сайд Г.Ёндон БНХАУ-ын Петрочайна Дачин ...

2020 оны 09 сарын 17, 16 цаг 41 минут
Ван И буцлаа, НҮҮРСНИЙ ЭКСПОРТ өсөх үү?

 Австрали, Хятад хоёр  дахиад муудалцаад эхэллээ, ашгүй манай ...

2020 оны 09 сарын 17, 16 цаг 28 минут
Тээвэр зогсоох мэдэгдэл

Эрх баригч, ихэс дээдсийн "хэтэвч” нь болсон гэх Тавантолгой орд газар ...

2020 оны 09 сарын 15, 17 цаг 45 минут
COVID-19 алтны ханшид хэрхэн нөлөөлөв?

 Цар тахлын нөлөөгөөр эдийн засгийн тодорхойгүй байдал нэмэгдэж, үнэ ...

2020 оны 09 сарын 15, 17 цаг 43 минут
Нүүрс олборлолт аж үйлдвэрийн салбарын үзүүлэлтийг унагав

 Аж үйлдвэрийн салбарын нийт үйлдвэрлэл энэ оны эхний найман сард 9.6 ...

2020 оны 09 сарын 15, 16 цаг 16 минут
Хувцасаа түлэх үү, шахмал түлшээ нэмэх үү

 Ойрын өдрүүдэд бороо орж, цочир хүйтэрлээ. Хүйтний улирал ирж байгаа ...

2020 оны 09 сарын 15, 16 цаг 12 минут
“COVID-19” олон улсад төмрийн хүдрийн үнэд хэрхэн нөлөөлөв?

 Бразил улсад Covid-19 хурдацтай тарсан нь тус улсын төмрийн хүдрийн ...

2020 оны 09 сарын 15, 14 цаг 23 минут
Нүүрс олборлолт аж үйлдвэрийн салбарын үзүүлэлтийг унагав

 Аж үйлдвэрийн салбарын нийт үйлдвэрлэл энэ оны эхний найман сард 9.6 ...

2020 оны 09 сарын 15, 09 цаг 59 минут
“Rio Tinto” Монголын уурхайг хөгжүүлэхэд 500 сая ам.доллар босгоно

 ЛОНДОН./Reuters/."Rio Tinto” компани Монгол Улс дахь "Оюу толгой" ...

2020 оны 09 сарын 14, 16 цаг 22 минут
2020 оны 09 сарын 14, 15 цаг 14 минут
“Rio Tinto”-гийн гүйцэтгэх захирал тэргүүтэй өндөр албан тушаалтнууд компанийг орхихоо мэдэгдэв

 Австралийн уугуул иргэдийн ариун газар нутгийг сүйтгэсэн явдал ...

2020 оны 09 сарын 14, 15 цаг 08 минут
Зэсийн үнэ 40 гаруй хувиар өсчээ

 БНХАУ-ын үйлдвэрлэлийн салбар идэвхжиж улс орнуудын хөл хорио суларч ...

2020 оны 09 сарын 14, 14 цаг 35 минут
“Скорпион сервис” ХХК түүхий нүүрс ашиглаж байжээ

 Баянзүрх дүүргийн 21 дүгээр хороонд тоосгоны үйлдвэрлэл ...

2020 оны 09 сарын 14, 13 цаг 25 минут
2020 оны 09 сарын 14, 12 цаг 25 минут
Манай улс “Цөмийн зэвсэггүй бүс” боловч “Цөмийн эрчим хүчгүй бүс” биш

Ногоон эрчим хүчний чиг хандлага тэргүүлж байгаатай уялдан ураны үнэ өсөж, ...

2020 оны 09 сарын 14, 12 цаг 15 минут
ОХУ-д коксжих нүүрсний дахин нэг цогцолбор ашиглалтад орлоо

Оросууд 2030 он гэхэд нүүрсний экспортоор тэргүүлэх зорилт тавьжээ Оросын ...

2020 оны 09 сарын 14, 12 цаг 08 минут
“Туркойз Хилл Ресурс”: Оюутолгойн далд уурхайд шаардагдах ХӨРӨНГӨ босгоно

  Оюутолгой төслийн хөрөнгө оруулагч талууд болох "Рио Тинто”, ...

2020 оны 09 сарын 14, 12 цаг 06 минут
Байгаль эхийн амьдрах хүсэл зоригийг илэрхийлэх 20 гэрэл зураг

Бидний амьдарч буй дэлхий ойролцоогоор 4,5 тэрбум жилийн настай ...

2020 оны 09 сарын 14, 10 цаг 16 минут
Хөрөнгө оруулагчид “Оюу Толгой”-н гүний уурхайн асуудал дээр тохиролцоонд хүрлээ

 "Оюу Толгой” төслийн голлох хөрөнгө оруулагчид болох "Рио Тинто” ...

2020 оны 09 сарын 14, 10 цаг 11 минут
Манай улс “Цөмийн зэвсэггүй бүс” боловч “Цөмийн эрчим хүчгүй бүс” биш

 Ногоон эрчим хүчний чиг хандлага тэргүүлж байгаатай уялдан ураны үнэ ...

2020 оны 09 сарын 14, 09 цаг 40 минут
“Рио Тинто” буулт хийж эхлэв үү?

 УИХ-ын чуулганы 2019 оны арваннэгдүгээр сарын 21-ний нэгдсэн ...

2020 оны 09 сарын 14, 09 цаг 37 минут
АНУ-ын баруун эрэгт аймшигт түймэр дэгдэж байна

 АНУ-ын баруун эргийн мужуудад ой хээрийн 100 шахам түймэр дэгдэж ...

2020 оны 09 сарын 11, 15 цаг 00 минут
Газрын тосны үйлдвэр түшсэн хотхоныг 2024 онд ашиглалтад оруулна

 БНЭУ-ын Засгийн газрын 1.2 тэрбум ам.долларын хөнгөлөлттэй зээлээр ...

2020 оны 09 сарын 11, 12 цаг 54 минут
Цагаан хаданд “Ми ми” худалддаг жолооч нарыг шалгуулах хүсэлт гаргажээ

 Өмнөговь аймгийн Цагаан хад чиглэлд тээвэр эрхэлдэг нэр бүхий жолооч ...

2020 оны 09 сарын 11, 11 цаг 21 минут
“Рио Тинто”-гийн гүйцэтгэх захирал Жан Себастьян Жакийг ТУЗ нь огцруулах ШИЙДВЭР гаргалаа

 Оюутолгой төслийн хөрөнгө оруулагч талууд болох "Рио Тинто”, ...

2020 оны 09 сарын 11, 10 цаг 08 минут
2020 оны 09 сарын 10, 12 цаг 58 минут
“Тайван зогсоол” цогцолбор энэ онд ашиглалтад орно

Тавантолгой-Гашуунсухайт чиглэлд нүүрс тээвэрлэдэг 14 мянга гаруй жолооч ...

2020 оны 09 сарын 10, 12 цаг 22 минут
“Эрдэнэс Тавантолгой”-н эрх бүхий албан тушаалтнууд тендер будилуулдагийг тогтоожээ

“Эрдэнэс Тавантолгой” компанийн эрх бүхий албан тушаалтнууд ...

2020 оны 09 сарын 10, 12 цаг 17 минут
Зэсийн ханш 7000 ам.долларт хүрнэ

 Зэсийн үнэ тонн нь өнгөрсөн сард 6342-6728 ам.долларын хооронд ...

2020 оны 09 сарын 09, 17 цаг 08 минут
Багануур, Шивээ-Овоо, Шарын голын уурхайн өвөлжилтийн бэлтгэл ажил 75- 76 хувьтай байна

 Монгол Улсын Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх эрчим хүчний салбарын 2020-2021 ...

2020 оны 09 сарын 09, 16 цаг 58 минут

Санал асуулга

Тавантолгойн хувьцааг иргэдэд бэлнээр тараах нь зөв үү?

Зөв
Буруу
Мэдэхгүй

 
Ханшийн мэдээ
Гадаад хувьцаа
Нью йоркын хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
BHP Billiton
Ivanhoe Mines
90.53
23.3
1.44
0.00
Австралийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
General Mining Corp
Aspire Mining Limited
0.145
0.52
0.00
-0.02
Лондонгийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
Petro Matd Limited
polo Resources Limited
123.5
5.4
0.00
0.02
Хонконгийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
Mongolian Mining Corporation
Mongolia Energy
9.59
1.14
0.00
-0.06
Торонтогийн хөрөнгийн бирж
 
Шинэ бүтээл

"Монголын Геологийн есөн эрхэм" номын нээлт боллоо
Металлын ханшийн мэдээ
Нүүрсний ханшийн мэдээ
Уул уурхайн ТОП 25 компани