Ord.mn | Mongolian Mining
| English |  Mobile |  Rss

Бидний “дургүй” уул уурхай

 

Бидний “дургүй” уул уурхай

 

Монгол Улсад орчин цагийн уул уурхайн салбар үүсэж хөгжөөд 100 орчим жил өнгөрчээ.

2000-аад оны дунд үеэс уул уурхайн чиглэлээр эцэг, эхчүүд үр хүүхдээ уул уурхайн чиглэлээр сургах гэж янз бүрээр л зүтгэж байв. Орчин үед уул уурхайн тухай яриа хүн бүрийн нүдэнд харагдаж, амны бай болоод тэр байтугай уул уурхайн талаар ихээхэн мэдлэгээ цахим орчинд дэлгэх гэсэн хүмүүсийн тоо нэмэгдээд иржээ. Ер нь манай иргэд уул уурхайн тухай ямаршуухан мэдлэгтэйг энгийн хэд хэдэн судалгаанаас харж болохоор байдаг. Өнгөрсөн жилийн өдийд хийсэн МЭК судалгааны байгууллагын судалгаагаар Эрдэнэс Тавантолгойн ил уурхай юу олборлдогийг судалгаанд оролцсон иргэдийн талаас илүү нь мэдэхгүй гэсэн үр дүн ч бий. Оюутолгой төслийг юу олборлодог бол, Эрдэнэт үйлдвэр юу ухаж олборлодог юм бол? Хүн мэдэхгүй юмныхаа дайсан гэдэг үг бас бий. Ингээд асуултыг асуултаар хөтөлж явсаар бид ер нь уул уурхайн тухай юу мэдэх, иргэд үндэсний уул уурхайн тухай ер нь ямаршуухан мэдлэг мэдээлэлтэй байдаг, ер нь мэдэх албатай юу үгүй юу гэдгийг тодруулах гэж үзье.

Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яамны тайлангаас үзэхэд 2019 онд Монгол Улсын ДНБ-ий 25 хувийг уул уурхайн салбар бүрдүүлсэн аж. Таны карманд байгаа 1000 төгрөгний 250 төгрөгийг уул уурхайн салбар бий болгож танд "өгч” байна.  Экспортын орлогын 90 хувь, төсвийн орлого болох 11.9 их наяд төгрөгийн 25.4 хувийг уул уурхайн салбараас бүрдүүлсэн гэхээр бид энэ салбараас ямар их хамааралтайг харж болно. Тэгэхээр Монголд эргэлдэж буй дөрвөн төгрөг тутмын нэг нь уул уурхайн салбартай холбоотой гэсэн юм. Одоогоор бидний олон улсад зардаг 10 барааны 9 нь байгалийн баялаг аж.

Зарим улс төрчид "Эдийн засгаа солонгоруулна, олон тулгуурт эдийн засаг бол гоё” гэж тунхаглаад олон жил болжээ. Даруй болдог бол маш сайн амлалт, хүсэл. Гэхдээ сүүлийн 10 за болье 5 жилийн статистик тоонууд уул уурхайгаас өөр эдийн засгийг ойрын 30-40 жилд авч явах гарц харагдахгүй байна. Байдал нэгэнт ийм байгаа үед бид уул уурхай түшиглэсэн эдийн засгаа өөрийн чадлаар хөгжүүлж бас хамгаалж явах нь өнөөдөртөө бидэнд ашигтай.

Ерөөс Монголын түүхэнд анх удаа 2020 онд "Эрдэнэс Тавантолгой" ХК-ийн 1072 ширхэг хувьцааг амь оруулж ногдол ашгийг иргэн бүрт хүртээгээд эхэллээ. Энэ мэдээж маш сайн жишиг томоор харвал хөрөнгийн зах зээлд асар том бүүм иргэн хүнээр авч үзвэл үндсэн хуулиар баталгаажсан газар дээрх болон доорх баялаг ард түмний өмч гэсэн эцэг хуулийн бодит биелэл юм.

2020 он Монгол Улсад болон дэлхийн нийтэд маш хүнд жил болон өнгөрч байна. Гадны судлаачид манай улсын хэврэг эдийн засаг коронагийн хүндрэлийг дааж чадахгүй өвдөг сөхөрнө гэж таамаглаж зөвлөх компаниуд манай улсад оруулсан хөрөнгө оруулалтыг татахыг ятган, зөвлөж байв. Алтан дээр суусан гуйлгачид гэдэг сүрхий нэр цолтой бид олон жил явсан бол одоо үндэсний баялаг түүндээ "эзэн” болох шаардлагатай Монголчууд болж хувирчээ. Бидэнд ямар сайн гарц байна вэ? Эрдэнэс Тавантолгойн жишээн дээр дурдая:

Долоон буудлын Должин эмээ, Дорнод аймгийн малчин Доржоо, их хурлын гишүүн Дондог нар ч ялгаагүй газар доорх баялагаас хувь хишиг хүртэгчид мөн юм. Товчхондоо газрын баялагийг иргэдэд тэгш оновчтой хүртээх хүн төрөлхтөний бодож олсон шилдэг арга нь хувьцаа, ногдол ашиг, тэгш хуваан хүртээх. Хувьцаа эзэмшигч иргэн бол энэ уурхайн нэг эд эс ширхэг нь. Энэ компани ашигтай сайн ажиллаж байж гэмээ нь иргэдэд ирэх хувь хишиг нэмэгдэнэ, үнэлгээ өснө. Энэ бол энгийн логик. Харин муухай харагдуулах тусам компанийн үнэ ханш унана, шууд утгаараа шүү. Хэн хохирох вэ? Монголчууд бүгд хохирно.

Саяхан нэг сэтгүүлч зурагтаар "Монгол дэлхийд нэгт орох газрын баялагтай улс шүү” гэж цамнаж сүрхий сүрийг үзүүлэв. Гэтэл тоо баримт арай өөр утга илэрхийлж байна. Бид баялагтай нь үнэн, гэхдээ нэгд байтугай эхний тавд ч орох баялаггүй (Одоогийн байдлаар). Уул уурхайн олборлолтоор манай улс дэлхийд наймд явж байна. Бид энд хий цээжээ дэлдэн хоорондоо хэрэлдэх нь энэ байрыг улам л хойш татах өндөр магадлалтай. Бид мөнгөгүйдээ биш харин үндэсний гэх тодотголоо хамгаалах, хайрлах, зөв мэдээлэл бусаддаа өгөхгүй байгаа нь биднийг улам ядруухан болгож байна.

Уул уурхайг хараан зүхдэг бүлгүүд их бий. Учир шалтгааныг ухаад үзвэл уул уурхайн тухайн иргэнд зүгээр байхад нь карманд нь мөнгө хийгээд байх ёстой юм билээ. Бидний тоглоомын дүрэм ч энэ чиглэл рүү хувьцаа хэлбэрээр явж байна. Харин кармандаа тогтмол мөнгө оруулахыг хүсвэл уул уурхайн салбар луу нулимах бус харин нэр хүндийг нь хамгаалах нь бидний иргэн хүний үүрэг гэлтэй.

Монгол Улсын Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх мэдэгдэл хийж, байр, тог, ус, дулааны мөнгийг тэглэх, сайжруулсан түлшний үнийг 75 хувь бууруулж, нэг шуудайн үнийг 940 төгрөг болгов. Энэхүү зардлыг манай улсын 2 саалийн үнээ гэгдэх "Эрдэнэт" ТӨҮГ, "Эрдэнэс Тавантолгой" ХК хамтран бүрэн хариуцахаар шийдвэрлэжээ.

Нөгөө л уул уурхай энэ үед энэ улсыг гал алдуулчихалгүй аваад гарах янзтай байна. Унаад байсан уул уурхайн салбар өрх бүрийн босгоор давж, зуухаар орж таны тог цахилгаан, ус, дулаан, түлшийг 7 сарын хугацаатай бэлдэж өглөө гэхэд хилсдэхгүй. Ерөнхий сайдын энэхүү шийдвэр айл болгоны босго давж, хаалга болгоныг тогшиж орсон нь эхний удаагийнх биш. Өмнө нь 1072ш хувьцааны ногдол ашгаар  дамжин тогшсоныг санадаг хүн хэр олон бол? Баярлалаа ч гэж хэлж амжаагүй байсан шүү дээ.

Өмнөх олон жил бид хэцүү үе тохиоход гадаадын зээл тусламж гуйн ерөнхий сайд нь дэвэн дэлхийгээр бадар барьдаг байсан бол өнөөдөр бид асуудал тулгарахад асуудлаа дотроо ярилцаж үндэсний гэх компаниудаасаа хөрөнгө мөнгө босгож болж бас чаддаг болжээ.

Уул уурхайн салбарт дургүйгээсээ илүү ойлгож хүлээж авах иргэд орчин үед олон болсон. Уул уурхайн салбарын нэр хүнд өсөх нь сайн, түүнээс олох эдийн засгийн үр ашгийг ард түмэн хүртэх нь маш сайн, үндэсний бүтээн байгуулагчид улам их болж уул уурхай илүү хөгжих нь онцгой сайн билээ.

Б.НОМИН

https://news.zindaa.mn/3iuy
Бидний “дургүй” уул уурхай
Та Like дарж уул уурхайн мэдээллийг өдөр болгон facebook-ээр дамжуулан авах боломжтой


URL


АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд Ord.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдлыг 7711-0505 утсаар хүлээн авна.

Сэтгэгдлүүд:

Сэтгэгдэл нэмэх
Шинэ мэдээ
Тодорхойгүй нөхцөл байдал дундах ОЮУ ТОЛГОЙ ТӨСӨЛ

    "Оюу толгой” төслийн ирээдүйг дэнслэх чухал цаг мөч ирж ...

2021 оны 01 сарын 19, 16 цаг 51 минут
Бээжин хотын нүүрсний зарцуулалт ихээхэн буурав

  "Арван гуравдугаар таван жил (2016-2020 он)”-ийн хугацаанд Бээжин ...

2021 оны 01 сарын 19, 15 цаг 11 минут
Ерөнхийлөгч Х.Баттулга Оюутолгойн асуудлаар Засгийн газарт албан тоот илгээлээ

   Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга Оюу толгой төслийн ...

2021 оны 01 сарын 18, 18 цаг 55 минут
Шивээхүрэн боомтоор өдөрт 300-400 тээврийн хэрэгсэл нүүрс тээвэрлэж байна

    Нарийн сухайтын бүлэг орд газарт өнөөдрийн /01.18/ ...

2021 оны 01 сарын 18, 16 цаг 23 минут
Тэдний тэвшинд “ТӨРИЙН” түрийвч яваа

 Манай эрчүүдийн энэ нэг "ГҮНДҮҮГҮЙ” зан олон буруугийн эхлэл болдог ...

2021 оны 01 сарын 18, 15 цаг 42 минут
Далайн ус шорвог болсоор байна

 Саяхан Хятадын Шинжлэх Ухааны Академийн Агаар мандлын физикийн ...

2021 оны 01 сарын 18, 13 цаг 29 минут
Оюутолгой юу билээ, Л.Оюун-Эрдэнэ хэн билээ...

 Өмнөговийн Ханбогд сумын нутаг дахь Оюутолгой орд бол Монголдоо ...

2021 оны 01 сарын 18, 13 цаг 18 минут
БАЯНЗАМЫН ТЭЭВЭРЧДИЙН ХОЛБОО: Тээвэрчдийг цалин хөлсөөр хясан боогдуулж байна

      Тээвэр хүндэрч буй нөхцөлд тээвэрчдийг цалин ...

2021 оны 01 сарын 18, 13 цаг 16 минут
Тээвэрчдийн ар гэр, үр хүүхэд, ах дүү, найз нөхдөд хүргэх захидал

      Тээвэр хийж яваа найзаасаа мөнгө төгрөг ...

2021 оны 01 сарын 18, 13 цаг 09 минут
2021 оны 01 сарын 18, 13 цаг 08 минут
Цагаан хадны бараан амьдрал

      Алаг тармагхан цастай өмнийн цэнхэр говь налайж ...

2021 оны 01 сарын 18, 12 цаг 58 минут
Монгол Улс "Оюу толгой"-н далд уурхайг цуцалж магадгүйг олон улсад мэдээлжээ

      Монгол Улсын Засгийн газар Оюутолгойн далд уурхайн ...

2021 оны 01 сарын 12, 17 цаг 29 минут
"Оюу толгой ХХК"-д Татварын Ерөнхий Газраас 649 тэрбум төгрөгийн акт тавьжээ

    Оюу толгой ХХК өөрийн цахим хуудаснаа Татварын ерөнхий ...

2021 оны 01 сарын 12, 12 цаг 14 минут
Оюу толгойн далд уурхайн гэрээг цуцлах шаардлагатай байна гэжээ

    2015 онд Оюу толгойн хувьцаа эзэмшигчид болох Монгол ...

2021 оны 01 сарын 12, 11 цаг 55 минут
Нүүрсний экспортын ойрын ирээдүй өөдрөг байна

  Дэлхий дахиныг хамарсан "COVID-19” вирусийн цар тахлын нөлөөгөөр ...

2021 оны 01 сарын 11, 13 цаг 50 минут
Л.Жаргалсайхан: Цианид хурдан задардаг хоруу чанар багатай, харин мөнгөн ус урагт нөлөөлдөг

    ШУА-ийн Хими, химийн технологийн хүрээлэнгийн захирал, ...

2021 оны 01 сарын 11, 13 цаг 35 минут
2021 оны 01 сарын 09, 17 цаг 48 минут
2021 оны 01 сарын 08, 15 цаг 59 минут
2021 оны 01 сарын 06, 11 цаг 18 минут
Төрийн тахилгат ууланд олгосон лицензүүд-6

 Манай улс зарлигаар дархалсан  10 хайрхантай.  Тэр дотроос ...

2021 оны 01 сарын 06, 09 цаг 57 минут
"Багануур" ХК 4 сая тонн нүүрс олборлон борлуулна

    Улаанбаатар хот болон төвийн бүсийн аймгуудын эрчим ...

2021 оны 01 сарын 05, 11 цаг 10 минут
Багануурын уурхайн нүүрсний нийлүүлэлт өсжээ

      "Багануур” хувьцаат компанийн нүүрсний нийлүүлэлт ...

2021 оны 01 сарын 04, 11 цаг 35 минут
"Эрдэнэс Монгол" ХК-ийн дэд захирлуудыг томилжээ

      "Эрдэнэс-Монгол" компанийн  ТУЗ хуралдан, ...

2020 оны 12 сарын 31, 14 цаг 05 минут
Хармагтайн ордын 53.1 тонн алтыг улсын нөөцөд бүртгэлээ

      Монгол Улсын Засгийн газрын ээлжит хурал 2020 оны ...

2020 оны 12 сарын 30, 18 цаг 25 минут
“Баян айраг эксплорэйшн”-ий балаг-2

  Завхан аймгийн Дөрвөлжин суманд уул уурхайн үйл ажиллагаа ...

2020 оны 12 сарын 29, 14 цаг 04 минут
Жилд 60 сая гаруй тонн газрын тос байгалийн хий олборлох орд байгуулав

 Энэ сарын 27-ны 10:00 цагт Хятадын хамгийн том газрын тос, хийн орд ...

2020 оны 12 сарын 28, 20 цаг 23 минут
2020 оны 12 сарын 28, 19 цаг 36 минут
2020 оны 12 сарын 28, 19 цаг 18 минут
Эрдэнэт үйлдвэрт данстай хүн бүрт урамшуулал хүртээлээ

 Цар тахлын амаргүй цаг үед уурхайчнаар овоглосон өрх бүрийг дэмжих ...

2020 оны 12 сарын 28, 18 цаг 48 минут
2020 оны 12 сарын 28, 18 цаг 34 минут
Монголын геологичид алтны нөөцийг 53.14 тонноор нэмэгдүүллээ

    "Эрдэнэс Монгол" нэгдлийн "Эрдэнэс силвер ресурс" ...

2020 оны 12 сарын 28, 10 цаг 59 минут
Багануур, Шивээ-Овоогийн уурхайд техникийн шинэчлэл хийнэ

    Дотоодын эрчим хүчний эх үүсвэрийг нийлүүлэгч Багануур, ...

2020 оны 12 сарын 28, 10 цаг 56 минут
2020 оны 12 сарын 26, 17 цаг 21 минут
Оюутолгой компанид 228 сая ам.долларын татварын акт тавьжээ

 Монголын Татварын Ерөнхий Газраас Оюутолгой ХХК-д 228 сая ...

2020 оны 12 сарын 25, 14 цаг 52 минут
Оюутолгой компанид 228 сая ам.долларын татварын акт тавьжээ

  Монголын Татварын Ерөнхий Газраас Оюутолгой ХХК-д 228 сая ...

2020 оны 12 сарын 24, 16 цаг 34 минут
2020 оны 12 сарын 23, 13 цаг 09 минут
МАХН: Оюутолгойн гэрээг өөрчлөх ёстой

  МАХН-ЫН ШААРДЛАГА   МОНГОЛ УЛСЫН УЛСЫН ИХ ХУРАЛ, ЗАСГИЙН ...

2020 оны 12 сарын 23, 12 цаг 00 минут
Эдийн засагт нүүрсний экспорт голлох нөлөөгөө алдаагүй байна

      Монгол Улс бурхны хишиг гэлтэй нүүрсний арвин их ...

2020 оны 12 сарын 23, 11 цаг 35 минут
Оюутолгойн хөрөнгө оруулагчид Тусгай хороогоор ШАЛГУУЛАХ ХҮСЭЛГҮЙ...

      Оюутолгой төслийн хөрөнгө оруулагч талууд ...

2020 оны 12 сарын 22, 17 цаг 36 минут
“Rio Tinto”: Оюу толгойн олборлолт 2022 онд эхэлнэ

  "Rio Tinto” компани Монголын Оюу толгой зэс-алтны уурхайн ...

2020 оны 12 сарын 17, 17 цаг 52 минут
Бидний “дургүй” уул уурхай

 Монгол Улсад орчин цагийн уул уурхайн салбар үүсэж хөгжөөд 100 орчим ...

2020 оны 12 сарын 16, 19 цаг 07 минут
Алдагдсан протколын мөрөөр: Б.Бат-Эрдэнэ Оюутолгойн гэрээг дэмжсэн

 УИХ-ын гишүүн Б.Бат-Эрдэнэ, Ц.Даваасүрэн нар өнгөрсөн баасан ...

2020 оны 12 сарын 16, 10 цаг 35 минут
Оюутолгойн гэрээг байгуулсан Д.Зоригтын үндэслэлгүй баяжсан асуудлыг хэзээ шалгах вэ?

 Монгол Улсын Засгийн газар 2009 онд Рио Тинто компанитай хамтран ...

2020 оны 12 сарын 16, 09 цаг 55 минут
“Эрдэнэт үйлдвэр" түүхийн ҮНЭ ЦЭНЭ

 Тэртээх 42 жилийн өмнөх  яг энэ өдөр эх  орныг минь ...

2020 оны 12 сарын 15, 15 цаг 59 минут
“Баян-айраг эксплорэйшн” ХХК Дөрвөлжин сумыг цианид натрид “ЖИВҮҮЛЖ” байна

 "Баян-Айраг эксплорэйшн" ХХК компанийн олборлолт явуулдаг алтны ...

2020 оны 12 сарын 15, 13 цаг 57 минут
БНХАУ Австралийн нүүрсний импортод хориг тавьснаа албан ёсоор мэдэгдэв

      БНХАУ Австралийн нүүрсний импортод хориг тавьснаа ...

2020 оны 12 сарын 15, 13 цаг 53 минут
“Бадрах энержи”-н үйл ажиллагааг зогсоох хүсэлтийг хүлээн авахаас татгалзжээ

 Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Тамгын газраас ...

2020 оны 12 сарын 15, 09 цаг 55 минут
Номхон далайн дор асар том супер галт уул байж болзошгүй

 Алеутын арлуудын зарим жижиг арал болон тэдгээрт байрлах зурган том ...

2020 оны 12 сарын 15, 08 цаг 56 минут
Компаниуд мөнгө төвлөрүүлдэг ч нөхөн сэргээлтээ хийдэггүй

 БОАЖЯ-ны төрийн сангийн байгаль орчныг хамгаалах, нөхөн сэргээлтийн ...

2020 оны 12 сарын 15, 08 цаг 54 минут
2020 оны 12 сарын 14, 18 цаг 04 минут

Санал асуулга

Тавантолгойн хувьцааг иргэдэд бэлнээр тараах нь зөв үү?

Зөв
Буруу
Мэдэхгүй

 
Ханшийн мэдээ
Гадаад хувьцаа
Нью йоркын хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
BHP Billiton
Ivanhoe Mines
90.53
23.3
1.44
0.00
Австралийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
General Mining Corp
Aspire Mining Limited
0.145
0.52
0.00
-0.02
Лондонгийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
Petro Matd Limited
polo Resources Limited
123.5
5.4
0.00
0.02
Хонконгийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
Mongolian Mining Corporation
Mongolia Energy
9.59
1.14
0.00
-0.06
Торонтогийн хөрөнгийн бирж
 
Шинэ бүтээл

"Монголын Геологийн есөн эрхэм" номын нээлт боллоо
Металлын ханшийн мэдээ
Нүүрсний ханшийн мэдээ
Уул уурхайн ТОП 25 компани