Ord.mn | Mongolian Mining
| English |  Mobile |  Rss

Мянган нутгийн “уран гар”

Мянган нутгийн “уран гар”

 

 

 Бугат хотын Дархан Муумянган холбоот хошууны Батхаалга суурингаас гараад Жимстэй уул - Баянбогд овоо – Баян-Овоо ( Хятад улсын газрын ховор элементийн нутаг) - Баатар эгч дүүс Лүнмэй, Юйрунгийн гэр музей - Шар чулуун сүмийг дамжин 70 гаруй километр яваад Цагаан овооны энгэрт байрлах Мянган сууринд хүрлээ. Мянган суурин нь нутгийнхаа овоо ордыг түшиж байрласан байлаа. “Энэ газар нутаг нь их шүтлэг тахилгатай юм” гэж хамт явсан Уяхан дүү танилцуулла. Байшингийнхаа оройг монгол гэрийн онцлог бүхий дугуй бөмбөгөр оройтой загвараар барьсан нь жижигхэн энэ сууринг өвөрмөц болгожээ.

“Хавт Хасарын зан заншлын үзэсгэлэн” хэмээх гэр музей нь энэ нутгийн түүх соёл, амьдрал ахуйн ул мөрийг дэлгэн үзүүлж байгаагаараа илүү өвөрмөц санагдлаа. “Хавт Хасарын зан заншлын үзэсгэлэн”-г ажиллуулж буй жар дөхөж яваа Мөнгөндалай сайхан яриа хөөрөөтэй хүн байлаа.

1952 онд Дархан болон Муумянган хэмээх хоёр хошууг нийлүүлэн Дархан Муумянган холбоот хошуу байгуулагджээ. Энэ хошууны нэг хэсэг болох Муумянган нутгийн түүхийн хувьд нутгийн иргэд Хавт Хасарын хойчис бөгөөд Хавт Хасарын тайлга тахилгын зан заншлын үйл ажиллагааг гүйцтэгдэг байна. Мөнгөндалайтайтай хамт “Хавт Хасарын зан заншлын үзэсгэлэн” гэр музейгээр тойрон үзхийн дагуу Муумянган нутгийн түүх соёл, амьдрал ахуйн талаар танилцасан юм.

Модон хавтсаар хадсан гэр музейд Хавт Хасарын үр хойчсын энэ нутагт нүүдэллэж ирсэн, Муумянган хэмээх нэрийдэл, энэ нутгийн баатрууд, малчин түмний мал сүргийг хэрхэн хамгаалж байсан түүхийг зургаар тайлбарлв. Зуун жилийн түүхт хуучин монгол гэр, гэр доторх тавилгуудыг нэг нэгээр нь үлгэр түүхтэй нь ярьж өгөв. Модон хөлтэй оёдлын машин, авдар хорго, хувцас хунар, эдлэл хэрэгсэл гээд Мөнгөндалайн дээдсээс нь өвлүүлж үлдээсэн эдлэл хэрэгслийг тухайн цаг үед байснаар нь сэргээн тавьсан нь дээр үеийн Мянган нутгийн айл гэрийн ахуй амьдралыг үзүүлэхийг зорьсон нь илхэн харагдана. Таван хошуу мал, араатан амьтан гээд амьтны загвар хийж бүтээн нутгийнхаа байгаль газар зүйн онцлогийг дэлгэн үзүүлжээ. Мал аж ахуй тариалан үйлдвэрлэлийн багаж хэрэгсэл гээд дээр зуунд энэ нутгийн малчин тариачдын эдэлж хэрэглэж байсан эд зүйлс  ч байлаа. Энд дэлгэн үзүүлж байгаа бүх зүйлийн эх сурвалж, гарал үүслийг нь тодорхой цаг хугацаатай нь нарийн танилцууллаа.

Үүний зэрэгцээ үр хүүхдэд энэ нутгийн амьтан голтон, уул усны уугуул төрхийг багасган үзүүлж, байгаль орчин нутаг усаа хамгаалахын ач тусыг ойлгуулахаар зорьсон нь түүний гэр музей ажиллуулсны хамгийн гол зорилго нь байв. Гэр музейн дунд хэсэгт жигдрүүлж тавьсан үндсэн сийлбэрүүд онцгой харагдана.

“Гэр музей доторх үндсэн сийлбэр болон амьтны загварыг би гараараа хийж бүтээсэн. Бусад нь хөгшин бид хоёрын хоёр талын аав ээж, төрөл садны эдэлж хэрэглэж байсан эд зүйлс” гэв.

Бид үндсэн сийлбэрийн хаажууд очлоо. Үнэндээ Мөнгөндалай нутаг ус, түүх соёл, амьтны загвар, үндсэн сийлбэрийн тухай хичээлийг бидэнд заасан гэхэд хилсдэхгүй.

Өөрийн уран сэтгэмж уран хийцээрээ бүтээсэн бүтээлээрээ бахархаж түүнээсээ хязгааргүй их таашаал хүртдэг энэ хүн үндсэн сийлбэрийн тухай, ямар их хүч хөдөлмөр, ухаан тамир, уран сэтгэмж хэрэгтэйг бидэнд ойлгуулсан юм.

Уулын гуу жалга, хөдөө хээрээс өгрөхүй модон үндэс малтаж аваад хэдэн өдөр, хэдэн сар цаашилбал жил, хоёр жилээр ажиглаж суух нь түүнийг хязгааргүй их уран сэтгэмжийн ертөнц рүү дагуулдаг байна. Өөрөө ажиглаж суухаас гадна бусдаар ч ажиглуулан ярилцаж сийлбэр бүтээлээ сэтгэдэг. Урьдаар юу сийлж бүтээж болохыг ажиглаж таньж мэдэх нь маш чухал юм. Үндсэн сийлбэр гэдэг нь хасаж болохоос биш нэмж болдоггүй. Үндсээ цэвэрлэж арчлахдаа санамсаргүй хугалж эвдэлбэл тэр хэдэн өдрөөр гасалж зовно. Хөгшин нь “Өгрөхүй үндэсний төлөө ухаангүй зовж бие зовлоо” гэж зэмлэнэ.

Тэрээр 10 гаруй жил үндсэн сийлбэр урлаж сийлсний дотор “Бүргэд” хэмээх сийлбэр нь 40 мянган юаньд хүрч борлуулагджээ. Зарж худалдахын төлөө үндэс сийлдэггүй нь түүний гэр музейд дэлгэн тавьсан үндэс сийлбэрүүд бидэнд хариулт өгч байлаа.

Нэг үндсээр нэг л сийлбэр бүтээнэ. Энэ хорвоод адилхан зүйл байдаггүй. Тэрээр хөгшиндөө “Чиний өвгөн Мөнгөндалай энэ дэлхий дээр ганц байдагтай адил миний олж авчирсан үндэс ч ганц, давтагдашгүй зүйл болно” гэж үргэлж ярина.

Хошуу нутгийнхаа Цагдаагийн албанд ажиллаж байгаад 2014 онд тэтгэвэрт гарч хайртай дуртай ажлаа оролдож байгаа тэрээр хэдэн малаа бараадан нам засгийнхаа туслалцаа дэмжлэгээр Мянган сууриндаа буцан ирж, сууриндаа гэр музей нээж, өөрийн гэсэн үндэс болон арьсан сийлбэрийн газартай болов.

Уран сэтгэмжтэй гарын ур дүйтэй тэрээр арьсан сийлбэр бас хийнэ. Хошууныхаа Монгол эмнэлгийн газартай хамтран хуян шар усны физик эмчилгээний багаж төхөөрөмж хийх тусгай эрх авахаар хүсэлт гаргаснаа хэлээд багажаа гарган үзүүлж байлаа.

Дуртай болохоор хайртай байдаг. Тиймээс үндэс болон арьсан сийлбэрийн бүтээлээ үнэ төлбөргүй дэлгэн үзүүлэхээс биш өндөр үнэ хаялцаж зарахыг бодоогүй. Өвлүүлэн үлдээх, үзүүлэн таниулахын төлөө урлаж бүтээдэг Мянган нутгийн “уран гар” маань хэдэн малаа усална гээд сурвалжилга өндөрлөхтэй зэрэгцэн давхиулан одлоо.

 

Зохиогч: Нийтлэл: Ш.Цогзолмаа, Ц.Урантунгалаг, Т.Буянхишиг
Найруулагч: Ш.ЦОГЗОЛМАА
Мянган нутгийн “уран гар”
Та Like дарж уул уурхайн мэдээллийг өдөр болгон facebook-ээр дамжуулан авах боломжтой


URL


АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд Ord.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдлыг 7711-0505 утсаар хүлээн авна.

Сэтгэгдлүүд:

Сэтгэгдэл нэмэх
Шинэ мэдээ
БНХАУ хилээ нээсэн ч таваарын эргэлт сул байна

        БНХАУ хэдийгээр хилээ нээсэн ч таваарын ...

Өчигдөр, 21:31
Д.Туяа: “Эрдэнэт“-ийн удирдлагууд уулын аманд үр ашиггүй тансаг зочид буудал барьж байна

 "Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын удирдлагуудын хүнд суртал, хууль зөрчсөн, ...

Өчигдөр, 16:25
Рио Ринто цацраг идэвхт төхөөрөмж хаясандаа уучлал гуйв

 Уул уурхайн "Рио Тинто” компани Баруун Австрали мужид цацрагийн ...

Өчигдөр, 15:20
Уул уурхайн салбарын 100 жилийн ойг тохиолдуулан төрийн дээд цол, одон, медаль гардуулав

 Уул уурхайн салбарын 100 жилийн ойг тохиолдуулан Монгол Улсын ...

Өчигдөр, 15:00
Европын холбооноос ОХУ-ын газрын тосыг усан онгоцоор тээвэрлэхийг хориглосон арга хэмжээ эхэллээ

 Европын холбоо өнгөрсөн оны зургаадугаар сард ОХУ-ын эсрэг зургаа ...

Өчигдөр, 13:32
“Рио Тинто” одоо “том” болсон, бид цахилгаан станцаа л нэхмээр байна

“Рио Тинто” компани оны өмнөхөн “Туркойз Хилл”-ийг ...

Өчигдөр, 11:13
Өчигдөр, 11:03
БНХАУ-ын хойд боомтуудад эрчим хүчний нүүрсний үнэ уналттай байна

 I/30-ны байдлаар 5500 ккал илчлэг бүхий эрчим хүчний нүүрсний үнэ ...

Өчигдөр, 10:56
2023 он - Шар металлын ханш эрчимтэй өгсөх жил

 Монголчууд бидний амьжиргааг тодорхойлдог алт, зэс, нүүрс гэх мэт ...

Өчигдөр, 09:45
Европын Холбооны сэргээгдэх эрчим хүчний үйлдвэрлэл байгалийн хийг давав

 БЕРЛИН. /DW/. Европын Холбооны /ЕХ/ сэргээгдэх эрчим хүчний ...

2023 оны 02 сарын 01, 19 цаг 07 минут
2023 оны 02 сарын 01, 10 цаг 15 минут
2023 оны 01 сарын 31, 16 цаг 47 минут
М.П.Сингх: Газрын тос боловсруулах үйлдвэрийн I шатны ажил 80 хувьтай байна

 БНЭУ-аас Монгол Улсад суугаа Онц бөгөөд Бүрэн  Эрхт Элчин сайд ...

2023 оны 01 сарын 31, 15 цаг 51 минут
Б.Лакшми: Нүүрсний үнэ өссөөр байвал валютын нөөцөд эергээр нөлөөлнө

 Монгол Улсын Засгийн газраас энэ оны эхэнд олон улсын зах зээл дээр ...

2023 оны 01 сарын 31, 13 цаг 38 минут
2023 оны 01 сарын 31, 13 цаг 34 минут
Нүүрсний экспорт энэ онд өсөх эерэг хүлээлттэй байна

 Монгол Улс 2022 онд нийтдээ 31.7 сая тонн нүүрс экспортолж, ...

2023 оны 01 сарын 31, 12 цаг 51 минут
2023 оны 01 сарын 31, 11 цаг 36 минут
Индонез улс энэ жил 500 гаруй сая тонн нүүрс экспортлож дээд амжилт тогтооно

 Индонез улс энэ онд 695 сая тонн нүүрс олборлох төлөвлөгөөтэй байгаа ...

2023 оны 01 сарын 31, 10 цаг 54 минут
Монгол Улс "Рио Тинто"-гоос “Оюутолгой”-н өргөтгөлийн төсвийг өсгөхгүй байхыг хүсжээ

  Говь цөл дэх Оюутолгойн асар том зэс, алтны уурхай дахь түнш Рио ...

2023 оны 01 сарын 31, 10 цаг 41 минут
Ройтерс: Монгол Улс Оюутолгойн төслийг өргөтгөх төсвөө дахин нэмэхгүй байхыг Риогоос хүсжээ

 Монгол Улс говь цөл дэх Оюутолгойн асар том зэс, алтны уурхай дахь ...

2023 оны 01 сарын 31, 10 цаг 34 минут
Newsweek: АНУ Украиныг дэмжих шалтгаан нь титаны нөөц

АНУ болон түүний холбоотнууд Украин дахь титаны томоохон нөөцийг илрүүлэх, ...

2023 оны 01 сарын 31, 10 цаг 12 минут
ОХУ-БНХАУ-ыг холбосон транзит тээвэр эхлүүлнэ

2023 онд автотээврээр улс хоорондын 34.0 сая.тн ачаа, улс, хот хооронд 1.4 ...

2023 оны 01 сарын 31, 09 цаг 51 минут
Ж.Ганбаатар сайд аа, боломжийг ашиглаад шатахууны үнийг буулга

  Засгийн газрын хуралдаанаар импортоор авч байгаа АИ-92 бензины ...

2023 оны 01 сарын 30, 16 цаг 01 минут
ОХУ нүүрсээ нийлүүлэх шинэ орнуудыг олжээ

 Оросын нүүрсний компаниуд шинээр худалдан авагчдыг  олсон, ...

2023 оны 01 сарын 30, 11 цаг 38 минут
Зэсийн үнэ цойлно

 Манай улсын экспортын чухал бүтээгдэхүүн болох зэсийн баяжмалын ...

2023 оны 01 сарын 27, 18 цаг 38 минут
Ройтерс: Балтийн орнууд Оросоос хий худалдан авч Украинд зарсан

 Оросын экспортлогчид 2022 онд Балтийн орнууд руу нийлүүлсэн ...

2023 оны 01 сарын 27, 18 цаг 22 минут
Цагаан сарын зам тээврийн бэлтгэл ажил яаралтай хийгдэж байна

  Хятадын иргэд дорнын уламжлалт Цагаан сарын баяраар нутаг усандаа ...

2023 оны 01 сарын 27, 16 цаг 06 минут
2023 оны 01 сарын 27, 11 цаг 13 минут
С.Зоригийг хөнөөсөн нь “Эрдэнэт”-тэй холбоотой юу?!

 УИХ-ын гишүүн, Дэд бүтцийн сайдын үүрэг гүйцэтгэгч С.Зоригийн амийг ...

2023 оны 01 сарын 27, 10 цаг 40 минут
“Aljazeera”: Монголын Засгийн газар нүүрсний салбар дахь авлигаа цэгцлэхийг хичээж байна

 "Aljazeera” агентлаг нийтлэгдсэн Монголын тухай нийтлэлийг орчуулан ...

2023 оны 01 сарын 27, 10 цаг 30 минут
Нүүрсний хулгайн мөнгөөр барьсан томоохон объектуудыг зарлалаа

 АТГ-аас нүүрсний гэх хэрэгт "Эрдэнэс-Тавантолгой" /ЭТТ/ компанийн ...

2023 оны 01 сарын 26, 15 цаг 15 минут
Ирэх сараас нүүрсний цахим арилжаа эхэлнэ

 Манай улс нүүрс олборлолтоороо дэлхийд 17 дугаар байрт ордог. ...

2023 оны 01 сарын 26, 15 цаг 01 минут
"Эрдэнэс Монгол" компанийн 71 ажлын байранд 2955 иргэн өрсөлдөж байна

 "Эрдэнэс Монгол" компани 71 ажлын байр нээлттэй зарласан. Энэ дагуу ...

2023 оны 01 сарын 26, 13 цаг 54 минут
Олборлох үйлдвэрлэлийн салбар 32.1 хувиар өсжээ

 Алтны хилийн дундаж үнэ 2022 оны арванхоёрдугаар сард өмнөх сараас ...

2023 оны 01 сарын 26, 13 цаг 53 минут
2023 оны 01 сарын 25, 17 цаг 37 минут
Нүүрсний хилийн дундаж үнэ 8 ам.доллароор нэмэгджээ

 Алтны хилийн дундаж үнэ өнгөрсөн оны 12 дугаар сард өмнөх сарынхаас ...

2023 оны 01 сарын 25, 15 цаг 58 минут
“Эрдэнэс Монгол”-ын шалгаруулалтад тэнцсэн хүмүүс номын санд очиж сорилоо өгнө

 Засгийн газраас "Шинэ сэргэлтийн бодлого”-ын хүрээнд төрийн өмчит ...

2023 оны 01 сарын 25, 14 цаг 27 минут
ЗГ: Газрын тосны зарим бүтээгдэхүүний гаалийн албан татварын талаар хэлэлцэнэ

 Өнөөдрийн Засгийн газрын ээлжит хуралдаан үргэлжилж байна. ...

2023 оны 01 сарын 25, 12 цаг 02 минут
Төгрөгийн ханш тогтворжих хүчин зүйлс

Монгол Улс 2023 онд төлөх томоохон өр төлбөрийн асуудлуудаа энэ оны эхэнд ...

2023 оны 01 сарын 25, 11 цаг 20 минут
Хил нээгдсэний дараах зэсийн үнийн сэргэлт, Монголд үзүүлэх нөлөөлөл

 Оны эхнээс болон Хятад улс ковидын хязгаарлалтаа сулруулж, хилээ ...

2023 оны 01 сарын 25, 10 цаг 15 минут
2023 оны 01 сарын 24, 19 цаг 05 минут
БНХАУ нүүрс олборлолтоо нэмэгдүүлжээ

 Хятадад 2022 оны 12 дугаар сард нүүрс олборлолт тогтвортой өсчээ. ...

2023 оны 01 сарын 24, 18 цаг 47 минут
Эрдэнэс Монгол | Сорил шалгалтад 2407 иргэн оролцоно

 Монгол Улсын Засгийн газраас "Шинэ сэргэлтийн бодлого”-ын хүрээнд ...

2023 оны 01 сарын 24, 17 цаг 43 минут
Монгол хүн хэзээ ч байгалийн баялагийн эзэн байгаагүй

 Дэлхийн банк 2020 онд Монгол Улсын хайж олоод буй байгалийн баялгийг ...

2023 оны 01 сарын 24, 10 цаг 57 минут
Зэсийн ханш таван долоо хоног дараалан өсөж, тонн нь 9425 ам.доллар боллоо

Зэсийн үнэ Лондоны Металлын биржид тонн нь 9425 ам.доллар болж, сүүлийн ...

2023 оны 01 сарын 24, 10 цаг 11 минут
2023 оны 01 сарын 23, 18 цаг 50 минут
2023 оны 01 сарын 23, 18 цаг 10 минут
2023 оны 01 сарын 23, 17 цаг 05 минут
12 компани эх үүсвэр нь тодорхойгүй, гэрээгүй 515 мянган тонн нүүрс экспортолжээ

 Гаалийн байгууллагын дотоод хяналт шалгалтаар илэрсэн нүүрстэй ...

2023 оны 01 сарын 23, 17 цаг 00 минут
“Reuters”: 2023 онд нүүрсний хэрэглээ, худалдан авалт өснө

 Эрчим хүчний нүүрсний зах зээлүүд 2022 онд Европын эрчим хүчний ...

2023 оны 01 сарын 23, 16 цаг 31 минут

Санал асуулга

Тавантолгойн хувьцааг иргэдэд бэлнээр тараах нь зөв үү?

Зөв
Буруу
Мэдэхгүй

 
Ханшийн мэдээ
Гадаад хувьцаа
Нью йоркын хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
BHP Billiton
Ivanhoe Mines
90.53
23.3
1.44
0.00
Австралийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
General Mining Corp
Aspire Mining Limited
0.145
0.52
0.00
-0.02
Лондонгийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
Petro Matd Limited
polo Resources Limited
123.5
5.4
0.00
0.02
Хонконгийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
Mongolian Mining Corporation
Mongolia Energy
9.59
1.14
0.00
-0.06
Торонтогийн хөрөнгийн бирж
 
Шинэ бүтээл

“Этик” продакшны залуус "улсын нууц"-ыг сөхлөө
Металлын ханшийн мэдээ
Нүүрсний ханшийн мэдээ
Уул уурхайн ТОП 25 компани