Ord.mn | Mongolian Mining
| English |  Mobile |  Rss

Дэлхий даяар мөсөн голууд алга болж байна. Энэ нь хүн төрөлхтөнд хэр хортой вэ?

Дэлхий даяар мөсөн голууд алга болж байна. Энэ нь хүн төрөлхтөнд хэр хортой вэ?

 

З.БАТЦЭЦЭГ

Туйлуудад тархсан асар том мөсөн хэсгүүд нь манай гаригийн хамгийн чухал температур зохицуулагчдын нэг юм. Мөсөн голууд нь гадаргууг хэт халалтаас хамгаалж, далайг үерлэхээс хамгаалдаг. Сүүлийн үед блокууд идэвхтэй хайлж эхэлсэн бөгөөд энэ нь дэлхийн өнцөг булан бүрт байгаа хүмүүсийн амьдралд шууд нөлөөлж байна. Байгалийн гамшиг, хэт халалттай тулгарна. Эрдэмтэд нөхцөл байдал муудна гэж таамаглаж байна. Дэлхий эцэс төгсгөлгүй халуун орон, цөл болон хувирч, хүн төрөлхтөн цэвэр агааргүй үлдэх аюултай юм.

Уур амьсгалын өөрчлөлтийн улмаас дэлхийн өнцөг булан бүрт мөсөн голууд хайлж байна. Тэдний ихэнх нь Еврази, Хойд Америк, Хойд туйлын арлууд, Атлантын далай, Номхон далайн зарим хэсгийг хамардаг Хойд туйл дахь өвөрмөц физик, газарзүйн бүс нутагт төвлөрдөг. Манай гаригийн хамгийн өмнөд хэсэгт орших Антарктидын тивд чухал мөсөн бүрхүүлүүд оршдог. Гималайн нуруу, Альпийн нуруу, Хиндукуш, Памир, Тянь-Шань дахь мөсийг мөн дэлхийн дулаарлын үзүүлэлт гэж үздэг аж.

Манай гараг дээрх мөсний хамгийн том хуримтлалыг Антарктидын мөсөн бүрхүүл гэж нэрлэдэг. Энэ нь Антарктидын нутаг дэвсгэрийн 98 хувийг эзэлдэг бөгөөд түүний талбай нь 14 сая хавтгай дөрвөлжин километр гэж тооцогддог. Гренландын мөсөн бүрхүүл нь 1.7 сая хавтгай дөрвөлжин километр талбайг эзэлдэг бөгөөд энэ нь АНУ-ын Техас мужаас гурав дахин том юм.

Энэ хоёр нь дэлхийн цэнгэг усны мөсний 99 гаруй хувийг агуулдаг. Өвлийн улиралд хангалттай хэмжээний цас унаж, зузаан мөс үүсдэг бөгөөд зуны саруудад энэ нь хайлж амждаггүй тул үүний үр дүнд цасны давхарга цаг хугацааны явцад хуримтлагддаг. Мөсөн гол үүсэхэд далайд үүссэн мөсөн талстууд, усны гадаргуу дээр хаягдсан давсууд ч мөн адил хамаарна. Гэсэн хэдий ч сүүлийн хэдэн жилд эрдэмтэд энэ үйл явц бүтэлгүйтсэнийг анзаарсан. Дэлхийн дулаарлын улмаас хуримтлагдсан цас жил бүр хайлж, мөсөн голын талбай багассаар байна. Америкийн сансар судлалын НАСА агентлагийн мэргэжилтнүүд олон жилийн турш хиймэл дагуулын тусламжтайгаар мөсөн бүрхүүлийн өөрчлөлтийг ажиглаж байгаа. Тэд Антарктид болон Гренландын мөс 2002 оноос хойш багассаар байгааг тогтоожээ. Эхнийх нь жил бүр 152 тэрбум тонн, сүүлийнх нь 274 тэрбум тонн массаа алдаж байна. Мөсөн бүрхүүлийн масс буурч байгааг дэлхийн эрдэмтэд тэмдэглэжээ. 2022 оны зургадугаар сард Мэн их сургууль, Британийн Антарктидын судалгаа, Лондонгийн Эзэн хааны коллежийн мэргэжилтнүүд Антарктидын мөсөн голууд сүүлийн 5500 жилд байгаагүй хурдацтай ухарч байна гэсэн дүгнэлтэд хүрчээ.

Мөсөн бүрхүүлийн бууралт нь түүний дээд амжилтыг байнга эвдэж байна. 2022 оны хоёрдугаар сард Хятадын эрдэмтэд дэлхийн бөмбөрцгийн өмнөд хагаст хоёр сая гаруй хавтгай дөрвөлжин километр талбайтай мөс бүртгэгдсэн нь ажиглалт эхэлсэн 1978 оноос хойших хамгийн муу үзүүлэлт болжээ.

Дэлхийн хамгийн хүйтэн хэсэгт ч агаарын температур нэмэгдсэний улмаас мөсөн голууд багасч байна. Уур амьсгалын өөрчлөлт нь хүйтэн бүс нутгуудад халуун орон, цөл биш ч температурын томоохон өөрчлөлтийг бий болгож байна. Тиймээс Антарктидад хаврын улиралд ердийнхөөс 35 хэмээр халуун байсан аж.

Туйлуудаар тархсан мөсөн голууд нь маш бага температураас үүссэн мөсний асар том хэсгүүд биш юм. Тэд хэд хэдэн чухал үүргийг гүйцэтгэдэг бөгөөд үүнгүйгээр дэлхий дээрх амьдрал ихэнх амьд организмын хувьд тэсвэрлэшгүй байх болно. Юуны өмнө мөсөн голууд нь нарны гэрлийн хүчтэй тусгагчид бөгөөд дэлхийн гадаргуугаас цацрагийн 90 хүртэлх хувийг өөрчилдөг бөгөөд энэ нь гарагийг халуун бөмбөг болж хувирахаас сэргийлдэг.

Заримдаа мөсөн голын үйл ажиллагааны зарчмыг агааржуулагчтай харьцуулдаг. Учир нь тэд температурын тэнцвэрийг хадгалж байдаг. Мөсөн голууд хайлах үед дэлхийн гадаргуу хөргөхөд илүү хэцүү болох тул энэ функц нь уур амьсгалын өөрчлөлтөд заналхийлж байна. Мөсөн блокууд нь их хэмжээний ус агуулдаг. Хэрэв тэд шингэн төлөвт байвал дэлхийн далайн дундаж түвшин нэмэгдэж, өргөн уудам нутаг дэвсгэр үерт автах болно.

Мөсөн голуудыг ихэвчлэн өвөрмөц амьтдын төрөл зүйл амьдардаг амьд лаборатори гэж нэрлэдэг. Антарктид тивд 15 төрлийн халим, далайн гахай, таван зүйлийн оцон шувуу байдаг. Мөсөн голуудын эрэг орчмын ус их планктоноор дүүрсэн байдаг. Амьтад нь хүнсний гинжин хэлхээгээр хоорондоо холбогддог бөгөөд тэдгээрийн нэг холбоос нь алга болох нь бүхэл бүтэн системийг сүйрүүлж, өвөрмөц организмуудыг алдахад хүргэнэ. Үйлдвэрлэлийн бодлогогүй хөгжил нь олон талаараа мөсөнд, үүний үр дүнд дэлхийн өнцөг булан бүрт байгаа хүмүүсийн амьдралд нөлөөлдөг. Мөсөн голууд хайлсны үр дүнд дэлхий дээрх температурыг хэвийн хэмжээнд зохицуулах чадвараа аажмаар алдах юм. Үүний улмаас агаар мандал дахь агаарын массын эргэлт өөрчлөгддөг бөгөөд энэ нь байгалийн гамшигт хүргэдэг. Сүүлийн жилүүдэд хүн төрөлхтөн тэдэнтэй тууштай тулгарсаар. Дэлхийн янз бүрийн бүс нутгууд хэвийн бус халуунд, шуурга, хар салхинд нэрвэгдэж байна.

Зарим улс орон мөсөн голууд болон тэдгээр нь байрладаг бүс нутгийг аврахаар аль хэдийн оролдож эхэлжээ. Шведэд тэд дулааны улиралд тусгай хөнжлөөр хүйтнийг хамгаалах санааг олсон бөгөөд Хелагс мөсөн голыг нарны гэрлээс хамгаалж тусгай брезентээр бүрсэн байв. Үгүй бол гадаргуу нь гурван метрийн өндрийг алдах байсан. Туйл дээр газар нутгийг бохирдуулахгүй, байгалийг бараг хөндөхгүй байхыг хичээдэг. 2011 оноос хойш түлшний тос ашигладаг, тээвэрлэдэг хөлөг онгоцуудыг Антарктидын усанд орохыг хориглосон, түүний асгаралтын үр дагаврыг арилгах нь хэцүү байдаг гэнэ. Эрдэмтэд бүс нутгийг цаашид анхаарч үзэхийг уриалж байна.

Мөсөн голуудыг мөхлийн ирмэг дээр байгаа амьтадтай харьцуулж болно. Тэдгээр нь бараг үл үзэгдэх боловч алга болбол дэлхийд хүчтэй цохилт болно. Уур амьсгалын өөрчлөлттэй тэмцэхийн тулд цогц ажил хийх шаардлагатай бөгөөд дэлхийн өнцөг булан бүрт мөсөн блокуудыг хадгалах нь хамгийн чухал үе шатуудын нэг байх ёстой. Эс бөгөөс хүн төрөлхтөн хэвийн бус халуунд амьдарч, олон удаа тохиолдох олон гамшигтай тэмцэх шаардлагатай болох эрсдэлтэй байна.

Эх сурвалж: "Зууны мэдээ” сонин

Дэлхий даяар мөсөн голууд алга болж байна. Энэ нь хүн төрөлхтөнд хэр хортой вэ?
Та Like дарж уул уурхайн мэдээллийг өдөр болгон facebook-ээр дамжуулан авах боломжтой


URL


АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд Ord.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдлыг 7711-0505 утсаар хүлээн авна.

Сэтгэгдлүүд:

Сэтгэгдэл нэмэх
Шинэ мэдээ
БНХАУ хилээ нээсэн ч таваарын эргэлт сул байна

        БНХАУ хэдийгээр хилээ нээсэн ч таваарын ...

Өчигдөр, 21:31
Д.Туяа: “Эрдэнэт“-ийн удирдлагууд уулын аманд үр ашиггүй тансаг зочид буудал барьж байна

 "Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын удирдлагуудын хүнд суртал, хууль зөрчсөн, ...

Өчигдөр, 16:25
Рио Ринто цацраг идэвхт төхөөрөмж хаясандаа уучлал гуйв

 Уул уурхайн "Рио Тинто” компани Баруун Австрали мужид цацрагийн ...

Өчигдөр, 15:20
Уул уурхайн салбарын 100 жилийн ойг тохиолдуулан төрийн дээд цол, одон, медаль гардуулав

 Уул уурхайн салбарын 100 жилийн ойг тохиолдуулан Монгол Улсын ...

Өчигдөр, 15:00
Европын холбооноос ОХУ-ын газрын тосыг усан онгоцоор тээвэрлэхийг хориглосон арга хэмжээ эхэллээ

 Европын холбоо өнгөрсөн оны зургаадугаар сард ОХУ-ын эсрэг зургаа ...

Өчигдөр, 13:32
“Рио Тинто” одоо “том” болсон, бид цахилгаан станцаа л нэхмээр байна

“Рио Тинто” компани оны өмнөхөн “Туркойз Хилл”-ийг ...

Өчигдөр, 11:13
Өчигдөр, 11:03
БНХАУ-ын хойд боомтуудад эрчим хүчний нүүрсний үнэ уналттай байна

 I/30-ны байдлаар 5500 ккал илчлэг бүхий эрчим хүчний нүүрсний үнэ ...

Өчигдөр, 10:56
2023 он - Шар металлын ханш эрчимтэй өгсөх жил

 Монголчууд бидний амьжиргааг тодорхойлдог алт, зэс, нүүрс гэх мэт ...

Өчигдөр, 09:45
Европын Холбооны сэргээгдэх эрчим хүчний үйлдвэрлэл байгалийн хийг давав

 БЕРЛИН. /DW/. Европын Холбооны /ЕХ/ сэргээгдэх эрчим хүчний ...

2023 оны 02 сарын 01, 19 цаг 07 минут
2023 оны 02 сарын 01, 10 цаг 15 минут
2023 оны 01 сарын 31, 16 цаг 47 минут
М.П.Сингх: Газрын тос боловсруулах үйлдвэрийн I шатны ажил 80 хувьтай байна

 БНЭУ-аас Монгол Улсад суугаа Онц бөгөөд Бүрэн  Эрхт Элчин сайд ...

2023 оны 01 сарын 31, 15 цаг 51 минут
Б.Лакшми: Нүүрсний үнэ өссөөр байвал валютын нөөцөд эергээр нөлөөлнө

 Монгол Улсын Засгийн газраас энэ оны эхэнд олон улсын зах зээл дээр ...

2023 оны 01 сарын 31, 13 цаг 38 минут
2023 оны 01 сарын 31, 13 цаг 34 минут
Нүүрсний экспорт энэ онд өсөх эерэг хүлээлттэй байна

 Монгол Улс 2022 онд нийтдээ 31.7 сая тонн нүүрс экспортолж, ...

2023 оны 01 сарын 31, 12 цаг 51 минут
2023 оны 01 сарын 31, 11 цаг 36 минут
Индонез улс энэ жил 500 гаруй сая тонн нүүрс экспортлож дээд амжилт тогтооно

 Индонез улс энэ онд 695 сая тонн нүүрс олборлох төлөвлөгөөтэй байгаа ...

2023 оны 01 сарын 31, 10 цаг 54 минут
Монгол Улс "Рио Тинто"-гоос “Оюутолгой”-н өргөтгөлийн төсвийг өсгөхгүй байхыг хүсжээ

  Говь цөл дэх Оюутолгойн асар том зэс, алтны уурхай дахь түнш Рио ...

2023 оны 01 сарын 31, 10 цаг 41 минут
Ройтерс: Монгол Улс Оюутолгойн төслийг өргөтгөх төсвөө дахин нэмэхгүй байхыг Риогоос хүсжээ

 Монгол Улс говь цөл дэх Оюутолгойн асар том зэс, алтны уурхай дахь ...

2023 оны 01 сарын 31, 10 цаг 34 минут
Newsweek: АНУ Украиныг дэмжих шалтгаан нь титаны нөөц

АНУ болон түүний холбоотнууд Украин дахь титаны томоохон нөөцийг илрүүлэх, ...

2023 оны 01 сарын 31, 10 цаг 12 минут
ОХУ-БНХАУ-ыг холбосон транзит тээвэр эхлүүлнэ

2023 онд автотээврээр улс хоорондын 34.0 сая.тн ачаа, улс, хот хооронд 1.4 ...

2023 оны 01 сарын 31, 09 цаг 51 минут
Ж.Ганбаатар сайд аа, боломжийг ашиглаад шатахууны үнийг буулга

  Засгийн газрын хуралдаанаар импортоор авч байгаа АИ-92 бензины ...

2023 оны 01 сарын 30, 16 цаг 01 минут
ОХУ нүүрсээ нийлүүлэх шинэ орнуудыг олжээ

 Оросын нүүрсний компаниуд шинээр худалдан авагчдыг  олсон, ...

2023 оны 01 сарын 30, 11 цаг 38 минут
Зэсийн үнэ цойлно

 Манай улсын экспортын чухал бүтээгдэхүүн болох зэсийн баяжмалын ...

2023 оны 01 сарын 27, 18 цаг 38 минут
Ройтерс: Балтийн орнууд Оросоос хий худалдан авч Украинд зарсан

 Оросын экспортлогчид 2022 онд Балтийн орнууд руу нийлүүлсэн ...

2023 оны 01 сарын 27, 18 цаг 22 минут
Цагаан сарын зам тээврийн бэлтгэл ажил яаралтай хийгдэж байна

  Хятадын иргэд дорнын уламжлалт Цагаан сарын баяраар нутаг усандаа ...

2023 оны 01 сарын 27, 16 цаг 06 минут
2023 оны 01 сарын 27, 11 цаг 13 минут
С.Зоригийг хөнөөсөн нь “Эрдэнэт”-тэй холбоотой юу?!

 УИХ-ын гишүүн, Дэд бүтцийн сайдын үүрэг гүйцэтгэгч С.Зоригийн амийг ...

2023 оны 01 сарын 27, 10 цаг 40 минут
“Aljazeera”: Монголын Засгийн газар нүүрсний салбар дахь авлигаа цэгцлэхийг хичээж байна

 "Aljazeera” агентлаг нийтлэгдсэн Монголын тухай нийтлэлийг орчуулан ...

2023 оны 01 сарын 27, 10 цаг 30 минут
Нүүрсний хулгайн мөнгөөр барьсан томоохон объектуудыг зарлалаа

 АТГ-аас нүүрсний гэх хэрэгт "Эрдэнэс-Тавантолгой" /ЭТТ/ компанийн ...

2023 оны 01 сарын 26, 15 цаг 15 минут
Ирэх сараас нүүрсний цахим арилжаа эхэлнэ

 Манай улс нүүрс олборлолтоороо дэлхийд 17 дугаар байрт ордог. ...

2023 оны 01 сарын 26, 15 цаг 01 минут
"Эрдэнэс Монгол" компанийн 71 ажлын байранд 2955 иргэн өрсөлдөж байна

 "Эрдэнэс Монгол" компани 71 ажлын байр нээлттэй зарласан. Энэ дагуу ...

2023 оны 01 сарын 26, 13 цаг 54 минут
Олборлох үйлдвэрлэлийн салбар 32.1 хувиар өсжээ

 Алтны хилийн дундаж үнэ 2022 оны арванхоёрдугаар сард өмнөх сараас ...

2023 оны 01 сарын 26, 13 цаг 53 минут
2023 оны 01 сарын 25, 17 цаг 37 минут
Нүүрсний хилийн дундаж үнэ 8 ам.доллароор нэмэгджээ

 Алтны хилийн дундаж үнэ өнгөрсөн оны 12 дугаар сард өмнөх сарынхаас ...

2023 оны 01 сарын 25, 15 цаг 58 минут
“Эрдэнэс Монгол”-ын шалгаруулалтад тэнцсэн хүмүүс номын санд очиж сорилоо өгнө

 Засгийн газраас "Шинэ сэргэлтийн бодлого”-ын хүрээнд төрийн өмчит ...

2023 оны 01 сарын 25, 14 цаг 27 минут
ЗГ: Газрын тосны зарим бүтээгдэхүүний гаалийн албан татварын талаар хэлэлцэнэ

 Өнөөдрийн Засгийн газрын ээлжит хуралдаан үргэлжилж байна. ...

2023 оны 01 сарын 25, 12 цаг 02 минут
Төгрөгийн ханш тогтворжих хүчин зүйлс

Монгол Улс 2023 онд төлөх томоохон өр төлбөрийн асуудлуудаа энэ оны эхэнд ...

2023 оны 01 сарын 25, 11 цаг 20 минут
Хил нээгдсэний дараах зэсийн үнийн сэргэлт, Монголд үзүүлэх нөлөөлөл

 Оны эхнээс болон Хятад улс ковидын хязгаарлалтаа сулруулж, хилээ ...

2023 оны 01 сарын 25, 10 цаг 15 минут
2023 оны 01 сарын 24, 19 цаг 05 минут
БНХАУ нүүрс олборлолтоо нэмэгдүүлжээ

 Хятадад 2022 оны 12 дугаар сард нүүрс олборлолт тогтвортой өсчээ. ...

2023 оны 01 сарын 24, 18 цаг 47 минут
Эрдэнэс Монгол | Сорил шалгалтад 2407 иргэн оролцоно

 Монгол Улсын Засгийн газраас "Шинэ сэргэлтийн бодлого”-ын хүрээнд ...

2023 оны 01 сарын 24, 17 цаг 43 минут
Монгол хүн хэзээ ч байгалийн баялагийн эзэн байгаагүй

 Дэлхийн банк 2020 онд Монгол Улсын хайж олоод буй байгалийн баялгийг ...

2023 оны 01 сарын 24, 10 цаг 57 минут
Зэсийн ханш таван долоо хоног дараалан өсөж, тонн нь 9425 ам.доллар боллоо

Зэсийн үнэ Лондоны Металлын биржид тонн нь 9425 ам.доллар болж, сүүлийн ...

2023 оны 01 сарын 24, 10 цаг 11 минут
2023 оны 01 сарын 23, 18 цаг 50 минут
2023 оны 01 сарын 23, 18 цаг 10 минут
2023 оны 01 сарын 23, 17 цаг 05 минут
12 компани эх үүсвэр нь тодорхойгүй, гэрээгүй 515 мянган тонн нүүрс экспортолжээ

 Гаалийн байгууллагын дотоод хяналт шалгалтаар илэрсэн нүүрстэй ...

2023 оны 01 сарын 23, 17 цаг 00 минут
“Reuters”: 2023 онд нүүрсний хэрэглээ, худалдан авалт өснө

 Эрчим хүчний нүүрсний зах зээлүүд 2022 онд Европын эрчим хүчний ...

2023 оны 01 сарын 23, 16 цаг 31 минут

Санал асуулга

Тавантолгойн хувьцааг иргэдэд бэлнээр тараах нь зөв үү?

Зөв
Буруу
Мэдэхгүй

 
Ханшийн мэдээ
Гадаад хувьцаа
Нью йоркын хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
BHP Billiton
Ivanhoe Mines
90.53
23.3
1.44
0.00
Австралийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
General Mining Corp
Aspire Mining Limited
0.145
0.52
0.00
-0.02
Лондонгийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
Petro Matd Limited
polo Resources Limited
123.5
5.4
0.00
0.02
Хонконгийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
Mongolian Mining Corporation
Mongolia Energy
9.59
1.14
0.00
-0.06
Торонтогийн хөрөнгийн бирж
 
Шинэ бүтээл

“Этик” продакшны залуус "улсын нууц"-ыг сөхлөө
Металлын ханшийн мэдээ
Нүүрсний ханшийн мэдээ
Уул уурхайн ТОП 25 компани