Гүний уурхайн зардлын хэтрэлт, татварын акт, 34 хувьд ирэх ногдол ашиг, өгөөж, зээлийн санхүүжилт, түүний хүү зэрэг хэлэлцээрийн ширээнд суух хэмжээний олон асуудал энэ хугацаанд хувь нийлүүлэгчдийн дунд "мандсан”. Хэдий тийм боловч эдгээрийн цаана гүний уурхайн бүтээн байгуулалт урагшилсаар, өнөөдөр 1300 метрийн гүнээс хүдрийн тасралтгүй олборлолтыг эхлүүлж байна.

 "Оюу толгой” ордыг ашиглах тухай хөрөнгө оруулалтын гэрээг 2009 оны аравдугаар сарын 6-ны өдөр байгуулсан. Энэхүү гэрээний 7.3-т хөрөнгө оруулагч нь үйлдвэрлэлийн үйл ажиллагаа эхэлсэн өдрөөс хойш 4 жилийн дотор "Оюу толгой” төслийн эрчим хүчний нийт хэрэгцээгээ Монгол Улсын нутаг дэвсгэр дэх эх үүсвэрээс хангана гэж заасан. Гэвч энэ заалтын хэрэгжилт нь одоо хүртэл хангагдаж чадсангүй. Ил уурхайгаас "Оюу толгой” зэсийн баяжмалаа албан ёсоор экспортод гаргаад 13 жил өнгөрлөө. Өнөөдөр гүний уурхайн олборлолт эхэлж байна. Гэрээ байгуулсан өдрөөс хойш гэвэл даруй 14 жил ард үлджээ. 

Хөрөнгө оруулалтын гэрээгээр хүлээсэн үүргээ хувь нийлүүлэгчид биелүүлсэнгүй. "Оюу толгой”-н 66 хувийг эзэмших хөрөнгө оруулагчид Монголоос  эрчим хүчээ 4 жилийн дотор авна гэж хэлэлцэж, тохиролцсон. Бид ч энэ хугацаанд нь дотоодын эх үүсвэрээ нэмэгдүүлж амжсангүй. Хувь нийлүүлэгчид эрчим хүчний эх үүсвэр байгуулах, авах дээр тодорхой алхам хийж чадсангүй.

 "Тавантолгойн дулааны цахилгаан станц”-ыг Засгийн газар байгуулах, улмаар эндээс "Оюу толгой”-г цахилгаанаар хангахаар шийдсэн. Монголын төр эргэж буцсаар, хамгийн сүүлд гаргаж, хэрэгжүүлэхээр болсон шийдвэр нь энэ. Энэхүү төсөл Хөрөнгө оруулалтын гэрээг үзэглэсэн цагаас хойш яригдсан боловч амжилт олдоггүй байлаа. Эрчим хүчний шинэ эх үүсвэр барих, байгуулах оролдлогыг өнгөрсөн хугацаанд Засгийн газрууд удаа дараа эхлүүлж байсан ч улс төрөө даахгүй эсвэл сонгуулийн үр дүнгээр дахин шинээр эхэлж байв.

Арав гаруй жилийн хугацаанд Эрчим хүчний сайд болгон Өмнөд бүсийн эрчим хүчтэй холбоотой ямар нэгэн гэрээ байгуулж, тендер зарлаж, шав тавихаас бусдыг нь хийсэн гэхэд болно. Тэгж зүтгүүлсэн ч "Оюу толгой” төсөл импортын эрчим хүчнээс хамааралтай, жилд багадаа л 160 гаруй сая ам.доллар зөвхөн цахилгааны төлбөрт тушааж явсаар энэ хүрчээ. Арван жилээр авч үзвэл, 1.6 орчим тэрбум ам.доллар болж байна. Энэ хэмжээний валютын нөөц, боломжоо гадагш нь бид урсгасан гэсэн үг. Гүний уурхайн олборлолтыг эхлүүлж байгаа боловч эрчим хүчний эх үүсвэрээ шийдэж чадсангүй. Монгол Улс "Оюутолгой”-д цахилгаан нийлүүлэх бус өөрсдөө хойд хөршөөсөө ачаалал өндөр үеүүдэд эрчим хүчээ импортолж ирлээ.  

"Оюу толгой” компани дотоодын эрчим хүчний нэгдсэн сүлжээнээс уурхайгаа хангах "отгон” гэрээг Засгийн газартай оны өмнө байгуулсан. Энэ нь, Хөрөнгө оруулалтын гэрээний 7.3.3-т тусгагдсан "Монгол Улсын цахилгаан эрчим хүчний сүлжээ”-нээс эрчим хүчээр авах заалттай нь нийцэж байгаа юм. Ямартай ч Засгийн газар "Тавантолгой дулааны цахилгаан станц”-ыг ашиглалтад оруулж чадвал "Оюу толгой”-н уурхай импортын цахилгаан эрчим хүч авч хэрэглэхгүй, БНХАУ-ын Өвөр Монголын Өөртөө засах орны эрчим хүчний системээс бус дотоодоосоо хангах боломж бүрдэнэ.

Гүний уурхайн эрчим хүчийг нүүрсээр ажиллах "Тавантолгойн дулааны цахилгаан станц” хэзээнээс ашиглалтад орохоос "Оюу толгой”-н Хөрөнгө оруулалтын гэрээний эрчим хүчтэй хамаарал бүхий заалт хэрэгжих эсэх шалтгаална. Хугацаа алдаж, эрчим хүчний шинэ эх үүсвэр цаашид хойшилсоор байвал Хөрөнгө оруулалтын гэрээндээ талууд нэмэлт өөрчлөлт оруулах замаар 4 жил гэх хугацааг дахин тодотгох, Монгол Улсын нутаг дэвсгэр дэх эрчим хүчний эх үүсвэр гэх заалтыг ч эргэж харахад хүрэхээр байна.