Сорьцлолт
Сорьцлолт гэдэг бол томоохон цулаас маш бага хэмжээний төлөөлол болох хэсгийг дээжлэн авах үйл ажиллагааны явц мөн. Төмөрлөгийн агууламжийн баяжилтыг тогтоохын тулд тухайн дээжийг шинжилдэг бөгөөд томоохон цулын нарийн үнэлгээг тооцоолж болдог.
Номыг хавтсаар нь дүгнэдэггүйн адил, гадаргуун дээж нь газар доорхи тунадас хир зэрэг лут их эсвэл бага болох талаар тодорхой зүйлийг илэрхийлдэггүй. Гадаргуугийн дээж авсны дараа энэ нь үнэт металлын концентрац байж болзошгүйг илэрхийлдэг учраас алмаасан өрөмдлөгийг хийдэг.
Ашигт малтмалын нөөцийн тоо хэмжээ /нийт жин/, баяжмал бөөгнөрлийн ангиллыг бататгах ганц арга бол чулуулагт дугуй зүсэлт хийж, тухайн зүсэлтийн төв хэсэгт орших тасралтгүй үргэлжилсэн бортгон хэлбэртэй керни буюу чөмөгний дээжийг гаргаж авах арга юм Үүнийг хийхийн тулд суурь чулуулаг руу зүсэж орох эргэлдэгч чөмөг бүхий тусгай төрлийн өрмийг зохион бүтээжээ. Энэхүү зүрхэвчин торхны төгсгөлд байгальд тохиолдох хамгийн хатуу бодис болох очир алмаас шигтгэсэн бортгон өрөм байдаг.
А - чөмөгний голч 27.0 мм, нүхний голч 48.0 мм
В - чөмөгний голч 36.5 мм, нүхний голч 60.0 мм
N - чөмөгний голч 47.6 мм, нүхний голч 75.5 мм.
Н - чөмөгний голч 63.5 мм, нүхний голч 96.0 мм байдаг.
Механикийн хувьд очир алмаасан өрөм үзүүр талдаа очир алмас суулгасан ган хоолойтой өрмийг эргүүлэх хүчирхэг хөдөлгүүрийн нэгжээс бүтнэ. Энэхүү өрөм болон түүнд залгаастай үндсэн торхыг хөндий ган туйвангуудын тусламжтайгаар тохируулга бүхий даралтаар эргүүлнэ. Эдгээр туйвангуудын голоор шахсан усаар өрмийг хөргөхийн хамт чулуулгийн зүсэгдсэн хэсгүүдийг зайлуулна.
Энэхүү керн нь өрөмний нэвтрэн өнгөрсөн янз бүрийн чулуулгийн бүтцийг харуулсан бодит бөгөөд нарийвчилсан бичлэг болно. Өрөмдлөгийн явцад заримдаа гарч байгаа шавхайн дээжийг авдаг. Энэ нь өрөмний зүсэлтээр гарсан зоргодсоноос бүтэх бөгөөд өрөмний чөмөгний / кернийн/ дээжтэй харьцуулан шалгахад тустай болдог.
Одоо ихэнх өрөмдлөгийг 1960-аад онд нэвтрүүлсэн Wireline аргаар гүйцэтгэдэг болсон байна. Энэхүү аргыг хэрэглэхэд, керн торхны угсралтын узелээс керн торх дүүрсэн буюу гацалт үүссэн тохиолдолд чөмгийг агуулж байгаа дотор талын яндан хоолойг салгаж авна. Уг яндан хоолой болон түүний дотор байгаа кернийг өрөмдлөгийн туйвангууд руу унжуулсан төмөр утсаар гадаргуу дээр татаж гаргадаг. Энэ зориулалтаар дотор талын яндан хоолойн толгой дээрээс түгжигддэг 'overshot assembly' хэмээх оньсыг ашигладаг. Ингээд дотор талын яндан хоолойг өрөмдлөгийн угсраа туйвангуудын дотуур гадаргуу дээр маш түргэн өргөж гаргана. Кернийг салгаж авсны дараа дотор талын яндан хоолойг гадна талын кернийн торх руу унагааж өрөмдлөгийг дахин явуулж эхэлнэ. Ийм замаар бүх баганан туйванг өргөж гаргахгүйгээр кернийг гаргаж авдаг.
Урвуу эргэлтийн /циркуляцийн/ өрөмдлөгийн үйл явцыг чулуулаг нь тропикийн олон газрууд мэтийн цаг агаарын идэгдэл элэгдэлд гүн автсан газарт буюу мөстөлтийн хучдасын хэт ачаалалтай байх үед амжилттай хэрэглэдэг байна Энэхүү аргад гурван шовхолжтой өрөмний үзүүр болон хос яндан бүхий өрөмдлөгийн ган хоолойг ашигладаг. Өрөмдлөгийн шингэн буюу агаар эсвэл эдгээрийн хослолыг давхар ган хоолойн завсраар доош нь шахах замаар дотор талын яндан хоолойг дээш нь буцаан авчирч, өрөмний үзүүрээс гарсан зүсэлтийн үйрмэгийг газрын гадаргуу дээр гаргаж өгдөг.
Онгорхой нүхээр хэмжих хэрэгслийг оруулж болох зарим тохиолдолд хайгуулчдад кернийн дээж авах шаардлагагүй байдаг. Ийм төрлийн өрөмдлөгөд зөвхөн шаардагдах компрессор, өрөмний баганан яндан хоолойгоор тоноглогдсон стандартын эргэлтийн өрөм л хэрэгтэй байдаг.
Очир алмаасан өрөмдлөг нь нэгэнт нээгдсэн уурхайд ч чухал ач холбогдолтой байдаг. Түүнийг лараахь зориулалтаар ашигладаг. Үүнд:
□   Шинэ хүдрийн хайгуул хийх буюу мэдэгдэж байгаа хүдрийн биетийн зураглал гаргах.
□   Чулуулгийн төрөл болон бүтцийг судлах.
□   Атираа, ан цавуудад шилжсэн хүдрийн биетийн байршлыг тогтоох.
□   Штрек болон орхиц, мөргөцгүүдийг зөв байрлалд чиглүүлэхийн тулд туршилтын цооног гаргах.
□   Ус шавхах, тоос сорох болон агааржуулалтын цооног гаргах.
□   Чулуулаг дахь ачааллыг хэмжих зориулалтаар чулуулгийн механикийн хэмжих хэрэгслийг байрлуулах зорилгоор хуваарилагдаагүй цооног өрөмдөх г.м
Ихэнх газар доорхи өрөмнүүд нь одоо цахилгаан хөдөлгүүрээр ажилладаг тосон шахуургат төрлийнх бөгөөд цахилгаан байхгүй газарт зориулсан зарим хэмжээний өрмүүд нь хий буюу дизелийн хөдөлгүүртэй байдаг. Дизелийн хөдөлгүүртэй өрмөнд харин нэмэлт агааржуулалт болон дизелийн утаа угаах скруббер шаардлагатай байдаг.
Сорьц туршилт
Хамгийн их найдвар төрүүлж байгаа гар сорьц, дээж болон кернийг шинжилгээнд оруулахаар лабораторит явуулна. Энэхүү чулуулаг дахь найрлагыг нарийн хэмжиж, катологжуулах үйлдлийг сорьцын тест туршилт хийх гэж нэрлэдэг.
Химич хүн сонирхож байгаа төмөрлөгийнхөө баяжилтын хамгийн сайн тодорхойлж чадах сорьцын тестийн аргыг сонгон авдаг. Одоо өргөн хэрэглэгдэж байгаа аргууд нь:
□   Төмөрлөгийг хайлуулах судалгаа: дээжийг хайлуулж, харьцангуй чухал биш элементүүдийг химийн аргаар зайлуулна.
□   Уусах чадамжийн туршилт: дээжийг уусмалд уусгаж төмөрлөгийг химийн урвалж ашиглан ялгаруулдаг.
□   Хэмжих хэрэгслийн төмөрлөгийн тесп төмөрлөгийн атомын шинж чанарыг илрүүлдэг, тухайлбал, тэдгээрийн зүгээс рентген буюу нүдэнд харагдах гэрэлд өгөх хариу үйлдэл
Хэрэв төмөрлөгийн туршилт-тестийн дүн нь сувгийн дээжээс буюу кернийн уртын дагуух гаралтай бол тэдгээрийг тодорхой нэгэн уртын дагуух концентрац буюу баяжмал гэсэн утгаар бичиж өгнө. Жишээ нь, тонн тутамд 5 грамм алт /тонн тутамд 0.15 унц/ 8 метрийн туршид эсвэл 3%-ийн никелийн 10 фут г.м. Эдгээр нь зөвхөн ашигт малтмал бүхий бүсийн хоёр хэмжигдэхүүнтэй зураг боловч эдгээрийг ойр зэргэлдээ хослуулан уг тунадасны ордын багтаамж жингийн гурван хэмжигдэхүүнт дүрслэлийг гаргахад хангалттай байдаг.
Хэрэв орд газрын эрдэсжсэн материалын багтаамж эзлэхүүн нь мэдэгдэж байвал тухайн оршдос буюу орд газрын ашигт малтмалын материалын тоо хэмжээ буюу жинг тооцоолон гаргаж болно. Эзлэхүүнийг өрөмдлөгийн цооногуудын өргөн болон гүн түүнчлэн тэдгээрийн хоорондын зайгаар хэмжиж болно. Одоо ийм тооцоог компьютерийн программуудыг ашиглан маш нарийн хийдэг болжээ. Түүнчлэн эдгээр нь орд газрын гурван хэмжигдэхүүнт орон зайн дүрсийг дэлгэцээр харуулах боломжийг олгодог байна.
Нөөцийн урьдчилсан тооцоо нь газрын доорхи хүдэржсэн материалын тоо хэмжээний талаар зарим мэдээллийг өгөх боловч тухайн ордыг уурхайн журмаар олборлон ашиглах талаар ямар нэгэн практик ач холбогдолтой зүйлийг илэрхийлдэггүй.
Хязгаарлалт гэдэг нь тухайн чулуулгийг уурхайн аргаар олборлох нь эдийн засгийн хувьд тухайн зэрэглэлээс доош үр ашиггүй болж эхлэх хязгаар юм Энэхүү агуулга нь олборлолтын зардал, төмөрлөгийн олборлолт, хэлбэршсэн эрдсүүдээс дайвар бүтээгдэхүүний байдлаар олборлож болох ашигт малтмалтай холбоотой гарч болох давуу тал зэрэг хүчин зүйлээс хамааралтай байдаг. Нөөцийн урьдчилсан тооцоонд хүдэржсэн ашигт малтмалын аливаа бүсийн хязгаарласан агуулгаас доош агуулга бүхий хэсгийг оруулдаггүй.