Ord.mn | Mongolian Mining
| English |  Mobile |  Rss

8. Уул уурхай ба байгаль орчин

Байгаль орчны хамгаалалт
Уул уурхайн компаниуд металл болон ашигт малтмал олборлож боловсруулдаг бөгөөд түүнийг хүн төрөлхтөн ахуй амьдрал, ажил төрөл, амрах үедээ түүнчлэн сансар судлал, гараг хоорондын аялалд ч хэрэглэдэг. Үүний зэрэгцээ энэ бизнест ажиллагсад өөрийн ажлыг байгаль орчин хамгаалах арга хэмжээтэй уялдан, хариуцлага хүлээх тогтолцоотой болохыг эрмэлздэг юм Уул уурхай нь газар, агаар ба усыг эвдэж бохирдуулахгүй, улмаар
зохистой ашиглахыг шаарддаг. Энэ аж ахуй нь эдийн засагт ашиг өгөхийн зэрэгцээ олон нийт, ард иргэд ч уул уурхайн үйлдвэрлэл нь байгаль орчинд ямар нөлөө узуүлэх, ямар ач холбогдолтой гэдгийг улам их сонирхож, санаа тавих болжээ.
 
Уул уурхайн компанийн олборлож буй металл болон аж үйлдвэрийн ашигт малтмал нь байгаль орчинг бохирдуулагч болдог. Үйлдвэрлэлийн явцад ашигт эрдсүүдийг ялган авахын зэрэгцээ түүнийг дагалдах эрдэс болох хүхэр, хүнцэл зэргийг зөв ялган авахгүй бол байгаль орчныг бохирдуулагч болдог. Ажахуйн компаниудын үйл ажиллагаанд хэрэглэгддэг шатахуун, химийн бодисууд нь байгаль орчныг бохирдуулах өндөр магадлалтай байдаг. Уул уурхайд болгоомжтой хандаж, зөв хэрэглэхгүй бол байгальд асар их хортой бодис ялгаруулдаг.
 
Уул уурхайн үйлдвэрлэлээс үүсч буй бохирдол нь нийт иргэдэд гэхээсээ илүү тухайн компанид ажиллагсдын эрүүл мэндэд илүү их хортой, сөрөг нөлөө үзүүлдэг байна. Жишээлбэл, уул
Уул уурхайн байгаль орчныг хамгаалах төлөвлөлтийн үе шат:    
Хайгуул хийх үе шатанд: 
   
□    Байгаль орчны ерөнхий судалгаа,
□    Анхны олон нийтийн санал
Судалгааны үе шат:    
□    Уул уурхайн арга технологийг сонгох
□    Анхны зөвшөөрөл авах
Уурхайг хегжүүлэх үе шат:
□    Хаягдлын  цөөрмийн зураг төсөл
□    Ашиглагдсан усны системийн зураг төсөл
□    Уурхайн хаалтын төлөвлөгөө боловсруулах
□    Эцсийн зөвшөөрөл авах
Үйлдвэрлэлтийн үе шат:
□    Үйл ажиллагаа эхэлсэн тухай мэдэгдэх
□    Агаар, ус ба хөрсний чанарыг хянах
□    Хог, хаягдлын менежмент
□    Ашиглагдсан усны системийг тогтмол ашиглах
□    Муу усны  цөөрөм болон хатуу хаягдлын овоолгыг хянах
□    Уурхайн хаалтын ажил
□    Уул уурхайн хаалт:
□    Муу усны  цөөрөм, хог хаягдлын овоог хучиж тэгшлэх
□    Барилга байгууламжийг нурааж зайлуулах
□    Цэвэрлэгээ хийж дуусгах
□    Усны чанарыг үргэлжлэн хянах
уурхайн олборлох ихэнх үйл ажиллагаанаас үүсдэг тоос шороо, чимээ шуугиан зэрэг нь хүмүүсийн эрүүл мэндэд асар их хортой төдийгүй ажлын талбар дээр байгаа хүмүүст шууд нөлөөлдөг. Уран олборлодог уурхайд анхаарах ёстой гол зүйл бол радиактив буюу цацраг идэвхт хорт туяаны үйлчлэл байдаг. Компаниудын хувьд байгаль орчинд хамгийн бага хорт нөлөө үзүүлэх ашигт малтмалын нөөцийг олж, олборлож, гаргаж авах үүрэгтэй. Үүнийг биелүүлэхийн тулд маш өргөн хэмжээний байгаль орчинг хамгаалах бащ арга хэмжээг хэрэгжүүлдэг. Үүнд уул уурхайн хайгуул хийх явцдаа газрыг болгоомжтой хөндөх, харьцах; газрыг нөхөн сэргээх, орчин тойрны өнгө төрхийг сэргээх, менежмент хийх уул уурхай, металл боловсруулах процессыг явуулахдаа байгаль орчинг тогтмол хамгаалах үйлдвэрлэлийн арга технологийг ашиглах; газрыг нөхөн сэргээх, хөрс ургамлыг сайжруулах зэрэг арга хэмжээнүүд хамрагдана.
 
Уул уурхайн компани, түүний хувьцаа эзэмшигчид ба олон нийтийн хувьд байгаль орчны хэвийн үйл ажиллагаа, хариуцлага зэрэг нь чухал ач холбогдолтой асуудал байдаг. Ихэнх компаниуд өөрийн жилийн тайландаа байгаль орчин хамгаалах асуудлын талаарх мэдээллийг хавсаргасан байдаг бөгөөд өөрийн үйл ажиллагааныхаа явцад газар, ус ба агаарын чанарыг сайжруулах арга хэмжээний талаар хувьцаа эзэмшигчдэд болон олон нийтэд тогтмол мэдээлдэг.
 
Хуучин он жилүүдэд
Хүн төрөлхтөн өөрийн гэр орноо дандаа цэвэрхэн байлгаж байгаагүй. Уул уурхайн үйлдвэрлэлтийн хуучин процесс нь хаягдлыг түүний физик, химийн
үйлчлэлийн тэнцвэртэй байдлыг үл харгалзан дандаа каяж байсан. Уул уурхайн хайлуулах технологи агаар мандал, нуур болон голыг бохирдуулдаг. Жишээлбэл, зарим алтны хүдрүүдийг зүгээр л шатаадаг байсан. Энэ хүдэрт агуулагдах хүхэр, хүнцлийг хий болтол халааж агаар мандалд гаргаж хаядаг байсан. Өөр нэг техник болох амалгаци цуглуулах процесст алтыг хүдрээс гаргахын тулд мөнгөн ус хэрэглэдэг байсан. Мөнгөн усыг буцалгаж ууршуулан алтыг үлдээдэг. Энэ явц нь орчин тойрныг хамгийн их бохирдуулдаг металл болох мөнгөн усыг агаар мандалд гаргаж хөрс, усан санд хог хаягдлаар дамжин нэвтрэн ордог. Төмрийн үйлдвэр, түүний хайлуулах зуухнаас гарсан хорт хий агаар мандалд шууд цацагддаг байв.
 
Хүмүүс сүйрч, бохирдсон байгаль орчин муу, сөрөг нөлөөтэй гэдгийг ухамсарлаж эхэлснээс хойш байгаль орчны талаарх хараа хяналт хатуу, улам бүр нарийн болсон. Төрийн төв байгууллагууд нь аж үйлдвэрүүдийн хогийн овоо, орчныг бохир заваан болгож байсныг таслан зогсооход ихээхэн үүрэг гүйцэтгэсэн. Аж үйлдвэр хөгжсөн ихэнх орнууд агаар бохирдуулах, гол мөрөн, усан санд муу ус хийх, хатуу хог хаягдал хаяхыг хориглосон дүрэм журамтай. Хөгжиж буй улс орнуудад ч гэсэн байгаль орчныг хамгаалах хууль тогтоомж, дүрэм журмыг баталж ирсэн.
 
Эдгээр хууль тогтоомж, түүний хүлээлгэх үүрэг хариуцлага нь хүн бүхний ашиг сонирхолд нийцдэг юм. Иймээс уул уурхайн компаниуд өерийн үйл ажиллагаагаа хянаж, хүрээлэн буй орчин тойрноо хэт их гэмтээж бохирдуулахгүй байлгахын тулд өөрийн дүрэм журмыг боловсруулж, түүнийгээ мөрдөж эхэлсэн. Энэхүү журмыг эх орондоо төдийгүй гадаад улсад ч нэг адил баримтлах ёстой юм.
 
Уул уурхайн ажиллагаа эхлэхээс өмнө
Байгаль орчныг хамгаалах энэхүү ажил нь уул уурхайн хайгуулын ажил эхлэхийн хамгийн эхний үе шатанд буюу хүдэр гаргаж авахаас өмнө эхэлдэг. Энэ үе шатанд компаниуд хайгуул хийх, өрөмдөх, суваг шуудуу татах, зам тавих болон энэ төрлийн бүсад ажиллагаанаас гарах сөрөг үр дагаврыг бууруулах бүхий л арга хэмжээг урьдаас төлөвлөдөг. Хайгуулын ажил орчин тойронг бараг сүйтгэдэггүй бөгөөд зөв төлөвлөгдсөн тохиолдолд
аливаа ажлыг газар, ургамал болон зэрлэг амьтдыг хамгийн бага сүйтгэдэг хэлбэрээр гүйцэтгэж болно. Иймээс ч компаниуд, орон нутгийн ард иргэдэд өөрийн үйл ажиллагаагаа танилцуулж байх нь чухал. Уул уурхайн төлөвлөлт эхлэхээс өмнө иймэрхүү уулзалт, хурал, цуглаан зохион байгуулах нь орон нутгийн иргэдтэй харилцаатогтоож,тэднийсанаа бодол, хүсэл эрмэлзлэлийг сонсох, тэдгээрийг энэ талаарх бодлогод тусгах зэрэгт ихээхэн ач холбогдолтой юм
 
Олон нийтийн дэмжлэгийг авч, тэдний итгэлийг хөсөрдүүлэхгүйн тулд уул уурхайн компаниуд тухайн нутгийн хүмүүсийн ажиллаж, амьдарч буй эко системийг нь хүндлэн, түүнийг хамгаалах багц арга хэмжээнүүдийг авах шаардлагатай. Нүх, цооног гаргадаг алмаазан өрөмдлөгт хэрэглэгддэг өрөмдлөгийн шингэн, тослох материалууд усанд орж шингэх боломжтой тул үүнийг таслан зогсоох хэрэгтэй. Гүний усыг бохирдуулахгүйн тулд энэ усыг тусгайлан хадгалж тээвэрлэх ёстой. Өрөмдсөн худаг, нүх, цооногийг үл нэвтэрдэг бетон эсвэл бентонит (шаварлаг төрлийн материал) -оор дүүргэж битүүмжилснээр гүний усыг хорт бодисоор бохирдуулахаас сэргийлдэг.
 
Ашигт малтмалын хайгуул хийхэд бас баазын хог хаягдал зайлуулах томоохон асуудал гардаг. Энэ нь зөвхөн хог тарихаас болгоомжлохоос илүү тусгаарлагдсан баазын шатахуун, хүмүүсийн хаягдал, хогийг байгаль орчинг бохирдуулахгүйарга, технологиор зайлуулах шаардлагатайг илэрхийлж байгаа юм.
Түндрын бүс нутаг г.м экологийн нарийн тогтолцоотой газруудын төрийн байгууллагууд хайгуул хийж байгаа компаниас түүний ажиллах зөвшөөрлийг шаардахын зэрэгцээгээр хайгуулчдын хийх ажлын хүрээг хязгаарлаж өгдөг. Зэрлэг амьтан, ургамлыг хэзээ ч сүйтгэж болохгүй. Зөв сайн төлөвлөлт, хянуур болгоомжтой, аж ахуйч байдлаар хандаж чадвал уул уурхайн хайгуулын ажлын сөрөг үр дагаврыг багасгах боломжтой. Сүүлийн жилүүдэд уул уурхайн аж үйлдвэрийн гол чухал холбоо болох «Канад улсын хайгуул, хөгжлийн холбоо >> ЕЗ «Хайгуул явуулахад байгаль орчны хамгаалалт илүү ач холбогдолтой байх» гэсэн багц удирдамжийг боловсруулсан. Энэ нь ашигт малтмалын хайгуул хийдэг компаниудын олон жилийн турш хуримтлуулсан туршлага, мэргэжлийн дүгнэлтэнд үндэслэж, байгаль орчиндажил гүйцэтгэх явцад туунд үзүүлэх сөрөг нөлөөллийг хязгаарлах тухай  мэдээлэл  байдаг  учир энэ нь хайгуулчдад хэрэглэх заавар болдог.
 
Эдийн засгийн сонирхол, ашгийг илэрхийлсэн техник, эдийн засгийн үндэслэл гарсны дараа төслийн загварыг хийхэд шаардлагатай өгөгдөл гаргаж авах судалгаа, сонгогдсон хөтөлбөрүүдийг хэрэгжүүлж эхэлдэг. Мэргэжилтнүүд орчин тойронтой хамааран үүсэх бүх асуудлуудыг судалж ирээдүйн шинжилгээний үр дүнтэй харьцуулж, үнэлэх үндсэн мэдээлэл, өгөгдөл үүсгэдэг. Судалгааны олон чиглэлийн зарим нэг нь бол: хөрсний бүтэц, уурхайн ойр хавийн усан системийн металлын концентраци-баяжмал, амьтан, ургамал зэрэг байгаль орчинг бүрдүүлэгч хэсгүүд, агаарын чанар ба цаг агаар, түүхийн ба соёлын талууд болон бусад мэдээлэл, өгөгдлүүд, Эдгээр мэдээлэл, өгөгдлүүд тухайн уул уурхай ашиглалтанд орсноор байгаль орчинд сөрөг өөрчлөлт оруулж байгаа эсэхийг зохицуулагчид олж тодорхойлоход нэг ёсны туслалцаа болдог.
 
Зөвшөөрөл олгох процесс
Найдвар төрүүлсэн хүдрийн орд нэгэнт нээгдсэн тохиолдолд ихэнх улс орнууд санал оруулж буй хөгжүүлэх хөтөлбөрийн хүрээнд байгаль орчны техникийн судалгаа хийх шаардлага тавьдаг.
 
Энэхүү судалгаанууд олон жилийн турш хийгдэж өндөр нарийвчлалтай болсон байна. Компаниуд уул уурхай эрхлэх зөвшөөрөл авахын тулд өөрийн үйл ажиллагааны нарийвчилсан тайлбараас гадна инженерийн, байгаль орчны болон нийгэм эдийн засгийн үндэслэлийн судалгаа хийж өгөх ёстой. Зөвшөөрөл авахаас өмнө олон нийтийн дараалсан хэд хэдэн уулзалт хийж, иргэдэд өөрсдийн санал бодлыг илэрхийлэх боломжийг олгож тэдний дэмжлэгийг авах ажлыг гүйцэтгэнэ. Шинэ уурхай нээх зөвшөөрөл авах процесс түвэгтэй, цаг их шаардсан ажил байдгийг хүн болгон мэдэж байгаа.
 
Зөвшөөрөлд байгаль орчинд зохицсон уул уурхай хөгжүүлэх талаар тодорхой заалтууд байдаг. Байгаль орчныг хамгаалах, уул уурхай хөгжүүлэх хариуцлага хүлээсэн эрх бүхий төрийн агентлаг нь судалгааг хянаж судалгааны үр дүн дээр үндэслэн эрх олгох, олгохгүй байх талаар шийдвэр гаргадаг.
 
Нэг онцгойлон авч үзэх асуудал бол уурхайн цооногийн хана нурахгүй байх, уул уурхайн ажил, түүний ойролцоо байгаа газрууд доошоо нурж унахад нөлөөлөх эсэх зэрэг уул уурхайн ажлын ерөнхий физик тэнцвэрийн асуудал байдаг. Өөр нэг авч үзэх зүйл бол тухайн уул уурхай нь хорт, бохирдуулагч бодисыг агаар мандал, ус, хөрс эсвэл гүний усны системд нэвтрэх сөрөг үр дагавар үзүүлэх эсэхийг харгалзан авч үздэг. Уул уурхай, хогийн цэг, хайлуулдаг зуух, муу ус цуглуулах нуур ба утааны яндан зэрэг нь хүрээлэн буй орчин тойронд нэвтрэхгүй байхаар зохион байгуулагдсан байх ёстой.
 
Холимог металлын хүдэр нь гол төлөв ашигтай металл болон хүхрийн хольцтой байдаг. Хүхэрт эрдэс нь хүчилтөрөгч ба устай химийн урвалд орж сульфат болон хүхрийн хүчил үүсгэдэг. Энэ хольцын нягтрал бага боловч гадаргуу дээр урсаж байгаа ус, амьтан, ургамалд хортой нөлөө үзүүлдэг хүнд металлуудын хангалттай хэмжээний хүчил ба давсыг агуулдаг. Нүүрс нь мөн л хар хүхэрт төмрийн эрдэс бас агуулдаг учир дээрхи химийн процесс нүүрсний уурхайд ч явагддаг байна.
 
Уурхайн ус, гадаргууны цутгал усыг хянаснаар уул уурхайн компани хүчил үүсгэдэг хаягдал гаргахгүй байх эсвэл багасгах бололцоотой болно. Зарим хэцүү хүнд тохиолдолд уул уурхайн компани гадаргуун цутгал усыг цэвэршүүлэгч талбай руу суваг гарган урсгаж болох бөгөөд тэнд хүчилтэй усыг цэвэршүүлж гадаргуу дээрх гол, ус руу оруулж болно.
 
Уурхай руу гадаргуу дээрх ус, г гүний ус нэвтрэн ордог. Энэ усыг цуглуулж, насосоор гадаргуу руу дээш шахаж байх шаардлагатай. Энэ тохиолдолд ус харин уурхай доторхи минерал бодистой харьцаж бага зэрэг хүчилтэй эсвэл минерал нөөц бодисоос уусгаж авсан хүнд металл агуулах боломжтой. Уурхайн хүрээлэн буй орчин тойронг бохирдуулахгүйн тулд энэ усыг нуур, гол руу асгахаас өмнө хорт бодисоос нь цэвэршүүлэх хэрэгтэй.
 
Ийм хаягдал усыг цэвэршүүлэх хэд хэдэн арга замууд байдаг. Хүхрийн хүчлийг саармагжуулахын тулд шохой эсвэл шүлтийн уусмал дээрээс нь хийж, хүнд металлыг химийн аргаар ялгаруулан авах боломжтой. Ихэнх улс оронд гадаргуу дээрх нуур, голд асгах муу усны хорт бодисын бөөгнөрөл буюу концентрацийн хязгаарлалт байдаг. Асгаж байгаа усны хорт бодисуудын хэмжээ тогтоосон хязгаараас хэтрэхгүй байх ёстой.
 
Уул уурхайн компани өдөр тутам үүсдэг хог хаягдал хөрсөө зайлуулах ёстой. Үүнийг нүх, сувгийг буцааж булахад хэрэглэж болдог боловч уул уурхай  ашиглагдаж дуусахад ихэнх хэсэг нь овоолоостой үлддэг. Уул уурхайнууд хаягдал овоолгыг гулсаж нурахааргүйгээр зохион байгуулсан байна. Хаягдал хөрс эрдсийн үлдэгдэлтэй байж болс7х бөгөөд металлын сульфид бороо, цастай урвалд орж, хүчил болж, ойролцоо орших гол, нуурыг хордуулах боломжтой.
 
Гол ус, нуур цөөрөмд хүчил урсаж орохоос хамгаалах хамгийн энгийн мөртлөө сайн арга зам бол түүнийг ерөөсөө үүсгэхгүй байхад оршино. Ингэхийн тулд хаягдал хөрсний овоолгод цас, борооны ус нэвчихээс хамгаалан хөрсөөр хучна. Хэрэв энэ шийдэл практикт биелэгдэх боломжгүй бол үүссэж буй энэ урсгалыг нэг газар цуглуулж хорт бодисын концентрацын хэмжээг найдвартай төвшинд бууртал цэвэрлэж дуусгаад асгах хэрэгтэй.
 
Зөвшөөрөл олгох процесс нэгээс гурван жил үргэлжилж болно. Өргөдөл гаргагч орон нутгийн шаардлага, технологийн илүү цэвэр давуу талыг тусгахын тулд төслийн төлөвлөгөөнд олон дахин засвар оруулдаг. Үүний үр дүнд байгаль орчинг сүйтгэдэггүй эдийн засгийн хөгжил гарна.
 
Уул уурхайн ажил, хайлуулалт ба байгаль орчин
Хүдрийг гадаргуу дээр гаргасны дараа металл гаргаж авах процесс нь хорт бодис үүсгэх боломжтой. Уул уурхайн олборлолт, металлургийн үйлдвэрлэлд хэрэглэж байгаа шатахуун, химийн бодисууд нь байгаль орчинг бохирдуулах, хор нөлөө үзүүлэх чадвартай байдаг.
 
Хүдрийг тээрэмдэх процесст их хэмжээний ус ордог бөгөөд том тээрэм хэдэн зуун литр усыг ганцхан минутанд хэрэглэдэг. Энэ ус нь тээрэмдэх процесст хэрэглэгддэг төрөл бүрийн органик, органик бус реактив бодисыг бага концентрацтайгаар агуулдаг. Олон компани энэ усыг орчин тойронд шууд асгахгүй, харин бүрэн эсвэл хагас боловсруулж тээрэмдэх процесст дахин ашигладаг. Хэрэв энэ ус нэгэнт асгагдах болсон тохиолдолд түүний хорт бодисыг салган авах эсвэл саармагжуулан арилгах хэрэгтэй.
 
Үүний нэг тодорхой жишээ бол алт гаргаж авах процесс юм. Ихэнх тээрэм натрийн цианидын сул уусгамлыг бага зэрэг шүлтийн нөхцөлд ашиглан алт гаргаж авдаг. Цианид бол химийн дан элемент биш бөгөөд нүүрстөрөгч ба азот гэх зэрэг элемент болж задардаг. Өөр нэг арга бол цианидын уусгах пооиессыг тээрэмд оруулж хэрэглэх арга юм Энэ эргэлтэнд муу усыг агааржуулж, цианидтай урвалд ордог химийн бодисуудыг нэмж илүү бага хортой химийн бодис үүсгэдэг.
 
Уул уурхайд цианидыг хэрэглэх нь заримдаа олон нийтийн анхаарлыг татдаг. Энэ бол аюултай хорт бодис бөгөөд түүнийг хүн уувал үхэх боломжтой. Цианид химийн олон элементийн тогтворгүй нэгдэл болохоор түүнийг хаягдал уснаас салгаж байгаль орчинд асгах боломжтой болно.
 
Хаягдал
Хүдрийг нунтаглан тээрэмдэх явцад хүдрийг эрдсээс салгаж авсан нарийн ширхэгтэй хатуу хаягдал үүсдэг. Ашигт малтмалаас салгаж авсан энэхүү хаягдалд хортой элементүүд агуулагдах магадлал бий. Жишээлбал, алтны хүдэр ихэнхдээ хүнцэл, ураны хүдэр радий г.м радиактив задардаг элементүүдийг голдуу агуулсан байх жишээтэй. Хорт хаягдлыг байгальд шууд хаяхгүй байхаар зохион байгуулагдсан тусгай цэгт зөөж, байршуулах ёстой. Энэхүү хог хаягдлыг уул уурхайн бусад хатуу хаягдал буюу хөрсний овоолгоос тусад нь байрлуулах ёстой.
 
Хаягдал дотор төмрийн сульфидын пирит, пирротит г.м ашигт малтмалтай хамт байсан хэрэглэдэггүй сульфидууд байдаг. Энэ хаягдал нь бороо цасны усаар угаагдан урвалд орж сульфидын хүчил үүсгэж гол мөрөн, нууранд орохоос бас хамгаалах хэрэгтэй. Үүнд бас л хаягдлын цэгээс ялгарч буй усыг цэвэршүүлэх хэрэгтэй. Ихэнх хар төмрийн орд бага эсвэл огт хүхэргүй байдаг. Төмөр олборлодог уул уурхайд хүчил цэвэршүүлэлт биш харин газрын хүндийн хүч, соронзон концентрацийн үйлчлэл, бутлах тээрэмдэх үйлдвэрээс гарч байгаа ус зайлуулах асуудал илүү чухал байдаг. Энэ ус ихэнх тохиолдолд төмрийн тогтвортой эсэл агуулсан байдаг. Энэ минералууд нягтрал ихтэй байдаг бөгөөд уснаас хурдан ялгардаг учир хаягдал овоолсон газрыг нуур, голоос хол байлгах шаардлагатай.
 
Хаягдлын цэг дүүрвэл түүнийг шаврын төрлийн нэвтэрдэггүй хөрсөөр дээгүүр нь хучиж хамгаалдаг. Ингэснээр хаягдал руу ус нэвтрэн орж хорт бодис үүсгэн гүний ус руу нэвтрэхээс хамгаалдаг. Хучилтын материал, хөрс дээр зүлэг, ургамал тарьж түүнийг ус, салхи г.м. элэгдлээс хамгаалдаг.
 
Хайлуулагч зуухнаас ялгарах хий ба тоос шороо
Хайлуултын явцад сульфидын хүдэр нь исэлдвэл хүхрийн давхар исэл их хэмжээгээр үүсдэг. Хэрэв хүхрийн давхар исэл хайлуулагч зуухны яндангаар дээшээ гарч агаар дахь уур манантай холилдвол хүчиллэг бороо, цас бий болгоно.
 
Агаар мандалд гарсан хүхрийн 60 % нь хайлуулагч зуух болон аж үйлдвэрийн бусад үйл ажиллагаагаар үүссэн гэсэн судалгааны дүн гарсан. Гидрометаллургийн процессоор боловсруулагдаж болох хүдэр агаарыг бохирдуулдаггүй боловч үйл ажиллагаанд хэрэглэсэн усыг цэвэршүүлсний дараа асгаж болно.
 
Хайлуулагч үйлдвэрүүд зуухнаас гарч байгаа хүхрийн давхар ислийг ашиглан хэрэгтэй бүтээгдэхүүн болох хүхрийн хүчлийг өөрсдөө гаргаж авдаг. Томоохон хүчин чадлын хайлуулах үйлдвэрүүд өдөрт мянга мянган тонн хүхрийн хүчил үйлдвэрлэж чадна. Хүхрийн давхар ислийн хийг түргэн исэлдүүлэгч процессоор хүхрийн триоксид болгон хувиргадаг ба үүнийг усанд уусгаж хүхрийн хүчил гаргаж авдаг. Үүнийг химийн үйлдвэр буюу зах зээлд зарж, газар тариалангийн бордоо үйлдвэрлэхэд ашиглаж болно. Хайлуулагч зуухнаас гарч байгаа тоосыг циклон ба электростатик төхөөрөмжинд оруулж ялгадаг. Энэ төхөөрөмжүүд орж буй тоосны 95 %-г ялган авч түүнд агуулагдах металлыг нь дахин ялгах процесст оруулж болно.
 
Уул уурхайн олборлолтын ажиллагаа дууссаны дараа
Уул уурхай газрыг тодорхой хугацаанд түр ашигладаг. Иймээс уул уурхайн компани ашигласан газрынхаа байгаль орчинг дахин нөхөн сэргээж түүнийг эргээд тогтвортой байдалд нь хүргэх ёстой. Ингэснээр энэ газрыг өөр зориулалтаар дахин ашиглах бололцоо бий болно.
 
Уул уурхайн аж үйлдвэрүүд уурхайг хаахад нөхөн сэргээх техникийг бүрэн хэмжээнд байлгах ёстой. Үүнд дараах зүйлүүд орсон байна: бүх барилга байгууламжийг зайлуулах, шилжүүлэх эсвэл нураах; нүхийг тэгшлэх, гүний уурхайг хаах газар доорх уурхайн тогтворжилт, хөрсний овоолго болон налуу газрыг тогтворжуулах; хаягдал болон бохир усыг цэвэршүүлэх; газар, хөроийг дахин цэцэрлэгжүүлэх г.м
 
Хөрс сайжруулалтыг уул уурхайн үйл ажиллагааны хэд хэдэн үе шатанд явуулж болно: хайгуул хийсний дараа; олборлолт дууссаны дараа; металлургийн үйлдвэрлэл хаагдсаны дараа г.м.

8. Уул уурхай ба байгаль орчин
Та Like дарж уул уурхайн мэдээллийг өдөр болгон facebook-ээр дамжуулан авах боломжтой


URL


АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд Ord.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдлыг 7711-0505 утсаар хүлээн авна.
  • даваа

  • 2019 оны 10 сарын 28 22:31
  • IP: 202.9.44.166
зүгээр google translate huulad tavitsn ch bh shg.

Сэтгэгдлүүд:

Сэтгэгдэл нэмэх
Нэр:*
Сэтгэгдэл:
Bold Italic Underline Strike | Align left Center Align right | Insert smilies Insert link URLInsert protected URL Select color | Add Hidden Text Insert Quote Convert selected text from selection to Cyrillic (Russian) alphabet Insert spoiler
Батлах код: *
Шинэ мэдээ
Ц.Цэрэнпунцаг гарьд “Aspire Mining” дахь эзэмшлээ 52.5 хувь болгон ДАХИН ӨСГӨЛӨӨ

 Австралийн Хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй "Aspire Mining” компанийн ...

Өнөөдөр, 18:02
Рио Тинто компани Өмнөд Африк дахь уурхайгаа түр хаалаа

 Өмнөд Африкт байрлах Рио Тинтогийн хөрөнгө оруулалтай "RBM” компани ...

Өнөөдөр, 17:51
Дэлхийн хамгийн том мөсөн арал хурдтай хайлж байна

 Дэлхийн хамгийн том мөсөн арал Гринландын мөс 1990-ээд оны үетэй ...

Өнөөдөр, 17:36
Өнөөдөр, 16:55
Өнөөдөр, 14:31
Гол мөрөн дээгүүр зорчихгүй байхыг онцгойлон анхаарууллаа

Арванхоёрдугаар сарын эхний арав хоногийн байдлаар манай орны ихэнх гол ...

Өнөөдөр, 13:31
Аз дууддаг гэх нэн ховор цагаан цаа бугын тухай...

Норвегийн нэгэн зурагчин найзуудтайгаа ууланд аялж яваад авсан цагаан ...

Өнөөдөр, 12:38
1.2 их наяд төгрөг төсөвт авчрах үүрэгтэй ЗЭСИЙН ханш Хятадаас хамаарна

 Зэс Монгол Улсын төсвийн орлогод жин дарах нөлөөтэй учраас эл ...

Өчигдөр, 14:26
Өвөр Монголын нүүрсний үнэ сарын дотор бага хэмжээнд буурав

 Арван нэгдүгээр сард Өвөр Монголын нүүрсний үнэ бага хэмжээгээр ...

Өчигдөр, 13:39
Засгийн газар чөмгөө дундалж, ясаа цайтал ажиллах л хэрэгтэй боллоо доо

У.Хүрэлсүхийн энэ удаагийн айлчлал тэгэхээр хоёр талд, тэр тусмаа Монгол ...

Өчигдөр, 12:55
Ц.Элбэгдорж: Хийн хоолойг Монголын нутгаар дамжуулах тухай төслийг Оросууд “судалъя” гэвэл “үгүй” гэсэн үг

Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх энэ сарын 5-ны үдэш Улаанбаатарынхаар 21.00 цагт ...

2019 оны 12 сарын 11, 16 цаг 16 минут
Оюутолгойн ирээдүйд дайх дөрвөн “бодол”

“Оюутолгой” төслийн хөрөнгө оруулалтын зардал хоёр тэрбум ...

2019 оны 12 сарын 11, 09 цаг 34 минут
Н.Алгаа: Уул уурхайд Таван толгойгоос өөр хөрөнгө оруулалт татах төсөл алга

Монголын уул уурхайн үндэсний ассоциацийн ерөнхийлөгч асан, “ДАТ ...

2019 оны 12 сарын 10, 15 цаг 37 минут
ЭЦА-ны дэд дарга Ц.Ням-Очирыг “Салхитын мөнгөний ордын авлигалын мөнгийг зөөсөн” мэдээллийг шалгаж байна

Дундговь аймгийн Гурвансайхан сумын нутагт байрлах Салхитын мөнгөний ордын ...

2019 оны 12 сарын 10, 14 цаг 48 минут
“Салхитын мөнгөний орд”-оос хичнээн ам.доллар авлигад хийссэн бол?

 Эдүгээ хууль, цагдаа, шүүхийн шинжилгээний хүрээлэн, шүүгчдийг ...

2019 оны 12 сарын 10, 14 цаг 29 минут
34,8 сая тн нүүрс экспортод гаргажээ

 Монгол Улсын нүүрсний экспортын орлогын өсөлт энэ оны 11 сарын ...

2019 оны 12 сарын 10, 14 цаг 25 минут
БОДЛОГО БОЛОВСРУУЛАГЧДАД: Улаанбаатарын цаг агаарын нөхцөл утаанд хэрхэн нөлөөлдөг вэ?

Өнөөдөр дэлхийн хүн амын талаас илүү нь хот, хотожсон газар амьдарч байна. ...

2019 оны 12 сарын 10, 14 цаг 12 минут
Хийн хоолойд баярлах болоогүй...

 Хийн хоолойг монголын нутгаар барина тавина гэж монголчууд бид ...

2019 оны 12 сарын 10, 14 цаг 08 минут
Дорноговьд 500 гаруй ногтруу толгой, далавч нь тасарсан байдалтай үхжээ

Дорноговь аймгийн Даланжаргалан сумд энэ сарын эхээр 500 гаруй ногтруу ...

2019 оны 12 сарын 10, 13 цаг 59 минут
1072 хувьцаанд "ногдол ашиг олгох уу"....

УИХ-ын Өргөдлийн байнгын хорооны өнөөдрийн хуралдаанаар "Эрдэнэс ...

2019 оны 12 сарын 10, 13 цаг 14 минут
Хэрэв бүх мөс хайлвал Дэлхий хэрхэн харагдах вэ

 Дэлхийн дулаарал явагдаж дэлхийн мөс хайлж далайн түвшин хурдацтай ...

2019 оны 12 сарын 10, 12 цаг 54 минут
Хийн хоолойг ОХУ-ын тал судлахаар боллоо

  Харилцан ойлголцлын санамж бичиг нь бизнесийг хамтран явуулах ...

2019 оны 12 сарын 10, 12 цаг 50 минут
Санкт-Петербургт хадгалагдаж байгаа “Чингисийн чулууны бичиг”-ийг Улаанбаатарт хадгалана

Монголын уран бичлэгийн калиграфийн монгол бичгээр бичиж үлдээсэн хамгийн ...

2019 оны 12 сарын 10, 12 цаг 38 минут
Ундны усаа үр хүүхэд шигээ хайрлая хүмүүс ээ

 Нийслэлийн Байгаль орчны газраас санаачлан нийслэлийн төсвөөр ...

2019 оны 12 сарын 10, 12 цаг 38 минут
Шинэ Зеландад галт уул дэлбэрчээ

 Шинэ Зеландын Цагаан аралд галт уул дэлбэрсний улмаас таван хүн амь ...

2019 оны 12 сарын 10, 11 цаг 58 минут
2019 оны 12 сарын 10, 11 цаг 02 минут
Ноён уулын Ялалт

 Ерээд оны эхэн үед "Монэл" нэртэй өнгөт зурагт гарч тухайн үедээ ...

2019 оны 12 сарын 10, 10 цаг 52 минут
“Петро Матад” компанийг Сүхбаатар аймгаас гаргажээ

 Улсын хилийн торыг таслан хоёр тийш эвхэж тавьчихаад өрөмдлөг ...

2019 оны 12 сарын 10, 10 цаг 25 минут
Аврагчид Асгатын мөнгөний далд уурхайг нээх ажиллагаанд оролцож байна

 Онцгой байдлын ерөнхий газрын аврагчид Монгол Улсын стратегийн орд ...

2019 оны 12 сарын 09, 17 цаг 10 минут
Хэдэн залуугийн амь насаар ЭКО АЛТАН ЗААМРЫН зөвшөөрлийг цуцлах вэ, Ерөнхий сайд аа

  "Эко Алтан Заамар”-ын уурхай дахиад 1 залуу амиа алдлаа ...

2019 оны 12 сарын 09, 17 цаг 08 минут
2019 оны 12 сарын 09, 16 цаг 13 минут
Монголын зэсийн ирээдүй

 Монгол Улсын эдийн засаг алт, зэс, нүүрс гэсэн ...

2019 оны 12 сарын 09, 16 цаг 09 минут
Хүннүгийн мөнгөн луунуудын булш 2019 оны шилдэг олдвороор шалгарлаа

 АНУ-ын Археологийн институтээс эрхлэн гаргадаг "Archeology” сэтгүүл ...

2019 оны 12 сарын 09, 16 цаг 01 минут
Асуудалтай уурхайн компани болох “Терра Энержи” П.Очирбатын охиных гэнэ

 Одоогоос 9 жилийн өмнө Терра Энержи гэх компанийн ажилтан согтуугаар ...

2019 оны 12 сарын 09, 14 цаг 53 минут
Хятадууд нүүрсээ хямдруул гэж шахаж байна, бид яах ёстой юм

  Манай нүүрсийг үнэтэй байна, хямдруул гэж томорч, ...

2019 оны 12 сарын 09, 12 цаг 27 минут
Тосон бумбыг тоносоор байгаа онцгой бүрэн эрхт “АГМ Майнинг”

 БАЙГАЛЬ ХАМГААЛАГЧДЫН НҮДЭНД ХАРАГДДАГГҮЙ "АГМ МАЙНИНГ”  ...

2019 оны 12 сарын 09, 11 цаг 31 минут
Европ, Азийг “цэнхэр түлш”-ээр “атгах” орос төлөвлөгөө

 Арван дамнан яригдаж,  таван жилийн өмнө шавыг нь тавьж асан, ...

2019 оны 12 сарын 09, 11 цаг 22 минут
Оросын нэгэн тосгоны захад 50 гаруй цагаан баавгай цугларчээ

 Оросын умард туйлын алслагдсан тосгоны орчим 50 гаруй цагаан ...

2019 оны 12 сарын 09, 10 цаг 30 минут
СУДАЛГАА | Айл өрхийн 20% нь ялгадсаар БОХИРДСОН УС ууж байна

 Айл өрхийн ууж буй усанд гэдэсний савханцар Е.коли байгаа эсэхийг ...

2019 оны 12 сарын 09, 10 цаг 22 минут
Хөгжилгүй гэсэн гайхшралд өгөх нэг тайлбар

Дэлхийн эдийн засгаас баахан тоо баримт үзлээ. 2019 оны Нобелийн эдийн ...

2019 оны 12 сарын 07, 12 цаг 17 минут
Шуурхай: “Эко Алтан заамар”-т дахин осол гарч, 26 настай залуу амиа алджээ

Өнгөрсөн өвөл  “Эко Алтан Заамар” компанийн буруутай ...

2019 оны 12 сарын 06, 17 цаг 43 минут
2019 оны 12 сарын 06, 17 цаг 28 минут
Байгалийн хийн хоолой Монголоор дамжин өнгөрөх боломжийг үнэлэхүй

1. Байгалийн хийн ач холбогдол хийгээд эрэлтийн хандлага Байгалийн хий бол ...

2019 оны 12 сарын 06, 16 цаг 41 минут
Тавантолгойгоос их хэмжээний тонн нүүрс хулгайлагдсан уу?

Таван толгой ХК-ийн ҮЭ-ийн хорооны дарга Д.Махгал: Хууль шүүхийн ...

2019 оны 12 сарын 06, 16 цаг 24 минут
"Эрдэнэт" үйлдвэр "Росгеологи" компанитай хамтарч гүний хайгуул хийнэ

   Монгол Улсын Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүхийн ОХУ-д хийж байгаа ...

2019 оны 12 сарын 06, 15 цаг 54 минут
"Газпром" Монголоор дайрах хийн хоолойн маршрутыг хагас жилийн дотор гаргах ёстой

Монгол Улсын нутгаар дамжуулан БНХАУ-д хий нийлүүлэх хоолойн шинэ ...

2019 оны 12 сарын 06, 11 цаг 40 минут
Энэ оны эхний 10 сарын хугацаанд Хятадаас Монголд $662 саяын цахилгаан эрчим хүч нийлүүлжээ

Хятадын Өвөр Монголын Өөртөө Засах орон энэ оны эхний 10 сарын хугацаанд ...

2019 оны 12 сарын 05, 14 цаг 23 минут
ОХУ-тай уул уурхай, боловсрол зэрэг салбарт хамтран ажиллах гэрээг үзэглэлээ

ОХУ-ын Ерөнхий сайд Д.А.Медведевийн урилгаар Монгол Улсын Ерөнхий сайд ...

2019 оны 12 сарын 05, 11 цаг 24 минут
2019 оны 12 сарын 04, 18 цаг 27 минут
“Багануур”, “Шивээ-Овоо”-гийн уурхайн машин техникийг шинэчлэхээр тохиролцлоо

ОХУ-д ажлын айлчлал хийж буй Монгол Улсын Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүхийн ...

2019 оны 12 сарын 04, 17 цаг 11 минут

Санал асуулга

Тавантолгойн хувьцааг иргэдэд бэлнээр тараах нь зөв үү?

Зөв
Буруу
Мэдэхгүй

 
Ханшийн мэдээ
Гадаад хувьцаа
Нью йоркын хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
BHP Billiton
Ivanhoe Mines
90.53
23.3
1.44
0.00
Австралийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
General Mining Corp
Aspire Mining Limited
0.145
0.52
0.00
-0.02
Лондонгийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
Petro Matd Limited
polo Resources Limited
123.5
5.4
0.00
0.02
Хонконгийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
Mongolian Mining Corporation
Mongolia Energy
9.59
1.14
0.00
-0.06
Торонтогийн хөрөнгийн бирж
 
Шинэ бүтээл

"Монголын Геологийн есөн эрхэм" номын нээлт боллоо
Металлын ханшийн мэдээ
Нүүрсний ханшийн мэдээ
Уул уурхайн ТОП 25 компани