Оюутолгойн ордын далд уурхайн хөрөнгө оруулалт нааштай шийдэгдэж, хэлэлцээр гацаанаас гарсан тухай ид шуугиж байна. Энэ бол Монгол хүн бүхний баярлах сайн мэдээ мөн.

Тэгсэн хэдий ч үүний цаана Оюутолгойн ордын гэрээг гацаанд оруулж түүнээс шалтгаалан Монгол улсад орж ирэх хөрөнгө оруулалт зогсож, эдийн засаг хямарсан том асуудлаар хэнд хариуцлага тооцох вэ гэдэг асуудал тавигдаж байна.

Уул уурхайн яамныхан Оюутолгойн далд уурхайн хөрөнгө оруулалтыг гацаанаас гаргалаа хэмээн мэдээлж эхэллээ. Тэд ингэхдээ татварын байгууллагаас тогтоосон 130 сая ам.долларын торгуулийг 30 сая болгож өгөөд оронд нь хөрөнгө оруулалтын гэрээг шуурхайлуулахаар болголоо гэж байна. Энэ 100 сая ам.доллар бол олон тэрбумын дэргэд өчүүхэн мөнгө.

Гэхдээ манайх татвартаа 100-г авалгүй, 4 тэрбумыг Монголын банкаар оруулж ирэх боллоо хэмээн хөөрцөглөх. Одоо л валютын ханш бууна даа ч гэх шиг. Хөрөнгө оруулалт орж ирвэл буурч л таарах байх. Гэвч нэгэнт нэмэгдсэн бараа бүтээгдэхүүн, барилга орон сууцны үнэ буцаад буурч сайхан болох уу. Монголын эдийн засгийг хямраасан гэм буруутнууд хариуцлага хүлээх үү.

Үнэн хэрэг дээрээ анх 4.1 тэрбумын хөрөнгө оруулалтаар Оюутолгойг бүрэн ашиглана гэчихээд зөвхөн ил уурхайд 4 тэрбумыг зарчихсан. Одоо далд уурхайд дахиад 4 тэрбум. Хөрөнгө оруулалт хоёр дахин өсөж, Монгол улс өрөнд орж байгаад баярлаад бахдаад байх шаардлага байна уу.

Оюутолгойтой холбоотой үүссэн асуудал юунаас эхтэйг аваад үзэхээр манай Уул уурхайн сайд яах аргагүй холбоотой. Тэр Оюутолгойн гэрээг өмнөх Засгийн газар /2008-2012 он/ хийснээс хойш сайд болтлоо хөрөнгө оруулалтын гэрээг өөрчлөх ёстой гэдэг байр суурийг баримталсан.

Тэгээд сайд болмогц нь Рио Тинто болон бусад хөрөнгө оруулагчид түүнтэй болон түүний нөхөдтэй хамтран ажиллаж чадахгүй гэсэн үү хөрөнгө оруулалтаа зогсоож орхисон. Хөрөнгө оруулагчдыг ийм алхам хийхэд Д.Ганхуягийн 2012 оны 10 дугаар сарын 25-нд хийсэн мэдээлэл нэлээд үүрэг гүйцэтгэсэн. Өдөр тутмын бүх сонин сайтад уг мэдээлэл, ярилцлагууд бий.

Тэрхүү мэдэгдэлдээ "…Монголын тал сайн ажиллаж, гэрээнд өөрчлөлт оруулахгүй бол болохгүй гэдгийг ойлгуултал ажиллана. Энэ хөрөнгө оруулалтыг аль нь анхны хөрөнгө оруулалт болох, аль нь энгийн хөрөнгө оруулалт болохыг тодруулах шаардлага байна. Мөн далд уурхайн хөрөнгө оруулалтад нэмэлт 3-4 тэрбум ам.доллар шаардлагатай гэж хөрөнгө оруулагч тал хэлж байгаа.

Хөрөнгө оруулалтын зардал өссөн гэж бас ярьж байгаа. Аль ч тохиолдолд хууль, гэрээнд заасны дагуу техник эдийн засгийн үндэслэлдээ өөрчлөлт оруулах ёстой. Одоогоор өөрчлөлт ороогүй байгаа. Тэгэхээр зардал өсвөл ашиг багасна, анхны хөрөнгө оруулалт нэмэгдвэл Монгол улсын зээлийн хэмжээ болон хүүгийн зардал нэмэгдэнэ. Тиймээс энэ нь Монгол улсын эрх ашигтай холбоотой асуудал” гэж байлаа.

Тэгээд л гэрээ, хэлэлцээ хоёр жил сунжирч одоо нэг юм шийдэгдэхээр болсон гэж байна. Д.Ганхуяг сайдын ийнхүү сунжруулсан асуудлаас болж Монгол улс эдийн засгийн хямралд орчихоод байж байна. Манай улс эдийн засгийн хувьд олон тулгуургүй ганц уул уурхайгаас хараат болсоны гай энэ.

Оюутолгойн хөрөнгө оруулагч Рио Тинто далд уурхайн хөрөнгө оруулалтаа зогсоомогц Монголын уул уурхайд хөрөнгө оруулж байсан бусад компаниудын ихэнх нь оруулахаа больчихож байгаа юм. Мөн манайд шинээр орж ирэх компани ч байхгүй болсон. Түүнээс нь болоод ам.долларын ханш суга бас нуга өсөж, эдийн засгийн хямралд автагдсан.

Гэтэл одоо тохиролцоо хийгдлээ хэмээн баясах учир бий юу. Яг яаж тохирсоныг нь харж байж л баясах, гунихаа шийдэх нь зөв байхаа. Түүнээс биш хөрөнгө оруулагч талд хэтэрхий буулт хийсэн бол түүнийг ямар ололт гэж үзэх билээ дээ.

Тэгэхээр Оюутолгой гацаанаас гарлаа гэдэг наанаа бидний баясах мэдээ мөн боловч цаанаа харин баясал төрүүлэх эсэхэд эргэлзээ төрсөөр байна.