УИХ дахь АН-ын бүлгийн дарга Д.Эрдэнэбат говийн аймгуудад ажиллаж байгаа юм. Энэ үеэр түүнээс цөөн асуултад хариулт авлаа.

-Та өнгөрсөн өдрүүдэд говийн гурван аймагт ажиллалаа. Ялангуяа Оюутолгой, Тавантолгой зэрэг нийгмийн анхааралд байгаа уурхайнуудын үйл ажиллагаатай биечлэн танилцсан. Байдлыг хэрхэн харж байна вэ?

-Монголын эдийн засгийн өнөөгийн нөхцөл байдал уул уурхайгаас шууд хамааралтай байна. Ялангуяа Оюутолгой, Таванталгойгоос. Хүмүүс зарим уул уурхайн үйл ажиллагаа зогсонги байдалд орсон гэж шүүмжлэлтэй ханддаг. Энэ яриа хэр үнэний ортой вэ гэх мэт асуудлуудтай газар дээр нь танилцаж байна. Оюутолгой дээр нэг сайн мэдээ нь байгаа нь үйл ажиллагаа болон борлуулалт нь жигдэрч байна. Өөрийн мэргэжилтэн нь тэгж дүгнэж байгаг бид хүлээн авах ёстой. Хэдийгээр Оюутолгойн олон асуудал байдаг ч өнөөдрийн монголын эдийн засгийг шууд тодорхойлж байгаа, стратегийн орд учраас анхаарахаас өөр аргагүй. Цаашдын гэрээ хэлэлцээр нь зөв тийшээ явна гэдэгт найдаж байгаа. Тиймээс Оюутолгойн үйл ажиллагаа хэвийн болж байгаа нь 2015 оны эдийн засаг аажим сайжрах боломж гэж харж байна.

Ухаа худагийн схемыг "Эрдэнэс-Тавантолгой”-д нэвтрүүлэх хэрэгтэй. Өөрөөр хэлбэл, төр өөрийн хувиас татгалзаж, хувийн том хөрөнгө оруулалт руу чиглүүлж, дэмжих цаг нь болж.

-Төрийн болон хувийн өмчит уул уурхайн компаниудыг та мэдээж харьцуулж л байгаа байх?

-Өчигдөр  Цогтцэций суманд ажиллалаа. Энд гурван уурхай ажиллаж байна. Орон нутгийн өмчит Тавантолгой, төрийн өмчит Эрдэнэс тавантолгой, хувийн өмчит "Энержи ресурс”-ын гээд гурван уурхай ажиллаж байна. Тэдний ялгаатай болон адил талыг харж байна. Нэг зүйл хэлэхэд Эрдэнэс Тавантолгойн менежмэнт их буруу явж ирсэн нь ажиглагдаж байна.

Харин орон нутгийн Тавантолгойн уурхай хамгийн бага зардлаар өндөр бүтээлтэй ажиллаж байна. Харин Ухаа худаг хувийн хөрөнгө оруулалтаар хамгийн зөв менежмэнт хийсэн нь харагдаж байна. Тэр дундаа онцлох зүйл нь ажилчдын нийгмийн асуудлыг шийдсэн нь өвөрмөц. Бүх нүүрсээ баяжуулж, экспортолж байгаа ч асуудлыг шийдэж байгаа нь давуу тал. Энэ бүхнээс нэг зүйлийг анхаарахад, төрийн өмчийн "Эрдэнэс –Тавантолгой”-н менежмэнт, хөрөнгө оруулалт, эзэмшлийг зөв шийдэх цаг болсон.

Өмнөх алдаатай гэрээг эргэж харах юм байна. Борлуулалт маш их буурч, өртөг зардал нь эсрэгээрээ өссөн учраас ирэх жилээс улсын төсөвт ч тэр уурхайн  менежмэнтийн үйл ажиллагаанд онцгой анхаарах зайлшгүй шаардлага гарсан гэж харж байна.

-Эзэмшлийн хувьд өөрчлөх цаг болжээ гэлээ. Яг ямар гарц байна вэ. Хувьчилна гэсэн үг үү?

-Өнөөдөр төрийн өмчийнх. "Эрдэнэс-"Тавантолгой”-н зарим нэгийг хувьцаа болгоод өгчихөөд ингээд ашиггүй ажиллавал иргэдэд хувьцаа байх ашиг юу байна. Ер нь энд нэг зүйлийг шууд хэлэхэд Ухаа худагийн схемыг "Эрдэнэс-Тавантолгой”-д нэвтрүүлэх хэрэгтэй. Өөрөөр хэлбэл, төр өөрийн хувиас татгалзаж, хувийн том хөрөнгө оруулалт руу чиглүүлж, дэмжих цаг нь болж. Түүнээс биш энэ уурхайнуудыг харахад уурхайнуудын геологийн нөхцөл таатай, бага зардлаар хамгийн их нүүрс гаргаж болж байна. Менежмэнтийн өөрчлөлтөөр зах зээлийн хүндрэлтэй үед хөрөнгө оруулалтын асуудлаа шийдвэл цаашид ашигтай болохоор харагдаж байна.

-Оюутолгойн далд ордын хөрөнгө оруулалтын асуудал?

-Далд уурхайн талаар 30 асуудал яригдаж байгаа. Энэ асуудлыг хаа хаанаа  ашигтай шийдвэрлэх ёстой. Гэхдээ далд уурхайн ажлыг маш хурдан эхлүүлэх ёстой. Оюутолгойг нэгэнт эхлүүлсэн бол цааш явуулах ёстой.

-Нүүрс тээвэрлэх төмөр замын асуудал тулгамдаж байгааг уурхайнхан хэлж байна. Үүнийг хэрхэн шийдэх бол?

-Дэд бүтцийн асуудал эмзэг сэдэв болсныг бүх уурхайнхан хэлж байна. Тиймээс УИХ уул уурхайн дэд бүтэц, хөрөнгө оруулалтын асуудлыг зээлээр шийдэхээс өөр аргагүй.