Өмнөд хилээс маань 80 орчим километрийн инагш, Оюутолгойн орд орчмоос анир чимээ багатайхан байна. Өнгөрсөн оны долдугаар сарын 28-наас хойш ийм хүлээлт үүсэж, "Оюутолгой” хэвлэлийн хуудаснаа "бүдгэрч”, төр, засгийн түвшинд ч анхаарал нь суларч эхэллээ. Түүнээс ердөө 19 хоногийн өмнө зэсийн анхны баяжмалаа экспортолж, бүтээн байгуулалтаас үйлдвэрлэлийн үе шатанд шилжиж буйг тунхагласан билээ.

Өмнөх онд тэндээс 26.400 тонн зэсийн баяжмал борлуулж, 55 сая ам.долларын орлого олсон ч өнгөрсөн нэг жилийн борлуулалтын хэмжээ төлөвлөсөндөө хүрээгүй юм. Урьдчилсан байдлаар баталгаажуулаад байсан "Оюутолгой” төслийн далд уурхайг хөгжүүлэх 5.1 тэрбум ам.долларын төслийн санхүүжилтийн нөхцөлийг УИХ-аар хэлэлцэж, шийдвэрлэх хүртэл түр хойшлуулах болсон тухай "Rio Tinto” компанийн мэдэгдлийг налгар намрын тэр нэгэн өдөр бид дуулсан."УИХ-аас шийдвэр гаргахад тодорхой хугацаа шаардагдах төлөвтэй байна. Төслийн санхүүжилтийн талаар тодорхой шийдвэр гараагүй тул, мөн Засгийн газартай хэлэлцэж буй бусад асуудлыг эцэслэн шийдэх, шинээр тов тохиролцох хүртэл далд уурхайн бүх ажил, санхүүжилтийг хойшлуулж байгаа юм” гэсэн тайлбарыг тэд араас нь дагуулсан.

Монгол Улсын хөгжлийн түлхүүр "цоожиндоо” гацаад 207 хоногийг элээж байхад Засгийн тэргүүн нь физикийн хичээлээр "амьсгалж”, танхимын бүрэлдэхүүн нь Ховдын мөсний баяр, Увсын худалдааны зах зэрэг аахар шаахар зүйлсээр хөөцөлдөж явна. Оюутолгойгоо яах гэж байна вэ, Ерөнхий сайд аа? Эх нутгийн өмнөдөд газрын гүнд нуугдах баялгаасаа монголчууд ахиухан ашиг хүртэх учиртай гэсэн шаардлага, нөөц ашигласны төлбөрийн хэмжээгээ шинэчлэх гэсэн санал Монгол Улсын Засгийн газар хийгээд "Rio Tinto” компанийн хооронд асуултын тэмдэг болон тээглэв. Эдгээрийг оруулаад 30 орчим асуудал багцалсан ч өнөөдөр гурван асуудал шийдвэрлэгдээгүй үлдсэн сурагтай. Тэдгээрээс хамгийн "халуун” нь далд уурхайн бүтээн байгуулалтад олон улсын зээлдэгчдээс авах гэж байгаа зээлийн нөхцөл хийгээд далд уурхайн ТЭЗҮ. Нөгөө талд нь, Оюутолгойн далд уурхай байгуулахад хэрэгцээтэй асар их санхүүжилт "Rio Tinto”-г давхар дарамтад оруулаад байна.

4.2 сая ам.долларын санхүүгийн багц зээл олгох олон улсын 15 банк ирэх гуравдугаар сарын 31-нээс өмнө Монголын Засгийн газартай хийж буй хэлэлцээрээ эцэслэхгүй бол санхүүжилтийн хувьд саад үүсгэж, төсөл дахиад тодорхойгүй хугацаагаар хойшилж магадгүй тухай SOS-ыг бөмбөрцгийн баруун бөөрнөөс түгээж, цахим ертөнц даяар цацжээ Хэдхэн жилийн өмнө монголчууд дэлхийд байхгүй хоёр том ордтой гэж дээлэндээ багтахааргүй "дарцаглаж” явсан. Монгол Улсын хөгжлийн түлхүүр хэмээн мөнөөх хоёроо цоллож, алтан эрин ирлээ, "Азийн Кувейт” болох нь ээ хэмээн хөөрч байлаа. Хөрөнгө оруулалтын гэрээ батлагдаад даруй дөрвөн жил өнгөрч байхад монголчуудын амьдрал бахь байдгаараа, мөнөөх ордуудын ашиг ч сураггүй л байна. "Bloomberg”-ийн шинэ мэдээнд шаргал металлын ханшийн үзүүлэлт өнөөдөр 7220 ам.доллар даваад байна. Өөрөөр хэлбэл, дэлхийн зах зээлийн үнэ төсөл гацсан энэ өдрүүдэд эх орны яндашгүй баялгийн эзэд бидэнд ашигтай байна. "Мөсөн уулын орой” гэгддэг ил уурхайд Оюутолгойн нийт баялгийн ердөө 20 хувь нь бий гэдэг шүү дээ. Маргаанаа цэгцлээд ир ээ гээд дэлхийн зах зээлийн үнэ буурахгүйгээр биднийг хүлээх биш. "Бүгдээрээ хэлэлцвэл буруугүй” гэдэг дээ. Буруу зүйл хийсэн бол түүнийгээ залруулж болдогсон. Багцлаад үзвэл энд ердөө Монгол Улсын Засгийн газар, "Rio Tinto” гэсэн хоёр эрх ашиг бий.

Монгол Улсын түүхэнд анх удаа гадаадын хөрөнгө оруулагчидтай үзэглэсэн ийм том мега төслийг урагш ахиулж, уурхай бүрэн хэмжээгээр ашиглалтад орвол уг нь хэн хэндээ ашигтай юмсан.

С.ӨСӨХ-ИРЭЭДҮЙ

MONGOLNEWS