АНУ-ын Ерөнхийлөгч Барак Обама шинэ оныхоо төсвийн хуулийн төслийг энэ удаа төвөггүйхэн баталж дөнгөлөө. Өнгөрсөн онд Бүгд найрамдахчууд болон Ардчилсан намынхны хоорондын санал зөрөлдөөний улмаас тус улс төсвөөр тасалдаж Засгийн газрын үйл ажиллагаа хоёр гаруй долоо хоног зогсож байсан бол энэ онд хэдийгээр төсвийг батлах хугацааг хэд хэдэн удаа хойшлуулсан ч болзошгүй байсан элдэв бэрхшээлээс зайлсхийж чадсан байна.

АНУ-ын Конгрессоос баталсан 1,1 их наяд долларын хэмжээтэй төсвийн хуулийн төслийг Барак Обама харилцан буулт хийсэн баримт бичиг гэж нэрлээд байгаа бол АНУ-ын Засгийн газрын бүх байгууллагыг 2015 оны есдүгээр сарын 30-наас өмнө санхүүжүүлэх ёстой энэ төсөл одоо 18 их наяд доллар даваад байгаа төрийн нийт өр дээр дахин нэг их наядыг нэмж  байгаа асуудал болж байгаа билээ. Гэтэл өнөөдөр АНУ үндэсний мөнгөн тэмдэгтээ аврахын тулд хүний өөрийн хамаагүй бүх алтны нөөцийг шавхаж дуусаад байгаа нь дэлхий дахины эдийн засаг, санхүүгийн хямралыг улам гүнзгийрүүлэх нэгэн ташуур болоод байна. Товчхондоо бол АНУ-д одоо долларыг баталгаажуулах алт байхгүй.

Үүнд сүүлийн хоёр удаагийн сонгуулиар засгийн эрхэнд гарсан Барак Обама буруутай гэж Америкийн олон нийт үзэж байгаа аж. Ямар сайндаа «Түүнийг таньж мэдэх тусам маш аюултай санагдаж байна» гэж Америкийн блогер Ерөнхийлөгч Барак Обамагын тухай бичсэн байхав. Гэтэл энэ аюул зөвхөн Обамад биш, түүнийг төрийн эрхэнд гаргаж тавьсан тэр хүчнээс айх хэрэгтэй гэж үзэх өөр хэсэг хүмүүс бас байх аж.

АНУ-ын ерөнхийлөгч, түүний чиг бодлогыг өнөөдөр хичнээн шүүмжиллээ ч удахгүй нүүрлэх сүйрлээс харин зайлах аргагүй, энэ нөхцөл байдал бүр Обамагаас өмнө бүрдээд байсныг дэлхийн тэргүүлэх олон эдийн засагчид мэдэж байж. Тэр цаг үе бол өнгөрсөн зууны хоёрдугаар хагас буюу Францын тав дахь Бүгд найрамдах улсыг үндэслэгч, анхны Ерөнхийлөгч Шарль де Голль (Charles de Gaulle) янкуудын заль мэхийг гадарлаж, хоёрдугаар дайны дараа тус улсад овоолоод байсан асар их хэмжээний долларыг төлбөр тооцооны баталгаатай хэрэгсэл болох алтаар сольж чадсан явдлаас хойш дэлхий дахин Америкийн эдийн засаг, санхүүгийн чадавхид анхаарал хандуулах болжээ.

Үүний дараа Германчууд мөн ажиг сэжиг авч Америкаас хамаарах болсон санхүүгийн нөхцөл байдалд баталгаа гаргах зорилгоор алтаар баталгаажуулах  оролдлого хийгээд амаа таглуулж байсан удаатай.  Германчууд харин өнгөрсөн жилийн эхээр дахин "даагаа нэхэж” АНУ-ын нөөцийн санд хадгалагдаж байгаа гэх алтны нөөцөөсөө хэсэгчлэн авах санал тавьсан боловч уг асуудал өнөө хүртэл ажил хэрэг болоогүй байна. 140 тэрбум еврогоор үнэлэгдэх 700 тонн гаруй алтан гулдмайн асуудал энд яригдаж байгаа бөгөөд гадаадад хадгалагдаж байгаа алтны нөөцөө ядаж шалгаад үзье гэсэн ч тэдэнд зөвшөөрөл олдсонгүй.

Америкчуудын энэ бүх арга саамыг эртнээс ажиглан судалж ирсэн эдийн засагч, Рональд Рейганы засаг захиргааны үед АНУ-ын сангийн яамны сайдын эдийн засгийн бодлогын зөвлөх асан доктор Пол Крейг Робертс, тус улсын алтны нөөц шавхагдсан учраас Нью-Йоркийн Холбооны банкинд хадгалагдаж байгаа нэртэй Германы алтыг эргүүлж өгөхөөс татгалзаж байна гэж King world news мэдээллийн цахим хуудсанд нийтэлсэн өгүүлэлдээ тэмдэглэжээ. Тэрээр:

- Германчууд алтаа нэгэнт алдсан гэдэгтэйгээ эвлэрч, дахин энэ тухай шаардахгүй байхыг тэд хүслээ. Өөрөөр хэлбэл, АНУ өөрийн тоглоомын улс оронд (Герман) амаа хамхиж, АНУ-ын Холбооны нөөцийн системд алтны нөөцөө цаашид хадгалах хүсэлтэй байгаа гэх мэтийн мэдэгдэл хийхгүй байхыг үүрэгдсэн гэсэн үг. Харин үүний оронд АНУ, Германд ямар нэг хэлбэрийн авилга болон харилцан тохиролцох санал тавьж алтаа эргүүлж авах гэсэн санаагаа орхихыг хүчээр тулгаж орхив.

- Гэтэл энэ жишгээр бол Холбооны нөөцийн системд алтны нөөцөө үргэлжлүүлэн хадгалах сонирхолтой дэлхийн бусад улс орон яах болж байна?

- Ямар ч улс орон алтаа эргүүлж олж авч чадахгүй. Холбооны нөөцийн системийн захирамж ёсоор  сүүлийн жилүүдэд АНУ-ын банкууд дэлхийн зах зээл дээр алтны үнийг цохихын тулд байгаа бүх нөөцөө шавхаад байгааг дэлхийн үнэт металлын зах зээл эртнээс ажиглах болсон. Харин Нэгдсэн улс бүх алтаа үрэн таран хийгээд дууссаны дараа  тэд хадгалсан нөөцөө гарган худалдаалах болно.

2011 онд нэг торой унци алт 1900 доллароор үнэлэгдсэн дээд хэмжээндээ хүрсэнээс хойш энэ ажиллагааны хүрээнд хэн нэг нь алтны фьючерсийн үнийг байнга цохиж байгаа нь ажиглагдах болсон. Ардаа баталгаагүй богино хугацааны арилжаа явуулдаг «идэвхгүй»  зах зээл дээр борлуулагдсан цаасан алт (фьючерс) энэ зах зээл дэх үнийн ханшыг унагааж байгаа нь тодорхой харагддаг бөгөөд худалдаанд ямар ч бодит алт гардаггүй.

Ийм илэрхий танхай үйл ажиллагааг төрийн тусгай зохицуулалтгүйгээр явуулах ямар ч боломжгүй байдаг. Энэ арга ажиллагааны эцсийн зорилго нь долларыг зах зээлд хамгаалах (алтны ханштай тэнцүүлсэн үнэлгээ долларыг хамгаалах актив болж өгдөг бөгөөд хөрөнгө оруулагчид үнэ өндөрссөн алт худалдан авсанаар америк валютыг эргээд зарж, энэ нь ханшын зөрүүд тодорхой илэрч байдаг).

Америкчууд тоон хэмжээний бодлого хэрэгжүүлэх төлөвлөгөөниий дагуу долларын ханшыг эн тэргүүнд хамгаалах үйл ажиллагаа явуулж эхэлсэн бөгөөд үүний тулд Холбооны нөөцийн систем алтны үнэлгээний фьючерс худалдаадах бодлого баримтлах болсон юм.

Миний бодлоор Америкийн алтны нөөцийн ихэнхи хэсэг бүр 2011 онд шавхагдан дууссан. Тиймээс ч дэлхийн улс орнууд Америктай доллароор харилцан худалдаа хийхээс татгалзах болсон явдал тус улсын мөнгөн тэмдэгтийг ханшыг унагах занал учруулж байна. Америкийн засгийн газар энэ хүнд нөхцөл байдлаас гарахын тулд Японоос өөрийн мөнгөн тэмдэгтэд девальваци хийхийг шаардаад зогсохгүй Европын төв банкыг ч мөн ийм арга хэмжээ авахыг тулгах болсон. «Ингэхгүй бол долларын ханш унаж, барууны санхүүгийн систем бүхэлдээ хөзрөөр босгосон байшин бутрана» гэж Пол Крейг Робертс үзэж байгаа аж.

Өнөөдөр 18 их наяд даваад байгаа Америкийн өр зээл дээр суурилсан санхүүгийн системийн эцсийн ганц найдвар өнөөдөр алтыг цаасаар үнэлсэн үнийн хөөрөгдөл байсаар байхаас өөр аргагүй ажээ.