Гадаадын хөрөнгө оруулалтын урсгал зогссоны горыг та бид одоо амсаж байна. Нэгэнт үргэн одсон тэднийг хэрхэн буцаан татах вэ гэдэг дээр эрхмүүд тархиа гашилгаж суугаа.

Тэгвэл өчигдөр буюу 01-ний ням гарагт твиттерт нийтлэлч Баабар болон Г.Занданшатар нар энэ талаар ширүүхэн маргаад авлаа. Нийтлэлч Баабар "Хөрөнгө оруулалтыг хориглосон хуулийг засах гэж одоо МАН, АН үйлээ үзэж сууна. Хөрөнгө оруулалтыг хориглож, улсаа хорлосон хуулийг яагаад санаачлах болсон талаар чинь ярих уу” гэж ирээд л багагүй бухимдав.

"Стратегийн ач холбогдол бүхий салбаруудад гадаадын хөрөнгө оруулалтыг хязгаарлах тухай хуулийн төсөл”-ийг 2012 оны дөрөвдүгээр сарын 23-нд УИХ-ын дарга Д.Дэмбэрэлд өргөн барьсан байдаг.

Харин тус хуулийг тухайн үедээ УИХ-ын гишүүн:

• Г.Занданшатар,
• Н.Батбаяр,
• Ц.Баярсайхан,
• С.Бямбацогт,
• Д.Тэрбишдагва,
• Ө.Энхтүвшин нар санаачлан, байнгын хороодоор хэлэлцэж нэлээд их өөрчлөлт оруулсны эцэст УИХ-аар баталсан юм.

Энэ хуулиар "Стратегийн ач холбогдол бүхий салбарт үйл ажиллагаа явуулж байгаа аж ахуйн нэгжийн гадаадын хөрөнгө оруулагчийн эзэмших хувь хэмжээ 49 хувиас илүү гарах бөгөөд тухайн үед оруулах хөрөнгө оруулалтын хэмжээ нь 100 тэрбум төгрөгнөөс давах тохиолдолд Засгийн газрын өргөн мэдүүлснээр Улсын Их Хурал шийдвэрлэнэ. Бусад тохиолдолд зөвшөөрөл олгох асуудлыг Засгийн газар шийдвэрлэнэ” хэмээн заасан байдаг. Ингэхдээ "Стратегийн ач холбогдолтой салбарт хэвлэл мэдээлэл, банк санхүү, эрдэс баялгийн салбарыг хамруулна" хэмээжээ.

Тухайн үед энэ хуулийн талаарх хэлэлцүүлэг өрнөж, зарим хэвлэлээр эдийн засгийн өнөөгийн нөхцөл байдлыг таамаглан бичиж байсан нь ч бий. Түүний нэг нь "Mongolian Economy" сэтгүүлийн Гадаадын хөрөнгө оруулалтыг зохицуулах тухай хууль нийтлэлийг та уншиж сонирхоорой.

Харин "Манайд эдийн засгийн алуурчдын гар, хөл ороод ирчихсэн юм биш үү гэж харж байгаа” хэмээн хууль санаачлагчдын нэг Д.Ганхуяг "Зууны мэдээ" сонинд ярилцлага өгч байсан бол "хөрөнгө оруулалт сүүлийн жилүүдэд өслөө. Оюутолгойн гэрээ батлагдсанаар гадаадынхны сонирхол ч эрс нэмэгдэж байна. Гэтэл тэдэнд тавих хяналт орхигджээ. Гадаадынхан Монгол Улсыг хөгжүүлэхийн төлөө ажиллахгүй нь тодорхой. Зөвхөн манай орноос ашиг олохын төлөө л бизнесийн үйл ажиллагаа явуулдаг. Ийм үед монголчууд хяналтаа сайн тавих хэрэгтэй” хэмээн УИХ-ын дахь МАН-ын бүлгийн дарга С.Бямбацогт "Өнөөдөр" сонины сэтгүүлчид ярилцлага өгч байжээ.

УИХ-ын гишүүн Я.Батсуурь энэ хуулийг баталсанд шүүмжлэлтэй хандаж "Монгол Улсын татварын хэмжээг бусад орныхтой харьцуулахад ямар байна. Монгол Улс юугаараа давуу, юугаараа сул талтай байна гэдгийг ч судлах ёстой. Эхлээд стратегийн аж ахуйн нэгжийн олон улстай өрсөлдөх чадварыг тодорхой болгох хэрэгтэй. Тодруулбал, "Гадаадын хөрөнгө оруулалтыг ийм хэмжээгээр хязгаарлаж, чангалбал тэр хөрөнгө оруулалт Индонез рүү явчих юм байна” гэдэг ч юм уу, тооцоолол хийх ёстой. Зэс, төмрийн хүдрийн салбарын хөрөнгө оруулалт гээд нэг бүрчлэн тооцох ёстой юм” хэмээн "Улс төрийн тойм" сонинд ярилцлага өгч байсан.

Түүний хэлсэн үнэхээр үнэн бөгөөд тухайн үед хуулийн үр дагаврын талаарх ямар ч тооцоо судалгаа байсангүй. Тиймээс өнөөдрийн хөрөнгө оруулалт зогсоод байгааг ч энэ хууль гарсантай шууд холбон тайлбарлах нь боломжгүй. Тайлбарлаж болох ганц шалтаг нь хууль хэлэлцэгдэж байсан 2012 оны хоёрдугаар хагаст дэлхий дахинд уул уурхайн бүтээгдэхүүний үнэ буурч буй талаарх мэдээлэл хэдийнээ цацагдаж эхэлсэн байсан бөгөөд, манайхны баталсан хууль энэ үетэй давхцан жинхэнэ хүнд цохилтыг өгсөн байдаг.

Нэгэнт судалгаагүй батлагдсан хууль дагалдах журмуудаа ч гаргаж чадалгүй, хэрэгжих боломжгүйгээр зөвхөн хөрөнгө оруулагчдад нэг жилийн хүлээлтийг үүсгэснээс өөр ямар ч үр дүн гаргасангүй.

Хөрөнгө оруулалтыг хязгаарлах тухай хуулийг 2013 онд хүчингүй болгож Хөрөнгө оруулалтын тухай хуулийг баталсан юм. Энэ хуулинд ч түрүүчийн хязгаарлах тухай хуулийн зарим заалт тусгалаа олсон байдаг. Гэсэн хэдий ч өнөөдрийг хүртэл байдал дээрдсэнгүй. Харин хууль батлагдан гарснаас хойш америк долларын ханш хэрхэн өссөнийг дараах графикаас харах боломжтой.

Ийнхүү төгрөгийн ханш түүхэнд байгаагүйгээр уначихаад байгаа нь валютын урсгалтай шууд холбоотой. Аливаа улсад валют орж ирэх зээл тусламж, экспортын орлого, гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт гэх үндсэн гурван урсгал бий.

Гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт /тэрбум ам.доллараар/

Сүүлийн жилүүдэд бид урьд өмнөх түүхэнд байгаагүй их хэмжээний зээл авч, экспорт ч багагүй хувиар нэмэгдсэн хэдий ч гадаадын хөрөнгө оруулалт гэх нэг урсгал хаагдаад буй нь валютын нөөцөд хүчтэй нөлөөлсөөр байна. Энэ бүхэн "бидэнд гадны хөрөнгө оруулалт хэрэггүй. Бид бүгдийг бүтээнэ" хэмээн цээжээ дэлдэгсдэд нэгийг өгүүлэх биз ээ.

М.Жаргал | GoGo.mn