Улсын төсвийн орлого нэг их наяд гаруй төгрөгөөр тасарч, инфляц хоёр оронтой тоонд тогтмол хадгалагдаж, гадаадын хөрөнгө оруулагчид биднээс нүүр буруулсаар шинэ онтой золгосон. Түүнээс хойш бүтэн нэг сарыг ардаа орхилоо. Энэ хугацаанд улс орны эдийн засгийн амьдралд гарсан зарим нэг өөрчлөлт, хийсэн ажлын талаар тоймлон хүргэж байна.

Тавантолгойтой зэрэгцэн ташаа мэдээлэл цацагдлаа

Мэдээллийн зарим хэрэгслээр "TBF international Group" гэдэг компани Тавантолгойн төсөлд таван тэрбум ам.долларын хөрөнгө оруулалт хийхэд бэлэн байгаагаа манай Засгийн газарт илэрхийлсэн тухай мэдээлэл цацагдсан нь "эвэртэй туулай үзсэн" мэт хүмүүсийн чихийг сортойлгов. Тухайн компани дээрх хөрөнгө оруулалтынхаа баталгаанд Тавантолгойн ордын нийт нөөц (6.4 тэрбум тонн нүүрс)-ийн 900 сая тонныг борлуулах эрхийг авах, санхүүжилтийнхээ хоёр тэрбум ам.долларыг эдийн засгийн хүндрэлтэй байдлаасаа гарахдаа Засгийн газар ашиглаж болох тухай дурдсан байна. Хэрвээ ийм таатай нөхцөлтэй томоохон хөрөнгө оруулалтын санал ирсэн бол манай улстөрчид уухайн тас шүүрч аваад танай, манай нам олж ирсэн гээд бөөн маргаан хэрүүл болох байсан биз. Аз болоход энэ нь Засгийн газар болон холбогдох өндөр дээд албан тушаалтанд албан ёсоор ирүүлээгүй санал юм байна. Үүнийг Монгол Улсын сайд М.Энхсайхан баталгаатай хэлснээр асуудал тэгсхийгээд намжлаа. Харин Тавантолгойн хөрөнгө оруулагчид, Засгийн газар хоорондын хөрөнгө оруулалтын хэлэлцээрийн эхний шат өндөрлөж, хоёрдахь шатных нь эхлээд байгаа юм

Өрийн дээд хэмжээг багасгав
Ч.Сайханбилэгийн Засгийн газраас гадаадаас зээл авах, хөренгө босгох аж ахуйн нэгжүүдэд баталгаа гаргаж өгөх зорилгоор Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулж, өрийн таазыг 70 хувьд хүргэх саналаа УИХ-д өргөн барьсан боловч маргаан дэгдээсэн. Төслийг татаж, дахин өргөн барихдаа өрийн таазыг ДНБ-ий 60 хувьд хүргэх саналтай байсан ч МАН-ын бүлгийн гишүүдийн шаардлагаар 58.3 хувь болгож, олонхийн саналаар баталсан юм. Гэвч Ерөнхий сайд Ч.Сайханбилэг, шаардлагатай тохиолдолд өрийн дээд хэмжээг нэмэгдүүлэх асуудлыг оруулж ирэхийг үгүйсгэхгүй гэж зөрүүдэлсэн нь МАН-ын бүлгийн гишүүдийн эгдүүцлийг хүргэсэн боловч АН-ынхан санасандаа бараг хүрсэн гэж хэлж болно. Ямартай ч тэд 2018 он гэхэд өрийн таазыг ДНБ-ий 40 хувьд хүргэнэ гэсэн амлалттай байгаа билээ.

Хайгуулын тусгай зөвшөөрөл олгож эхэлжээ
Таван жилийн өмнөөс олгохоо зогсоосон хайгуулын тусгай зөвшөөрлийг өнгөрсөн долоо хоногийн даваа гаригаас эхлэн олгож байгаа юм. Эхний удаад 30 компани хайгуулын тусгай зөвшөөрөл хүссэн өргөдөл хүсэлтээ ирүүлснээс тавд нь олгохоор болжээ. Энэ чиглэлийн тусгай зөвшөөрлийг нийт нутаг дэвсгэрийн 19.9 хувь буюу 31 сая га-д олгохоор төлөвлөөд байгаа юм. Ийм хэмжээний талбайд зөвшөөрөл олгосноор жилдээ 1-1.5 тэрбум төгрөгийн орлого олохоос гадна Монгол Улсын эрдэс баялгийн нөөц нэмэгдэж, улсын эдийн засаг, дархлаа өснө гэж салбарын яам үзэж байгааг албаны эх сурвалж хэлж байна.

Монголчууд гурван саяулаа боллоо

Энэ сарын 24-ний өдөр Өмнөговь аймгийн Далашадгад сумын харьяат Э.Хатанболд, Г.Аззаяа нарын гэр бүлд ууган охин нь мэндэлснээр Монгол Улсын гурван сая дахь иргэн боллоо. 1962 оны аравдугаар сард нэг сая дахь, 1988 оны долдугаар сарын 10-нд хоёр сая дахь иргэнийг тодруулан алдаршуулж, хоёр өрөө байраар мялааж, тухайн едер төрсөн 271 хүүхдээс 25-ыг нь чацуутнаар бүртгэж байжээ. Харин гурван сая дахь иргэнтэй нэг өдөр төрсөн 181 (үүний гурав нь гадаадад мэндэлсэн) иргэнийг чацуутнаар бүртгэж, хамгийн ойрхон хугацаанд төрсөн 29 хүүхдэд гурван сая төгрөгийн урамшуулал олгох болсон байна. Монгол Улсын иргэн нэг саяар нэмэгдэх бүрт улс орны эдийн засаг ямар байсныг дараахь хүснэгтээс харж болно. Гурван сая дахь иргэнд Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Монголжин хэмээх нэрийг хайрласан бөгөөд хоёр өрөө байр (70 сая төгрөгт багтах)-аар мялаах юм.

"Бүсээ чангалах" амагдалтай төсвийг баталлаа
УИХ-ын нэгдсэн хуралдаанаар Монгол Улсын 2015 оны төсвийн төслийг хуулийн хугацаанаас нь өмнө баталлаа. Улсын төсөв энэ онд алдагдалтай байхаар тооцжээ.

Терийн өндөр дээд албан тушаалтнуудын энэ онд зарцуулах хөрөнгийн багцыг баталсан бөгөөд Сангийн сайд (2.9 их наяд), Боловсрол, шинжлэх ухааны сайд (1.9 их наяд) нар толгой цохиж байна.

Засгийн газрын үнэт цаас эрэлт ихтэй байна
Монгол Улсад хөрөнгийн зах зээл үүсч хөгжсөний 24 жилийн ойн өдөр буюу энэ оны нэгдүгээр сарын 19-нд Сангийн сайд Ж.Эрдэнэбат тухайн өдрийн (4896 дахь) арилжааг нээж цан цохисон байна. Энэ өдөр Засгийн газрын үнэт цаасны хоёрдогч зах зээлийн арилжааг албан ёсоор эхлүүлсэн юм. ЗГҮЦ-ны анхны арилжааг Монголбанкаар дамжуулан 2012 оны арванхоёрдугаар сард зохион байгуулж байсан бөгөөд 10 тэрбум төгрөгийн ЗГҮЦ арилжаалахаар нийтэд мэдээлсэн ч 29.0 тэрбум төгрөгийн үнэт цаас худалдаж авах санал ирж байжээ.

Өнгөрсөн долоо хоногт ЗГҮЦ-ны анхдагч захзээлийн арилжаагаар 19.6тэрбум, хоёрдогч зах зээлийн арилжаагаар нийт 17.2 тэрбум төгрөгийн үнэт цаасыг компаниуд худалдан авсан байна. Ийнхүү ЗГҮЦ-ны эрэлт ихтэй байгаа нь зах зээлийн хөрвөх чадварыг сайжруулж, үнэт цаасны хүртээмжийг нэмэгдүүлэхээс гадна хөрөнгө оруулагчид ЗГҮЦ-ыг өдөр бүр худалдаж авах, төлбөр төлөх хугацаанаас нь өмнө эргүүлэн худалдах боломжийг нээж байгаа юм.

Төв банк мөнгөний боллогын хүүгээ өсгөв
Монголбанкны мөнгөний бодлогын зөвлөл оны эхний сарын дундуур хуралдаж, бодлогын хүүгээ нэг нэгжээр өсгөж 13 хувь болгох шийдвэр гаргасан. Сүүлийн хоёр жилийн хугацаанд инфляцын бүтцэд тогтвортой эерэг өөрчлөлт гарч, өнгөрсөн оны эцэст 11 хувьд хүрч буурсан ч төгрөгийн гадаад валюттай харьцах ханшийн өөрчлөлт болон төрийн зохицуулалттай (эрчим хүч, бензин шатахуун зэрэг) үнийн өсөлтийн нөлөөн дор суурь инфляц 12.6 хувьтай өндөр хадгалагдсаар байгаа нь ийм
арга хэмжээ авахад хүргэжээ. Үүнээс гадна эдийн засагт орж ирэх гадаад валютын урсгал татарч, гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт сүүлийн гурван жилд 6.4 тэрбум ам.доллараар буурсан байна. Энэ бүхний улмаас богино хугацаанд нийт эрэлт, урсгал тэнцлийн алдагдлыг бууруулах, инфляцыг тогтвортой байлгах, санхүүгийн болон макро эдийн засгийн тогтвортой байдлыг дэмжихээр дээрх шийдвэрийг гаргасан гэж Монголбанкны холбогдох албаныхан тайлбарлаж байлаа.

Д.МӨНХЖАРГАЛ /ҮНДЭСНИЙ ШУУДАН/