Тавантолгойн талаар Засгийн газар өчигдөр ээлжит бусаар  хуралдах зар тарсан ч ирэх даваа гариг хүртэл хойшилжээ. Төслийг Засгийн газрын төвшинд биш, УИХ-аар хэлэлцүүлж  шийдвэрлэх болсон. Эдийн засаг тааруу байгаа энэ үед олон нийт  Тавантолгойн мэдээг чих тавин хүлээж байна.

Хоног хугацаа шахуу, улс орны гадаад  нэр хүнд, дотоод эдийн засаг  хэцүү байгааг бодолцоод эрхэм түшээд,  эрх баригч намууд үүнд маш хариуцлагатай  хандах хэрэгтэй байна.

"Тавантолгойн ордыг эдийн засгийн эргэлтэд оруулах нь зөв үү ? гэдэг асуудлаар news агентлаг санал асуулга явуулахад оролцогчдын  83.1 нь  дэмжиж байгаагаа илэрхийлсэн нь маш өндөр хувь юм. 

trends.mn сайтын  "Тавантолгойн ордыг ашиглах гэрээг УИХ-аар оруулж хэлэлцүүлэх нь зөв үү?” гэх санал асуулгад  мөн 75 хувь нь  Засгийн газрын төвшинд шийдэхийг дэмжихээ илэрхийлжээ. 

Энэ бүхнээс харахад Монголын нийт ард иргэд Тавантолгойн ордыг ашиглалтад оруулж, үр шимийг нь хүртэх сонирхолтой байна. Гэвч бид хоёр гар, хоёр хөлөө өргөөд ч  дэмжсэн шийдвэрийг бид биш бидний сонгосон эрхэм түшээд гаргах учир тэдэнд найдахаас аргагүй.  

Засгийн газрын боловсруулсан Тавантолгойн гэрээний төсөл учир дутагдалтай бол УИХ үүнийг нягталж шалгаад, хурдлуулах нь зөв.

Төрийн эрх барих дээд байгууллагын эрхийг хэн ч булаагаад авчихаагүй. Гэхдээ энд хамгийн чухал нэг зүйл бол ойлголцол.

Хоног хугацаа шахуу, улс орны гадаад  нэр хүнд, дотоод эдийн засаг  хэцүү байгааг бодолцоод эрхэм түшээд,  эрх баригч намууд үүнд маш хариуцлагатай  хандах хэрэгтэй байна.

Хоорондоо тохиролцож чадаагүй хэрнээ хөрөнгө оруулагчдаа урьж, ёслолд бэлтгэн хэн хэн нь эвгүй байдалд орлоо. Засгийн газар кабинет дотроо ч шийдэж дийлээгүй байсан асуудлаараа гэрээ зурна гэж гадныхныг дууддаг нь дэндүү гэнэн хэрэг болж.

Нөгөө талд гэрээний заалтуудыг эх орны эрх ашигт харш гэж олон нийтэд ойлгуулах мессэж сошиал сүлжээнд тарааж байгаа олон хүн байгаагаас хамгийн идэвхтэйгээр нь  УИХ-ын даргын зөвлөхийг онцолъё.

Магадгүй үүнээс болж монголчуудтай бизнес ярих хэрэггүй гэсэн ойлголт олон улсын төвшинд цар хүрээгээ тэлбэл яах вэ. Дарга нар одоо өөд өөдөөсөө харж суугаад шийдвэрээ гаргах цаг нь болжээ.  Гэхдээ тэд чадах болов уу.

Тавантолгойн гэрээ, түүний зарим заалт  хэмээн сошиал ертөнцөөр цацагдаж байгаа мэдээллийн аль нь зөв, аль нь буруу вэ.

УИХ-ын даргын зөвлөхийн мэдээлэл үнэн үү Монгол улсын сайд М.Энхсайханы мэдээлэл үнэн үү. Парламент сайтад тавьсан гэрээ М.Энхсайханы хэлээд байгаа шиг 2 дугаар сард яригдаж байсан эхний хувилбар уу, эсвэл зурагдахаар бэлдсэн сүүлийн төсөл юм уу.

Хоёр тал биенээ үгүйсгэсэн, илт зөрөөтэй мэдээлэл өгч байгаа нь хамгийн харамсалтай. Хоёр үнэн гэж байдаггүй хойно аль нэг нь худлаа хэлсэн болж таарах гээд байна. Юуны тулд М.Энхсайханд ямар эрх ашиг байна вэ.

Тавантолгойн хэлэлцээрийг хийсэн хүнийг юу хүлээж байгаа вэ. Их амархан. Гэрээ 100 хувь сайн болсон ч түүнийг бид хараах л болно. Эдийн засаг сэргээд аж амьдрал сайжирсан ч энэнээс илүү байж болох байсан гэдэг үгийг тэр улс төрийн карьерийнхаа турш сонсоно. С.Баярын С.Баярцогт Д.Зоригтын түүхийг давтана.

Нөгөө талд гэрээний заалтуудыг эх орны эрх ашигт харш гэж олон нийтэд ойлгуулах мессэж сошиал сүлжээнд тарааж байгаа олон хүн байгаагаас хамгийн идэвхтэйгээр нь  УИХ-ын даргын зөвлөхийг онцолъё.

Энэ залуу Ардчилсан намын сайн боловсон хүчний нэг. Нэг бус удаа сайд дарга хийж явсан. Тавантолгойн төслийг Монголд огт хэрэггүй, явуулахгүй гэж энэ хүн мэдэгдээгүй.

Гэхдээ л царцаахад нэлээд үүрэг гүйцэтгэж байгаа. Энэ хүнд ямар эрх ашиг байна вэ. Тавантолгойн төсөл зогссоноор монголчууд түүнийг баатар гэж үзэх үү. Үгүй гэдгийг судалгааны дүнгүүд 100 хувь баталсан.

Гэрээ нь яг энэ шүү гээд шалгаж нягтлаад олон нийтэд  ил тод болгочих Засгийн газрын хэрэг эрхлэх газар ч алга.

Эх орны эрх ашиг эдийн засгаар бас илэрхийлэгддэгийг Л.Гансүх сайн мэднэ. Иймэрхүү байдалтайгаар удаж болохгүйг ч мэднэ.

Тэгэхээр дээрх эрхмүүд аль аль нь хариуцлагатай мэдээлэл түгээх хэрэгтэй байна.

Хоёр өөр ойлголт, хоёр өөр итгэл үнэмшил төрүүлэх нь Монгол Улсын эрх ашиг талаасаа асар буруу урхагтай юм.

Эцэслэн шийдээгүй анхны гэрээг олон нийтийн сүлжээгээр тарааж буй бол ямар эрх ашиг, ямар ёс зүй вэ? 

Хэрэв М.Энхсайхан үзэглэхээр бэлдсэн гэрээгээ эхний хувилбар гэж мэлзэж байгаа бол түүнд гэрээ хийх эрх олгох нь зөв үү. Хоёр үнэн гэж байхгүй учир хэн нэг нь худал хэлж байна. УИХ-ын даргад зөвлөж байгаа хүн худал хэлж байна, эсвэл Монгол улсын сайд худал хэлж байна.

Гэрээ нь яг энэ шүү гээд шалгаж нягтлаад олон нийтэд  ил тод болгочих Засгийн газрын хэрэг эрхлэх газар ч алга.

Олон нийт үүн дотор төөрөлдөн өөрс өөрсдийнхөөрөө дүгнэлт хийж байна. Гэхдээ л Тавантолгойн төсөл явах хэрэгтэй гэдэг дээр олон нийт 80 хувь саналаа өгсөн. 

Хамгийн санаа зовох зүйл бол нэг нэгнээ олон нийтийн сүлжээгээр үгүйсгэж байгаа ултөрчид нэгдэж нийлж чадах уу. Өөр өөрийнхөөрөө зүтгээд бидний саналыг талаар болгох уу.

Хэдийгээр ард иргэд өнөөдөр шууд шийдвэр гаргаад Тавантолгойн төслийг хөдөлгөх эрхгүй ч та бүхнийг ширээнээс чинь хөдөлгөх эрхээ ганцхан жилийн дараа эдэлнэ гэдгийг мартаж болохгүй.

Эдийн засаг хамаг шингэнээ юүлж,  Монголын баялаг бүтээгчид дампуурлаа зарлахыг хүсэх монгол хүн лав байхгүй.

Тэгэхээр Тавантолгойн ордыг эдийн засгийн эргэлтэд оруулахыг дэмжиж байгаа олны санал бодлыг сонсохгүйгээр өөрсдийн эрх ашгаа нэгдүгээрт тавьсан нам, улс төрийн хүчинд 2016  онд боломж байхгүй нь.

Хэдийгээр ард иргэд өнөөдөр шууд шийдвэр гаргаад Тавантолгойн төслийг хөдөлгөх эрхгүй ч та бүхнийг ширээнээс чинь хөдөлгөх эрхээ ганцхан жилийн дараа эдэлнэ гэдгийг мартаж болохгүй.

Бид өнөөдөр илүү прагматик болсон. Эко үлгэр, гео эдийн засаг сонсохын хажуугаар амьдрал ахуйгаа өөд татах хүсэл байна. Хорин нэгдүгээр зуун гарчихаад байхад модон жорлондоо суух хүсэл хэнд ч байхгүй. Том төслүүдийг гацааж байгаа эрхмүүд өөрсдөө ямар жорлонд суугаагаа сана. Энэ төслөөс дор хаяж 500 аж ахуйн нэгж, 8-12 мянган хүн тэжээгдэх урьдчилсан төлөвлөгөө байна.

Тавантолгойн төсөлд засч, залруулах зүйл байхыг үгүйсгэхгүй. Гэхдээ  хөрөнгө оруулагчидтайгаа маргалдаад хөөгөөд явуулчихмааргүй байна. Арга эвээр шийдэхгүй сурсан аргаараа "огцруулнаа” гээд суучихвал  тэд ойлгохгүй. Хотел Монголиа- Хулхи Монгол болж бүр доош орно.

Энэ бүхний ард Монголын нэр хүнд, монголчуудын амьжиргаа явж байгаа. 2016 оны сонгуулиар Таван толгойн асуудал  одоо засаглаж байгаа таван намын хувь заяаг шийднэ.