Тавантолгойн Ажлын хэсгийнхэн гэрээг үзэглэхэд л бэлэн болчихсон, удахгүй үзэглэнэ гээд л байсан. Бүх зүйл "ок” гээд байсан гэрээг УИХ-аар хэлэлцүүлэхээр болтол яагаад таг чиг болчив. Бэлэн болчихсон гээд байгаа гэрээ хаачив, Монгол Улсын сайд, Тавантолгойн ажлын хэсгийн ахлагч М.Энхсайхаан. Түүний хувьд ЗГХЭГ-т өгчихсөн гэсэн. Гэвч Засгийн газраас нь гэрээг оруулж ирүүлээгүй л байна. УИХ-ын хаврын чуулганы нээлтийн өдөр л Тавантолгойг УИХ-аар оруулж хэлэлцүүлэн шийдвэрлэе гэж хэлээд харин гишүүд 14 хоногийн дотор яаралтай шийдвэрлэж өгөөрэй гээд хүсээд байсан Ерөнхий сайд Ч.Сайханбилэг нам гүм л байна. Ийнхүү Тавантолгойн гэрээ УИХ-д орж ирэхгүй удаад байгаа нь зарим нэг хардлагыг төрүүлж байгаа юм. Тодруулбал, аль нь зөв гэрээ нь мэдэгдэхгүй 3 гэрээ гарч ирчихээд байгаа, мөн гэрээ үнэхээр Монголын талд ашиггүй байгаад гэрээг засварлаж байна уу. Өөрийн эрхгүй эдгээр асуулт урган гарч ирж, хардахаас аргагүй нөхцөл байдал үүсэж байна.

Тавантолгойн Ажлын хэсэг Хамтын ажиллагааны, Хөрөнгө оруулалтын, Төмөр замын концессын гэсэн гурван гэрээг хөрөнгө оруулагчидтай байгуулна. Эдгээр гэрээнд ноцтой заалтууд олон бий. "Гэрээний хугацаа 30 жил, хөрөнгө оруулалтаа нөхөөгүй бол нөхөх хүртэл хугацаагаар гэрээг сунгана” гэж хугацаагүйгээр ашиглах нөхцөл байдлыг хөрөнгө оруулагчдад бий болгох гээд байна. Хамгийн хачирхалтай нь 4 тэрбумын хөрөнгө оруулалтад одоо оруулсан "Энержи Ресурс”-ын хөрөнгө оруулалтыг хамруулсан, төмөр замыг өргөтгөх ажлыг хөрөнгө оруулагч тал хийх эрхийг өгсөн гэх зэрэг заалтууд байгаа юм.

Мөн УИХ-ын дарга З.Энхболд хаврын чуулганы нээх үеэрээ Тавантолгойн гэрээний төслийг нэхсээр байгаад авсан гэдгээ хэлсэн. Нэхүүлж байж өгсөн дээрх гэрээ нь 3 янз гараад ирсэн. Хоёрдугаар сард, энэ сарын 3-нд, мөн энэ сарын 6-нд Тавантолгойн гэрээ гарсан юм. Бас болоогүй гарын үсэг зурахаар бэлтгэгдсэн гэрээ нь Хууль зүйн яам, Гадаад хэргийн яамны гэрээтэй зөрчилдөж байгаа нь бүр ч "но”-той байна. Ажлын хэсгийн ахлагч М.Энхсайханы хувьд гэрээ бүрэн болоогүй байсан, гэтэл энд тэндээс ажлын хэсгийн түвшинд ярьсан гэрээнүүд гарч ирээд төөрөгдөлд оруулаад байна гэсэн. Ийм байсан юм бол Хууль зүйн яам, Гадаад хэргийн яаманд хүргүүлсэн гэрээ гарын үсэг зурах гэрээтэй зөрчилдөв.

УИХ-ын хаврын чуулган нээлтээ хийснээс хойш 10 хоног өнгөрлөө. Тавантолгойн гэрээ УИХ-д орж ирээгүй л байна. Засгийн газрын ээлжит бус хуралдаанаар Тавантолгойн гэрээг хэлэлцэж, маргааш УИХ-д өргөн барих гэнэ. Гэхдээ яагаад 10 хоногийн дараа ийнхүү өргөн барьж байна вэ гэдэг нь л өөрөө асуудал байгааг харуулаад байгаа юм.

УИХ-ын дарга З.Энхболд болон зарим гишүүн томоохон төслийг УИХ-аар оруулах ёстой гэж зүтгэсэн. Хэрэв тэд ингэж зүтгээгүй бол хөрөнгө оруулалтаа нөхөх хүртэл нь гэрээг сунгаж ажилласаар байх ийм гэрээ хүчин төгөлдөр болох байж. УИХ-ын дарга хэлэхдээ "Тавантолгойн ордыг ашиглах гэрээг 30 жилээр байгуулж, дахин 30 жилээр сунгах, Иргэдийн эзэмшиж буй 1072 ширхэг хувьцааг эдийн засгийн эргэлтэд оруулах тухай тохиролцоо хийгдээгүй, Нэмэлт хайгуул хийгээд нөөцийг нь яах нь тодорхойгүй, 4 тэрбумын хөрөнгө оруулалтад одоо оруулсан "Энержи Ресурс” компанийн хөрөнгө оруулалтыг хамруулсан, Төмөр зам өргөтгөх бол зөвхөн хөрөнгө оруулагч нөгөө тал хийх эрхийг олгосон, төрийн өмчит "Монголын төмөр зам” ХК-ийн зардлыг шалгасны дараа төлөх, нөгөө талын хөрөнгө оруулалтыг үнэлэхгүйгээр байгаагаар нь тооцох зэрэг заалтуудыг оруулж, гэрээг байгуулсны дараа цуцалсан тохиолдолд хөрөнгө оруулагч "Шинхуа” компанийн 30 жилд олох байсан ашгийг төлөх үүрэг хүлээсэн байна” гэдгийг гишүүдэд болон олон нийтэд хандаж хэлсэн.

Ийм ноцтой заалтууд байгаад, ил болон далд олон гэрээг бэлтгэсэн Засгийн газар УИХ-ын хаврын чуулган нээлтээ хийсний маргааш нь л хөрөнгө оруулагчидтай гэрээг үзэглэх гэж байсан. Гэвч УИХ-ын дарга "гэрээнд гарын үсэг зурвал огцруулна шүү” гэсэн хатуухан үг, тэднийг зогсоосон юм.

Тавантолгойн гэрээг маргааш УИХ-д өргөн барина. УИХ-аар уг асуудлыг хэлэлцэхтэй зэрэгцээд маш том лобби явж эхэлнэ. Мэдээж Засгийн газрын оруулж ирсэн гэрээг дэмжүүлж, хүчин төгөлдөр болгохын төлөөх том лобби байх биз.

Харин УИХ-ын гишүүд Засгийн газраас оруулж ирэх Тавантолгойн гэрээ манайд ашигтай байх уу, ямар үр өгөөжтэй байх вэ гэдгийг харж, ард түмний дуу хоолой болох ёстой юм шүү.

Ц.Цацрал

zaluu.com