-Шатдаг хийг Украинаар үл дамжуулах бодлого "Газпром”-д илүү зардалтай-

Төрийн мэдлийн эрчим хүчний конгломерат "Газпром” компани ОХУ-ын эдийн засгийг хөдөлгөгч гол хөшүүргийн нэг байсан үе түүх болж мэдэхээр байна.

"Газпром”-ын эдийн засгийн хүчин чадал оргилдоо хүрсэн 2008 онд хөрөнгийн хэмжээ нь 367 тэрбум ам.доллараар хэмжигдэж байв. "Exxonmobile”, "PetroChina” хоёрын дараа орж байсан "Газпром” тухайн үедээ дэлхийн хамгийн үнэтэй компанийн нэг болж байлаа. Орлогч захирал Александр Медведев дараагийн арван жилд тус компанийн хөрөнгө нэг их наяд ам.долларт хүрнэ хэмээн мэдэгдэж байсан удаатай.

Гэвч 2008 оноос эхлэн "Газпром”-ын хувьцааны үнэ эрс унаж эхэлжээ. Энэ оны наймдугаар сарын эхний байдлаар "Газпром”-ын ашиг 51 тэрбум ам.доллараар унаснаар нийт алдагдал 300 тэрбумд хүрчээ. Дэлхийн шилдэг 5000 аж ахуйн нэгжийн жагсаалтад ордог нэг ч байгууллагын үнэ ийм эрчтэй унаж байгаагүй талаар "Bloomberg” мэдээлж байсан. Тухайн үед буюу 2014 оны эцэст "Газпром”-ын цэвэр ашиг 86 хувиар буурсан үзүүлэлттэй гарч байжээ. Хожим нь хувьцааны үнэ өсөж эхэлсэн ч түр зуурын үзэгдэл хэмээн өрнөдийн шинжээчид "ёрлож” байгаа юм.

Хятад, Европын холбоо гэсэн дэлхийн хамгийн аварга хоёр хэрэглэгчийн дунд оршдог, шатдаг хийн нөөцөөр дэлхийд тэргүүлэгч компани ямар учраас ийн хүнд байдалд оров?

ШАТДАГ ХИЙН УЛС ТӨР

"Газпром”-ын хувьцааны хяналтын багцыг эзэмшигч Кремль газрын тосны дэлхийн зах зээлийн үнэ буурч, "дулаан өвөл болж байгаа”-д бүх бурууг тохдог. Гэтэл өрсөлдөгч "Exxonmobile”, "PetroChina”-гийн орлого мөн хугацаанд буураагүй. Норвеги улс зах зээлд эзлэх байр сууриа бататгаж 2014-2015 оны өвөл өрнөд Европын шатдаг хийн гол нийлүүлэгч гэсэн алдрыг ОХУ-аас булаан авсан.

"Газпром”-ыг Путины геополитикийн зэвсэг болгож байгаа нь үүссэн бэрхшээлийн далд шалтгаан хэмээн өрнөдийн шинжээчид үзэж байна.

Дорнод Украинд болж буй сөргөлдөөн "Газпром”-д ашиггүй. Украинд нийлүүлдэг шатдаг хийн нийлүүлэлт 2010 онд 36 тэрбум шоо метр байсан бол энэ оны эхний хагаст дөнгөж 3.7 тэрбум болсон. Киевийн эсрэг авсан эрчим хүчний хориг "Газпром”-д зургаан тэрбум ам.долларын хохирол учруулснаас өөр үр дүнгүй. Харин ч Европ дахь хэрэглэгчид эрчим хүчний импорт нэг нийлүүлэгчээс хамааралтай байдлыг засах арга хэмжээ авч эхэлцгээж байна.

ТЭРБУМААР ХЭМЖИГДАХ ТӨСӨЛ

Москва 2019 он гэхэд Украинаар дамждаг хийн хоолойг бүрмөсөн зогсоодоггүй юм гэхэд талаас илүүг нь тойруулж тавих төлөвлөгөөтэй. Энэ шалтгаанаар Европын умард хэсэгт шатдаг хий нийлүүлдэг Балтийн "Умард шугам”-ыг өргөтгөх, өмнөд хэсэг рүү Туркээр дамжуулж хоолой тавих арга зам хайж байна. Үүний тулд 25.4 тэрбум ам.доллар зарцуулах шаардлагатай.

"Умард шугам”-аар дамждаг хий нь Украинаар дамжих хийнээс үнэтэй. Украинаар дамжихад 33 ам.доллар болдог 1000 шоо метр шатдаг хий "Умард шугам”-аар дамжих нөхцөлд 43 ам.доллар болж байгааг шинжээчид тооцоолжээ.

Путины ялалт хэмээн тунхагладаг, Хятадад дараагийн гучин жилд шатдаг хий нийлүүлэх төсөл ч "Газпром”-д үнэтэй тусахаар. Хятадад зориулан шатдаг хий боловсруулах, хадгалах, нийлүүлэх зардлыг Кремль 55 тэрбум ам.доллараар тооцсон. Харин үүнийг "Газпром”-ын мэргэжилтнүүд 100 тэрбум давна гэж үздэг билээ.

Хятадад шатдаг хий нийлүүлэх гэрээ нь "Газпром”-д 400 тэрбум ам.долларын ашиг өгөх ёстой тухай хэвлэлд бичиж байлаа. Дэлхийн даяар эрчим хүчний үнэ буурч байгаа нь уг тооцоог өөрчлөв. Наймаа тохиролцож байх 2014 онд нэг баррель газрын тосны жишиг үнэ ойролцоогоор 100 ам.доллар байсан бол эдүгээ 50 ам.доллар аас доош хэлбэлзэж байна.

Нийт 125 тэрбум ам.доллар давчхаад байгаа шатдаг хий нийлүүлэх аварга төслүүдийн зардал нь "Газпром”-ын одоогийн хөрөнгийн хэмжээнээс хоёр дахин давахаар байгааг өрнөдийн шинжээчид тооцоолжээ.

Г.Очирбат

Засгийн газрын мэдээ