Гацууртын ордын асуудал гацаж, төрийн ажил цалгардсаар удаж байна. Ийнхүү төр асуудлыг шийдвэрлэж чадахгүй тодорхойгүй хугацаагаар хойшлуулж, дороо эргэцэх хойгуур нинжа нар алтыг нь аваад авдрыг хаяхын үлгэрийг Сэлэнгэ аймгийн Мандал сумын Ноён ууланд жинхэнэ утгаар нь гүйцэлдүүлж байна.

Тэнд хууль дүрэмгүй амьдрал цэцэглэж, нэгнийхээ алтан амиар "наадаж” байгаа асуудал ч сүүлийн үед байсхийгээд л чих дэлсэх болов. Гацууртын ордод хууль бусаар алт олборлож байгаад хэд хэдэн хүн шороонд дарагдаж, алтны төлөө хүн чанараа гээсэн хүмүүс нэгийнхээ аминд хүрсэн гэх мэдээлэл ч үнэн гэдгийг нутгийнхан хэлсэн байна лээ. Энэ ч утгаараа нутгийн олон мянган хүн Гацууртын орд, Ноён уулын асуудлыг хэрхэн шийдвэрлэхийг нүдээ хөхөртөл харж, чих тавьж сууна. Мандал сумын Засаг дарга Н.Нямдаваа "Төрийн шийдвэрийг л харж байна.

Төсөв мөнгө хүрэлцэхгүй байгаа энэ үед Гацууртын ордыг хувиараа алт олборлогчдоос хамгаалахын тулд нэлээд их хөрөнгө зарцуулж байгаагаа нуугаад яахав. Одоогийн байдлаар 50 орчим сая төгрөгийг зөвхөн хамгаалалтад зарцуулж байна. Гэтэл энэ мөнгийг эрүүл мэнд, нийгмийн хамгааллын салбарт зарцуулсан бол үр дүнтэй байхсан. Орон нутгийн удирдлага бол Засгийн газрын шийдвэрийг гүйцэтгэх анхан шатны байгууллага шүү дээ” гэж ярьсан. Түүнчлэн Сэлэнгэ аймгийн ИТХ-ын 98 тоот албан бичиг, Төв аймгийн ИТХ-ын 43 тоот тогтоол бий. Гацууртын ордыг ашиглавал ашигла, ашиглахгүй бол үгүй гэсэн шийдвэрээ гарга гэдгийг ч орон нутгийнхан шаардаж байгаа юм.

Сэлэнгэ аймгийн эзэн болсон иргэдийнх нь хүлээлтийг тайлж, энэ асуудлыг түргэн хугацаанд шийдвэрлэх л үлдлээ.

Тэдний зарим нь нинжа нарын ухаад байгаа газрыг компанийн мэдэлд өгч ашгаа авъя, эдийн засгийн эргэлтэд оруулж орон нутгаа хөгжүүлье гэж байгаа бол нэг хэсэг нь нинжа нар дийлдэхээ больсны дараа төр хамгаалалтад авъя гэж байна, ордын гүнд байгаа хүнцэл маш их хор уршигтай хэмээн болгоомжилж байгаа юм. Ямартаа ч иргэд санал нэгтэйгээр энэ асуудлын ард гарах хэрэгтэйг сануулсаар байна. Ийнхүү хэн дуртай нь Ноён уулыг ухаж, бүр нэгийгээ даллан дуудаж тэнд амьдарч байна.

Нэгнээ хөнөөж, шороонд дарагдсан цөөнгүй тохиолдол байгаа ч үнэндээ олон нийтийн нүднээс далд алс бөглүү газарт ямар амьдрал өрнөж байгааг мэдэхгүй. Чухам яагаад цөөхөн Монголчууд нэгийнхээ амиар "тоглож”, хууль дүрэмгүй амьдрал өрнөж байгааг төр, засаг нь зогсоохгүй, асуудлыг хойшлуулж өөгшүүлээд байна вэ.

Улс даяараа эдийн засгийн хямралд нэрвэгдэж, элгээрээ хэвтэж байгаа хүмүүс хэдэн цаас олохын төлөө тэнд бужигнаж байгаа дүр зураг харагдавч үнэн хэрэгтээ Ноён уулаас нинжа нарын олборлосон алтыг төсөвт тушаасан бол. Мөн Хүннүгийн үеийн түүх дурсгал, булш бунхантай нутаг орноо хайр гамгүй ухаж сэндийчсэний гор, байгалийн нөхөн сэргээлтийг хэн хариуцах гэх мэтчилэн олон асуудал урган гарч ирнэ. Хүмүүс олон янзын зүйл ярьж, үнэн худал нь мэдэгдэхгүй төрөл бүрийн мэдээлэл цацагдаж байгаа ч энэ бүхнийг эцэслэж, мандалчуудын төдийгүй монголчуудын сэтгэлийг амраах цор ганц зүйл бол Гацууртын ордыг эдийн засгийн эргэлтэд оруулж, Ноён уулыг нинжа нарын савраас салгах төр, засгийн оновчтой шийдвэр. Төр засаг л зөвхөн энэ эмх замбараагүй байдлыг зогсоож, байгалийн баялгыг эргэлтэд оруулж ард түмэндээ тэгш хуваарилж чадна.

Гацууртын ордын асуудлыг хурдан нэг тийш нь шийдвэрлэж, Ноён уулыг улсын тусгай хамгаалалтад авах хүсэлтийг Мандалчууд төр, засагт дайгаад удаж буй. Төрийн шийдвэрийг хүлээж арга мухардаж суугаа ард иргэдийнхээ сэтгэлийг нь амрааж, эдийн засгаа сэргээхийг хэн хүнгүй л хүсч баймаар. Уул уурхайн яамнаас Гацууртын стратегийн орд дахь төрийн эзэмшлийн хөрөнгө оруулагч нартай тохиролцсон. Байгаль орчин ногоон хөгжлийн яамаас газар дээр нь очиж ажилласан зэргээр асуудлыг шийдвэрлэх бүхий л судалгаа хийж, мэдээллийг хангалттай авсан. Тэгэхээр хойшлуулаад байх өөр асуудал байхгүй гэсэн үг. Уг нь улс эх орныхоо эзэн нь иргэд гэдэг. Тиймээс Сэлэнгэ аймгийн эзэн болсон иргэдийнх нь хүлээлтийг тайлж, энэ асуудлыг түргэн хугацаанд шийдвэрлэх л үлдлээ.

С.Уянга

Зууны мэдээ