Экспортын шатдаг хийн үнэ арван жилийн үнэмлэхүй доод түвшинд унасантай холбогдуулан ОХУ-ын төрийн өмчит Газпром компани Bank of China-гаас хоёр тэрбум ам.долларын зээл авахаар боллоо. Хятадын зээлдүүлэгчдээс ОХУ-ын компаниудад үзүүлж буй томоохон тусламжийн нэгэнд тооцогдох, таван жилийн хугацаатай уг зээлийг Bank of China-гийн Лондон дахь салбараас олгохоор болсон тухай Шанхайд гэрээ байгуулах үеэр мэдэгдэв.

"Газпром-ын хувьд энэхүү гэрээ нь Хятадын банкнаас анх удаа авч буй зээл төдийгүй, санхүүгийн нэг байгууллагаас нэг дор авч буй хамгийн том хэмжээтэй зээл болно” хэмээн шатдаг хийн компани тайлбарлав.

Энэхүү зээл нь Газпром компани Хятадад 30 жилийн хугацаанд 400 тэрбум ам.долларын байгалийн хий нийлүүлэх гэрээг China National Petroleum Corporation-тай (CNPC) байгуулснаас хойш хоёр жилийн дараа болж байгаа юм.

Тухайн үед өрнөдөөс Москвад тавьсан эдийн засгийн хориг арга хэмжээтэй холбогдуулан байгуулсан уг гэрээг Газпром-ын удирдлага, Ерөнхийлөгч Владимир Путин нар ОХУ-аас "Ази руу чиглэсэн эргэлт” хэмээн үнэлж байв. Гэсэн ч Европ нь Газпром-ын үндсэн зах зээл хэвээр байгааг хөрөнгө оруулагчдадаа зориулан өнгөрсөн сард нийтэлсэн тайландаа зориуд цохон дурдсан. Энэ нь шатдаг хийн компани хуучин хатуу байр сууриа зөөлрүүлэх гэж буйн дохио боллоо.

CNPC-тай гэрээ байгуулах үеэр Газпром нь Power of Siberia дамжуулах хоолой барихад зориулан шатдаг хийн нийлүүлэлтийн урьдчилгаа төлбөр, эсвэл зээлийн хэлбэрээр 25 тэрбум ам.долларын туслалцаа авах сонирхолтойгоо Хятадын талд уламжилж байжээ. Гэвч Хятадын талаас дэвшүүлсэн зээлийн хүүг Газпром хэт өндөр хэмээн үзсэний улмаас уг санхүүжилт ажил хэрэг болж чадахгүй явсаар өдий хүрсэн юм.

Газпром Хятадын банкнаас зээл авч байгаа нь БНХАУ руу тавигдах Power of Siberia болоод Европт шинээр тавигдах "Умард урсгал 2”, "Туркийн урсгал” зэрэг дамжуулах хоолойн төслүүдийг санхүүжүүлэх үүднээс шатдаг хийн компани энэ онд зээлээ үлэмж өсгөхөөр төлөвлөж буйн илрэл хэмээн шинжээчид үзэж байна.

Газпром компани 2011 онд 47 тэрбум ам.доллараар хэмжигдэж байсан үндсэн үйлдвэрлэлийн зардлаа 2016-2020 оны хооронд жилд дунджаар 17 тэрбум болгон бууруулахаар төлөвлөж байгаагаа Нью-Йорк, Лондон хотноо хөрөнгө оруулагчдадаа тайлбар хийх үеэр мэдэгдсэн.

"Тайлан тэнцлээ алдагдалгүй байлгаж, орлоготой ажиллах үүднээс зардал багасгах нь чухал болж хувирлаа. Бид аль болох үйл ажиллагааныхаа орлогоор зардлаа нөхөх бодлого баримтална” хэмээн тус компанийн санхүү хариуцсан орлогч захирал Игорь Шаталов Лондон хотноо хөрөнгө оруулагчдадаа тайлбарласан.

Экспортын үндсэн зах зээл нь болох Европт шатдаг хийн үнэ уначихаад байгаа учраас үйл ажиллагааны орлогоор зардлаа нөхөх нь Газпром-д хүнд байх болно хэмээн шинжээчид таамаглаж байна. Энэ онд мянган шоо метр шатдаг хийн үнэ 199 ам.доллар буюу 2006 оноос хойших үнэмлэхүй уналттай байх төлөвтэй талаар тус компани тооцоолоод байгаа юм.

Тус компани 2016 оны зардлаа 20 тэрбум ам.доллараар тооцсон нь хөрөнгө оруулалтын банкнаас хүү, татвар, шимтгэл, элэгдэл хорогдлын зардлыг оруулаад 14-15 тэрбум ам.доллараар тооцсонтой харьцуулахад их байгааг Сбербанкны шинжээчид анхаарууллаа. Европт шатдаг хийн үнэ унаснаас шалтгаалан ойрын гурваас дөрвөн жилд Газпром-ын цэвэр өр хоёр дахин өснө хэмээн тус банкны шинжээчид үзэж байна.

Жэк Фарчи 

Засгийн газрын мэдээ