"Клин Энержи Ази” компанийн төслийн захирал Т.Хишигтээс Өмнөговь аймгийн Цогтцэций суманд барихаар төлөвлөж байгаа 50 МВт-ын хүчин чадалтай салхин цахилгаан станцын төслийн явц болон Монголын сэргээгдэх эрчим хүчний салбарын өнөөгийн байдлын талаар тодрууллаа. Шинэ станц барих төслийн бэлтгэл ажил бараг л хангагдсан хэмээн тэрбээр онцолж байна.

-Сэргээгдэх эрчим хүчний салбарт энэ онд ямар төслүүд хэрэгжихээр хүлээгдэж байгаа вэ?
-Энэ оны хувьд сэргээгдэх эрчим хүчний салбарт гурван ч томоохон төсөл барилгын ажлаа эхлүүлэхээр бэлтгэл ажлаа хангаж байна. Үүний нэг нь манай компани Өмнөговь аймгийн Цогтцэций суманд барихаар төлөвлөж байгаа 50 МВт-ын салхин цахилгаан станцын төсөл.

Төслийн бэлтгэл ажил 95 хувьтай байна

 

Хоёр дахь нь 52 МВт-ын хүчин чадалтай Сайншандын салхин цахилгаан станцын төсөл. Гурав дахь, нь Чойрт барихаар төлөвлөж байгаа Туркийн "Айдинер глобал” компанийн 50.4 МВт- ын хүчин чадалтай салхин цахилгаан станцын төсөл. Манай төслөөс гадна дээрх хоёр төсөл энэ онд барилга угсралтын ажлаа эхлүүлэхээр төлөвлөн ажиллаж байгаа.

-Манай орны аль хэсгийг салхины арвин нөөцтэй гэж үздэг вэ. Энэ талаар хийсэн нарийн тооцоо, судалгаа байдаг уу?
-Өмнөговь, Дундговь, Дорноговь болон Сүхбаатар аймгийн нутагт байх тал газрууд салхины маш арвин нөөцтэй. Энэ газрууд нь их бага хэмжээгээр Өмнөд говийн бүс нутагт оршдог. Манай улсын нийт газар нутгийн 10 хувь нь салхины эрчим хүчний сайнаас маш сайн гэсэн ангилалд орох нөөцтэй. Салхины эрчим хүчний нягтрал нь өндөр гэсэн үг.

Энэ утгаараа өндөр хүчин чадлын салхин цахилгаан станцыг барьж байгуулах боломжтой гэж үздэг. Мөн АНУ-ын Сэргээгдэх хүчний лабораторийн боловсруулсан Салхины эрчим хүчний атласын тайланд нөөцийн талаар дурдсан байдаг. Бидэнд ашиглаж л чадвал асар их нөөц, боломж бий.

Гэхдээ байгаль дээрх нөөц гэдэг өөр ойлголт юм. Тиймээс өмнө нь маш сайн судалгаа, тооцоо хийх шаардлагатай байдаг. Байгаль дээрх нөөцийг техник, технологи ашиглан эдийн засгийн эргэлтэд оруулж, хүний хэрэгцээг хангадаг. Тэгэхээр ойлголтын хувьд өөр болчихож байгаа юм.

•  Өмнөговь аймгийн Цогтцэций суманд барихаар төлөвлөж байгаа салхин цахилгаан станц нь 50 МВт-ын хүчин чадалтай.
•  Төлөвлөгөөний дагуу салхин цахилгаан станц 2017 онд ашиглалтад орно.
•  Манай улсын нийт газар нутгийн 10 хувьд салхины эрчим хүчний сайнаас маш сайн гэсэн ангилалд орох нөөцтэй.
•  Станц жилд 180 сая орчим кВт.цаг эрчим хүч үйлдвэрлэнэ.

-Асар их хэмжээний нөөц, боломжоо ашиглаж эрчим хүч экспортлох талаар сүүлийн жилүүдэд идэвхтэй ярьж байна. Ийм боломж хэр ойрхон байна вэ?
-Сэргээгдэх эрчим хүчний нөөцөө ашиглаж цахилгаан үйлдвэрлэж, улмаар түүнийгээ Зүүн хойд Азийн орнуудад экспортлох санаачилга нэлээд эртнээс гарсан. Энэ хүрээнд урьдчилсан судалгаа, хэлэлцээ тодорхой түвшинд хийж ирсэн.

Гэхдээ улс орнуудын хилийг дамнасан цахилгаан дамжуулах, эрчим хүч арилжих нөхцөл, хоорондын хамтын ажиллагаа, ачааллаа тохируулах зэрэг техникийн нарийн асуудал шийдэгдэх түвшинд хараахан хүрээгүй байгаа. Ирээдүйд ийм боломж байхгүй гэж болохгүй. Гэхдээ бодит байдал дээр ажил хэрэг болгоход багагүй цаг хугацаа орно. Тиймээс зохих түвшинд хамтарсан судалгаа, тооцооллыг эртнээс хийх хэрэгтэй. Ингэснээр энэ асуудлыг боломжтой, эсэхийг нь судалж тогтооно.

-Танай төслийн бүтээн байгуулалтын ажил хэзээ эхлэх вэ?
-Барилгын ажлыг энэ онд эхлүүлэхээр төлөвлөсөн. Одоогоор нарийн тов гаргаагүй байна. Төлөвлөгөөний дагуу салхин цахилгаан станц 2017 онд ашиглалтад оруулахаар зэхсэн. Бүтээн байгуулалтын өмнөх бэлтгэл ажлын гүйцэтгэл 95 хувьтай байна. Тусгай зөвшөөрлүүдээ холбогдох газраас нь хууль, журмын дагуу шаардлагаа хангаж авсан. Төслийн техник, эдийн засгийн үндэслэл батлагдсан. Төсөлд зээл олгох хөрөнгө оруулагчид магадлан шалгалтаа хийгээд эхэлчихсэн.

-Станц жилд хэдий хэмжээний цахилгаан үйлдвэрлэх вэ. Салхины нөөцөө нарийвчлан тогтоосон уу?
-Төсөл хэрэгжүүлэхээр төлөвлөж байгаа газарт олон улсын стандарт хангасан хэмжилтийн станцыг зургаан жилийн өмнөөс суурилуулсан. Одоогоор үргэлжлүүлэн хэмжиж байгаа. Салхины нөөцийг тогтоохын тулд аль болох олон жилийн хугацаанд тасралтгүй хэмжих ёстой байдаг. Салхи гэдэг өдөр, сар, улирал тутам хувьсан, байнга өөрчлөгддөг. Техник болон хөрөнгө оруулалтын тооцоог нөөцөд түшиглэдэг. Станц жилд 180 сая орчим кВт.цаг эрчим хүч үйлдвэрлэнэ.

-Төсөлд хэдий хэмжээний хөрөнгө оруулалт шаардлагатай вэ?
-110 гаруй сая ам.долларын хөрөнгө оруулалт шаардлагатай. Үүний 70 орчим хувийг олон улсын банкнаас зээлнэ. Үлдсэнийг нь өөрийн хөрөнгө оруулалтаар хийхээр төлөвлөж байгаа.

-Барилгын ажил хэдий хугацаанд үргэлжлэх вэ?
-Барилга угсралтын ажилд наад зах нь 1.5 жил шаардлагатай. Дэлхий даяар сэргээгдэх эрчим хүчний эх үүсвэрийг ашиглаж эрчим хүч гарган авах хандлага улам бүр нэмэгдэж байна. Тэр утгаараа сэргээгдэх эрчим хүч гарган авах технологийн өртөг жил ирэх бүр багасаж байгаа. Энэ нь нааштай өөрчлөлт юм.

-Сэргээгдэх эрчим хүчний станцууд өөрийн өртгөө хэдий хугацаанд нөхөх боломжтой байдаг вэ?
-Нарны цахилгаан станцын модуль ашиглалтын хугацаа нь 20-25 жил байдаг. Энэ хугацаанд ашиглах боломжтой гэж үздэг. Гэхдээ дээрх хугацаанд тухайн төхөөрөмжийн гарах үзүүлэлт нь тодорхой хэмжээгээр буурч байдаг. Салхин цахилгаан станцын хувьд эргэлдэгч эд ангитай учраас түргэн элэгддэг. Тиймээс богино хугацаанд солих шаардлага гардаг. Сүүлийн үед зарим үйлдвэрлэгч 15-20 жилийн баталгаа гаргаж өгдөг болсон.

Б.Баяртогтох

Засгийн газрын мэдээ