Өдгөө "Монголын Алт” компанийн мэдэл дэх Нарийнсухайтын ордын хайгуулыг улсын төсвөөр 1990-1991 онуудад гүйцэтгэж тухайн үеийн яамны Шинжлэх Ухаан Техникийн Зөвлөлөөр хэлэлцэж нөөцийг нь батлажээ. "Монголын Алт” компани нь 2003 онд тус ордын хайгуул болон ашиглалтын 22 км2 талбай хамарсан лицензүүдийг авсан байдаг. Харин "Айвенхоу Майнз Монголия Инк” компани  2005 онд Нарийнсухайтын ордоос яг хил залгаад зүүн болон өмнөд хэсгүүдэд хайгуулын ажил гүйцэтгэж зүүн ба баруун гэсэн хэсгүүдэд 2006-2007 онуудад нөөцийн тайлан бичиж 2007 оны 7-р сарын 26-ны өдөр Эрдэс Баялгийн Мэргэжлийн Зөвлөлийн хурлаар нөөцийг хэлэлцэж гадаргуугаас 340 м гүн хүртэл 188 сая тонн нүүрс бүртгэсэн байдаг юм. Улмаар, "Айвенхоу Майнз Монголия Инк” компани нь тэрхүү нүүрс агуулсан талбайг Овооттолгойн орд гэж нэрлэжээ. Гол нь Монголын Алт компани  Нарийнсухайтын  ордын шууд үргэлжлэл болсон талбайг "Айвенхоу Майнз Монголия Инк” компанид худалдсанаар  Овооттолгой зэрэг ордууд "мэндэлсэн” түүхтэй гэдэг.

Цаашлаад нөөцийн хэмжээ нь нэмэгдэж нэг тэрбум тонноор хэмжигдэнэ гэгддэг нүүрсний ордуудыг Хятадын төрийн өмчит компанийн халаасанд орчих вий гэх болгоомжлол тухайн үед МАК-д байсан эсэхийг мэдэхгүй. Ямартай ч, АМГ-аас South Gobi Sands компанийн нэр дээр байгаа ашиглалтын болон хайгуулын тусгай зөвшөөрлийн бүх лицензийг түдгэлзүүлсэн гэдэг ч, манай улсын нүүрсний зах зээлийг хятадууд өөрийн бодлогоороо залах,  монополь үнээр засаглах аюул дэргэд хэвээрээ байна. Үндэсний аюулгүй байдлыг хангахад стратегийн ач холбогдол бүхий аж ахуйн нэгжид гадаадын хөрөнгө оруулалтыг хэрэгжүүлэх тухай хуулийг батлаж, Ашигт малтмалынхаа хуулиндаа өөр орны Засгийн газар 25 хувиас дээш хувь эзэмшсэн аливаа нэгэн компани Монгол Улсын аливаа нэгэн компанийн 35 хувиас дээш хувийг худалдаж авбал төр засгаас нь зөвшөөрөл авдаг гэхчлэн заалтуудыг даруйхан суулгаж өгөхгүй бол Канадууд дахиад биднийг олон улсын шүүх дээр дуудаж болзошгүй юм. Ер нь бол канад, хятадуудын хооронд явагдсан харагддаг наймаанаас учирж  болох хор хохирлын тухай эдийн засагчид бас зарим улстөрчид дуугарч эхэлсэн нь цагаа олсон хэрэг болж байлаа. Тэрчлэн эдийн засагч Д.Жаргалсайхан "Аль ч улсад өөр нэг улсын Засгийн газрын эзэмшсэн компани томоохон хувь эзэмшигч орж ирвэл буюу манай нүүрсний худалдан авагч нийлүүлэгч хоёр нэг тал болчихвол монополь үнэ тогтооно.  Үүнээс бид айж байна. Дэлхийн бүх орон монополь үнээс айдаг. Монополь үнэ зах зээлийн эдийн засгийн үндсийг тасалдаг” хэмээн хэлсэнийг энд өгүүлэхэд илүүдэхгүй биз.

Тэгэхээр уншигч та Айвенхоу Майнз болоод Чалко хоёрын наймаанаас Айвенхоу Майнз,  Рио Тинто хоёрын тохиролцоо шиг дүр зургийг харж байгаа биз ээ. Ерөөс лиценз шилжүүлэхийн оронд тухайн компанийн хувьцааг худалдан авах замаар орд газрыг эзэмших эрхийг авдаг технологи дэлхийн уул уурхайн салбарт нэвтэрчихээд байна. Тэгж авах нь татвараас зугтаах зорилгыг  агуулдаг бөгөөд манай улс татвар авахгүй байдлаар хийгдсэн гэрээ байгуулсан Канад гэхчлэн улс оронд байгуулагдсан компанийг худалдан авах  болсон нь дээрх жишээгээр баталгаажиж байна. Мөн манай улс дахь лиценз эзэмшигч компанийг эзэмшигч гадаад дахь компанийг нь худалдан авч байгаа нөгөө талд тухайн орд газруудыг дахин цааш дамлан зарах боломж ч нээлттэй харагдаж байгаа талаар судлаачид хэлдэг. Хэрэв  Монгол Улсын төр томоохон ордууддаа  эзний ёсоор хандаж чадалгүй алдчихвал юу болох вэ гэдэг асуулт мэдээж тавигдана. Тэглээ гэхэд наад зах нь канад, хятадуудын хооронд хийгдсэн наймааг  Монгол Улсаас эх үүсвэртэй орлого гэж үзэж, татвар ногдуулах боломж ч бидэнд байхгүй. Учир нь, дээр өгүүлсэнчлэн Канад улстай байгуулсан давхар татварын гэрээ энд саад болж байна.