Орон нутгийн иргэд эсэргүүцсэн жагсаал цуглаан хэд хэдэн удаа зохион байгуулсан, баг, сумын удирдлагууд хайгуулын ажлыг зогсоохыг хүсч аймаг руу хандсан, компанийн зүгээс "Малчид зөвшөөрсөн” хэмээн хуурамч тогтоол үйлдүүлсэн, Уул уурхайн яам, Ашигт малтмал, газрын тосны газраас "Компанийн үйл ажиллагааг үргэлжлүүл” гэсэн удаа дараагийн албан бичгүүд нааш, цааш шидэлцсэн нөхцөл байдал өнгөрсөн наймдугаар сараас хойш Увс аймагт өрнөжээ.

Улаанбаатараас зорьж очсон Тэс сумын нутгийн зөвлөлийн гишүүд Тэс, Зүүнговь сумын иргэд, удирдлагауудтай уулзалт хийж газрын тосны хайгуулын үйл ажиллагаа Монгол Улсын хууль журмыг хэрхэн зөрчсөн, цаашид хэрхэн тэмцэх тухай санал санаачлага гарган зөвлөлдсөн юм. Тэдний ярьснаар "Гладвилл” компани Монгол Улсын болон олон улсын 10 орчим хууль, конвенцийн 30 орчим заалтыг зөрчсөн тухай өмнөх нийтлэлд дэлгэрэнгүй дурдсан билээ. Тэд эдгээр хуулийн заалтыг үндэслэн Увс аймгийн Засаг дарга, "Монголиа гладвилл Увс петролиум” компани, Ашигт малтмал, газрын тосны газарт шаардлага хүргүүлж эхэлсэн юм. Энэ тухай нутгийн зөвлөлийн тэргүүлэгч  Ц.Өлзий "Газар шороо, байгалийн баялаг бол бүх ард түмний өмч болохыг Үндсэн хуульд заачихсан. Тэгээд зогсохгүй Увс нуурын ай савыг 2003 онд ЮНЕСКО-гийн захирамжаар дэлхийн байгалийн өвд бүртгэсэн. Ийм учраас зөвхөн Увс, Монголын биш дэлхийн хэмжээний асуудал болж байгаа юм. Газрын тосны хайгуулын зөвшөөрөл өгч байгаа Засгийн газрын шийдвэр, гэрээ, аймгийн удирдлагуудын гаргасан шийдвэр бүгд хууль бус байна. Тэгэхээр бид хууль бус үйл ажиллагаагаа зогсоогооч гэсэн шаардлага хүргүүлж байгаа. Газрын хэвлийн тухай хууль, Гол мөрний урсац бүрэлдэх усан сан бүхий газрын хамгаалалтын бүс, ойн сан бүхий газарт ашигт малтмал хайх ашиглахыг хориглох тухай хууль, Байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээний тухай хууль зэрэг олон асуудлыг гаргаж тавиад 10 орчим хуулийн 30 заалтыг зөрчсөн учраас эдгээрт бид дөрвөн шаардлага хүргүүлж байна. Нэгдүгээрт, Газрын тосны газар компани хооронд гэрээ байгуулсан Бүтээгдэхүүн хуваах гэрээг нэн даруй цуцлуулах, 2016 оны зургадугаар сарын 26-нд Увс аймгийн ЗДТГ болон "Монголиа гладвилл Увс петролиум” компани хооронд байгуулсан хамтын ажиллагааны гэрээг нэн даруй цуцлах, "Монголиа гладвилл Увс петролиум” компанид олгосон хайгуулын тусгай зөвшөөрлийг хүчингүй болгуулах, дөрөвт тус компани Увс нуурын сав газрын байгаль орчинд хор хохирол учруулсан эсэхийг нарийвчлан тогтоох, хэрэв байгаль орчин болон бусдад хохирол учруулсан бол нөхөн төлүүлэх, хуулийн дагуу хариуцлага хүлээлгэхийг шаардаж байна” гэлээ.

Малчдын саналыг гуйвуулан хуурамчаар баталсан Тэс сумын есдүгээр багийн Иргэдийн нийтийн хурлын тогтоолыг нутгийн зөвлөлийн гишүүд ажиллах хугацаандаа хүчингүй болгуулж, малчдын саналын дагуу газрын тосны хайгуулыг эсэргүүцсэн тогтоолыг батлуулсан юм. Зөвхөн есдүгээр баг гэлтгүй Тэс сумын нийт 10 багийнхан нийтээрээ уг ажлыг эсэргүүцсэн тогтоолыг гаргажээ. Түүнчлэн Тэс сумын ИТХ-аас 10 багийн ИНХ-ын тогтоолыг дэмжсэн тогтоолыг давхар баталсан билээ. Ийнхүү хоёр сар орчмын хугацаанд үргэлжилсэн нутгийн иргэдийн тэмцлийн үр дүнд "Монголиа гладвилл Увс петролиум” компани өнгөрсөн сарын 19-нд кемпээ буулгаж Увс аймгаас гарсан юм.

Дэлхийн хэмжээнд бүрэн судлагдаагүй, хөндөгдөөгүй онгон дагшин байгаль, газар нутагтай гэгддэг Увс нуур, түүний ай сав, түүнийг тойрсон Увс аймгийн малчин иргэд, тэдний эрүүл аюулгүй орчинд амьдрах эрх "Гладвилл” компанийн жил хүрэхгүй ажилласан хугацаанд сүйдэж болох эрсдлээс эхний удаад хамгаалагдаж чадсан ч цаашид үргэлжлүүлэн тэмцэхээр нутгийн иргэд нэгджээ. Тэс сумын Улаанбаатар дахь нутгийн зөвлөлийн гишүүд Увс аймгийн хэмжээнд  "Дэлхийн өв Увс нуур төв” төрийн бус байгууллагыг байгуулж, Увс аймагт газрын тосны хайгуулын үйл ажиллагааг бүрэн зогсоож, Бүтээгдэхүүн хуваах гэрээг цуцлуулах хүртэл тэмцэхээр болсноо мэдэгдсэн юм.

Эх сурвалж: "Зууны мэдээ” сонин