Олон өдөр дараалан оргил өөд тэмүүлсэн зэсийн ханш уруудлаа. Тасралтгүй 20 хоног өссөн шаргал металлын үнэ зогсолтгүй 10 хоног буурав. Үнийн өсөлт АНУ-ын Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн дараах өдөр буюу энэ сарын 9-нөөс эрчимжсэн.

Арваннэгдүгээр сарын 7-нд 5098 ам.доллар байсан ханш гуравхан өдрийн дотор 500 ам.доллараар чангарсан юм. Ингэснээр тонн зэсийн ханш 5600 ам.долларыг давлаа. Энэ өсөлтийг шинжээчид ч янз бүрээр тайлбарласан. Зарим нь ханш 10 мянган ам.долларт хүрч байсан 2009 онтой харьцуулан, шаргал металлын алтан үе ирснийг зарласан.

"Оюутолгой” БНХАУ-ын зэс хайлуулах 21 үйлдвэрт бүтээгдэхүүн нийлүүлнэ

АНУ-ын Ерөнхийлөгчийн сонгуульд Д.Трамп ялалт Зэсийн хөөс хагарч эхэллээ байгуулж, тэр даруйд түүний мөрийн хөтөлбөрт тусгасан бүтээн байгуулалтын төслүүд урагшилна гэсэн хүлээлт бий болов. Энэ нь зэсийн ханшийг хөөсрүүлсэн. Гэвч удалгүй хөөс хагарч буй нь сүүлийн хэдэн өдрийн ханшийн муруйгаас харагдаж байна.

Лондоны металлын биржид өнгөрсөн баасан гарагийн байдлаар зэсийн ханш 1.3 хувиар буурч, 5423 ам.доллартай тэнцэв. Хэдхэн хоногийн дотор 180 орчим ам.доллараар хямдарчээ. Өөрөөр хэлбэл, хүлээлт замхарч, хөөс арилж буй нь энэ. Зэсийн ханшийг улам өдөөхөд Трампын төлөвлөгөө хүчин мөхөстөж буйг шинжээчид тайлбарлаж байгаа.

Энэ салбарын томоохон тоглогчдын нэг "Freeport” группийн гүйцэтгэх захирал Ричард Адкирсон зэсийн өсөлтийг хадгалахад Трампаас илүү хүчтэй нөлөө хэрэгтэй” гэж үзжээ. Эс бөгөөс Трампын ялалт цуурай шиг зах зээлийг түр цочроогоод сарнин алга болох аж. Харин цаашид ханшид Хятадын эдийн засгийн нөлөө хүчтэй хэвээр байна гэж дүгнэжээ.

• Зэсийн үнийн өсөлтийг хадгалахад Трампаас илүү хүчтэй нөлөө хэрэгтэй.
• Шаргал металлын ханш ирэх оны эхний улиралд 5000 ам.долларт хэлбэлзэнэ. Улмаар уруудаж, 4800 ам.долларт хүрнэ гэж "Goldman Sachs” дүгнэжээ.
• Монгол Улс ирэх оны төсөвтөө зэсийн үнийг 4693 ам.доллараар төсөөлж, 570 тэрбум төгрөг төвлөрүүлэхээр тусгасан юм.
• Сүүлийн зургаан жилд 2.3 сая тонн таамаг нөөц илрүүлжээ.

Олон улсын санхүүгийн "Goldman Sachs” группийн шинжээчид ирэх оны түүхий эдийн ханшийн тоймоо танилцуулав. Тус тоймд зэсийн ханш ирэх оны эхний улиралд 5000 ам.долларт хэлбэлзэнэ. Улмаар уруудаж, 4800 ам.долларт хүрнэ гэсэн таамаг дэвшүүлсэн байх юм. Таамгийн дагуу ирэх онд ханш унах нь. Гэхдээ энэ нь манай төсөвт тусгасан үнээс 100 гаруй ам.доллараар өндөр үнэ. Монгол Улс ирэх оны төсөвтөө зэсийн үнийг 4693 ам.доллараар төсөөлж, 570 тэрбум төгрөг төвлөрүүлэхээр тусгасан юм.

Арваннэгдүгээр сарын 7-нд 5098 ам.доллар байсан зэсийн ханш гуравхан өдрийн дотор 500 ам.доллараар чангарсан юм.Үндэсний статистикийн хорооны мэдээлснээр энэ оны эхний 10 сард 1.3 сая орчим тонн зэсийн баяжмал хилийн чанадад нийлүүлжээ. Мөнгөн дүнгээр 1.39 сая ам.долларт хүрсэн байна. Экспорт биет хэмжээгээр өмнөх оноос 10 хувиар дээшилсэн. Гэвч шаргал металлын ханш сайнгүй байгаагаас орлого нь 26 хувиар хумигджээ. Иймд Монгол Улсын Засгийн газар үнийн уналтыг нөхөхийн тулд зэсийн баяжмалын биет хэмжээг тасралтгүй тэлсээр байна.

Сүүлийн хоёр жилд манай улсын зэсийн үйлдвэрлэлийн гарц 40 хувиар өссөн. Энэ онд Монгол Улсын зэсийн баяжмалын экспорт анх удаа нэг сая тонныг давсан юм. "Оюутолгой” компани гуравдугаар улиралд Монголын зэсийн баяжмалын нийт экспортын 80 хувийг дангаараа бүрдүүлсэн. Тус компанийн баяжмал дахь зэсийн хэмжээ 151 мянган тонныг давжээ. Тэрчлэн "Оюутолгой” 2016, 2017 онд БНХАУ-ын зэс хайлуулах 21 үйлдвэрт бүтээгдэхүүн нийлүүлэх гэрээ байгуулсан талаараа хэд хоногийн өмнө мэдээлсэн. Мөн Япон улсад туршилтаар экспортолно гэж "Rio Tinto” группээс мэдэгдлээ.

Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яамны мэдээлснээр сүүлийн зургаан жил зэсийн хайгуулыг эрчимжүүлж, 80 орчим илрэл, 300 гаруй эрдэсжсэн цэг тогтоосон байна. Ингэснээр 2.3 сая тонн таамаг нөөц илрүүлж, зэсийн нөөцийг зузаатгасан болохыг Ашигт, малтмал, газрын тосны газраас мэдээлэв. Мөн цаашид ч нөөц нэмэгдэх боломжтойг дурджээ.

Г.Байгал