- mram.gov.mn
- nea.gov.mn
- keestrackmongolia.mn
- erdenetmc.mn
- southgobi.mn
- mininginvestment.mn
- infomine.mn
- pam.gov.mn
- mn.mno.mn
- mmc.mn
- tsairt.mn
- energyresources.mn
- mongolgazar.mn
- monpolymet.mn
- international.mcs.mn
- erdenesmgl.mn
- tavantolgoi.mn
- mm.gov.mn
- tananimpex.mn
- investor.mn
- entree.mn
- mpi.mn
- absolutemining.mn
- adamasmining.mn
- uuluurhai.mn
- boroogold.mn
- sbt.mn
- ot.mn
- donbass.mn
- tanilgroup.mn
- baganuurmine.mn
- monmag.mn
- mining.mn
- cylpro.mn
- ewater.mn
- mera.mn
- digdog.mn
- guum.mn
- amc.mn
- miningmongolia.mn
- eitimongolia.mn
- mak.mn
- mongoliandiamondtool.mn
- lme.com
- altanrio.com
- bloomberg.com
- infomine.com
- sharyngol.com
- umamisf.com
- cengeolab.com
- noyonshish.com
- zamineservices.com
- tumurlug.e-darkhan.com
- mongolianminingjournal.com
- mnmining.net
Говийнхны хүсэл буюу Орхон голын усыг хэрэглэх нь…
Монгол улсын нийт экспортын 80 хувийг эзэлж буй уул уурхайн бүтээгдэхүүний дийлэнх нь Өмнөговь аймгийн Ханбогд суманд байх Оюутолгой, Тавантолгойн орд газруудад үйлдвэрлэгдэж байна. Эдийн засгийн хөдөлгөгч хүч болсон эрдэс баялагийн томоохон үйлдвэрлэлийг дагасан төслүүд ихээр хэрэгжиж, хүн ам ч ихээр суурьшиж байгаа тул энд усны асуудлыг нэн даруй шийдвэрлэх шаардлагатай болов.
Говийн бүс нутагт хур тунадас бага унадагаас гадна дэлхийн дулаарлын улмаас цөлжилт хурдацтай явагдаж байна. Энд хүн амын ундны ус, мал аж ахуй, газар тариалан, уул уурхайн усны хэрэгцээг гагцхүү газар доорхи усаар хангаж байгаа бөгөөд их хэмжээгээр ашиглах юм бол нөөц хомсдох уршиг хаяанд иржээ. Эхний ээлжинд бага хэмжээгээр ашиглаж болох ч цаашдаа газар доорхи усыг ашиглахаас татгалзаж, газрын гадаргын усыг илүүтэйгээр ашиглах зорилтыг тавьж байна. Гэвч хэрхэн яаж гэдгээ мэдэхгүй өнөөдрийг хүрлээ.
Өнгөрсөн долоо хоногт Өмнөговь аймгийн Ханбогд суманд Галба-Өөш, Долоодын говийн сав газрын зөвлөлийн гуравдугаар хурал боллоо. Хурлаар тус зөвлөлийн ажлын тайлан, говь нутгийн усны нөөцийн нэгдсэн менежмент боловсруулах, Орхон голд урсацын тохируулга бүхий ус хуримтлуулах сан байгуулах төсөл зэргийг хэлэлцсэн юм.
Говийн бүс рүү хангайн усыг татах асуудал хэдэнтээ яригдаж байсан. Тухайлбал, Хэрлэн голын орчимд усан сан байгуулах саналыг УИХ-ын чуулганаар хэлэлцэж байсан ч дэмжлэг аваагүй. Харин 2002 оноос хойш Орхон гол дээр усан сан байгуулах тухай эрчимтэй яригдаж эхэлсэн бөгөөд одоогийн буюу Орхон голд урсацын тохируулга бүхий ус хуримтлуулах сан байгуулах төслөөр Булган аймгийн Хишиг-Өндөр сумын нутагт нэг газар сонгоод түүндээ усан сан байгуулахаар төлөвлөж байгаа юм байна. Хэрэв Орхон гол дээр усан сан бий болбол говь руу ус татах боломж нь бүрдэж, одоогоор тооцооллын ажилдаа ороод байна.
Мэргэжилтнүүдийн тооцооллоор Орхон-Говь төсөл хэрэгжсэнээр:
– Голын экологийн тэнцвэрт байдал бий болно
– Даланзадгад, Мандалговь хотуудын ус хангамжийн асуудал шийдэгдэнэ
– Оюутолгой, Тавантолгойн орд газрын ус хангамж сайжирна
– Нийт 50 мянган хүн ам бүхий найман сумын төвийн ус хангамж бүрэн шийдэгдэнэ
– 25 Мтв-ын хүчин чадал бүхий Усан цахилгаан станц баригдана гэх мэтээр бүс нутгийн эдийн засгийг тогтворжуулах, суурин амьдралд шилжихэд тус болох ач холбогдолтой.
Говь нутагт уул уурхай эрчимжиж байгаа энэ үед энэхүү төслийг ажил хэрэг болгож чадвал говийн хүн ам найдвартай цэвэр усаар хангагдах, нөгөө талдаа уул уурхайн ордуудыг усаар хангаж чадах ирээдүй хүлээж байна.
ИРЭЭДҮЙД ГОВИЙН БҮСЭД УСНЫ ТӨЛӨӨ ДАЙН ДЭГДЭНЭ
Говийн бүсийн усны хэрэглээ уур уурхайн үйлдвэрлэлээс хамаарч өсөн нэмэгдэж байгаа бөгөөд усны нөөцийг удаан хугацаанд тасралтгүй ашиглах юм бол нөөцийн түвшин буурч, шавхагдах эрсдэлтэйгээс гадна дулаалрын улмаас ууршилт их байгааг мэргэжлийн хүмүүс ярьлаа.
Галба-Өөш, Долоодын говийн сав газрын хийсэн судалгаагаар 2030 он гэхэд тус бүс нутгийн усны хэрэглээ хоногт 195 мянган м.куб-т хүрэхээр байгаа юм. Дээрхи судалгаанд тусгагдснаар хоногт 144 мянган м.куб усыг газар доорхи нөөцөөс ашиглах боломжтой боловч 2030 он гэхэд өдөртөө 50 мянган м.куб усны хэрэглээ дутагдаж байна. Нөгөөтэйгүүр иргэдийн замбараагүй хэрэглээ говийн бүсийн гүний усны нөөцөд сөргөөр нөлөөлж байна гэв.
Энэ талаар Галба-Өөш, Долоодын говийн сав газрын захиргааны дарга Д.Мөнхбат: Монголчууд бид чинь усыг хэтэрхий гамгүй хэрэглээд сурчихсан ард түмэн шүү дээ. Усны нөөц хэдий их юм шиг боловч ирээдүйд үгүй болгох эрсдэлтэй. Нөөцийг шавхагдтал гүний усыг ашиглана гэдэг чинь байж боломгүй явдал. Жишээлбэл, Ханбогд суманд 57 гүний худаг байна. Уг нь нэг худагаас 57 айлд ус хэрэглэж байгаа юм. Энэ бол гүний усыг хэтэрхий хайр гамгүй хэрэглэж байгаагийн жишээ. Гүний ус гэдэг чинь их эмзэг зүйл учраас эх орны дайны үед цэргүүд хамгаалдаг байсан. Одоо ч гэсэн хамгаалж байгаа бөгөөд ямарваа нэгэн байдлаар хордуулж, бохирдуулж болно. Тавхан алхамын зайтай 57 худаг байна гэдэг чинь эргээд эрсдэлийг дагуулж байгаа юм. Харин аж ахуй нэгж гэлтгүй иргэн бүр усны нөөцөө ариг гамтай хэрэглэх шаардлагатай. Нөгөөтэйгүүр бид хяналтын системийг сайжруулж 110 хяналтын цооногтой болсон бөгөөд түүндээ хяналтын багажыг суулгасан. Түүнээс усны нөөцийн түвшин хэр дундарч, хэдий хугацаанд нөхөн сэргээгдэж байгаа, ямархуу хугаацаанд хэр хэмжээний ус хэрэглэж байна гэх мэт олон талт мэдээллийг авч байна”
хэмээн ярьсан юм.
Өмнөд говийн бүсэд газрын гүний 75 усны нөөцийг илрүүлсэн бол эдгээрээс "Гүний хоолой”, "Борзонгийн говь”, "Балгасын улаан нуур”, "Галбын говь” гэсэн газрууд 29,894-75,168 м.куб хоног гэсэн нөөцтэй болох нь тогтоогджээ. Нарийвчилсан судалгаагаар хоногт 98,491 м.куб ашиглах боломжтой бол ашиглаж болох усны нөөц нь 164,282 м.куб юм байна.
Усны хэрэглээний талаар Алтайн Өвөр говийн сав газрын захиргааны дарга Д.Чандмань урьдчилсан таамаглалыг гаргасан байна. Тэрээр "Олон жилийн нарийвчилсан судалгаагаар говийн бүсэд байгаа гүний усны нөөц бол 2030-2040 он гэхэд хэрэглээг хангаж чадахгүй 33-60 хувиар дутагдах эрсдэлтэй байгаа юм. 60 хувиар давна гэдэг нь ойролцоогоор жилдээ 18 сая м.куб усаар нөөц дутагдана гэсэн үг. Одоохондоо говьд алт, зэсны төлөө дайн дэгдэж байгаа ч ирээдүйд УСны төлөө дайн дэгдэх болно. Энэ бол баталгаатай бөгөөд эрсдэл ихтэй байгаа учраас л ийм таамаг гаргаад байна” гэх мэдээллийг өглөө.
Сав газрын хэмжээнд усны хэрэглээг салбар тус бүрээр үзвэл хүн амын унд, ахуйн хэрэглээ 4 хувь, уул уурхай, үйлдвэрүүдийн усны хэрэглээ 19 хувийг эзэлж байгаа бол мал аж ахуй 57 хувийг, усалгаатай тариалан 20 хувийг нь эзэлж байна.
Иймээс говийн бүсийн газар доорхи усны ордын нөхөн сэлбэгдэх бодит боломж, тэжээмжинд тулгуурлан ашиглах бодлого явуулах шаардлагатай байгааг салбарынхан онцоллоо.
Бэлтгэсэн: Э.Мөнх-Эрдэнэ
http://ekhsurvalj.mn/2017/05/15/%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D0%B9%D0%BD%D1%85%D0%BD%D1%8B-%D1%85%D2%AF%D1%81%D1%8D%D0%BB-%D0%B1%D1%83%D1%8E%D1%83-%D0%BE%D1%80%D1%85%D0%BE%D0%BD-%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D0%BD-%D1%83%D1%81%D1%8B%D0%B3/
URL:
Сэтгэгдлүүд:
Сэтгэгдэл нэмэх
Санал асуулга
Тавантолгойн хувьцааг иргэдэд бэлнээр тараах нь зөв үү?
| Нью йоркын хөрөнгийн бирж | ||
| Нэр | Хаалт | Өөрчлөлт |
| BHP Billiton Ivanhoe Mines |
90.53 23.3 |
1.44 0.00 |
| Австралийн хөрөнгийн бирж | ||
| Нэр | Хаалт | Өөрчлөлт |
| General Mining Corp Aspire Mining Limited |
0.145 0.52 |
0.00 -0.02 |
| Лондонгийн хөрөнгийн бирж | ||
| Нэр | Хаалт | Өөрчлөлт |
| Petro Matd Limited polo Resources Limited |
123.5 5.4 |
0.00 0.02 |
| Хонконгийн хөрөнгийн бирж | ||
| Нэр | Хаалт | Өөрчлөлт |
| Mongolian Mining Corporation Mongolia Energy |
9.59 1.14 |
0.00 -0.06 |
| Торонтогийн хөрөнгийн бирж | ||
Вэб сайтыг Aureola
