- mram.gov.mn
- nea.gov.mn
- keestrackmongolia.mn
- erdenetmc.mn
- southgobi.mn
- mininginvestment.mn
- infomine.mn
- pam.gov.mn
- mn.mno.mn
- mmc.mn
- tsairt.mn
- energyresources.mn
- mongolgazar.mn
- monpolymet.mn
- international.mcs.mn
- erdenesmgl.mn
- tavantolgoi.mn
- mm.gov.mn
- tananimpex.mn
- investor.mn
- entree.mn
- mpi.mn
- absolutemining.mn
- adamasmining.mn
- uuluurhai.mn
- boroogold.mn
- sbt.mn
- ot.mn
- donbass.mn
- tanilgroup.mn
- baganuurmine.mn
- monmag.mn
- mining.mn
- cylpro.mn
- ewater.mn
- mera.mn
- digdog.mn
- guum.mn
- amc.mn
- miningmongolia.mn
- eitimongolia.mn
- mak.mn
- mongoliandiamondtool.mn
- lme.com
- altanrio.com
- bloomberg.com
- infomine.com
- sharyngol.com
- umamisf.com
- cengeolab.com
- noyonshish.com
- zamineservices.com
- tumurlug.e-darkhan.com
- mongolianminingjournal.com
- mnmining.net
"Шавжинд гурван жил идүүлсэн ой сэргэхгүй"
Ойд түймрээс дутуугүй хөнөөл учруулагч хортон шавжтай тэмцэх ажил ид өрнөж байна. Энэ жил хор хөнөөл ихтэй Сибирийн хүр эрвээхийн идэвхжлийн үе тохиож буй тул яаралтай устгах шаардлагатай гэдгийг мэргэжилтнүүд онцлов.
Сибирийн хүр, өрөөсгөл хүр зэрэг эрвээхий хөгжлийн хүрэнцэрийн үедээ цоо эрүүл шинэс модны шилмүүсийг үгүйр тэл иддэг байна. Ингэж доройтсон үед нь модлогоор хооллогч шавж модруу орсон тохиолдолд тэр чигтээ босоогоороо хатаж мөхдөг аж. Манай улсын уур амьсгал судлаачдын тооцоогоор хөнөөлт шавжинд нэрвэгдэх ойн талбайн хэмжээ цаашид 2-3 дахин нэмэгдэх тооцоо бий. Тиймээс хортон шавжтай тэмцэх ажлыг нарийн тандалт судалгаатай хийх шаардлагатайг БОАЖЯ- ны Ойн бодлого, зохицуулалтын газрын мэргэжилтэн Д.Жагдаг ярилаа.
-Энэ жил ойн хортон шавжны тархалт өнгөрсөн жилийнхтэй харьцуулахад хэр их байна вэ?
-Хортон шавжны тархалтыг тогтоохоор Ойн судалгаа, хөгжлийн төвийн баг Төв аймагт, "Мөнх ногоон ой” гэх байгууллага баруун бүсэд ажиллаж байна. Харин зүүн аймгаар мэргэжлийн судлаачид явж байгаа. Мэдээлэл эцсийн байдлаар ирээгүй тул тархалтын судалгааг одоохондоо бүрэн хэлэх боломжгүй. Гэхдээ судалгааны явцаас харахад өмнөх 23 жилд якобсоны төөлүүрч эрвээхий их хэмжээгээр тархаж, хохирол учруулж байсан. Зөвхөн өнгөрсөн жил л гэхэд хөнөөлт шавжны голомттой 591 мянган ам метр талбайн дийлэнхийг энэ шавж эзэлсэн. Харин энэ жил Сибирийн хүр эрвээхий идэвхжиж байна. Энэ эрвээхийн хөнөөл онц аюултай.
-Тархалтаас сэргийлэх бэлтгэл ажил хэр хангагдсан бэ?
-Өнгөрсөн жил нийслэлийн ногоон бүсээр өрөөсгөл хүр эрвээхий тархаж, зуслангийн газраар их орж ирсэн. Тиймээс тархалтыг нь хязгаарлах зорилгоор өнгөрсөн намар Төв аймгийн Батсүмбэр сум, Сэлэнгэ аймаг, нийслэлийн ногоон бүсийн 60.8 мянган га талбайд энэ эрвээхийн өндгийг түүсэн.
-Монгол орны ойн хэчнээн хувь нь хортон шавжийн улмаас доройтоод байна вэ?
-Хөнөөлт шавжинд нэрвэг дээд, хатаж хуурайшсан ойн талбай 130 гаруй мянган гааар хэмжигдэж байна. Голомт үүсч, улайсан ч тэмцлийн арга хэмжээ зохион байгуулснаар эргээд сэргэсэн ойн талбай олон бий.
-Хортон шавжинд идэгдсэн ой сэргэх найдвар хэр вэ?
-Ой мод шавжинд 23 жилийн хугацаанд идэгдсэн бол хатаж хуурайшаад дуусна. Эхний 12 жилд буюу хортон шавжийг яг идэж байх хугацаанд нь тэмцэж, устгаж чадвал эргэж сэргэдэг. Тиймээс л шавжны тоо толгойг зохистой хэмжээнд барьж байхын тулд жил бүр тэмцлийн арга хэмжээ зохион байгуулдаг юм.
-Устгалыг хэдийгээр явуулдаг вэ?
-Шавжийн төрөл зүйлээс хамаарч хугацаа харилцан адилгүй. Өрөөсгөл хүр эрвээхийн өндөг түүх ажлыг дөрөвдүгээр сараас зургадугаар сарын эх хүртэл хийдэг. Харин хүрэнцэртэй болоод, модондоо хөнөөл учруулдаг нь 67 дугаар сарын дунд үе тул тэмцлийн ажил тэр хүртэл үргэлжилнэ.
-Дэлхийн дулаарлын улмаас ойн хортон шавж олширно гэсэн тооцоог манай уур амьсгал судлаачид гаргасан байсан. Энэ нь ямар учиртай юм бэ?
-Сүүлийн жилүүдэд цаг уур дулаарч буйг хүн бүр мэдэж байгаа. Агаарын температур нэмэгдэх нь шавжинд амьдрах таатай нөхцөл бүрдүүлдэг. Нэг ёсондоо нэг эмэгчингээс гарч буй 300400 гаруй өндөг бүгд шавж болох боломж бүрдэнэ гэсэн үг. Уг нь сэрүүн, эрс тэс, цочир хүйтэрдэг байсан үед бол тоо толгой нь хязгаарлагдаж, зохистой хэмжээндээ байсан. Уур амьсгалын өөрчлөлтийн улмаас тийм нөхцөл байхгүй боллоо.
Хөнөөлт шавжинд 130 мянган га ой сүйдээд байна
-Энэ бүх өөрчлөлттэй дасан зохицохын тулд ямар аргаар тэмцдэг юм бэ?
-Биологийн болон байгаль орчинд сөрөг нөлөөгүй аргууд хэрэглэж байна. Монголын эрдэмтдийн гаргаж авсан төрөл бүрийн нутгийн омгийн бактерийг энэ жилээс хэрэглэж байна. Мөн гэрлийн урхи, эмэгчин эрвээхийн шингэнээр эрэгчинг нь урхидаж устгадаг арга бий. Энэ жилээс уг шавжийг гаднаас нь идэж, дотроос нь шимэгчилдэг байгалийн дайсныг нь үржүүлэх замаар устгахаар судалгаа хийгээд явж байна.
-Сүүлийн арга олон улсад хэр түгээмэл вэ?
-Бид Ойн судалгаа хөгжлийн төвийн судлаачидтай хамт саяхан БНХАУын ойн хүрээлэнд очиж ажилласан. Яг энэ чиглэлээр хийж байгаа ажлыг нь үзэж, туршлага судалж байна.
-Хортон шавж устгахад хэр зэрэг зардал гардаг вэ?
-Энэ жилийн хувьд гурван тэрбум төгрөгөөр тархалт, голомт ихтэй томоохон талбайг хамруулна. 150 мянган га талбайд тэмцлийн ажил зохион байгуулахаар төсөвлөсөн. Өмнөх жилүүдэд хөрөнгө мөнгөний асуудлаас болж голомттой талбайгаа бүрэн хамруулж чаддаггүй байсан тул дараа дараагийн жилүүдэд устгалын ажил үргэлжилдэг. Уг нь хөнөөлт шавжийн тархалтыг бүрэн хяналтдаа авч чадвал тогтоох боломжтой. 2016 онд 591 мянган га талбай голомжтой байхад 500 гаруй сая төгрөгөөр 70 мянган гад л устгал хийж байгаа юм.
-Хортон шавжтай жил бүр тэмцдэг нь зөвхөн хөрөнгө мөнгөнөөс шалтгаалаагүй болов уу?
-Тийм ээ. Жил бүр л баахан мөнгө төсөвлөөд тэмцдэг боловч үр дүн байдаггүй юм уу гэх хардлага хүмүүсийн дунд бий. Би үүнд тайлбар өгмөөр байна. Ерөөсөө онц их хөнөөл учруулдаг 56 төрлийн шавж тус бүрийнх нь биологийн онцлог өөр. Өмнөх 23 жилд якобсоны хүр эрвээхийн олшролын үе байсан. Энэ үед Архангайн ихэнх ой нэлэнхүйдээ улайж байсан бол энэ жилээс бууралтын шатандаа орчихсон. Энэ нь нэг талаар тэмцлийн үр дүн юм. Гэтэл энэ жил өөр төрөл нь олшроод эхэллээ. Өөр төрөл зүйл идэвхжсэнээр голомттой газрын байрлал ч өөрчлөгддөг. Одоогоор Сэлэнгэ, Хэнтийд байдал хүнд байна. Ирэх 23 жилийн дараа өөр нэг төрөл зүйл нь олшрох жишээтэй. Ер нь 34 жилийн давтамжтай эдгээр хортон шавж идэвхждэг юм. Сибирийн хүр эрвээхий хоёр жилийн циклтэй иддэг амьтан тул ойд маш их хөнөөлтэй.
-Хортон шавж ойн доройтлын хэчнээн хувийг эзэлдэг вэ?
-Түймэртэй адил ойг доройтуулдаг гол хүчин зүйл. Энэ жил түймэр ихтэй байна. Түймэрт доройтсон ойд шавж олшрох нөхцөл бүрддэг. Хүнээр бол дархлаа нь суларч, олон өвчинд өртөмтгий болж байна гэсэн үг.
-Ер нь цаашдаа тэмцлийг ямар маягаар явуулах вэ?
-Хяналт, мониторинг сайн хийх хэрэгтэй байна. Орон нутаг дахь анхан шатны нэгж болох ойн анги, байгаль хамгаалагчид ямар шавж гарч, олширч буйг судалгааны байгууллагуудад мэдэгдэж байх хэрэгтэй. Мэдээллийн дагуу судлаачид газар дээр нь очиж тандан судалгаа хийгээд, ямар шавж хэзээ олшрохыг урьдчилан тогтоочих хэрэгтэй. Үүний зэрэгцээ нөлөөлөлд өртөж буй ойдоо мониторингийн суурин цэг олноор байгуулбал шавжны олшролт, бууралтыг нарийн тогтооход маш их ач холбогдолтой.
-Байнгын голомттой болдог шалтгаан юу вэ. Ийм голомт хэр олон бэ?
-Ер нь шавж олширч буй голомтууд түймэрт автсан, хүний нөлөөлөлд өртсөн ойн санд л бий. Хэнтий, Хөвсгөлийн том тайгуудын мод улайтлаа идүүлдэггүй нь хүний нөлөө байдаггүйтэй холбоотой. Хүний үйл ажиллагаа ойн экологийн тэнцвэрийг алдагдуулдаг учир ой доройтож, хортон шавжинд идэгдэх нөхцөл бүрддэг.
З.Цэлмэг
Засгийн газрын мэдээ
"Шавжинд гурван жил идүүлсэн ой сэргэхгүй"
Та Like дарж уул уурхайн мэдээллийг өдөр болгон facebook-ээр дамжуулан авах боломжтой
URL:
Сэтгэгдлүүд:
Сэтгэгдэл нэмэх
Шинэ мэдээ
Санал асуулга
Тавантолгойн хувьцааг иргэдэд бэлнээр тараах нь зөв үү?
Ханшийн мэдээ
Гадаад хувьцаа
| Нью йоркын хөрөнгийн бирж | ||
| Нэр | Хаалт | Өөрчлөлт |
| BHP Billiton Ivanhoe Mines |
90.53 23.3 |
1.44 0.00 |
| Австралийн хөрөнгийн бирж | ||
| Нэр | Хаалт | Өөрчлөлт |
| General Mining Corp Aspire Mining Limited |
0.145 0.52 |
0.00 -0.02 |
| Лондонгийн хөрөнгийн бирж | ||
| Нэр | Хаалт | Өөрчлөлт |
| Petro Matd Limited polo Resources Limited |
123.5 5.4 |
0.00 0.02 |
| Хонконгийн хөрөнгийн бирж | ||
| Нэр | Хаалт | Өөрчлөлт |
| Mongolian Mining Corporation Mongolia Energy |
9.59 1.14 |
0.00 -0.06 |
| Торонтогийн хөрөнгийн бирж | ||
Шинэ бүтээл
Металлын ханшийн мэдээ
Нүүрсний ханшийн мэдээ
Уул уурхайн ТОП 25 компани
Бүх эрх хуулиар Copyright © 2013 - 2017 | Ord.mn Монголын Уул Уурхайн Мэдээллийн Үндэсний Портал
Вэб сайтыг Aureola
Вэб сайтыг Aureola
