Засгийн газрын 2016-2020 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх эдийн засгийг сэргээх зорилгоор "Алт-2" хөтөлбөрийг хэрэгжүүлж эхэлснээр Баянхонгор аймгийн Байдрагийн голын сав дагуу нөхөн сэргээлт нэрийн дор алтны уурхай олноор орж байгаль орчин, ан амьтанд ноцтой хор хөнөөл учруулж, уламжлалт мал аж ахуйн үйлдвэрлэлийг эрхлэхэд аюул нүүрлэж эхэлжээ. Тиймээс нутгийн иргэд хууль бусаар алт олборлолтыг эсэргүүцэж буйгаа илэрхийлж өнөөдөр мэдээлэл хийлээ.

Баянхонгор аймгийн Бууцагаан сумын Нарангийн тавдугаар багийн "Цагаан хороотын булан" хэмээх газарт "Тулга жаргалант” ХХК алт олборлохоор хэдийнэ бууриа засч төвхнөөд байгаа аж. Тус компани нь өнгөрсөн долдугаар сарын 16-ны өдөр Байдрагийн голоос 40 хүрэхгүй метрын зайд хоёр хиймэл нуур байгуулж, алт олборлохоор зэхэж эхэлсэн байна. Гэсэн үүнийг нутгийн иргэд эсэргүүцэж тэмцсний үндсэн дээр үйл ажиллагааг нь түр зогсоогоод байгаа аж. Гэсэн ч Тулга жаргалант” ХХК нь цаашид хууль бусаар алт олборлож байгалийн түүхэн дурсгалт, голын ай сав газарт алт олборлохоор улайрч байгаа тул нутгийн иргэд эсэргүүцэж, БОАЖЯ, Монгол Улсын Ерөнхийлөгчид хүртэл хандаад байгаа юм байна.

Эх сурвалжийн мэдээлж буйгаар "Тулга жаргалант” ХХК нь тус газарт олборлолт хийх хайгуулийн тусгай зөвшөөрлийг "Гацуурт” ХХК-аас хуралдан авсан гэх. Тодруулбал "Гацуурт” ХХК 2006 онд хайгуулын А зөвшөөрлийг аваад байсан ч 2009 онд урт нэртэй хуулийн дагуу үйл ажиллагаа явуулах эрхийг нь түр түтгэлзүүлжээ. Гэсэн Мэргэжлийн Засгийн газар байгуулагдсан даруйдаа буюу 2016 онд тус урт нэртэй хуульд өөрчлөлт оруулж, гол усны ай сав газарт үйл ажиллагаа явуулах хэмжээг 200 метр байсныг 50 метр болгож өөрчилснөөр дээрх тусгай зөвшөөрөл дахин сэргэж, үйл ажиллагаа явуулах боломжтой болсон байна. Тиймээс "Гацуурт” ХХК "Тулга жаргалант” ХХК-нд тусгай зөвшөөрлөө худалдан борлуулсан аж.

Гэхдээ "Тулгай жаргалант” ХХК нь тус газарт үйл ажиллагаа явуулах тусгай зөвшөөрөл, холбогдох баримт бичгийг өнөөдрийг хүртэл албаныхан болоод нутгийн иргэдэд үзүүлээгүй байна. Энэ нь ч тус байгууллагыг хууль бус алт олборлохоор санаархаж буй илтгэж байгаа. Тиймээс тус компанийн үйл ажиллагааг зогсоож, нутгийн иргэдийг амгалан тайван амьдрах, байгаль эхээ онгон тагшнаар нь авч үлдэх боломжийг олгож өгөхийг төр засгийн тэргүүнүүдээс хүсч буйгаар илэрхийлсэн.  

Энэ талаар Бууцагаан сумын нутгийн зөвлөлийн гишүүн О.Мөнх-Эрдэнэ "Алт олборлох нь зөвхөн эрх мэдэлтэй албан тушаалтнуудад ашиг хонжоотой, ард түмэнд ямар ч үр өгөөжгүй. Наад зах нь хэдэн малаа адгуулах өвөлжөө бууцгүй, булаг шанд нь ширгэж уух усгүй болж нүд халтирам сэндийчиж онгичсон нутагтай хоцорч байна.

Байдрагийн голд үйл ажиллагаа явуулж буй уурхайнууд Монгол Улсын үндсэн хууль, Засаг захиргаа нутаг дэвсгэрийн нэгж түүний удирдлагын тухай хууль зэрэг олон хуулийг ноцтой зөрчин зөвшөөрөл авч үйл ажиллагаа явуулж байна. Үүнийг нотлох хамгийн сүүлийн бодитой жишээ бол Баянхонгор аймгийн Бууцагаан сумын Нарангийн тавдугаар багийн "Цагаан хороотын булан" хэмээх газарт үйл ажиллагаа явуулж буй "Тулга жаргалант ХХК юм.

Анхан шатны бүх баримт материалыг xyypaмчаар үйлдээд зогсохгүй, өмнө нь ашиглалт явуулаагүй эрүүл газарт нөхөн сэргээлт нэрийдлээр уурхай оруулсныг бид эрүүгийн ноцтой гэмт хэрэг гэж үзэж байгаа. Үүнийг зохион байгуулсан бүлэглэлд хатуу хариуцлага хүлээлгэхийг нутгийн иргэд шаардаж байна. Мөн Бөмбөгөр суманд Байдрагийн голын сав дагуу өнөөдрийн байдлаар 25 уурхай ажиллаж байгаа. Үүний ихэнх нь өмнө нь ашиглалт явуулж байгаагүй эрүүл газар гэдгийг нутгийн иргэд мэдээлж байгаа. Энэ бол ганцхан сумын нутагт байгаа уурхай.

Өнгөрсөн хавар Байдрагийн голд мөнгөн ус ашиглаж алт олборлосон тохиолдол илэрснийг хууль хяналтын байгууллагууд одоог хүртэл нуун дарагдуулж нутгийн иргэдэд бурууг тохоод өнгөрсөн гутамшигт үйл явдал болсон. Энэ нь Байдрагийн гол, Бөөнцагаан нуураас ундаалдаг мал амьтан, ургамалд хөнөөл учруулаад зогсохгүй нутгийн иргэдийн амь насанд ноцтой аюул нүүрлэсний нотолгоо юм.

Байдрагийн голын асуудал бол зөвхөн Заг, Жаргалант, Галуут, Бууцагаан, Бөмбөгөр сумдын асуудал биш. Бууцагаан цаашлаад Баянхонгор, Өмнөговь аймгийн сумдуудад ч хамааралтай. Байдрагийн гол ширгэж үгүй болсноор Монгол орны мөн Төв Азийн экосистемд өөрчлөлт орж ямар их хор хөнөөл учруулахыг таамаглах аргагүй юм. Ер нь Алт-2 хөтөлбөрийг цаашид энэ хэвээр нь үргэлжлүүлэх үү гэдгийг төр засгийн удирдлагууд анхаарч ажиллах хэрэгтэй" гэв.

Тиймээс нутгийн малчид иргэд нийт ард иргэдээ Монгол эх орноо бүрэн бүтнээр нь аварч үлдэх тэмцэлд нэгдэхийг уриаллаа.