Зах зээл дээр 2015 онд ёроолдоо хүртэл унасан коксжих нүүрс 2016, 2017 онтой харьцуулахад 2018 оны эхний хагаст хоёр дахин нэмэгдээд байгаа юм.  Нүүрс, зэсийн салбар Монголын эдийн засгийг чирдэг. "Энержи ресурс" компани гэхэд л хагас жилд дөрвөн сая тонн нүүрс экспортложээ. Үйлдвэрлэлээ 15 хувь нэмэх боломжтой ч хил, гаалийн нэвтрүүлэх чадамж тааруугаас чадахгүй байгааг холбогдох албаныхан нь хэлж байлаа. "Эрдэнэс Тавантолгой" компанийн коксжих  нүүрсний нөөц 1.3 тэрбум тонноор нэмэгдсэн гэдэг мэдээлэл хөрөнгө оруулагчдад хүрэх содон мэдээлэл байлаа.  Ирэх оны дунд үеэс  хойш коксжих нүүрсний үнэ унах хандлагатай байгаа учраас IPO гаргах асуудал 2011 оных шиг бүтэлгүйтэх магадлал өндөр. Тиймээс гадаад зах зээлийн таатай энэ үеийг ашиглаж цаг хугацаатай уралдан IPO гаргах асуудлыг түргэн шийдэх хэрэгтэй гэдгийг хуралд оролцогчид хэлж байлаа. 

Хятадын "Цэнхэр тэнгэр”-ийг хамгаалах бодлого Монголын нүүрсний ирээдүйд муугаар нөлөөлнө
Хурлын дараагийн сэдэв Монгол-Хятадын нүүрсний зах зээл байв. Энэ үеэр Хятадын "Фэнвэй Энержи Информэйшн Сервисез” ХХК-ийн дэд ерөнхийлөгч Сара Лиу "Хятадын коксжих нүүрсний зах зээл, эрэлт нийлүүлэлт, үнэ, өрсөлдөөн” сэдвээр илтгэл тавилаа. Тэрбээр "Хятадын нүүрсний бодлого хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, байгаль хамгаалал, үнийн зохицуулалтын чухалчилдаг. Экспорт, импортыг тэнцвэржүүлэх бодлого нь уян хатан шинжтэй байгаа. Дотоодоосоо нийлүүлэх нүүрсний хангалт, эрэлтийн тэнцвэр дээр тулгуурладаг. Коксжих нүүрсний гаралт жилээс жилд буурах хандлагатай байна. Нүүрсний үнийн хувьд савлагаатай байна. Манай улсад энэ жил  нүүрсний 150 сая тонн хүчин чадлыг алга болгох бодлого хэрэгжиж эхэлсэн. Энэ хүрээнд 80 тоннын хүчин чадлыг он гарсаар бууруулж чадсан. Манай Засгийн газар технологи сайтай үйлдвэрүүдээ дэмжиж, байгальд муу нөлөө үзүүлдэг үйлдвэрүүдээ зогсоох бодлого баримталж байгаа. Сүүлийн жилүүдэд хөдөлмөрийн аюулгүй байдал болон байгаль орчны чиглэлийн зохицуулалт чангарч байна. Төрийн зөвлөлөөс "Цэнхэр тэнгэр”-ийг хамгаалах гурван жилийн төлөвлөгөөгөө баталсан. Энэ хүрээнд эрчим хүчний үр ашиггүй хэрэглээг 2020 он гэхэд 58 хувиар бууруулна гэсэн зорилго дэвшүүсэн. Энэ зорилт Бээжингийн Хэбэй мужаас гадна долоон мужид хамааралтай. Найман муж гурван жилийн хугацаанд хорт хийн ялгаруулалт, хуучирсан бохир технологио халах үүрэг амлалт авсан. 2018 болон 2020 он гэхэд ямар төвшинд очих вэ гэдгийг маш тодорхой зааж өгсөн байдаг. Бээжингийн Хэбэй муж гэхэд 200 сая тонноор бууруулна гэсэн амлалт авсан” гэв. Сара Лиугийн илтгэлээс харахад Хятад Улсад нүүрс хэрэглэдэг үйлдвэрүүдийн тоо цөөрч, гаднаас авдаг нүүрснийхээ хэмжээг багасгах төлөвтэй байгаа нь ажиглагдана. Мөн ган болон хар төмөрлөгийн үйлдвэрээ цөөлөх бодлого хэрэгжүүлж байгаа нь бүтцийн шинэчлэл ямар далайцтай хэрэгжиж байгааг харж болохоор байна. Түүнчлэн Хятад Улсад нүүрсийг угаадаг үйлдвэрүүдэд тавих төрийн хяналт чангарч, шаардлага хангаагүйг нь үг дуугүй хаах бодлого хэрэгжиж байгаа юм. Бас хүнд даацын автомашинаар нүүрс тээвэрлэхийг хориглож, 2020 он гэхэд автомашинаар бус төмөр замаар тээвэрлэлт явуулах тухай зорилтууд тусгагджээ. 
Хятадад коксжих нүүрсний нийлүүлэлт 2006 оноос хойш хэтрээд байсан бол бодлого нь хэрэгжснээр  эрс багассан байна. Хаагдахаар төлөвлөгдсөн коксжих нүүрсний хэд хэдэн үйлдвэр байгааг Хятадаас ирсэн төлөөлөгчид хэлж байв. Коксжих нүүрсний үйлдвэрүүд хаагдсанаар 42 сая тоннын хүчин чадал хасагдана гэсэн үг юм. Мөн импортыг цэгцлэх бодлого нь нөлөө үзүүлэхээр байна. Засгийн газраас хэрэгжүүлж байгаа бодлого нь нүүрс импортлох квотод нь ч тодорхой нөлөөг үзүүлэхээр байгаа юм. Ийнхүү эрэлт, нийлүүлэлтийн баланс өөрчлөгдсөнтэй холбоотой Монголоос импортоор авч байгаа нүүрсний хэмжээ өмнөх оноос есөн хувиар буурчээ. Тус улсад  Австрали, Монгол хоёр гол нийлүүлэгч нь хэвээр байгаа ч ОХУ байр сууриа бататгахын төлөө нэлээд шаргуу ажиллаж байгаа гэнэ. Тиймээс Монголоос авч байгаа коксжих нүүрсний импорт харьцангуй буурах нь тодорхой болж байгаа юм. Гэхдээ энэ оны хоёрдугаар улирлаас коксжих нүүрсний экспорт сэргэж, 7.4  сая тоннд хүрсэн нь нэлээд өндөр үзүүлэлт байлаа. Жилийн дүнгээрээ өнгөрсөн жилийнхээсээ ялимгүй доогуур үзүүлэлттэй гарна гэсэн төсөөлөл байгааг хуралд оролцогчид хэлж байлаа. Хятадын "Фэнвэй Энержи Информэйшн Сервисез” ХХК-ийн дэд ерөнхийлөгч Сара Лиу "Коксжих нүүрсний нийлүүлэлт тогтворжиж байгаа хэдий ч эрэлт нь энэ ондоо буурах хандлагатай байна. Коксжих нүүрсний зах зээл илүүдэлтэй байх нөхцөл байдал харагдаж байна. Нөөц хоёр сая тоннд хүрч болзошгүй байна. Ерөнхийдөө эрэлт, нийлүүлэлт тэнцвэржсэн. Зарим нэг тодорхой цаг үед нийлүүлэлт хомсдох магадлал байна. Олон улсын зах зээл дэх нүүрсний үнэ савалгаа ихтэй хэвээр байна. Далайн чандаас авах нүүрсний үнэ өндөр. Хятадын хэрэглэгчдийн худалдан авалт нэмэгдэж байгаа учраас далайн чандаас авах нүүрсний үнийг нэмэгдүүлэх нөлөө үзүүлж байна. Дараа жил Засгийн газрын хэрэгжүүлж байгаа бодлого үргэлжлэн хэрэгжинэ гэсэн төсөөлөлтэй байгаа. Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, байгаль орчны хяналт улам чангарана. Дотоодын нийлэлт нэлээд тогтворжих болов уу. Хэдийгээр тодорхой бус байдал байгаа хэдий ч коксжих нүүрсийг олборлодог зарим нэг уурхайтай холбогдох нөхцөл байдал, усны нөөцтэй холбогдох зарим нэг шийдвэрээс үүдээд дотоодын нийлүүлэлтт дээш, доош болох магадлалтай. Импорт, экспортын хувьд дотоодын импортыг хязгаар-лах бодлого хэрэгжих үндэслэлийг бий болгож байгаа. Энэ нь коксжих нүүрсний импортод нөлөө үзүүлэх нь тодорхой. Эдийн засгийн идэвхжил удаашрах хандлагатай байгаа нь коксжих нүүрсний үйлдвэрлэл, түүний хэрэгцээ шаардлагыг харьцангуй бууруулах дүр зураг ажиглагдаж байгаа” гэсэн юм. 
Монголчууд нүүрсний зах зээл  идэвхитэй, өсөлттэй байна гэж хөөрцөглөж байгаа ч алсдаа манай хамгийн том зах зээл болох Хятад Улсын бодлого муугаар нөлөөлж болзошгүйг харж болохоор байна. Өөрөөр хэлбэл, коксжих нүүрсний экспорт хумигдахаар байгааг дээрх илтгэл санууллаа. Тиймээс "Нүүрсний цонх үе” гэж нэрлэгдээд байгаа алтан цагийг ашиглаж, олон жил ярьсан тээвэр ложистекийн асуудлаа шийдвэрлэж, ахиухан ашиг олох нь чухал болоод байна.