Арилжааны банкууд яг өнөөдөр төгрөгийн илүүдэлтэй байна. Өнөө жилийн эхний долоон сарын байдлаар гэхэд л дөрвөн их наяд төгрөг гэсэн аварга тоо дуулдсан. Эдийн засагт бол энэ тоог Монголбанкны үнэт цаас гэсэн тодорхойлолтын ард бичдэг. Төв банк энэ мөнгөнд жилийн 10 хувийн хүү төлж долоон хоногийн хугацаатай байршуулдаг. Хэрвээ энэ хэмжээний мөнгө ипотек, шатахуун, махны үнэ тогтворжуулах гэх мэт зохицуулалтын хөтөлбөрүүдэд зарцуулагдаж эдийн засагт эргэлдэж байсан бол айгаад байх юмгүй л дээ. Юунд ч зарцуулагдахгүй, хэнд ч хэрэггүй яг өнөөдрийнх шиг түгжигдсээр удвал хэцүү байдал үүснэ. Товчхондоо тэсэрвэл гамшиг тарих дарьтай торх л гэсэн үг. Дээр нь Монголбанк долларын ханшийн өсөлт сүртэй зүйл биш гэх маягийн мэдэгдэл хийгээд суувал төгрөг үнэгүйдэх зам руугаа шуударна гэсэн болгоомжлол зарим эдийн засагчид байна. Энэ мөнгө яг нарийндаа гуравхан банкинд төвлөрдөг. Долларын ханш яах нь тодорхойгүй удаж, төв банкны идэвхгүй хандлага үргэлжилбэл банкууд энэ хэмжээний мөнгийг доллар болгох шийд гаргах өндөр эрсдэлтэй. Монголбанкин дээр долоохон хоногийн хугацаатай байршдаг учраас төгрөгөө доллар болгох боломж банкуудад бүрэн бий гэсэн үг. Хэрвээ тэгвэл ам.долларын ханш огцом өсөх аюул бий. Илүүдэл төгрөг төв банкинд өмнөх шиг жил хүртэл хугацаагаар байршдаг байсан бол огцом шок үүсэхгүй байх талтай гэж эдийн засагчид хэлж байна.

Зээлийн хэмжээ өнөөдрийн статистикаар 20 хувиар өсөөд байгаа. Уг нь зээлийн хувь хэмжээ үүнээс ч өсөх бололцоотой. Арилжааны банкуудын хувьд илүүдсэн дөрвөн их наяд төгрөг зээл болж эдийн засагт эргэлдэх боломжтой. Банкууд илүүдсэн төгрөгөө зээл хэлбэрээр зах зээлд гаргахыг хүсч байгаа ч эрэлт нь ханачихсан гэх шалтгаан бий. Гэхдээ зээлийн эрэлт ханасан гэж шууд дүгнэхэд хэцүү. Зээл болгож гарах бодлого алга гэвэл үнэнд ойртоно. Төв банкнаас ч юмуу Засгийн газраас ипотекийн зээлээ эрчимжүүлье, боловсруулах үйлдвэрлэлээ санхүүжилтээр дэмжье гээд хөшүүрэгдэхэд л илүүдсэн гээд байгаа дөрвөн их наяд төгрөг зах зээлд эргэлдэж эхэлнэ. Монголбанк долларын зээлийг хумина, хэрэглээний зээлийг хазаарлана гэж мэдэгдэж суугаа. Хязгаарлахыгаа хязгаарлаж болно л доо. Гэхдээ илүүдсэн төгрөг гэсэн толгойны өвчнөөс салахын тулд зээлийн өөр сувгийг нээх бодлого хэрэгжүүлэх учиртай.

Дахиад хэлэхэд ХААН, Голомт, Худалдаа хөгжлийн банкны аль нэг нь илүүдсэн төгрөгөөрөө доллар авна гээд захиалга өгчихвөл валютын захад савлагаа үүсэхэд бэлэн болчихож. Монголбанк өнөөдрийнх шигээ төгрөгийн ханш суларч байна гэсэн мэдэгдлийг давтамжтай хийгээд суувал банкуудад төгрөгөө долларт хувиргахаас өөр зам үлдэхгүй. Уг нь өдийд Н.Баяртсайхан "Ам.долларын ханш чангарахгүй” гэх мэт эерэг дохиог эдийн засагт өгөх учиртай. Төв банк энэ янзаараа мөнгөний зах дээр мэдрэмжгүй аашлаад байвал ханш нэг л өдөр 2800 руу дөхнө. Яг тэр үед илүүдэл төгрөгийн ихэнхийг атгасан банкны менежерүүд доллар руу зүтгэх нь тов тодорхой зүйл. Хувийн хэвшил ашгийн төлөө ажиллах нь хэнд ч ойлгомжтой асуудал. Өнөөдөр аль ч банкны тайланг шүүрдээд харсан ашиг нь тэг дээр байгаа. Он дуусахад гуравхан сар үлдчихсэн энэ үед ашиггүй ажиллаж яваа банкууд зүгээр суухгүй нь ойлгомжтой. Эцэст нь долларын ханш өсч, төгрөг үнэгүйдсэн ачааны хүндийг иргэд үүрээд л өнгөрнө. Нэг зүйлийг онцолж хэлэхэд учир мэдэх улс илүүдэл дөрвөн их наяд төгрөгийг эдийн засагт үүссэн хаван гэж нэрлээд байна. Өмнө нь ийм их хэмжээний төгрөгийн илүүдэл үүсдэггүй байсныг онцлох учиртай. Мөнгөний зах дээрх илүүдэл мөнгө өмнөх засгийн үед 400-500 тэрбум төгрөгөөр хэмжигддэг байсан юм.

ИНФЛЯЦИ 12 ХУВЬ ДАВСАН БАЙЖ МЭДЭХ НЬ