Ord.mn | Mongolian Mining
| English |  Mobile |  Rss

Зэс хайлуулах үйлдвэр барихаас өмнө хүхэрлэг хийн асуудлыг шийдэх хэрэгтэй

Монгол Улсын Шинжлэх ухааны академиас манай эдийн засгийн гол тушиг тулгуур болсон "Эрдэнэт үйлдвэр” компанитай хамтран ажиллахаар санамж бичиг байгуулсан. Энэ талаар ШУА-ийн эрдэмтэн нарийн бичгийн дарга, доктор (Sc.D) Б.АВИДТАЙ ярилцлаа.
 
-Үйлдвэрлэл, судалгаа шинжилгээний байгууллагын хамтын ажиллагааг ойртуулах үүднээс ШУА, "Эрдэнэт үйлдвэр” ХХК-тай санамж бичиг байгууллаа. Энэ хүрээнд ямар ажил хийхээр төлөвлөж байна вэ?
 
-Манай улсын эдийн засгийн том бааз суурь, үйлдвэрлэлийн төв "Эрдэнэт” үйлдвэрт тулгамдаж байгаа гол асуудлын талаар бид санал солилцож, газар дээр нь очиж танилцсан. Эндээс харахад юуны өмнө үйлдвэрлэлийн процесст үүсдэг цагаан тоосны асуудал байна. Үүнээс гадна зэс хайлуулах үйлдвэр барих тухай олон жил ярьж байгаа ч хүхэрлэг хийг хэрхэн шийдэх нь хүндрэл учруулж, өнөө хэр хэрэгжиж чадахгүй байгаа юм. Нөгөө нь Эрдэнэт хотод нүүрлэж эхэлсэн утаа, агаарын бохирдол байдаг. Нийслэлтэй харьцуулахад одоохондоо гайгүй байгаа ч үүнийг бага дээр нь дарж авах хэрэгтэй болоод байна. Бас хүн амын механик өсөлттэй холбогдон цэвэрлэх байгууламжийг өргөтгөх, түүнээс  гардаг лагийг ашиглах шийдлийг олохоор ярилцаж тохиролцсон.
 
-"Эрдэнэт” үйлдвэр олборлолт, тээвэрлэлтийн явцад уурхайн талбай, замыг услах юмуу далан босгож, бага хэмжээний хиймэл нуур үүсгэх зэргээр цагаан тоосноос сэргийлж, хор уршгийг багасгах арга хэрэглэдэг. Гэхдээ дорвитой ямар технологи ашиглах ёстой вэ. Үүнд та бүхэн анхаарах байх л даа?
 
-Манай академийн харьяа хүрээлэнгүүдэд энэ талын судалгаа хийж байсан. "Эрдэнэт”-д хуримтлагдсан цагаан тоос нь үйлдвэрлэлийн түүхий эд болох хэмжээнд нөөцлөгдөөгүй ч бид түүнийг ашиглах боломжийг судалж байна. Нөгөө талаар цагаан тоос босгохгүй байхын тулд юу хийх талаар хөтөлбөр /төсөл/ боловсруулж байгаа. Үүнийг эцэслэн баталбал үйлдвэрээс санхүүжүүлэх байх. Үүнд манай хими, физик, газар зүй, геоэкологийн хүрээлэнгийнхэн голлож ажиллах юм. Үүний дагуу бид судалгаа шинжилгээний ажил хийхээс гадна сүүлийн үед үйлдвэрлэлд нэвтрүүлж туршсан, үр дүнгээ харуулсан бэлэн технологийг ч ашиглах бодолтой байна.
 
-Зэс боловсруулах үйлдвэр байгуулахад тулгарч буй гол бэрхшээл нь үйлдвэрлэлийн явцад бий болох хүхэрлэг хийн асуудлыг шийдэх явдал юм байна. Уул уурхайн салбар хөгжсөн бусад орны туршлагаас суралцаж, техник, технологийг нь ашиглах боломж байдаггүй юм уу? 
 
-Олон улсад ашиглаж буй технологийг өөрийн үйлдвэрлэлийн явцтай уялдуулж нэвтрүүлэх боломж байна. Гэхдээ хоёр хувилбартай байх болов уу. Эхнийх нь хүхэрлэг хий огт гаргадаггүй бол нөгөөх нь хүхэрлэг хийтэй технологи байдаг. Хоёр дахь хувилбарыг сонговол хүхэрлэг хийг хүхрийн хүчил болгох бас цэвэр хүхрээр нь байлгах арга байна. Энэ тохиолдолд худалдан борлуулж болох юм. Харин хүхрийн хүчил болговол бордоо хийж, эдийн засгийн эргэлтэд оруулж болох боловч түүнийг дагалдах азот, фосфор гэхчилэн химийн бусад элемент шаардлагатай.
 
Нүүрсээ ашиглаад устөрөгчийн үйлдвэр байгуулж, азот үйлдвэрлэе гээд олон хувилбараар бодож тооцоолж үзэх хэрэгтэй байна.
 
Зэсийн баяжмалыг дахин боловсруулах явцад хүхрийн хүчил гаргадаггүй технологи ч бас бий. Энэ тал дээр манай химийн хүрээлэнгийнхэн нэлээд ажилласан. Зарчмын хувьд дээрх хоёр шийдлийн аль нь ч бололцоотой хувилбар боловч мэдээж эдийн засгийн хувьд хэмнэлттэй, үр ашигтай, байгаль орчиндоо ээлтэйг нь сонгох шаардлагатай.
 
-Эрдэнэт хотын хувьд цэвэрлэх байгууламж нь төвөөсөө нэлээд зайтай, бас салхиныхаа дор байдаг болохоор үнэр танар нь харьцангуй гайгүй байх. Харин тэндээс гардаг лагийг ашиглах ямар боломж байж болох вэ?
 
-Энэ талаар манай эрдэмтдийн хийсэн ажил үр дүнтэй болохыг АСЕМ-ын үеэр туршаад үзчихсэн. Дээрх туршлагадаа үндэслээд энэ чиглэлийн ажлыг хийж эхэлнэ. Ер нь манайд эрдэм шинжилгээний байгууллага, үйлдвэрлэлийн хамтын ажиллагаа сул байдаг. Үүнийг сайжруулахын тулд жишиг болгож ажиллах, төр хувийн хэвшлийн харилцааг ойртуулах зорилгоор бид "Эрдэнэт” үйлдвэр, Эрдэнэт хоттой хамтрах гээд байгаа юм шүү дээ. Одоо манай шинжлэх ухааны байгууллага улсын төсвөөс санхүүждэг бол эрдэм шинжилгээ, судалгааны ажлынхаа зарим хэсгийн хөрөнгийг хувийн хэвшлээс босгож, харилцан ашигтай ажиллахыг л хичээж байгаа хэлбэр юм. Дотооддоо байгаа аливаа бэрхшээл, асуудлыг өөрийн хэмжээнд шийдэж, гарц гаргалгааг олох нь бидний зорилго байдаг. Үүний нэг хэсэг нь л энэ ажил болох юм.
 
-Эрдэнэт орчмын бүс нутаг иргэдийн эрүүл мэндэд сөрөг нөлөөтэй, зүрх судасны үйл ажиллагааг муутгадаг гэж ярьдаг. Энэ нь үйлдвэрийн цагаан тоос, бусад нөхцөлтэй холбоотой байж болох уу? 
 
-Үйлдвэрлэлийн явцад үүсдэг цагаан тоос хэр хол хийсч, хэрхэн хуримтлагдаж байгааг бид мэдэхгүй. Говийн шороон шуурга далай гатлаад Японд хүрдэг тухай ярьдаг шиг үүнийг онолын хувьд тооцоолдог эрдэмтэд байдаг. Тэднийг энэ төсөл хөтөлбөрт оролцуулж, нарийвчилсан судалгаа хийхээр төлөвлөсөн. Үүний үр дүнд тэр цагаан тоос хаа ч хүрдэг байсан бид аль болох багасгах, тоосжилтыг дарахын төлөө л ажиллах гэж байна.
  
Д.Мөнх
Эх сурвалж: "Монголын үнэн" сонин
Зэс хайлуулах үйлдвэр барихаас өмнө хүхэрлэг хийн асуудлыг шийдэх хэрэгтэй
Та Like дарж уул уурхайн мэдээллийг өдөр болгон facebook-ээр дамжуулан авах боломжтой


URL


АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд Ord.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдлыг 7711-0505 утсаар хүлээн авна.

Сэтгэгдлүүд:

Сэтгэгдэл нэмэх
Шинэ мэдээ
Ойрх Дорнод дахь мөргөлдөөний улмаас газрын тосны үнэ огцом өслөө

  АНУ, Израил улс Ирантай зэвсэгт мөргөлдөөнд орсонтой холбоотойгоор ...

2026 оны 03 сарын 03, 13 цаг 27 минут
Газрын тосны үнэ огцом өсжээ

  ЛОНДОН, 2026 оны гуравдугаар сарын 2 /investing/. Израил ба ...

2026 оны 03 сарын 02, 15 цаг 36 минут
Оюу толгойн экспортын зэсийн баяжмалд ямар хяналт хийдэг вэ

  “Оюу толгой” компани дунджаар 22% зэс, бага хэмжээний ...

2026 оны 03 сарын 02, 12 цаг 19 минут
Нүүрсний үнийн уналт "Эрдэнэс Тавантолгой"-н орлогыг 50 хувиар бууруулжээ

  "Эрдэнэс Тавантолгой” ХК-ийн удирдлагууд компанийн 2025 оны ...

2026 оны 02 сарын 27, 12 цаг 46 минут
2026 оны 02 сарын 27, 12 цаг 38 минут
2026 оны 02 сарын 25, 14 цаг 03 минут
2026 оны 02 сарын 25, 10 цаг 45 минут
Зэсийн өсөлт "Рио Тинто"-гийн жилийн ашгийг тогтвортой хадгалав

  Уул уурхайн аварга Рио Тинто компани пүрэв гарагт өнгөрсөн оны ...

2026 оны 02 сарын 24, 12 цаг 35 минут
Уул уурхайн компаниудын 34 хувь нь газрын “хэвлий”-г дур мэдэн ухсан байжээ

  Байгаль орчны улсын хяналтын газрынхан Засгийн газрын өнгөрсөн ...

2026 оны 02 сарын 23, 15 цаг 07 минут
Хулгайг цэгцэлснээр Үндэсний баялгийн сангийн хөрөнгө арвижлаа

  Үндэсний баялгийн сангийн тухай хууль батлагдсанаар 2025 оны эцсийн ...

2026 оны 02 сарын 13, 12 цаг 20 минут
Төмөр Замын Их Сургуулийг долоон мэргэжлээр 92 оюутан төгсөж, дипломоо гардан авчээ

Төмөр замын Их сургууль их сургууль болсноосоо хойш анхны төгсөлтөө ...

2026 оны 02 сарын 11, 15 цаг 04 минут
ЗЭСИЙН ҮҮСМЭЛ ОРДЫН ӨГӨӨЖИЙН 60 ХУВИЙГ АРД ТҮМЭНД НОГДУУЛНА

  Ухаа худаг, Нарийнсухайт, Тавантолгойн бүлэг ордын нэг Барууннаран ...

2026 оны 02 сарын 10, 14 цаг 07 минут
Энэтхэгт нүүрсний уурхай дэлбэрч, 25 хүн амиа алдав

  Энэтхэгийн Мегхалая мужид байрлах “хархны нүх” ...

2026 оны 02 сарын 10, 10 цаг 38 минут
Хятадад нарны эрчим хүчний үйлдвэрлэл нүүрснийхийг давах төлөвтэй

  БНХАУ-ын нарны эрчим хүчний үйлдвэрлэлийн нийт хүчин чадал энэ онд ...

2026 оны 02 сарын 09, 10 цаг 52 минут
Байгаль орчны аудитын тусгай зөвшөөрлийг цахимаар олгодог боллоо

  Байгаль орчны аудитын тусгай зөвшөөрөл олгох, сунгах үйл явцыг ...

2026 оны 02 сарын 09, 10 цаг 26 минут
2026 оны 02 сарын 06, 13 цаг 44 минут
“Эрдэнэс Тавантолгой” ХХК сард 2.04 сая тонн нүүрс борлуулсан байна

  БНХАУ-ын хилийн боомт хүртэл тээвэрлэн хүргэх нөхцөлтэй ...

2026 оны 02 сарын 05, 09 цаг 48 минут
Хууль бус алт олборлогчдод хатуу тэмцэх шаардлагатай гэв

  Аж үйлдвэр эрдэс баялгийн салбарын хяналтын улсын /ахлах / ...

2026 оны 02 сарын 04, 15 цаг 02 минут
"ЭТТ"-н таван БУЛХАЙ

  Хувийн халаасанд багтаж нэг, төрийн атганд багтаж нэг үзээд, олон ...

2026 оны 02 сарын 04, 12 цаг 13 минут
Монгол Улс энэ онд 90 сая тонн нүүрс экспортолно

  Монгол Улс энэ онд 90 сая тонн нүүрс, 1.9 сая тонн зэс, 9.4 сая ...

2026 оны 02 сарын 03, 15 цаг 27 минут
2026 оны 02 сарын 03, 15 цаг 20 минут
Японы геологчид газрын ховор элементийн том ордыг илрүүлжээ

  Японы геологчдын явуулсан хайгуулын явцад далайн 6 мянган метрийн ...

2026 оны 02 сарын 03, 10 цаг 31 минут
Япон, Их Британи улсууд чухал ашигт малтмалын салбарт хамтран ажиллана

  ТОКИО, 2026 оны хоёрдугаар сарын 2 /NHK/. Японы Ерөнхий сайд ...

2026 оны 02 сарын 02, 13 цаг 40 минут
Кубад газрын тос нийлүүлдэг улс орнуудад татвар ногдуулна

  ВАШИНГТОН, 2026 оны нэгдүгээр сарын 30 /TASS/. АНУ-ын ...

2026 оны 02 сарын 02, 09 цаг 43 минут
2026 оны 01 сарын 30, 16 цаг 20 минут
“Эрдэнэс Монгол” компани удирдах ажилтны тоогоо 32 хувиар бууруулсан гэв

  Алдагдал биш ашиг үйлдвэрлэдэг төрийн өмчит компани болох Засгийн ...

2026 оны 01 сарын 29, 15 цаг 12 минут
2026 оны 01 сарын 29, 10 цаг 13 минут
Монголын ашигт малтмалын тусгай зөвшөөрлийг ашиглан Казахстаны иргэн бусдыг залилж байна гэв үү

  Үндсэн хуулийн зургаадугаар зүйлд “Монгол Улсад газар, түүний ...

2026 оны 01 сарын 28, 14 цаг 02 минут
Алтны үнэ 5000 ам.доллароос давлаа

  МОСКВА, 2026 оны нэгдүгээр сарын 26 /RIA Novosti/. Унц алтны ...

2026 оны 01 сарын 26, 10 цаг 52 минут
Байгалийн баялаг ард түмний байнгын өмчлөлд байна гэж шинэ Үндсэн хуулийн төсөлд тусгажээ

  Үндсэн хуулийн шинэчлэл нийгэм, эдийн засагт нөлөөлөх нь сэдэвт ...

2026 оны 01 сарын 23, 17 цаг 20 минут
Япон, Европын Холбоо чухал ашигт малтмалын салбарт хамтран ажиллана

  ДАВОС, 2026 оны нэгдүгээр сарын 23 /NHK/. Япон болон Европын ...

2026 оны 01 сарын 23, 16 цаг 57 минут
2026 оны 01 сарын 20, 10 цаг 29 минут
Нүүрсний экспорт өссөн ч орлого нь буурлаа

  Монгол Улсын нүүрсний экспорт 2025 онд 89.71 сая тонн нүүрс ...

2026 оны 01 сарын 14, 11 цаг 06 минут
2026 оны 01 сарын 14, 09 цаг 34 минут
АНУ ОХУ-ын тугтай газрын тос тээвэрлэгч онгоцыг хураан авлаа

  Венесуэлийн газрын тосны салбартай холбоотой ОХУ-ын тээвэрлэгч ...

2026 оны 01 сарын 12, 10 цаг 05 минут
2026 оны 01 сарын 09, 13 цаг 29 минут
Венесуэлийн асуудлаас болж боловсруулаагүй газрын тосны үнэ унасаар байна

  АНУ-ын Ерөнхийлөгч Доналд Трамп Венесуэльд цохилт өгч, Ерөнхийлөгч ...

2026 оны 01 сарын 09, 10 цаг 20 минут
Алтны үнэ 2025 оны эхнээс 59 хувиар өсжээ

  Алтны үнэ 2024 оны 12 дугаар сард унц нь 2638.88 ам.доллар байсан ...

2026 оны 01 сарын 08, 14 цаг 00 минут
2026 оны 01 сарын 08, 13 цаг 59 минут
Энэтхэг ОХУ-аас газрын тос импортлохоо бууруулахгүй бол тариф нэмнэ гэж Трамп анхааруулав

  АНУ-ын Ерөнхийлөгч Доналд Трамп Энэтхэгт анхааруулга өгөхдөө ...

2026 оны 01 сарын 07, 11 цаг 18 минут
АНУ Венесуэлийн газрын тосноос хурдан хугацаанд ашиг олох боломжгүй

  Николас Мадурог АНУ-ын тусгай хүчин барьснаас хэдхэн цагийн дараа ...

2026 оны 01 сарын 07, 09 цаг 54 минут
94.6 сая тонн нүүрс экспортолжээ

  Манай улс өнгөрсөн онд 94.6 сая тонн нүүрс экспортолсныг Аж ...

2026 оны 01 сарын 06, 10 цаг 28 минут
2026 оны 01 сарын 05, 17 цаг 39 минут
Зэсийн ханш 14 мянган ам.доллар давж рекорд эвдлээ

  Зэсийн ханш ойролцоогоор тонн нь 12400 орчим ам.долларын ханштай ...

2025 оны 12 сарын 31, 13 цаг 28 минут
Өмнөд Солонгосоос АНУ-д чухал металл нийлүүлж эхэлнэ

  ВАШИНГТОН, 2025 оны арванхоёрдугаар сарын 30 ...

2025 оны 12 сарын 31, 12 цаг 42 минут
Хөшөөтийн уурхайн жолооч нар тонн нүүрсийг 0.56 ам.доллароор тээвэрлэж буйгаа эсэргүүцлээ

  Ховд аймгийн Дарви сумын нутагт үйл ажиллагаа явуулдаг “Мо Эн ...

2025 оны 12 сарын 30, 14 цаг 56 минут
Бэлчээрийн мал аж ахуйн өөрчлөлт шинэчлэлийг ахиулсан Өвөр Монголын шинэ туршлага

Өвөр Монголын Отог хошуу өдгөө 1.8 сая гаруй цагаан ямаатай, нэг сайн ...

2025 оны 12 сарын 30, 14 цаг 48 минут
Цагийн өнгөөр хурцлагдах “Талын эзэд”

Наран налайж, навчис бүжсэн намрын сүүлчийн өдрүүдэд “Шинэ ...

2025 оны 12 сарын 30, 14 цаг 40 минут
Малчдын орлогыг хэрхэн нэмэгдүүлж байна вэ

Хөдөө орон нутгийг хэрхэн сэргээн хөгжүүлэх вэ? Нутаг бэлчээр-мал-малчин ...

2025 оны 12 сарын 30, 14 цаг 36 минут
Мандал боомтын 24 цагийн хил дамнасан цахилгаан дамжуулалт

Мандал боомтоор дамжуулсан цахилгаан эрчим хүч анх хилийн цаанах бүс ...

2025 оны 12 сарын 30, 14 цаг 32 минут
http://www.ord.mn

Санал асуулга

Тавантолгойн хувьцааг иргэдэд бэлнээр тараах нь зөв үү?

Зөв
Буруу
Мэдэхгүй

 
Ханшийн мэдээ
Гадаад хувьцаа
Нью йоркын хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
BHP Billiton
Ivanhoe Mines
90.53
23.3
1.44
0.00
Австралийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
General Mining Corp
Aspire Mining Limited
0.145
0.52
0.00
-0.02
Лондонгийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
Petro Matd Limited
polo Resources Limited
123.5
5.4
0.00
0.02
Хонконгийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
Mongolian Mining Corporation
Mongolia Energy
9.59
1.14
0.00
-0.06
Торонтогийн хөрөнгийн бирж
 
Шинэ бүтээл

“Этик” продакшны залуус "улсын нууц"-ыг сөхлөө
Металлын ханшийн мэдээ
Нүүрсний ханшийн мэдээ
Уул уурхайн ТОП 25 компани