Литий үнэхээр анхаарал татаж буй элемент. Суудлын болон ачааны тэргийг олборлодог түлшээр бус литийн батарейгаар ажиллуулах нь тээврийн хэрэгслийн ирээдүй болж байна. Дахин цэнэглэдэг литийн зай нарны ба салхины эрчим хүчийг хуримтлуулж хадгалахад чухал үүрэгтэй. Уур амьсгалын өөрчлөлт дэлхийн нийтийн сэтгэлийг түгшээж буй энэ үед энэ металл цэвэр эрчим хүчний үндсэн хөдөлгөгч хүч болох найдвар төрүүлж буй.

Хөнгөн, дахин цэнэглэх боломжтой ийм зайг цахилгаан машин, үүрэн утас, компьютер, эрчим хүч хураах байгууламж гээд олон салбарт ашиглаж байгаа учир литийн нөөцийн төлөөх өрсөлдөөн газар авч, үнэ нь тэнгэрт хадах шинжтэй. Цахилгаан машин хэрэглээнд нэвтрэхээс өмнө ч литий эрэлттэй таваар байсан. Түүний химийн шинж чанарыг цохилтод тэсвэртэй шилнээс эхлээд эмэнд хүртэл ашигладаг гэж тодорхойлдог.

Deutche банкны тооцоогоор 2018 онд литийн 50 орчим хувийг тээврийн хэрэгслээс бусад хэрэглээнд зориулсан байна. Үүрэн утас ба компьютер зэрэг өргөн хэрэглээний цахилгаан бараанд литийн 25 хувийг ашигласан ба эрэлт нь улам нэмэгдсээр буй. Харин үлдсэн хэсгийг цахилгаан машинд ашиглажээ. Гэхдээ ийм харьцаа удаан үргэлжлэхгүй бололтой. Тээврийн хэрэгсэлд ашиглах нь нэмэгдэж буйг дагаад ирэх 10-15 жилд литийн эрэлт 300 хувь өсөх таамаг бий. Үүний тал хувийг нь 2025 он гэхэд цахилгаан машины аж үйлдвэрт ашиглах байх хэмээн судлаачид тооцсон байна.

Deutche банкны тооцоогоор 2018 онд литийн 50 орчим хувийг тээврийн хэрэгслээс бусад хэрэглээнд зориулсан байна.

Bloomberg New Energy Financeийн судалгаанаас үзэхэд одоо дэлхийд хоёр сая цахилгаан машин зам дээр явж буй бол 2030 онд уг тоо 24 саяд хүрэх аж. Цахилгаан машины Tesla компани литийн эрэл хайгуулыг тэргүүлж, АНУ, Мексик, Канад, Австралийн олборлогчидтой гэрээ байгуулсан. Үүнээс үүдэн уг таваарын үнэ өнгөрсөн онд огцом өссөн нь нийлүүлэлт хомсдож болзошгүй гэсэн түгшүүрээс үүссэн юм.

Гэвч ийнхүү үймж сандрахад арай эрт байгааг Невада муж улс дахь АНУ-ын геологи хайгуулын төвийн геологич Лиза Стиллинг ярилаа. Тэрбээр литий дэлхийн гадаргын 0.002 хувийг эзэлдэг авч геологийн хувьд ховор элемент биш бөгөөд эдийн засгийн үр ашигтай олборлолт хийхийн тулд хаана хуримтлагдсаныг нь мэдэх хэрэгтэй гэв. Энэ асуултад хариулахын тулд судлаачид уг металлын баялаг орд хаана, хэдийд үүсэх боломжтойг салхи, ус, дулаан ба цаг хугацааны хүчин зүйлээр нарийвчлан шинжилж байгаа аж.

Ийм нөхцөл бүрдсэн газруудад "литийн гурвалжин” гэгддэг Чили, Аргентин, Боливыг хамарсан тэгш цөл, Австрали, Канад, АНУ дахь пегматит хэмээх галт уулын чулуулаг, АНУ-ын литий агуулсан шаварлаг хөрс багтаж байна. Энэхүү шинэ үеийн "цагаан алт”-ны төлөөх тэмцэл суурь геологи, геохими, гидрологийн шинжлэх ухаанд түлхэц өгчээ. Стиллинг болон бусад эрдэмтэд шавар ба давсны уусмал хэрхэн литий үүсгэдэг, литийн атом шаврын химийн бүтэц дотор хэрхэн оршдог талаар судалгаа хийж байна.

Литий нь энгийн хэлбэртээ зөөлөн, мөнгөлөг, хөнгөн бодис бөгөөд нягтрал нь усныхаас хоёр дахин бага. Уг элементийг шведийн химич Иохан Аугуст Арфведсон анх 1817 онд петалит хэмээх саарал эрдсийн найрлагыг шинжилж байхдаа нээжээ. Тэрбээр эрдсийн массын 96 хувийг хөнгөн цагаан, цахиур, хүчил төрөгч эзэлж байгааг тогтоож, үлдсэн хэсэг нь химийн шинж чанараараа кали, натритай төстэй бодис гэж үзсэн юм.

Литийгээр баялаг орд бий болох нөхцөл нь галт уулын чулуулаг дээр их хэмжээний ус, дулаан холилдох хэрэгтэй байдаг аж. Дэлхий дээр литийн гурван үндсэн эх сурвалж байдгийг дурдвал пегматит, давсны уусмал, шавар юм. Энэ чиглэлээр судалгаа хийж буй эрдэмтэд нөөцийг өсгөх, олборлолтын технологийг сайжруулах замаар эрэлтийг хангах боломжтой гэж үзэж байгаа юм.