Бугантынхны амьдрал яг адилхан. Өглөөдөө Их алт, Толгойт руу алтандаа алхаж, орой нь гэртээ яарч ирдэг. Ийм маршрутаар тэд 30 жил алт олборлож, амьдралаа босгосон. Харин одоо алхдаг хүнгүй болж бүхэлдээ техникжжээ. Амараа ах л бараг ганцаараа алтанд морьтой явдаг юм билээ. Тэрбээр "Алт ухсан хүмүүсийн амьдрал тийм сүрхий дээрдээгүй. Харин алт авдаг ченжүүдийн амьдрал эрс дээшилсэн. Ухаж байгаа нь уруудаад, авч байгаа нь өгсдөг байж магадгүй” гэсэн.

ДАХИАД 25 ЦЭНГИЙН "БУХ” ОЛОХЫН ХҮСЭЛ...

         Тэр хамгийн ихдээ 25 цэн алт олж байжээ. Түүнээс ихийг олж байгаагүй гэнэ. Тэрбээр "25 цэн бух олчихоод итгэж өгөхгүй байж билээ. Гэхдээ тухайн үед алт хямдхан, нэг цэн нь 8000 төгрөг байсан үе. Тэгэхээр би тэр үед гэртээ 200 мянган төгрөгтэй харьж байсан байх нь. Халаасаа байн байн тэмтрээд, уулнаас буух, алтаа дэлгүүрт тушаах хоёрын дунд хэчнээн удаан байсан гэж санана. Сандраад, хөлс гараад, хамгийн хурднаараа гэртээ харьж билээ. Тэр үед дөрвөн хүүхдийнхээ баатар нь юм шиг л санагдаж байсан даа. 25 килограммын гурил 5000 төгрөгийн үнэтэй байсан гэхээр мөнгө мөнгө шиг байж дээ. Түүнээс хойш 25 цэн бух олчих юм сан гэж бодсоор өнөөдөрт хүрлээ. Ийм бодол хүлээд байдаг учраас хүмүүс алтнаас холдож чаддаггүй болов уу. Уг нь 25 цэн нэг бух олчихвол одоогийн ханшаар тав, зургаан сая төгрөгтэй болчих юм. Ингээд ярьсан чинь 25 жил 25 цэн алт олохын төлөө л зүтгэсэн ч юм шиг санагдаад явчихлаа. Гэхдээ байгаль эхийн хишгийг голж, гонсойлгож болохгүй. Хүн тэгээд шуналтай амьтан даа. Олчихвол дахиад хайгаад эхэлдэг. Алт ухдаг хүмүүсийн харц нэг л ондоо болчихдог юм шиг санагддаг. Ааш, зан нь ч эвдрээд, ах, дүүгээсээ хүртэл түмпэн шороо харамлах хүмүүсийг харж л байлаа. Хорвоогийн жам, хүний араншин гэдэг чинь жижигхэн зүйл дээр л танигддаг. Алтны гарц давгүй байх үед 2-3 хоноод шуудай гурил авах алттай болчихдог байсан. Одоо бүүр юу ч үгүй болоод байх шиг байна. Түмпэнгээр угаадаг хүмүүс техникжсэн хүмүүст шахагдаад, алт угаах боломжгүй болсон. Зарим өдөр хоосон, заримдаа бага сагахан алттай ирнэ. Гэхдээ хоосон харих "эрхгүй” өдөр олон байсан. Хүүхдүүд жаахан учраас намайг хоосон очвол хоолгүй гэсэн үг. Тийм учраас үдэш, оройгүй тэмцэж, угааж байсан. Одоо ч хүүхдүүд маань том  болцгоосон учраас хөгшин бид хоёр тааваараа амьдарч байна. Намайг алтанд явж эхэлж байх үед сумын төвийнхөн уул руугаа нүүчихдэг байлаа. Харин цагийн аясаар алт руу нүүх нүүдлийн цуваа татарч байна. Гэсэн ч техникжиж, бидний явдаг үеэс хор хөнөөлтэй болж байгаа нь харамсалтай юм даа. Хүмүүс металл хайгч худалдаж аваад, уул руу гардаг болсон. Арван хүний хэчнээн цаг түмпэнгээр угаах ажлыг түүгээрээ цагийн дотор хийчихэж байгаа юм” гэв. 

        Түүний багаж нь түмпэн. Анх хөнгөн цагаан түмпэнтэй байсан бол одоо хуванцар болж өөрчлөгдсөн. Түмпэнгийн өнгө, материал солигдсоноос өөрөөр түүний амьдралд дорвитой өөрчлөлт гарсангүй. Нуруугаа бөгтийтөл шороо зөөж, алт угаасан тэр ганцхан бодолтой. Амьдралын хүрдэнд "угаагдсан” жижигхэн хоёр гараа хавсрах нь холгүй бодож явдаг зүйл нь хууль санаачлагчид байгаль эх дэлхийг, тэр дундаа Бугантыг хамгаалах хууль санаачлаасай гэж хүсдэг гэнэ. Хэрэв түүнд ажлын байр байсан бол алт ухах шаардлагагүй ч байсан байж мэднэ. Амараа ах хууль бусаар алт угаасан 25 жилийн амьдралаа үгүйсгээгүй, бас зөвтгөөгүй. 25 цэн алт олчихоод гэр рүүгээ яарч алхсан 20 гаруйхан настай ханагар залуу 60 хүрэх гэж байна.

      Тэрбээр "Авах, гээхийн ухаанаар хандана биз дээ. Алт ухах тийм ч сайхан, бас сурталчилаад байхаар ч зүйл биш. Гэхдээ ард түмний амьдралд өөр сонголт байхгүй гэдгийг мэдэх хэрэгтэй. Хоёр шуудай шорооны төлөө хүний нүднээс нуугдаж өдөржин алхах тийм ч амар биш. Бас өдөржин алхаад хоосон буцсан олон өдөрт хорвоо хатуу юм шиг л санагдаж байсан. Гэхдээ миний амьдрал учраас хэнд ч ялархах эрхгүй шүү дээ. Харамсах зүйлгүй л хорвоог туулж байна” гэсэн юм.