Саудын Арабын газрын тосны аварга компани болох "Aramco” эдийн засгийн тодорхойгүй байдал газрын тосны үнэ унаж байгаатай холбоотойгоор 2025 оны эхний улиралд ашиг нь 4.6 хувиар буурсан тухай ням гарагт мэдээлсэн юм. Тус компани нь олон жилийн турш Саудын Арабын засгийн газрын төсвийн гол эх үүсвэр байж ирсэн.

2025 оны нэгдүгээр улиралд буюу гуравдугаар сарын 31 хүртэлх гурван сарын цэвэр ашиг 26 тэрбум ам.доллар болж, өнгөрсөн оны мөн үетэй харьцуулахад 27. 3 тэрбум ам.доллароос буурсан байна. Шинжээчдийн 25.3 тэрбум ам.долларын ашигтай ажиллана гэж таамаглаж байсан юм.

Тус компанийн 2025 оны эхний улиралд чөлөөт мөнгөн урсгал нь 19.2 тэрбум ам.доллар хүрчээ. Энэ нь өмнөх оны 22.8 тэрбум ам.доллароос буурсан үзүүлэлт байв. Компанийн үйл ажиллагаанаас орж ирсэн мөнгөн урсгал 31.7 тэрбум ам.доллар болж, өнгөрсөн жилийн 33.6 тэрбумтай харьцуулахад мөн буурсан үзүүлэлттэй гарчээ.

Санхүүгийн үзүүлэлтүүд нь газрын тосны үнэ сэргэхгүй байгаа болон дэлхийн даяар газрын тосны эрэлт буурч, худалдааны нөхцөл хүндэрч байгаатай холбоотойгоо юм.

"Aramco” 2024 оны дөрөвдүгээр улирлын гүйцэтгэлд суурилсан нэмэлт ногдол ашгаа 200 сая ам.доллар болгон танах шийдвэрийг гуравдугаар сард гаргасан. Ногдол ашиг өмнөх улиралд 10.2 тэрбум ам.доллар байсан юм. Энэ оны эхний улирлын ногдол ашгийг ч мөн 200 сая ам.доллароор тооцжээ.

Гүйцэтгэлээс хамааралгүй үндсэн ногдол ашиг нь өмнөх оны мөн үетэй харьцуулахад 4.2 хувиар өсч, 211 тэрбум ам.долларт хүрсэн байна.  Гэхдээ нийт хэмжээгээр авч үзвэл гүйцэтгэлийн урамшуулал танагдсантай холбоотойгоор ногдол ашиг өнгөрсөн жилийн 31 тэрбум ам.доллароос 21.3 тэрбум ам.доллар болж буурсан байна.

"Aramco” компанийн гүйцэтгэх захирал Амин Нассер мэдэгдэл гаргахдаа "Ашиг орлого буурсанд эдийн засгийн тодорхойгүй байдал, дэлхийн худалдааны нөхцөлд үүссэн өөрчлөлтүүд нь газрын тосны үнэд нөлөөллөө" гэжээ .

Тэрбээр нэмж "Тийм нөхцөлд ч "Aramco” компанийн санхүүгийн тогтвортой байдал, үйл ажиллагааны цар хүрээ, найдвартай ажиллагаа, хямд өртөгтэй үйл ажиллагаа явуулдгийн давуу тал харагдлаа. Тогтворгүй нөхцөлд "Aramco”-гийн тогтвортой байдал нь санхүүгийн үр дүн болон үндсэн ноогдол ашгийн тогтвортой өсөлтийн үндэс болж өгсөн хэвээр байна” хэмээсэн юм.

"Aramco” санхүүгийн тайлангаа АНУ-ын Ерөнхийлөгч Доналд Трамп ирэх  Саудын Арабад хийх айлчлалаас өмнө нийтлэв. Трампын БНХАУ-тай эхлүүлсэн худалдааны дайн нь дэлхийн зах зээлд болгоомжлол үүсгэж, газрын тосны үнийг унагахад хүргэсэн. Трамп дөрөвдүгээр сарын эхээр дэлхийн улс орнуудад ногдуулсан тарифаа танилцуулсан тул түүний бодлогын нөлөө эхний улирлын үр дүнд бүрэн тусгагдаагүй байна.

Төсвийн алдагдал хоёр дахин нэмэгдэх эрсдэлтэй

Дэлхий даяар хэрэглээ багасаж, худалдааны дайнаас үзүүлж буй эрсдэлээс болж газрын тосны үнэ унаж байгаа нь Саудын Арабын төсвийн алдагдлыг хоёр дахин нэмэгдүүлэх эрсдэлтэй гэж "Goldman Sachs” банкны эдийн засагч анхааруулжээ.

Олон улсын валютын сангийн тооцооллоор Саудын Араб засгийн газрын төсвөө тэнцвэржүүлэхийн тулд газрын тосны үнэ 90 ам.доллароос дээш байх шаардлагатай. Харин "Goldman Sachs” банк тооцоолохдоо 2025 оны жилийн эцсийн Brent газрын тосны үнэ 62 ам.доллар болж буурна гэж таамаглалаа өөрчилсөн байна. Трампын тарифын өмнө тус банк Brent газрын тосны үнэ дунджаар 69 ам.доллар хүрнэ гэж таамаглаж байсан юм.

Саудын Арабын засгийн газар 2024 он 30.8 тэрбум ам.долларын төсвийн алдагдалтай ажилласан. Газрын тосны үнэ ингэж буурах нь энэ оны алдагдлыг өмнөх жилийнхээс хоёр дахин нэмэгдүүлэх магадлалтайг шинжээчид онцолж буй.

"Goldman Sachs”-ийн эдийн засагч Фарук Суса "Газрын тосны үнэ 62 ам.долларын орчимд тогтсон тохиолдолд Саудын Арабын төсвийн алдагдал 30–35 тэрбум ам.доллароос 70–75 тэрбум ам.доллар болж нэмэгдэх магадлалтай” гэсэн байна.

Тэр нэмж хэлэхдээ "Үүний үр дагаварт гадаад зээлээ нэмж, төсвийн зардлаа танах, капиталаа худалдах зэрэг арга хэмжээг авах шаардлагатай болно. Энэ нь дотоодын санхүүгийн нөхцөл байдалд төдийгүй олон улсын хэмжээнд ч нөлөө үзүүлж мэднэ” гэж тэрбээр анхаарууллаа.

Сүүлийн жилүүдэд Саудын Араб "Алсын хараа 2030" хөтөлбөрийн хүрээнд эдийн засгаа газрын тосноос хамааралгүй болгохоор ажиллаж эхэлсэн. Үүний тулд тус улс бусад салбаруудад их хэмжээний хөрөнгө оруулалт хийж буй. Тухайлбал тус улс 2034 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д зориулж 15 цэнгэлдэх хүрээлэн барьж, засварлаж байгаа. Мөн Саудын Араб ирэх жилүүдэд олон улсын томоохон арга хэмжээнүүдийг зохион байгуулах зорилго тавьсан.

Гэвч газрын тосны үнэ буурч буй нь тэдний зарим томоохон зорилгоо хойшлуулахад хүргэсэн юм. Тухайлбал тус улс 170 км урт NEOM нэртэй хот бүтээн байгуулна гэж зорьсноо хэмжээг нь багасгасан. Энэ мэт мега төслүүдийн оронд олон улсын спортын арга хэмжээг зохион байгуулахад зайлшгүй шаардлагатай бүтээн байгуулалтуудад илүү анхаарах болсон гэж "Reuters” агентлагт эх сурвалжууд хэлжээ.

Абу Дабигийн Худалдааны банкны ахлах эдийн засагч Моника Малик "Газрын тосны үнийн огцом уналт нь улсын төсвийн алдагдлыг нөхөх, мөн "Алсын хараа 2030” хөтөлбөрийг санхүүжүүлэх боломж бололцоог хүнд нөхцөлд оруулж байна. Мөн "Aramco”-гийн ашиг буурсан нь эхний улиралд төсвийн алдагдал нэмэгдсэнээр харагдаж байна” гэсэн юм.

Эх сурвалж: Reuters, CNBC