Уул уурхай идэвхжиж байна. Хэдийгээр дэлхийн зах зээлд түүхий эдийн үнэ ёроолдоо хүртэл унаж, хэдхэн жилийн өмнө Монгол руу хошуурч байсан гадаадын хөрөнгө оруулагчид дайжсан ч уул уурхайн төслүүд урагшилсан хэвээр. Салбарын компаниуд үнийн уналтыг үл ажран, эрвийх, дэрвийхээрээ зүтгэж байна. Урин цаг айлчилж буй энэ өдрүүдэд уул уурхайн "салхи” сэвэлзэж, хайгуулын ажил ч эрчимжлээ. Тэгвэл энэ онд Монголын эдийн засагт ам.доллар даллаж, өгөөж хүртээх хамгийн өндөр магадлалтай ямар төслүүд байгааг танилцуулъя. Эдгээрт нь алт болон нүүрсний төсөл зонхилж байна.

Алт болон нүүрсний төсөл зонхилж байна

Австралийн хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй "Xanadu Mines” компани Өмнөговь аймагт байрлах алт, зэсийн Хармагтай ордын өрөмдлөгийг үргэлжлүүлж буйгаа мэдээллээ. Тус ордын Алтан толгой талбайн 16 метрийн гүнд тонн тутамд 87 грамм алт, 0.51 хувийн зэсийн агууламж илэрчээ. Мөн бусад хэсэгт 351 метрийн гүнээс 60 грамм алт, 0.52 хувийн зэсийн илэрц тогтоосон байна. Тиймээс өрөмдлөгийг үргэлжлүүлэхээр болжээ. Мөн тус компанийн эзэмшдэг Оюут-Улаан ордод өрөмдлөгийн ажил хийж байгаа. Үр дүнг нь тавдугаар сарын эцсээр танилцуулах товтой байна. Энэ ажлыг бүх зардлыг тус компани өөрийн бэлэн мөнгөний нөөц болох 6.2 сая ам.доллараар санхүүжүүлэх аж.

Тэгвэл Австралийн хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй "Aspire Mining” компани "Нүүрстэй” ордын уурхайн үйл ажиллагааны эдийн засгийн үнэлгээг бэлэн болгожээ. Коксжих нүүрсний энэ ордод ойрын 12-15 сард багтан олборлолт хийж, анхны бүтээгдэхүүн гаргахаар төлөвлөж байна. Мөн энэ онд өрөмдлөг, судалгаанд нийт 1.5 сая ам.доллар зарцуулах аж. Компанийн гүйцэтгэх захирал Дэвид Паулл " "Овоотын коксжих нүүрсний төслийн үнэлгээг тогтоохоор ажиллаж байгаа энэ үед "Нүүрстэй"-н олборлолтыг эхлүүлж, төмөр замтай холбох нөхцөл бүрдэх боломжтой" гэж мэдээлжээ. "Нүүрстэй" ордын нөөц нь жорк стандартаар 4.75 сая тонн. Харин боломжит нөөц нь 8.1 сая тонн гэж үзэж байгаа. Одоогоор "Aspire Mining” компани коксжих нүүрсний уг төслийн 45 хувийг эзэмшиж байгаа. Нэг сая ам.доллар болон рояалти төлбөл эзэмшил хувиа 90 хүртэл өсгөх боломжтой аж.

Нүүрстэй зэрэгцээд шар металлын төслүүд ч амжилттай урагшилж байна. Торонтогийн хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй "Erdene Resource Development” компани 2017 оны өрөмдлөгийн ажлаа өнгөрсөн сараас эхлүүлжээ. Тус компани энэ онд Баян хөндий алтны төсөлд нийт 20 мянга, ойролцоох Алтан нар болон Алтан нум төсөлд 4000 метр гүн өрөмдлөг хийхээр төлөвлөөд байсан. Одоогоор Баян хөндийн төслийн зорилтот талбайнуудад өрөмдлөг хийж байна. Өнгөрсөн нэгдүгээр сард энэ ордын "Midfield” бүсийн судалгааны дүнг танилцуулсан. Тус бүсэд 41 метрийн гүнд 5.2, 72 метрт дөрвөн грамм алтны илэрц байгааг тогтоосон юм.

• "Aspire Mining” "Нүүрстэй" ордын уурхайн үйл ажиллагааны эдийн засгийн үнэлгээг бэлэн болгожээ.
• Монголын Засгийн газар, Канадын уул уурхайн "Centerra Gold” компанитай Гацууртын ордын хэлэлцээ үргэлжилж байна. » "Centerra Gold” компани энэ оны хоёрдугаар улиралд багтаан Гацууртын төслийн шинэчилсэн ТЭЗҮ-ийг эцэслэн гаргахаар хүлээгдэж байна.
• "Xanadu Mines” компани Өмнөговь аймагт байрлах алт, зэсийн Хармагтай ордын өрөмдлөгийг үргэлжлүүлж байна. 

Тэрчлэн "Erdene Resource Development” компани алтны төслүүдээ тууштай хэрэгжүүлж буй нь хөрөнгө оруулагчдад итгэл төрүүлээд байгаа. Тус компани энэ оны эхээр Торонтогийн хөрөнгийн биржээс 12 сая гаруй ам.долларын хөрөнгө босгожээ.

Тэгвэл Монголын эдийн засагт 2.2 их наяд төгрөгийн өгөөж өгөх тооцоотой Гацууртын ордын хэлэлцээ үргэлжилж байна. Монголын Засгийн газар, Канадын уул уурхайн "Centerra Gold” компанитай уг хэлэлцээг хийж байгаа юм. Хөрөнгө оруулагч "Centerra Gold” компани энэ оны хоёрдугаар улиралд багтаан төслийн шинэчилсэн ТЭЗҮ-ийг эцэслэн гаргахаар хүлээгдэж байна.

"Erdene Resource” 2017 оны өрөмдлөгийн ажлаа өнгөрсөн сараас эхлүүлжээ 

Уг нь тус компанийн Кыргыз улсад хувь эзэмшдэг Кумтор ордын зөрчлөөс үүдэн "Centerra Gold” энэ онд Гацууртыг урагшлуулахгүй гэдгээ өмнөх жилийн санхүүгийн тайландаа мэдэгдэж байсан. Гэвч сүүлийн хэдэн сар Монгол Улсын Засгийн газраас Гацууртыг урагшлуулахаар идэвхтэй ажилласны үр дүнд хоёр тал дахин хэлэлцээрийн ширээний ард суусан юм.

Улсын төсөвт орлого нэмэхийн тулд манай Засгийн газраас томоохон төслүүдийг урагшлуулахаар төлөвлөсөн. Гэхдээ энэ онд зөвхөн Гацууртыг л гацаанаас гаргана гэдгийг Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яам болон Сангийн яамнаас мэдээлээд байгаа.

Канадын уул уурхайн "Centerra Gold” компани нь Гацууртын ордын хайгуулд 50 гаруй сая ам.доллар зарцуулсан. Мөн Эрдэс баялгийн мэргэжлийн зөвлөлөөр нөөцийг нь батлуулсан. Тус компанитай Засгийн газар хөрөнгө оруулалтын гэрээ байгуулсан тохиолдолд нийт 500 гаруй тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулалт шаардлагатай. Улмаар борлуулалтын орлогын 69 хувийг манай улсад зарцуулна гэж тооцоолж байна. Тодруулбал, нийт зардлын 81 хувь нь Монгол Улсад "шингэх” тооцоо байгааг манай сонин өмнө нь мэдээлж байсан. Энэ оны эхний улиралд 57 сая ам.долларын цэвэр ашигтай ажилласан "Centerra gold” нь Монголд "Бороо”, "Гацуурт”, "Оксут” ордыг эзэмшиж буй.  

Г.Байгал