Улсыг бүхлээр нь тэжээдэг уулын баяжуулах "Эрдэнэт” үйлдвэр асар их мөнгөний барьцаанд, бас олон улсын шүүхийн хяналтад байна. Өдөр хоног өнгөрөх тусам өрийн барьцаанд орох эрсдэлтэй учраас хазгай гишгэх эрхгүйг "Эрдэнэт” үйлдвэр болоод Засгийн газар хаана хаанаа хүлээн зөвшөөрөөд буй. Тиймээс аль болох хэлэлцээ хийх, хохирол багатай үлдэх гарц хайж байгааг саяхан ЗГХЭГ-ын дэд дарга У.Бямбасүрэн хэлсэн. Мөн хэдийгээр Арбитрын шүүхээс үйлдвэрийг татаад байгаа ч хохирлыг буруутай этгээдээр төлүүлэх байр суурьтай байгаагаа ч мэдэгдсэн юм.
Өөрөөр хэлбэл, есөн жилийн өмнө нэгэн бизнесмэн "Эрдэнэт” үйлдвэрийг барьцаанд тавьж, гадны банкнаас зээл авсны гор улс орны хоолойг ийнхүү шахаж эхэллээ. Товчхон тоо хэлбэл, 2009-2010 онд "Жаст групп” ХХК "Стандарт” банкнаас 109 сая ам.долларын зээл авсан. Түүнээс хойш Арбитрын шүүхэд удаа дараа дуудагдаж, тэр болгонд ялагдал хүлээсээр ирсэн байдаг.
Харин хамгийн эмгэнэлтэй хийгээд одоогийн нөхцөл байдлаас харвал туйлын үнэн нь "Жаст” группын эзэн Ш.Батхүү нарын эдэлж, хэрэглэсэн мөнгийг төрийн өмчит "Эрдэнэт” үйлдвэр төлнө. Аль эсвэл татвар төлөгчдийн мөнгөнөөс гаргах дээрээ тулчихаад байгаа юм. Олон улсын шүүхийн асуудал нэг тийш болж, Засгийн газар хэлсэндээ хүрч хохирлыг буруутай этгээдүүдээр төлүүлэх хүртэл шүү дээ.
Ш.БАТХҮҮГИЙН ХАМСААТНУУД
Хууль хяналтын байгууллага "Эрдэнэт” үйлдвэрийн 51 хувийг "Стандарт” банкинд барьцаалсан хэргийн мөрөөр ороод таван жил болж байгаа ч өнөөг хүртэл тоймтой хариулт өгсөнгүй. Өчигдөрхөн АТГ-аас мэдээлэл хийх үеэр "Хэргийн мөрдөн шалгах ажиллагаа нэлээд өргөн хүрээг хамарч байна. "Жаст” групптэй холбоотой 10 гаруй дугаартай эрүүгийн хэрэг үүссэн. Тус бүр дээр нь прокурорын байгууллагаас тогтоол үйлдэж ирсэн хүмүүс ч бий” гэснээс өөр дэлгэрэнгүй мэдээлэл өгөхгүй гэв.
Төрийн өмчит үйлдвэрийг барьцаалсан хэрэгт Ш.Батхүүгийн хөлд чирэгдэж, түүний хамсаатнаар татагдаад буй цөөнгүй албан тушаалтнууд байгаа юм. Анх гэрээ байгуулах үед Ерөнхий сайд, Төрийн өмчийн хорооны дарга хэн байсан. Мөн "Эрдэнэт” үйлдвэрийн шийдвэр гаргах түвшний албан тушаалтнууд хэн байв зэргээр бүгдийг нарийвчлан шалгах ажиллагаа хийж байгаа аж. Энэ дагуу Ерөнхий сайд асан С.Баяр, тухайн үед Төрийн өмчийн хорооны даргаар ажиллаж байсан Д.Сугарыг гэрчээр байцаасан. Түүнчлэн "Жаст”-ын Ш.Батхүүтэй холбоотой асуудалд "Алтжин” компанийн захирал Г.Алтангаас мэдүүлэг авсан гэдгийг АТГ-аас мэдээлсэн. Түүнчлэн УБТЗ-ын дарга асан Т.Очирхүүгийн нэр ч баталгаа гаргасан сэжмээр холбогдож байгааг хэвлэлүүд бичиж байна.
Харин "Эрдэнэт” үйлдвэртэй холбоотой албан тушаалтнуудаас үйлдвэрийн даргаар ажиллаж байсан Ч.Ганзориг, Хуулийн хэлтсийн дарга асан Б.Мөнхжаргал, Хөрөнгө оруулалтын хэлтсийн дарга Г.Амарбат нарыг шалгаж байгаа аж.
Дээр нь нэмэгдээд УИХ-ын гишүүдийн асуулгад Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх хариу өгсөн мэдээлэл дунд зээлийн гэрээтэй холбоотой санхүүгийн баримт бичгүүдэд "Жаст групп” ХХК-ийн захирал Л.Бадамцэцэгийн цуглуулсан гарын үсгүүд байсан. "Эрдэнэт” үйлдвэр ХХК-ийн гүйцэтгэх захирал Ч.Ганзоригийн өгсөн үүргийн дагуу Г.Амарбат, Б.Мөнхжаргал, Г.Галбаатар нар гэрээнд оролцсон нь тогтоогдсон гэж дурьдсан байгаа юм. Одоогийн байдлаар ил, далд шалгагдаж байгаа хүмүүс ийм байна.
"ЭРДЭНЭТ” ӨРӨӨ ТӨЛӨХГҮЙ БОЛ ГАДААД ДАХЬ ГҮЙЛГЭЭГ ЗОГСООНО
Дээр дурдсанчлан 2009-2010 онд "Жаст групп” ХХК "Стандарт” банкнаас 109 сая ам.долларын зээл авчээ. Үүнийг нарийчвлан жагсаавал,
- 2009 оны долдугаар сарын 8-ны өдөр "Жаст групп” ХХК Стандарт банктай 36 сая ам.долларын "Зээлийн гэрээ” байгуулсан.
- 2010 оны наймдугаар сарын 5-ны өдөр "Жаст групп” ХХК нь Стандарт банктай дахин 27 сая ам.долларын "Зээлийн гэрээ” байгуулсан
- 2011 оны арванхоёрдугаар сарын 20-нд "Нэмэлт гэрээ” байгуулан зээлийн хэмжээг 34 сая ам.доллар болгож нэмэгдүүлсэн.
- 2011 оны арванхоёрдугаар сарын 30-нд "Нэмэлт гэрээ” байгуулан зээлийн хэмжээг 75 сая ам.доллар болгож нэмэгдүүлсэн байгаа юм.
Мөн энэ хугацаанд "Эрдэнэт” үйлдвэр Ш.Батхүүгийн зээлсэн мөнгө, хүүгийн төлбөр дээр ялагдсан бол энэ удаа шүүхийн шийдвэр биелүүлээгүй учраас эд хөрөнгийг нь битүүмжлэх шүүх хуралд наадмын өмнөхөн ялагдад хүлээжээ. Нөхцөл байдал энэ хэвээр үргэлжилбэл, "Эрдэнэт” үйлдвэрийн гадаад дахь мөнгөн гүйлгээг зогсоно. Англи, Шенгень, Азийн тодорхой орнуудад үйлдвэрийн удирдлагууд хөл тавих эрхгүй болох эрсдэлтэйг "Эрдэнэт” үйлдвэрийн Хууль эрхзүйн хэлтсээс УИХ-ын дэд даргад ирүүлсэн мэдээлэлд бичсэн байгаа юм.
"Эрдэнэт” үйлдвэр "Стандарт” банкинд нийтдээ 98 сая ам.долларыг төлөх шийдвэрийг 2018 оны нэгдүгээр сард гаргасан бол төлбөрөө хугацаанд нь төлөөгүйгээс өдөрт 75 сая төгрөгийг хүүнд нь төлөх ёстой болсныг хэвлэлүүд хангалттай мэдээлсэн. Тэгвэл өнгөрсөн зургадугаар сард "Стандарт” банк "Эрдэнэт” үйлдвэр шүүхийн шийдвэрийг биелүүлэхгүй байгаа гэх үндэслэлээр эд хөрөнгийг нь битүүмжлэх, хөрөнгө хураах шийдвэрийг Арбитрын шүүхээр гаргуулсан байна.
Тодруулбал, өнгөрсөн сарын 6-нд Лондон хотноо болсон давж заалдах шатны шүүх хуралд "Эрдэнэт”-үйлдвэр гурван үндэслэлээр ялагдал хүлээснийг дээрх албан бичигт дурджээ. Тухайлбал, үндсэн зээлийн хүү, торгуульд мөнгө төлөх. Мөн нийт өр төлбөрийг "Эрдэнэт” үйлдвэрээс гаргуулахын тулд эд хөрөнгийг нь битүүмжлэх. Түүнчлэн санхүүгийн мэдээллийг ил болгож, шүүхэд хандсан зардлаа гаргуулах шийдвэр гарсан байна.
"Эрдэнэт” үйлдвэрийн эрсдэл Монгол Улсын эрх ашигтай салшгүй холбоотой. Тиймээс үүнээс цааш үйлдвэрийн хувь заяа хаашаа эргэхийг Монгол Улсын Засгийн газрын хийх алхам мэднэ.
С.Уянга
