"Ерөнхий сайдын-30 минут” уулзалтыг "Сайдын-30 минут” болгон өөрчилж, долоо хоног болгон нэг сайдыг оролцуулж, салбарынх нь талаар олон нийтэд мэдээлэл хүргэхээр болжээ. Энэ удаа ирэх оны Төсвийн төслийг УИХ-д өргөн барьсантай холбогдуулан Сангийн сайд Ч.Улааныг урьсан юм. Ирэх оны төсөв гурван онцлогтойг Сангийн сайд ярианыхаа эхэнд онцоллоо. Юуны түрүүнд орон нутагт санхүүгийн эрх мэдлийг түлхүү олгож байгаа аж. Өнгөрсөн жил "Чингис”, "Самурай”, Хөгжлийн банкны санхүүжилтийг төсвөөс гадуур зарцуулсан нь шүүмжлэл дагуулж байсан. Тэгвэл ирэх онд дээрх хөрөнгийн эх үүсвэрийг төсөвт тусгахаар болжээ. Түүнчлэн иргэдийн амьжиргааг сайжруулах талд анхаарч, энэ чиглэлийн санхүүжилтийг нэмэгдүүлсэн гэдгээ Ч.Улаан сайд хэлж байлаа. Ингээд Сангийн сайд Ч.Улаан ирэх оны төсвийн талаар сэтгүүлчдийн сонирхсон асуултад хэрхэн хариулсныг хүргэе.

-"Орлого бүрдүүлэхийн тулд шинэ татвар гаргаж байгаа” гэсэн мэдээлэл байна. Энэ үнэн үү?

-Ирэх оны төсөвт ямар ч татвар нэмэгдэхгүй. Орлого бүрдүүлэх зо- рил гоор ямар нэгэн шинэ татвар гаргаж ирэхгүй.

-Өрийн хязгаарыг хэдэн хувьд барих вэ?
 
-Төсвийн төсөлд өрийн хязгаар 70 хувь бай хаар заасан байгаа. Ирэх оны төсөвт бүтцийн том өөрч лөлт орж байгааг хэлсэн. Өөрөөр хэлбэл, "Чингис”, "Самурай” бон дын эх үүсвэрүүд бүгд төс вөөр дамжина. Тиймээс өмнө нь тог тоосон хуулийн үзүүлэлтүүд хөдөлж таарах гээд байна. Яагаад гэвэл Тогтвортой байдлын тухай хуульд "Чингис”, "Самурай” бондын хө рөнгийг төсвөөс гадуур зар- цуулна гэж заасан байдаг. Ер нь өрийн хяз гаар 70 хувиас хэтрэхгүй болов уу.

-Ирэх онд "Бүтээн бай- гуулалтын ажлууд зогсч магадгүй” гэсэн яриа байна. Үүнд та ямар тайлбар өгөх вэ?

 -Бүтээн байгуулалтын ажил зог- сохгүй. Энэ та шаа мэ дээлэл байна. Улсын төсвөөс хуваарилах хөрөнгө оруулалтын хэмжээ буурч байгаа нь үнэн. Гэхдээ хөгжилд зориулсан мөнгө өмнөхөөсөө өсч байгаа. Мон гол Улсын хөрөнгө оруулалт ирэх жил нийт дүнгээрээ нэмэгдэх ханд лагатай байна. Тэгэхээр бүтээн байгуулалтын ажил хэвийн үргэлжилнэ.

-Төсвийн төсөлд ам.дол- ларын ханшийг хэд байхаар тусгасан бэ?

 -Ам.долларыг ханшийг хэдэн төг рөгөөр тооцсоноо хэлэх боломжгүй. Энэ бол тооцооны үзүүлэлт. Оны дунджаар тооцоход одоогийн байгаа төвшнөөс нэлээд доогуур гарсан.

-Цалин, тэтгэврийн нэмэг- дэл санхүүжилтийг 2.5 хувиар өсгөсөн гэж байгаа ч иргэд сэтгэл дундуур бай на. Дахин нэмэгдүүлэх боломжтой юу?

-Эдийн засгийн үзүүлэлтийн агуул гыг зөв ойлгох хэрэгтэй. Өнгөрсөн жил цалин, тэтгэврийг нэмэг дүүлэхэд 200 тэрбум төгрөг нэмж зар цуулсан. Ирэх жил 500 тэр бум төгрөг зарцуулах төлөвлөгөөтэй байна. Энэ 500 тэрбумаа хоёрт хуваахаар 2.5 хувийн өсөлттэй гарч байгаа биз дээ. Тэгэхээр 2.5 хувийн өсөлт гэдэг нь нэмж зар цуулж байгаа хөрөнгийн хэмжээ. Иргэдийн гар дээр авч байгаа цалин, тэтгэврийг 2.5 дахин өсгөнө гэсэн үг биш. Ингэж будилж бо- лохгүй. Хэдэн хувиар цалин нэмэхийг одоо хэлж чадахгүй. Яагаад гэвэл цалин, тэтгэвэр нэмэхдээ цаг хугацааны хувьд адилгүй байхаас гадна салбар болгон өөр өөр байх юм. Ер нь энэ оны дундуур нэмэх болов уу.

-Засгийн газар шинэ бүтэцтэй болсон. Энэ бүтцээр ирэх оны төсөвт хэдэн төгрөг хэмнэж байна вэ?

-Чуулганаар баталсан шинэ бүт цээр төсвийн тооцоо хийгээгүй. Хуучин бүт цээр бодож төсвөө УИХ-д оруулсан. Шинэ бүтэц бат-лагдсанаар 140 орчим нэгжээр төрийн алба хаагчдын тоо багасна. Түүнчлэн 1.2 тэрбум төгрөгийг хэмнэх тооцоо байгаа. Бүтцийн өөрчлөлт хийсэн эхний жилд хэм нэлт их бага гардаг. Учир нь гэнэт халагдсан ажилчдад тэтгэмж олгодог. Тиймээс дараагийн жилээсээ хэмнэлт нь гарна гэсэн үг.

-Төсвийн хөрөнгө оруу- лалт нийт дүнгээрээ ямар байна вэ?

-Улсын төсвөөс 828 тэрбум төг- рөгийн хөрөнгө оруулалт хийнэ. Хөрөн гө оруулалтын зорилгоор "Чин гис” бонд болон Хөгжлийн банкны эх үүсвэрээр ирэх жил хоёр тэрбумаас доошгүй төгрөгийн хөрөнгө бэлэн байгаа. Хөрөнгө оруу лалт хийхэд зориулсан эх үүс- вэр бидэнд байна. Ул сын төсвийн урс гал зардлыг төлөвлөсний да- гуу бүрдүүлнэ. Гадаад зах зээ лээс босгосон эх үүсвэрийг төс вийн цоорхой нөхөх зорилгоор ашиг- ладаггүйг хэлэх нь зүйтэй байх.

-Царцаасан объектуудын хөрөнгө ирэх оны төсөвт багтсан уу?

-Ирэх жил 7.2 их наяд төгрө- гийн орлого, 8.4 их наядын зарлагатай байхаар тооцоо гар сан. Энэ мөнгийг ямар бүтээн бай гуу- лалтад зарцуулах вэ гэдгийг би тодорхой хэлж мэдэхгүй байна. Яагаад гэвэл, Засгийн газрын бүтцэд өөрчлөлт орж, Сангийн яаманд хөрөнгө оруулалтын чиглэлийн ажил дөнгөж шилжиж бай на. Тий мээс ирэх жилийн хөрөнгө оруулалтын төлөвлөгөөг Эдийн засгийн хөгжлийн яам бо ловс руулах учиртай байсан. Нэгэнт тус яам манайхтай нийлсэн учраас Сангийн яам энэ асуудлыг хариуцна. Улсын төсвөөс хийх хөрөнгө оруулалт шахуу хийгдэнэ. 400 гаруй тэрбумын өртөгтэй объек туудыг царцаасан. Дээрх бүтээн бай гуу лалтын хөрөнгө ирэх оны тө сөвт багтаагүй. Үүнийг хэр хэх вэ гэдгийг ярилцаж байж шийднэ.

-Экспортод гаргаж байгаа гол нэрийн бүтээгдэхүүнийг үнэ ханш, хэмжээг төсөлд хэрхэн тусгасан байгаа вэ?

-Зэс, нүүрсний гадаадад экс- порт лох хэмжээг энэ оны төв- ши нөөс бага зэрэг нэ мэхээр тоо- цоолсон. Ой ролцоогоор 20 сая тонн нүүрс экспортолно. Энэ нь зах зээлийн байдал, эрэлт хэрэг цээтэй уялдуулж байгаа хэрэг. Нүүрс ний чанарын ялгаанаас шалт гаалаад харил цан адилгүй бай даг. Ер нь дунджаар 80-130 ам.доллараар тооцсон. Хамгийн багадаа 50 ам.доллар байх юм. Харин зэсийг 6000 мянган ам.доллараар тооцсон.

-"Оюутолгой” компаниас ирэх онд хэр их хэмжээний татварын орлого манайд орж ирэх вэ?

 -Оюутолгойгоос манайх тодор- хой хэмжээний татвар авна. Гэх дээ урьд нь авсан зээлийнхээ урьд- чилгаа төлбөрт суутгана. Тэгэхээр бид татвар авлаа ч мөнгө орж ирэх гүй гэсэн үг. Хэдэн төгрөгийн татвар орж ирэх вэ гэдэг нь чухал биш. Гэрээний дагуу тохирсон зүйл бий. Багцлаад хэлэхэд ирэх онд уул уур хайн салбараас төсөвт 1.7 их наяд төгрөгийн орлого орно. Ул сын төсвийн орлого 7.2 их наяд төг рөг байгаа. Тэгэхээр Монголын эдийн засаг уул уурхайгаас хараат гэж дүг нэж болохооргүй байгаа биз.