Энэ түүхэн чухал цаг үед 2014 оны Давосын чуулга уулзалтын үеэр танилцуулагдаж байсан "Монгол Улсын хөгжлийн стратегийн хувилбарууд” судалгааны тайланг одоо эргээд харахад сонин байх болов уу.

Уг тайланд Монголын эдийн засгийн цаашдын хөгжлийг гурван хувилбараар авч үзсэн байсан бөгөөд нэг ёсондоо бид бүгдэд анхааруулга, сануулга өгсөн ч гэж хэлж болохоор байсан. Тэр үед бидэнд гурван хувилбарын алинаар нь явахыгаа шийдэх боломж нь байлаа. Харин одоо эргээд харахад, муу нь бид хамгийн муу хувилбараар нь явсан байна. Сайн нь гэвэл арай ч дотоодын тэмцэл, самуундаа хүрсэнгүй тогтжээ. Таван жилийн өмнө зурагласан "Монгол Улсын хөгжлийн стратегийн судалгааны тайлан"-г одоо бичиж байгаа нь гаргасан ач холбогдлоо одоо ч алдаагүй байгаад оршиж буй юм.  

Бүс нутгийн сэргэн мандалт: Хамгийн таатай хувилбар. Бид зөв замаар явж чадвал ийм маягаар хөгжих болно. Зүүн Хойд Ази улс  төрийн хувьд нэгдмэл, эдийн засгийн өндөр, тогтвортой өсөлттэй. Энэ нь Монгол Улсад гол ашигт малтмалуудаа боломжийн үнээр борлуулж, эдийн засгаа төрөлжүүлэн экспортын орлогоо ухаалгаар удирдсанаар эдийн засгийн хэт халалт, нийгмийн эмх замбараагүй байдлаас зайлсхийх боломжийг олгоно.

Хятадын хойд мужууд ОХУ-ын өмнөд мужуудтай сүүлийн үед эдийн засгийн харилцаагаа эрс эрчимжүүлж байгаа. Монгол Улс энэхүү хоёр бүс нутгийн яг голд нь байрлаж буй. Мөн БНАСАУ-тай нээлттэй харилцаа явуулдаг. Энэ талаас нь харвал Владивостокийн боомт Монголд том боломж болж хувирна. Иргэдийн хувьд чөлөөт худалдаа эрхлэх, хилийн чанадад гарах нь өдөр тутмын хэрэгцээ шаардлага болж хувирах болно.

БНХАУ ногоон хөгжлийг эрхэмлэх болсон: Биднээс шалтгаалахгүй, эрсдэлтэй  хүчин зүйлүүд байгаа бөгөөд үүнийг урьдчилан харснаар хэрхэн ашигтайгаар эргүүлж болох вэ гэдгийг харуулсан хувилбар. 

БНХАУ 2040 он гэхэд ногоон хөгжил, эргэн сэргээгдэх эдийн засагт шилжинэ гэж мэдэгдсэн. Энэхүү зорилтоо үйл ажиллагаагаараа харуулсаар байгаа. 2013 оны үзүүлэлтээр урд хөрш нийт 12GW суурилагдсан хүчин чадалтай нарны эрчим хүчний үүсгүүр ашиглалтад оруулсан байна. Тэд энэ 2014 онд 14GW нарны үүсгүүр барих зорилт дэвшүүлэн ажиллаж байгаа. Энэ тохиолдолд Монголын экспортын дийлэнх орлогыг бүрдүүлдэг гол түүхий эдүүд болох нүүрсний эрэлт эрс буурах сөрөг талтай. Гэхдээ энэ эрсдэл нь бидний хувьд эдийн засгаа ногоон буюу байгаль экологид ээлтэй бүтээгдэхүүн үйлчилгээгээр төрөлжүүлэх, ялангуяа байгалийн цэвэр гаралтай хүнсний бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэлийн хөгжилд  олон олон боломжийг нээх юм.

Баялгийн хараал: Геополитикийн зөрчил, хурцадмал бай­дал бүс нутгийн хөгжлийг хойш татан улмаар зөвхөн эдийн засаг төдийгүй, нийгэм, улс төрийн хувьд хүнд байдалд оруулна. Улстөрчид байгалийн баялгийг өөрсдийн зорилгодоо хүрэх хэрэгсэл болгож ашиг­ласнаар үндэсний хэмжээний тэмцэл гарна. Энэ тохиолдолд Монгол Улс эрдэс баялгаа гаргах зах зээл, санхүүжилтийн төлөө нэлээд тэмцэх хэрэгтэй болохоос гадна эдийн засгаа төрөлжүүлэх болом­жуудыг хайна. Энэ хувилбар Монголд дун­дыг баримтлагч, бусад улс орны хүндэтгэл хүлээсэн хөршийн үүрэг гүйцэтгэх боломжийг олгоно.

Ийм гурван хувилбарыг танилцуулжээ. Энэхүү хувилбаруудын гол зорилго нь Монголын эрх баригчдад ирээдүйг илүү бодитойгоор харж, стратегийн чухал шийдлүүдийг гаргахад нь дөхөм болгох зорилготой юм. Хувилбаруудыг боловсруулахад оролцсон Дэлхийн эдийн засгийн форумын Стратегийг урьдчилан төлөвлөх газрын дарга Кристед ван дер Элст энэ талаар "Монгол Улсын цаашдын хөгжил нь уул уурхайн салбарын өрсөлдөх чадвараас гадна орж ирсэн орлогоо хэрхэн зарцуулахаас ихээхэн хамаарна. Мөн хөршүүдтэй хамтын ажиллагаагаа нягтруулж, эдийн засаг, улс төрийн аль аль талбарт холбоо харилцаагаа сайжруулах нь ирээдүйд үүсэх сорилтуудыг давахад туйлын чухал нөлөөтэй. Бид энэ хувилбаруудын аль нэгээр явах ёстой гэж Монголын эрх баригчдад тулгаж байгаа юм биш, харин зөв замыг сонгоход туслах зорилготой юм. ”

Хувилбарын нийтлэг талууд нь:

Гурван хувилбарын аль, аль нь ирэх жилүүдэд ч хэрэгжих магадлалтай ч хоёр дахь буюу БНХАУ ногоон хөгжлийг сонгосон нь бидний хувьд зайлшгүй туулж өнгөрөх зам гэж харагдана. Өөрөөр хэлбэл, уул уурхай биднийг алж, мэднэ, бас аварч ч болно.

Гурав дахь хувилбараар өнгөрсөн таван жилд явж бурууг нь ойлгож мэдсэн учир ирэх жилүүдэд давтагдахгүй гэж найдна.