Ord.mn | Mongolian Mining
| English |  Mobile |  Rss

ТӨМРИЙН ЭРИНИЙ МОНГОЛЧУУДАД…

 

 

Уг нь бид төмрийн эринд амьдарч байгаа ухаантай. Тиймээс аливаа улс орны хүч чадлыг гангийн үйлдвэрлэлээр хэмждэг. Чухам ийм учраас Мао Цэдун зөвхөн гангийн үйлдвэрлэлээр Их Британийг гүйцэх гэж улайрч байсан хэрэг. Эртний Грект дайнд баатарласан дайчинд хэсэг төмөр (металл) өгдөг байснаас медаль үүссэн гэдэг. Тэр үед Ахайчууд зэсээр зэвсэг хийдэг байсан.

Харин өнөөгийн Монголчууд медальд нь дуртай атлаа металлийг нь тоохгүй юм. 1990 оны хувьсгалын дараахан Азийнхны "харамлаж, барьцаалдаг” Японы олзлогдогчдын шарилыг өгсний хариу тусламжаар Дарханы төмөрлөгийн үйлдвэрийг байгуулсан Ерөнхий сайд асан Д.Бямбасүрэнгийн хөгжлийн амбиц нь гарцаагүй байх ёстой, "төмрийн эринийхний амбиц” байжээ. Оросууд Монголыг 70 жил хөгжүүлэхдээ үүнийг л өгөөгүй юм! Аливаа улс орон төмөр боловсруулж чадвал автомашин үйлдвэрлэх боломжтой болдог. Чиргүүлийн үйлдвэрээ автомашин үйлдвэрлэл болгон хөгжүүлэх хүсэл байсан гэдэг. Германы Круппын гангийн технологи энэ улсыг үргэлж босгож, дайнч болгож байсан. Орос, Хятад, Япон, АНУ болон хөгжингүй орнуудад гангийн, улмаар төмөрлөгийн үйлдвэрлэл, технологи өндөр хөгжсөн. Хөгжил бол энэ юм л даа! Гантай улс орон наад зах нь зэвсэгтэй…

 

Манай төмрийн эриний түүхийн амбиц бол "Прометей хэнд гал өгсөн бэ?” гэдэгтэй адил "Хэн анх төмөр боловсруулж хэрэглэсэн бэ?” гэдэг асуултыг тойрч эргэлддэг. Алтайн төмөрчин овог Түрэгүүд гэнэт түүхэнд давамгайлаад ирсэн нь төмрийн "ид шид”. Хэний төмрөөр Нирунчууд өмнөд хөршөө ялаад байгааг тэд мэдсэн хэрэг. Тэр цагт хятадууд ч хүнд, ир муутай, төмөр илдэнд цаас шиг зүсэгддэг хүрэл илднээсээ бүрэн салаагүй цаг. Нүүдэлчид зөвхөн мориор бус төмрөөр ааглаж байжээ. Төмөр зэв хөнгөн, хол тусгалтай, хөнөөлтэй. Тиймээс Буман "төмрийн оронд” Нируны хаанаас охиноо өгөхийг шаардсан хэрэг. Татгалзсаныг дорд үзлээ хэмээн босчээ. Тэгээд өөрөө хаан (кэхан) болж, эхнэрээ хатан (кэ хадун) болгов.

 

Монгол хэлнээ төмрийг нэрлэсэн ширэм, төмөр, ган, болд гэсэн үгс байна. Хувирч өөрлөгдсөн өөр үг ч байж магадгүй! "Дам”, "тэм” язгуур төмрийг заадаг. Энэ үг дэлхий даяар тархсан. Дамир, тэмүр, демир, тимур, тамир гэх мэт… Төмрийн технологийг баруунаас, Персээс авсан байж болзошгүйн нэгэн баталгаа "болд” гэдэг үг! Өрнийн манлай Герегийг дарсан Дорнын Персийн хүчирхэгжлийн нууцыг холбоотон Туранчууд мэдчихжээ. Хуучин бичигт "болод” гэж бичдэг энэ үгний "булат, болат” нэр нүүдэлчин сартуудын нэрэнд түгээмэл үлджээ. Тархсан нь шалтгаан нь Түрэгийнх үү? Монголын нөлөө юу? гэдэг эргэлзээтэй. Монголынх л болов уу! Япончууд гангийн технологи хөгжүүлэхдээ монгол бух (төмрийн зуух), хатаах аргыг авсан гэдэг. Ширэм, Ширэмүн (хүний нэр), ширээх гэх мэт төмөр боловсруулалттай холбоотой үгс өнөө ч элбэг бөгөөд мартагдахгүй байна. Ширмэн төмөр магнайтай, Шивээ хурц хэлтэй… гэх мэт туульсийн зйүрлэл ч элбэг. Монголын түүхийн үечлэлд чулуун зэвсгийн үе, хүрлийн үе, тэгээд төмрийн үе л бий шүү дээ! Энэ төмрийг бид түрүүлж хэрэглэснээрээ энэ Ертөнцөд суу алдраа дуурсгасан, үүнд бидний хүчирхэгжлийн нэг нууц байсан гэдгийг яагаад ухдаггүй юм бол…

Их хааныхаа Тэмүжин нэрний учрыг ойлгодоггүйтэйгээ адил мунхаг харанхуйгаар түүхээ мартаж байна уу даа?
Хожим Монголчууд бууран доройтох цагтаа төмрийн технологио алджээ. Төмрийн технологийн хоцрогдлоос ч бууран доройтсон юм уу? Буу гэдэг чинь "ган” юм шүү дээ! Ингээд "ган” гэдэг үг өмнөөс хэлэнд нэвтэрчээ. Гэвч бүгдийг тавиад туучихаагүй, бүрэн мартчихаагүй нь Далай Чойнхор вангийн нутагт үлдсэн гангийн урлал. Хүрээний нандин шүтээний тоонд Туул голын цагаан сүмд тахисан гангаар хийсэн Ямандаг бурхан ордог байжээ. Тэр маш уран бурхныг VIII Богдын үед Далай Чойнхор вангийн хошуунд хийсэн гэдэг. Өндөр нь үзүүр тохой хэр. Барьсан зэвсэг сэлт цөм мөнгө, маш уран хийцтэй, гялалзаж байдаг, зэвэрдэггүй байжээ. Бас нэг ямаа унасан Дамжин Дорлиг, бас нэг Жамсран байсны тэргүүнд алт өргөсөн буюу алтаар будсан, бусад нь төмөр байжээ! Ердөө саяхны хүртэл "Ган төмөр гайгүй дээ, галын аясыг л дагана” гэж дуулдаг ард түмэн байв. Их юмны үлдэгдэл гэж…

Төмрөөс төсөөрсөн нь Ноён уулын орчим, өнөөх нь "Сентерра гоулд”-ын эзэмшил талбайн орчим Монголын түүхэнд энэ утгаар чухалд тооцох төмөр боловсруулж байсан бууцны үлдэгдэл байгаад хүмүүс төдийлөн ач холбогдол өгөхгүй юм. Аан, нэг тийм төмөр хайлуулж байсан юмны үлдэгдэл байдаг л юм… гэх үг олон сонслоо. Монголын түүхэн дэх их гүрнүүдийн "нууц” энд бий. Дэлхийд хосгүй Хүннүгийн хориг, бунхантай ч эн тэнцүү түүхийн ач холбогдолтой мэт санагдах юм. Ахин хэлэхэд бид төмрийн эринд амьдарч байгаа бөгөөд төмөр боловсруулах, металлургийн хөгжилд өөрийн байр суурьтай байж гэмээ нь энэ орчин үеийн улс үндэстний дотор өөрийн "хөгжлийн” байр сууриа эзлэх ёстой баймаар…

Уг нь "Сентерра гоулд”-ын ТУЗ "Гацуурт”-ын ордыг хэт үрэлгэн хэл ам ихтэйн учир орхихоор шийдсэн ч энд цалин авдаг монгол дарга нар цалингүй үлдэхээс айгаад зогсоохгүй байхыг гуйж, шүүхээр арга сүвэгчилж гүйлдэж байна гэлцэх боллоо. Бас ордыг Монгол компанид зарж, ашиг унагах гэж байгаа сурагтай…

Юу устгаж, юу сүйтгэж байгаагаа мэдэхгүй хүмүүс л урьдын түүх, өнөөгийн нийгэм, ирээдүйн хөгжилд аймшигтай хор хөнөөлтэй нь ингэж илрэх юмдаа… Коксждог нүүрс зараад байгаа гэдэг маань ган хайлуулах нүүрсний тухай л яриа гэдгийг ойлгоход тийм сүрхий ухаан сэхээ хэрэгтэй юм байх даа?

Алтыг нь авахын тулд түүхийг нь устгадаг "түүхгүй” үндэстнүүд, түүнд дагаар орогчид болж өгвөл түүхэн ухамсрыг баллан арилгахыг хичээнэ. Төмрийн эриний түүхэнд түүхэндээ ч, одоо ч, ирээдүйд ч төмөргүй бол бид яанам билээ? Бид төмөртэй тэд төмөргүй цагт хэн хүчирхэг байв? Харин бид төмөргүй тэд төмөртэй цагт хэн нь хүчирхэг байна вэ? Бас бид төмрийг үл ойшоовол ирээдүйд яах юм бол доо?

ЭХ СУРВАЛЖ:Авиан Баатархуяг


ТӨМРИЙН ЭРИНИЙ МОНГОЛЧУУДАД…
Та Like дарж уул уурхайн мэдээллийг өдөр болгон facebook-ээр дамжуулан авах боломжтой


URL


АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд Ord.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдлыг 7711-0505 утсаар хүлээн авна.

Сэтгэгдлүүд:

Сэтгэгдэл нэмэх
Нэр:*
Сэтгэгдэл:
Bold Italic Underline Strike | Align left Center Align right | Insert smilies Insert link URLInsert protected URL Select color | Add Hidden Text Insert Quote Convert selected text from selection to Cyrillic (Russian) alphabet Insert spoiler
Батлах код: *
Шинэ мэдээ
“Эрдэнэс Монгол”-ын “барьцгүй өсөлт” нь монголчуудад өгөөжтэй юу?

Эндрю Бауэр нь Байгалийн баялгийн засаглалын хүрээлэнгийн зөвлөх, Н. ...

Өнөөдөр, 14:52
"Буянт-Ухаа 2" 972 айлын түрээсийн орон сууцны бүртгэл 17:00 цагаас эхэлнэ

“Нийслэлийн Орон сууцны корпораци” нь Нийслэлийн зорилтот ...

Өнөөдөр, 14:03
Д.Алтанхуяг, М.Цогбаяр: Да Шен Куй болон бусад пүүс ардад мөнгө хүүтэй зээлж Монголчуудыг хүүлж байсан

Завхан/МОНЦАМЭ/.Завхан аймаг дахь МУИС-ийн Завхан сургуулийн багш ...

Өнөөдөр, 13:59
Дэвид Спрул: Хөрөнгө оруулагчид тодорхой, тогтвортой байдлыг юу юунаас илүү хүсч байна

Монгол, Канад улсын худалдаа, эдийн засгийн хамтын ажиллагааны өнөөгийн ...

Өнөөдөр, 13:55
Иран гадаадын нефть тээвэрлэгчийг саатуулжээ

 ТЕХРАН./CNN/.Иран улс гадаадын нефть тээвэрлэгчийг хууль бус ...

2019 оны 07 сарын 19, 14 цаг 08 минут
Оюутолгой дахь “Рио тинто”-гийн зовинол

 "Finanсial Times” цахим хуудаст "Рио тинто групп Оюутолгой төслийг ...

2019 оны 07 сарын 19, 11 цаг 43 минут
Индонезид Засгийн газраа утааны улмаас шүүхэд өгчээ

 Индонезийн нийслэл Жакарта хот олон жилийн турш дэлхийн хамгийн ...

2019 оны 07 сарын 18, 17 цаг 00 минут
Сархад савнаасаа бусдыг дийллээ

   Монгол Улс жилд дунджаар архи, согтууруулах ундааны 87.3 сая ...

2019 оны 07 сарын 18, 13 цаг 48 минут
Уран “Гарааны зурхай”-д ирлээ

 Дипломатууд хар тамхины сүлжээнд торлогдсон тухай чих дэлсэх дундуур ...

2019 оны 07 сарын 18, 13 цаг 34 минут
Хувьцааны ханшны уналт нь Монголын талтай ямар ч хамаагүй, цэвэр "Рио Тинто"-гийн буруу

 Уул Уурхай, Хүнд Үйлдвэрийн Дэд Сайд Д.Загджавтай ярилцлаа. Тэрбээр ...

2019 оны 07 сарын 18, 12 цаг 24 минут
Ч.Сайханбилэг үнэн хэлсэн бол бид одоо л эрхээ эдэлье

  -Ерөнхий сайд асан Ч.Сайханбилэгийн хэлсэнчлэн Дубайн хэлцлийн ...

2019 оны 07 сарын 17, 16 цаг 42 минут
Газрын тос үнэд орж, байгалийн хий үнэгүйдэх ШИНЭ ЭРИН эхэллээ

 Энэ оны хоёрдугаар улиралд байгалийн хийн биржийн үнэ газрын тосны ...

2019 оны 07 сарын 17, 13 цаг 56 минут
Оюутолгойн далд уурхайн зардал ОГЦОМ ӨСӨЖ болзошгүйг Рио Тинто анхаарууллаа

 Рио Тинто компани Монголын говьд хэрэгжүүлж  буй Оюутолгой ...

2019 оны 07 сарын 17, 13 цаг 45 минут
Төмрийн хүдрийн үнэ буурах төлөвтэй байна

 Нэг тонн төмрийн хүдрийн ханш хоёрдугаар  сард дунджаар 85 ...

2019 оны 07 сарын 17, 13 цаг 21 минут
Зээлийн хүү дэлхийн улс орнуудад ямар байдаг вэ?

Дэлхий дээрхи 180 гаруй улсаас ердөө 12 улсад банкны зээлийн хүү нь 20 ...

2019 оны 07 сарын 17, 12 цаг 27 минут
Pио Тинто Монол улсыг нэг мөсөн "сүйрүүлэх" гэж байна!

Дэлхийн ядуу буурай орнуудыг юу ч үгүй цөлмөдгөөрөө алдаршсан Рио Тинто ...

2019 оны 07 сарын 17, 12 цаг 16 минут
Европын хамгийн том алмаз Архангельск мужаас олджээ

Европоос олдсон хамгийн томд тооцогдож, 222,09 каратын алмаз ОХУ-ын ...

2019 оны 07 сарын 17, 11 цаг 38 минут
Гүний уурхайн олборлолт хойшилсноор Туркойз Хиллийн хувьцаа 44 хувиар уналаа

 "Рио Тинто" групп Монгол Улсад хэрэгжүүлж буй Оюу толгойн гүний ...

2019 оны 07 сарын 17, 11 цаг 23 минут
Рио Тинто "Оюу толгой"-н зардал нэмэгдэж уурхайн олборлолт эхлэх хугацаа 2023 он болж хойшилсон тухай мэдэгдлээ

Монголын говьд хэрэгжүүлж буй "Оюу толгой"-н гүний уурхайн төслийнх нь ...

2019 оны 07 сарын 16, 16 цаг 12 минут
Наадмын дараах ноцтой мэдээ...

Рио ОТ далд уурхайн хөрөнгө оруулалт тооцсоноос 1.9 тэрбум.$-оор хэтэрч, ...

2019 оны 07 сарын 16, 12 цаг 25 минут
Токиод Монголын үлэг гүрвэлийн олдворуудыг дэлгэжээ

 Токио 2020 олимпыг угтсан арга хэмжээнүүдийн нэг Олон ...

2019 оны 07 сарын 16, 11 цаг 39 минут
Заамарт гурван уурхайн үйл ажиллагааг зогсоожээ

 МХЕГ-аас Заамар сумын нутагт уул уурхайн үйлдвэрлэл эрхэлж буй аж ...

2019 оны 07 сарын 16, 11 цаг 11 минут
БНХАУ-ын нүүрс олборлолт хагас улиралд 1.8 тэрбум тоннд хүрчээ

БНХАУ-ын нүүрсний олборлолт өсчээ. Тодруулбал, БНХАУ энэ оны эхний ...

2019 оны 07 сарын 16, 11 цаг 07 минут
"Бүгийн цав"-аас эртний амьтдын чулуужсан яс одоо ч олддог

 Баянхонгор /МОНЦАМЭ/.Бүгийн цавын хоолойд зочлох үед өөр гараг ...

2019 оны 07 сарын 16, 10 цаг 01 минут
Въязма хотын газрын гүн тайгаас олдсон танк...

Энэ танк саяхан Вьязма гэх газрын гүн тайгаас олджээ.Танкийн механик ...

2019 оны 07 сарын 15, 15 цаг 21 минут
Газрын тосны ханш өссөөр байна

“Брэнт” маркийн газрын тосны ханш өнөөдрийн байдлаар 66.8 ...

2019 оны 07 сарын 12, 17 цаг 35 минут
Хуурамч шатахуун үйлдвэрлэж байгаа эсэхийг хянаж чадахгүй байна

 Өнгөрсөн жил хуурамч шатахуун үйлдвэрлэж байгаа дуулиан гараад нам ...

2019 оны 07 сарын 10, 18 цаг 08 минут
“Брэнт” 63.6 ам.долларын ханштай байна

 "Брэнт” маркийн газрын тосны ханш дэлхийн зах зээл дээр баррелль ...

2019 оны 07 сарын 10, 15 цаг 27 минут
Шатахууны үнэ өнөөдөр буух ч, маргааш өснө

 Монгол Улс шатахууны хувьд хойд хөршөөс хараат. Тэр ч утгаараа ...

2019 оны 07 сарын 10, 14 цаг 22 минут
Бензиний үнэ буусан ч буцаад өснө

Он гарсаар 3,4,5 дугаар сард дэлхийн зах зээл дээрх түүхий тосны үнэ болон ...

2019 оны 07 сарын 09, 16 цаг 26 минут
Идлэг шонхор шувууг гадаад улсад гаргахыг хориглолоо

Засгийн газрын хуралдаанаар идлэг шонхор шувууг ашиг олох зорилгоор гадаад ...

2019 оны 07 сарын 09, 13 цаг 53 минут
2019 оны 07 сарын 09, 12 цаг 45 минут
Нүүрс баяжуулах үйлдвэрийн барилгын ажил эхэллээ

Улаанбаатар хотоос 250 км-т Говьсүмбэр аймгийн нутагт нүүрс баяжуулах ...

2019 оны 07 сарын 09, 12 цаг 34 минут
Африк шиг бүү хөгж-Түүхэн сургамж

 Бичих сэдэв мундсандаа, эсвэл мухардсандаа ийм өгүүлэл бичих ...

2019 оны 07 сарын 08, 17 цаг 24 минут
Италид хоёр удаа галт уул дэлбэрчээ

 Италийн Стромболи арал дээр байрлах идэвхтэй галт уул өчигдөр хоёр ...

2019 оны 07 сарын 08, 15 цаг 40 минут
Эрдэнэт үйлдвэрээс ЗАЛРУУЛГА гаргав

Залруулга: "Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын ажилчид  Ажилчдын хоолыг ...

2019 оны 07 сарын 08, 12 цаг 07 минут
REGNUM: Оросоос Ази руу гарах цонх Тува, Монголын алинаар нь дайрах вэ?

Азийн зах зээл рүү гарах Оросын хамгийн боломжит хувилбар нь аль чиглэл ...

2019 оны 07 сарын 08, 11 цаг 38 минут
Нэг тэрбум га газарт мод тарина

  БЕРН. /BBC/. Уур амьсгалын өөрчлөлт, дэлхийн дулаарлыг ...

2019 оны 07 сарын 06, 12 цаг 04 минут
Хамарын хийд орчмын газрын асуудлыг Захиргааны хэргийн шүүх шийдэхээр боллоо

Дулдуйтын Данзанравжаагийн “Үлэмжийн чанар”-аа дуулж, ...

2019 оны 07 сарын 06, 12 цаг 03 минут
Таван сая тонн түүхий нүүрс баяжуулах хүчин чадалтай үйлдвэр ашиглалтад орлоо

"Сум орон нутагтаа цалин хангамж сайтай, тогтвортой ажлын байртай байна ...

2019 оны 07 сарын 05, 13 цаг 12 минут
Нүүрсний экспорт хүндэрч магадгүй байна

Хоёрдугаар улиралд нүүрсний экспортын 160 сая ам.долларын боломжоо алджээ ...

2019 оны 07 сарын 04, 17 цаг 57 минут
Станцууд 20-иос доошгүй хоногийн нүүрсний нөөц бүрдүүлнэ

Эрчим хүчний үйлдвэр, компаниудын үндсэн болон туслах тоноглолын засвар ...

2019 оны 07 сарын 04, 10 цаг 44 минут
Нийслэл рүү түүхий нүүрс нэвтрүүлэхийг завджээ

Засгийн газрын 62 дугаар тогтоолын дагуу тавдугаар сарын нэгнээс нийслэл ...

2019 оны 07 сарын 04, 10 цаг 35 минут
ЧАНАРГҮЙ ШАХМАЛ ТҮЛШ ҮЙЛДВЭРЛЭГЧДЭД ЗӨРЧЛИЙН ХЭРЭГ НЭЭЖЭЭ

Өнөөдрийн байдлаар Засгийн газрын зүгээс бодлогоор дэмжиж буй сайжруулсан ...

2019 оны 07 сарын 03, 14 цаг 41 минут
377 тн түүхий нүүрс зөвшөөрөлгүй нэвтрүүлэхийг завдсаныг илрүүллээ

  Засгийн газрын 62 дугаар тогтоолын хэрэгжилтийг хангуулах ажлын ...

2019 оны 07 сарын 03, 14 цаг 17 минут
“Цагаандэл уул-Өлзий” боомтыг хоёр улсын жишиг боомт болгоно

Монгол, Хятадын хилийн “Цагаандэл уул-Өлзий” боомтыг хоёр ...

2019 оны 07 сарын 03, 10 цаг 59 минут
Нүүрсний экспортын орлого 168 сая ам.доллароор өсөв

    Монгол улсын экспортолж буй уул уурхайн бүтээгдэхүүнийг ...

2019 оны 07 сарын 03, 09 цаг 13 минут
Алтны ханш бууж байна

Сүүлийн саруудад алтны  ханш тогтворгүй байгаа. АНУ болон ...

2019 оны 07 сарын 02, 11 цаг 34 минут
Цаг агаарын урьдчилсан мэдээ

  БАРУУН АЙМГУУДЫН НУТГААР: Солигдмол үүлтэй. Нутгийн хойд ...

2019 оны 07 сарын 02, 08 цаг 39 минут
Алт цэвэршүүлэх үйлдвэрийн ТЭЗҮ-ийг боловсруулж эхэлжээ

“Эрдэнэс Монгол” ХХК-ийн дэргэдэх нэгдлийн зөвлөлийн ээлжит ...

2019 оны 07 сарын 01, 16 цаг 49 минут

Санал асуулга

Тавантолгойн хувьцааг иргэдэд бэлнээр тараах нь зөв үү?

Зөв
Буруу
Мэдэхгүй

 
Ханшийн мэдээ
Гадаад хувьцаа
Нью йоркын хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
BHP Billiton
Ivanhoe Mines
90.53
23.3
1.44
0.00
Австралийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
General Mining Corp
Aspire Mining Limited
0.145
0.52
0.00
-0.02
Лондонгийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
Petro Matd Limited
polo Resources Limited
123.5
5.4
0.00
0.02
Хонконгийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
Mongolian Mining Corporation
Mongolia Energy
9.59
1.14
0.00
-0.06
Торонтогийн хөрөнгийн бирж
 
Шинэ бүтээл

"Монголын Геологийн есөн эрхэм" номын нээлт боллоо
Металлын ханшийн мэдээ
Нүүрсний ханшийн мэдээ
Уул уурхайн ТОП 25 компани