Ord.mn | Mongolian Mining
| English |  Mobile |  Rss

ТӨМРИЙН ЭРИНИЙ МОНГОЛЧУУДАД…

 

 

Уг нь бид төмрийн эринд амьдарч байгаа ухаантай. Тиймээс аливаа улс орны хүч чадлыг гангийн үйлдвэрлэлээр хэмждэг. Чухам ийм учраас Мао Цэдун зөвхөн гангийн үйлдвэрлэлээр Их Британийг гүйцэх гэж улайрч байсан хэрэг. Эртний Грект дайнд баатарласан дайчинд хэсэг төмөр (металл) өгдөг байснаас медаль үүссэн гэдэг. Тэр үед Ахайчууд зэсээр зэвсэг хийдэг байсан.

Харин өнөөгийн Монголчууд медальд нь дуртай атлаа металлийг нь тоохгүй юм. 1990 оны хувьсгалын дараахан Азийнхны "харамлаж, барьцаалдаг” Японы олзлогдогчдын шарилыг өгсний хариу тусламжаар Дарханы төмөрлөгийн үйлдвэрийг байгуулсан Ерөнхий сайд асан Д.Бямбасүрэнгийн хөгжлийн амбиц нь гарцаагүй байх ёстой, "төмрийн эринийхний амбиц” байжээ. Оросууд Монголыг 70 жил хөгжүүлэхдээ үүнийг л өгөөгүй юм! Аливаа улс орон төмөр боловсруулж чадвал автомашин үйлдвэрлэх боломжтой болдог. Чиргүүлийн үйлдвэрээ автомашин үйлдвэрлэл болгон хөгжүүлэх хүсэл байсан гэдэг. Германы Круппын гангийн технологи энэ улсыг үргэлж босгож, дайнч болгож байсан. Орос, Хятад, Япон, АНУ болон хөгжингүй орнуудад гангийн, улмаар төмөрлөгийн үйлдвэрлэл, технологи өндөр хөгжсөн. Хөгжил бол энэ юм л даа! Гантай улс орон наад зах нь зэвсэгтэй…

 

Манай төмрийн эриний түүхийн амбиц бол "Прометей хэнд гал өгсөн бэ?” гэдэгтэй адил "Хэн анх төмөр боловсруулж хэрэглэсэн бэ?” гэдэг асуултыг тойрч эргэлддэг. Алтайн төмөрчин овог Түрэгүүд гэнэт түүхэнд давамгайлаад ирсэн нь төмрийн "ид шид”. Хэний төмрөөр Нирунчууд өмнөд хөршөө ялаад байгааг тэд мэдсэн хэрэг. Тэр цагт хятадууд ч хүнд, ир муутай, төмөр илдэнд цаас шиг зүсэгддэг хүрэл илднээсээ бүрэн салаагүй цаг. Нүүдэлчид зөвхөн мориор бус төмрөөр ааглаж байжээ. Төмөр зэв хөнгөн, хол тусгалтай, хөнөөлтэй. Тиймээс Буман "төмрийн оронд” Нируны хаанаас охиноо өгөхийг шаардсан хэрэг. Татгалзсаныг дорд үзлээ хэмээн босчээ. Тэгээд өөрөө хаан (кэхан) болж, эхнэрээ хатан (кэ хадун) болгов.

 

Монгол хэлнээ төмрийг нэрлэсэн ширэм, төмөр, ган, болд гэсэн үгс байна. Хувирч өөрлөгдсөн өөр үг ч байж магадгүй! "Дам”, "тэм” язгуур төмрийг заадаг. Энэ үг дэлхий даяар тархсан. Дамир, тэмүр, демир, тимур, тамир гэх мэт… Төмрийн технологийг баруунаас, Персээс авсан байж болзошгүйн нэгэн баталгаа "болд” гэдэг үг! Өрнийн манлай Герегийг дарсан Дорнын Персийн хүчирхэгжлийн нууцыг холбоотон Туранчууд мэдчихжээ. Хуучин бичигт "болод” гэж бичдэг энэ үгний "булат, болат” нэр нүүдэлчин сартуудын нэрэнд түгээмэл үлджээ. Тархсан нь шалтгаан нь Түрэгийнх үү? Монголын нөлөө юу? гэдэг эргэлзээтэй. Монголынх л болов уу! Япончууд гангийн технологи хөгжүүлэхдээ монгол бух (төмрийн зуух), хатаах аргыг авсан гэдэг. Ширэм, Ширэмүн (хүний нэр), ширээх гэх мэт төмөр боловсруулалттай холбоотой үгс өнөө ч элбэг бөгөөд мартагдахгүй байна. Ширмэн төмөр магнайтай, Шивээ хурц хэлтэй… гэх мэт туульсийн зйүрлэл ч элбэг. Монголын түүхийн үечлэлд чулуун зэвсгийн үе, хүрлийн үе, тэгээд төмрийн үе л бий шүү дээ! Энэ төмрийг бид түрүүлж хэрэглэснээрээ энэ Ертөнцөд суу алдраа дуурсгасан, үүнд бидний хүчирхэгжлийн нэг нууц байсан гэдгийг яагаад ухдаггүй юм бол…

Их хааныхаа Тэмүжин нэрний учрыг ойлгодоггүйтэйгээ адил мунхаг харанхуйгаар түүхээ мартаж байна уу даа?
Хожим Монголчууд бууран доройтох цагтаа төмрийн технологио алджээ. Төмрийн технологийн хоцрогдлоос ч бууран доройтсон юм уу? Буу гэдэг чинь "ган” юм шүү дээ! Ингээд "ган” гэдэг үг өмнөөс хэлэнд нэвтэрчээ. Гэвч бүгдийг тавиад туучихаагүй, бүрэн мартчихаагүй нь Далай Чойнхор вангийн нутагт үлдсэн гангийн урлал. Хүрээний нандин шүтээний тоонд Туул голын цагаан сүмд тахисан гангаар хийсэн Ямандаг бурхан ордог байжээ. Тэр маш уран бурхныг VIII Богдын үед Далай Чойнхор вангийн хошуунд хийсэн гэдэг. Өндөр нь үзүүр тохой хэр. Барьсан зэвсэг сэлт цөм мөнгө, маш уран хийцтэй, гялалзаж байдаг, зэвэрдэггүй байжээ. Бас нэг ямаа унасан Дамжин Дорлиг, бас нэг Жамсран байсны тэргүүнд алт өргөсөн буюу алтаар будсан, бусад нь төмөр байжээ! Ердөө саяхны хүртэл "Ган төмөр гайгүй дээ, галын аясыг л дагана” гэж дуулдаг ард түмэн байв. Их юмны үлдэгдэл гэж…

Төмрөөс төсөөрсөн нь Ноён уулын орчим, өнөөх нь "Сентерра гоулд”-ын эзэмшил талбайн орчим Монголын түүхэнд энэ утгаар чухалд тооцох төмөр боловсруулж байсан бууцны үлдэгдэл байгаад хүмүүс төдийлөн ач холбогдол өгөхгүй юм. Аан, нэг тийм төмөр хайлуулж байсан юмны үлдэгдэл байдаг л юм… гэх үг олон сонслоо. Монголын түүхэн дэх их гүрнүүдийн "нууц” энд бий. Дэлхийд хосгүй Хүннүгийн хориг, бунхантай ч эн тэнцүү түүхийн ач холбогдолтой мэт санагдах юм. Ахин хэлэхэд бид төмрийн эринд амьдарч байгаа бөгөөд төмөр боловсруулах, металлургийн хөгжилд өөрийн байр суурьтай байж гэмээ нь энэ орчин үеийн улс үндэстний дотор өөрийн "хөгжлийн” байр сууриа эзлэх ёстой баймаар…

Уг нь "Сентерра гоулд”-ын ТУЗ "Гацуурт”-ын ордыг хэт үрэлгэн хэл ам ихтэйн учир орхихоор шийдсэн ч энд цалин авдаг монгол дарга нар цалингүй үлдэхээс айгаад зогсоохгүй байхыг гуйж, шүүхээр арга сүвэгчилж гүйлдэж байна гэлцэх боллоо. Бас ордыг Монгол компанид зарж, ашиг унагах гэж байгаа сурагтай…

Юу устгаж, юу сүйтгэж байгаагаа мэдэхгүй хүмүүс л урьдын түүх, өнөөгийн нийгэм, ирээдүйн хөгжилд аймшигтай хор хөнөөлтэй нь ингэж илрэх юмдаа… Коксждог нүүрс зараад байгаа гэдэг маань ган хайлуулах нүүрсний тухай л яриа гэдгийг ойлгоход тийм сүрхий ухаан сэхээ хэрэгтэй юм байх даа?

Алтыг нь авахын тулд түүхийг нь устгадаг "түүхгүй” үндэстнүүд, түүнд дагаар орогчид болж өгвөл түүхэн ухамсрыг баллан арилгахыг хичээнэ. Төмрийн эриний түүхэнд түүхэндээ ч, одоо ч, ирээдүйд ч төмөргүй бол бид яанам билээ? Бид төмөртэй тэд төмөргүй цагт хэн хүчирхэг байв? Харин бид төмөргүй тэд төмөртэй цагт хэн нь хүчирхэг байна вэ? Бас бид төмрийг үл ойшоовол ирээдүйд яах юм бол доо?

ЭХ СУРВАЛЖ:Авиан Баатархуяг


ТӨМРИЙН ЭРИНИЙ МОНГОЛЧУУДАД…
Та Like дарж уул уурхайн мэдээллийг өдөр болгон facebook-ээр дамжуулан авах боломжтой


URL


АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд Ord.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдлыг 7711-0505 утсаар хүлээн авна.

Сэтгэгдлүүд:

Сэтгэгдэл нэмэх
Нэр:*
Сэтгэгдэл:
Bold Italic Underline Strike | Align left Center Align right | Insert smilies Insert link URLInsert protected URL Select color | Add Hidden Text Insert Quote Convert selected text from selection to Cyrillic (Russian) alphabet Insert spoiler
Батлах код: *
Шинэ мэдээ
Модыг тарих биш тайраад байна

 Монгол орны ой мод голдуу уулын ар хэсэгт ургадаг. Энэ нь дороо ...

Өчигдөр, 20:11
Латви улсын иргэн 30 кг солирыг хууль бусаар гаргах гэж байжээ

 Улс хоорондын шуудан илгээмжийн гаалийн газар, "DHL" гаалийн ...

2019 оны 05 сарын 18, 19 цаг 46 минут
2019 оны 05 сарын 18, 17 цаг 51 минут
Энэ бол ногоон гайхамшиг

 Шар мөрний "几” хэлбэрийн тохойн Хөвчийн цөл нь Муни уулын өмнө бэлд ...

2019 оны 05 сарын 18, 16 цаг 49 минут
ХАР НҮҮРС ДАГАСАН ХЭЦҮҮ АМЬДРАЛ

  -Цагаанхаданд хар зах зээл утгаараа хөгжжээ- Өмнгөвь аймгийн ...

2019 оны 05 сарын 18, 13 цаг 47 минут
Литийн геологи хайгуул дэлхийн цэвэр ирээдүйг хангана

 ИРЭХ 10-15 ЖИЛД ЛИТИЙН ЭРЭЛТ 300 ХУВЬ ӨСӨХ ТААМАГ БИЙ ...

2019 оны 05 сарын 17, 17 цаг 19 минут
Ерөнхий сайд асан Ч.Сайханбилэгийг яллагдагчаар татахаар шийдвэрлжээ

  Улсын ерөнхий прокурорын тушаалаар байгуулсан ажлын хэсгийнхэн олны ...

2019 оны 05 сарын 17, 12 цаг 37 минут
Мөнгө үржүүлдэг салбар Монголд “унтаж” байна

Өндөр технологиос Монгол Улсад хөгжүүлэх хамгийн боломжтой салбар нь ...

2019 оны 05 сарын 17, 10 цаг 03 минут
Цаг агаарын урьдчилсан мэдээ

  БАРУУН АЙМГУУДЫН НУТГААР: Үүлшинэ. Шөнөдөө зарим газраар, ...

2019 оны 05 сарын 17, 09 цаг 12 минут
Гэртээ байгаа Тавантолгой яах вэ, айлд очсон Оюутолгой эргэж ирэхээргүй явчих вий

   Б.ДАМДИН-ОЧИР   "…Алтан дээр суусан гуйлгачин” гэж ...

2019 оны 05 сарын 16, 18 цаг 57 минут
“Дубайн гэрээ” -г цуцлах эсэх шүүх хурал болно

   Т.САЙХАН   Оюутолгойн далд уурхайн Дубайн гэрээг ...

2019 оны 05 сарын 16, 18 цаг 50 минут
Туул гол дагуух хайрга дайрганы зөвшөөрлийг сэргээсэн шүүхэд хэн хариуцлага тооцох вэ

  УИХ-ын Өргөдлийн байнгын хороо нийслэлийн маань хатан эх болсон ...

2019 оны 05 сарын 16, 17 цаг 16 минут
Далайн чинадаас импортлосон номлол буюу бидний доройтох шалтгааны нэг хэсэг

Монголчуудын ажиллаж амьдрах хамгийн дуртай улс бол БНСУ. Гэтэл энэ улс ...

2019 оны 05 сарын 16, 17 цаг 05 минут
Хаврын тариалалт хийгдэж байна

  Энэ онд улсын хэмжээгээр 387.0 мянган га-д үр тариа, үүнээс 368.0 ...

2019 оны 05 сарын 16, 13 цаг 26 минут
Тос тосон бумбын нуруу орчмыг талхлан сүйтгэж байна гэв

Тост, Тосон Бумбын нуруу орчимд уул уурхайн үйл ажиллагаа явуулж байгаа ...

2019 оны 05 сарын 16, 12 цаг 28 минут
2018 оны байдлаар 53.9 хувь буюу 211.3 мянган өрх түүхий нүүрс түлж байна

Монгол Улсын Засгийн газрын 2018 оны хоёрдугаар сарын 28-ны 62 дугаар ...

2019 оны 05 сарын 16, 12 цаг 18 минут
Туул голын усанд хүн, мал, орчинд аюултай 15 хорт элемент агуулагдаж байгааг тогтоожээ

  Хан уул дүүргийн 12, 13-р хорооны Сонгино, Биокомбинат, Шувуу ...

2019 оны 05 сарын 16, 12 цаг 13 минут
“SouthGobi Resources”-ийн цэвэр ашиг 2 дахин өсөв

 "SouthGobi Resources” компани оны эхний улиралд нүүрсний ...

2019 оны 05 сарын 16, 11 цаг 57 минут
“Turquoise Hill” компанийн хувьцаа эзэмшигчдийн маргаан анхаарлын төвд байна

  Хувьцаа эзэмшигчдийн дунд үүсээд буй маргааны улмаас “Rio ...

2019 оны 05 сарын 16, 10 цаг 54 минут
С.Арслан: Монголын нутаг лиценз нэрийн дор 300 мянган жилээр бусдын мэдэлд орсон

  Монгол бол ашигт малтмалын баялагтай баян орон. Гэтэл баялаг ...

2019 оны 05 сарын 16, 10 цаг 43 минут
Өндөр гэгээн Занабазарын Цагаан хот буюу Сарьдагийн хийд

Хэнтийн нуруу, Сарьдаг уулын өвөрт хүний хөл хүрэмгүй хөвч тайгын гүнд ...

2019 оны 05 сарын 16, 10 цаг 27 минут
Сайжруулсан шахмал түлш худалдах цэгүүдийн байршил

Өнөөдрийн байдлаар 60 мянган тонн сайжруулсан түлш, түүхий эдийн 120 ...

2019 оны 05 сарын 16, 10 цаг 16 минут
Оюутолгой ухрах, урагшлахыг “Рио Тинто”-гийн хөрөнгө оруулагчид шийднэ

  ХАРААТ БУС ЗАХИРЛЫГ УДИРДЛАГЫН БАГТ ОРУУЛАХЫГ ШААРДАВ “Рио ...

2019 оны 05 сарын 16, 09 цаг 51 минут
Хайрга, дайрга олборлолт хавтгайрч, иргэдийн суурьшлын бүс нутагт заналхийлж байна

  Хан уул дүүргийн 13-р хорооны нутаг дэвсгэр буюу Шувуу орчимд ...

2019 оны 05 сарын 16, 09 цаг 41 минут
"Эрдэнэс-Тавантолгой”-н "өгөөж" Монголын бизнесийн салбарыг өнгөлөв

"Bloomberg Awards 2018”-ийн "Шилдэг менежмент” номинацид "Анд глобал” ХХК, ...

2019 оны 05 сарын 15, 17 цаг 41 минут
Өнөөдрөөс нийслэл хот руу түүхий нүүрс оруулахгүй

  Түүхий нүүрсийг ахуйн хэрэглээний зориулалтаар нийслэл хот руу ...

2019 оны 05 сарын 15, 16 цаг 49 минут
“Дубайн гэрээ” -г цуцлах эсэх шүүх хурал болно

  Оюутолгойн далд уурхайн Дубайн гэрээг ашигтай эсэх маргаан  ...

2019 оны 05 сарын 15, 16 цаг 46 минут
У.ХҮРЭЛСҮХ САЙДАА ҮНДЭСНИЙ ЭРХ АШИГ НЭГДҮГЭЭРТ ҮҮ? ЭСВЭЛ...! УБТЗ-аа анхаараачээ!!!

  Замын-Үүдийн боомтоос Эрээн рүү хоногт төмөр замаар 12 цуваа буюу ...

2019 оны 05 сарын 15, 12 цаг 53 минут
Говьсүмбэр, Замын-Үүд, Бор-Өндөр, Эрээн чиглэлийн замын хөдөлгөөнийг зогсоогоод байна

  Орон нутгийн замд бүхэлдээ мөсөн бүрхүүл тогтож, цасан шуурга ...

2019 оны 05 сарын 15, 12 цаг 31 минут
Хүн төрөлхтөн 50 жилийн дотор дэлхийг хэрхэн өөрчилсөн бэ

  Биологийн олон янз байдал ба экосистемийн үйлчилгээний асуудлаарх ...

2019 оны 05 сарын 14, 17 цаг 32 минут
“Эрдэнэс-Тавантолгой” ХК "Шилдэг менежмент"-тэй компаниар шалгарлаа

  "Эрдэнэс-Тавантолгой” ХК-ийн хамт олон "Bloomberg Awards ...

2019 оны 05 сарын 14, 15 цаг 18 минут
Хар галуу Монгол орны цэнгэг усны экологт ихээхэн гай учруулж байна

Өгийнуурын эрэг дагуу амьдарч байгаа иргэдээс мэдээлэл авахад, Хар галууны ...

2019 оны 05 сарын 14, 12 цаг 20 минут
Уул уурхайн салбарын улсын төсөвт оруулсан орлого 41.2 хувиар өсчээ

  Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яамнаас сар бүр зохион байгуулдаг ...

2019 оны 05 сарын 14, 12 цаг 00 минут
2019 оны 05 сарын 14, 11 цаг 45 минут
Оюутолгойн хөрөнгө оруулагчид Канадад яаралтай хурал зарлажээ

Монголын улс төр өчигдрөөс хоёр сэдвээр гаднынхны анхаарлын төвд оров. Нэг ...

2019 оны 05 сарын 14, 11 цаг 45 минут
2019 оны 05 сарын 14, 11 цаг 40 минут
Шатахууны үнийг барьж дийлэх үү

Нийслэлчүүдийг өглөө бүр бухимдуулж, дарамтанд оруулдаг ...

2019 оны 05 сарын 14, 10 цаг 30 минут
Нүүрсний худалдаа нууц хэлбэрт шилжжээ

  Улаанбаатарын агаарын бохирдол аюултай зэрэгт хүрээд буйг олон ...

2019 оны 05 сарын 14, 09 цаг 28 минут
Оюутолгойн орлогыг авдаг “РИО ТИНТО”-гийн сүлжээ

  Илжиг чихэндээ алт ч, ус ч орсон сэгсэрдэг гэдэг. Илжиг алтыг алт ...

2019 оны 05 сарын 14, 09 цаг 13 минут
Цаг агаарын урьдчилсан мэдээ

  БАРУУН АЙМГУУДЫН НУТГААР: Үүлэрхэг. Шөнөдөө нутгийн хойд ...

2019 оны 05 сарын 14, 09 цаг 01 минут
“Жаст”-ын хөрөнгийг С.Баяр, Р.Болд нараас асуугаад үз!

Нийтлэлч У.Оргилмаагийн нийтлэлийг хүргэж байна. “Дөчин мянгатын ...

2019 оны 05 сарын 13, 14 цаг 55 минут
Уул уурхайн лицензийг Монголын говьд ямар ч замбараагүй олгож байна

 "Хил хязгааргүй алхам” ТББ-аас Дорноговь, Говьсүмбэр аймгийн уул ...

2019 оны 05 сарын 13, 13 цаг 12 минут
Хүчтэй хувийн хэвшил улсын хөгжлийг чирдэг

Татварын дөрвөн төгрөг тутмын нэг нь "Топ-10”-ынх байдаг Манай улсын ...

2019 оны 05 сарын 13, 12 цаг 52 минут
Сайжруулсан түлшийг лхагва гаригаас эхлэн худалдаална

Энэ сарын 15-наас буюу ирэх лхагва гаригаас эхлэн нийслэлд сайжруулсан ...

2019 оны 05 сарын 13, 12 цаг 05 минут
33 их наяд-Оюу толгой...

 АТГ-ын дарга Х.Энхжаргал огцрох торгон агшиндаа "Би хоёр жил арван ...

2019 оны 05 сарын 13, 11 цаг 24 минут
Байгаа уурхайгаа хураана, хумина гэж байхаар байхгүйг байлгахын төлөө ажиллаасай даа

Улс төрийн попрол хүн төрөлхтний түүхэнд гай болж байснаас тус болсон удаа ...

2019 оны 05 сарын 13, 10 цаг 06 минут
Нью-Йорк мужийн цахилгаан станцууд 2020 оноос нүүрс ашиглахаа зогсооно

 АНУ-ын Нью-Йорк мужийн захиргаа цахилгаан станцууд хүлэмжийн ...

2019 оны 05 сарын 13, 08 цаг 52 минут
20 гишүүн маш ноцтой хууль баталлаа!!!

УИХ-ын 76 гишүүний гуравны нэгт ч хүрэхгүй 20 гишүүн хууль баталлаа. ...

2019 оны 05 сарын 11, 15 цаг 07 минут
RIO TINTO: Төмрийн хүдрийн нийлүүлэлтээ нэмэгдүүлэх эсэхээ оны эцэст шийдвэрлэнэ

Пүрэв гарагт “Rio Tinto” компанийн жил тутмын уулзалт боллоо. ...

2019 оны 05 сарын 11, 14 цаг 31 минут
2019 оны 05 сарын 11, 13 цаг 44 минут

Санал асуулга

Тавантолгойн хувьцааг иргэдэд бэлнээр тараах нь зөв үү?

Зөв
Буруу
Мэдэхгүй

 
Ханшийн мэдээ
Гадаад хувьцаа
Нью йоркын хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
BHP Billiton
Ivanhoe Mines
90.53
23.3
1.44
0.00
Австралийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
General Mining Corp
Aspire Mining Limited
0.145
0.52
0.00
-0.02
Лондонгийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
Petro Matd Limited
polo Resources Limited
123.5
5.4
0.00
0.02
Хонконгийн хөрөнгийн бирж
Нэр Хаалт Өөрчлөлт
Mongolian Mining Corporation
Mongolia Energy
9.59
1.14
0.00
-0.06
Торонтогийн хөрөнгийн бирж
 
Шинэ бүтээл

"Монголын Геологийн есөн эрхэм" номын нээлт боллоо
Металлын ханшийн мэдээ
Нүүрсний ханшийн мэдээ
Уул уурхайн ТОП 25 компани